Urban Survival στην Ελλάδα: Πλήρης Οδηγός Επιβίωσης σε Πολυκατοικία

Intro:

Το urban survival στην Ελλάδα δεν αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας· αποτελεί αναγκαιότητα για κάθε κάτοικο πόλης που θέλει να προστατεύσει την οικογένεια και την περιουσία του. Η επιβίωση σε πολυκατοικία απαιτεί οργάνωση, πρόληψη και πρακτικές δεξιότητες για σεισμό, blackout, πυρκαγιά, κοινωνική αναταραχή και διακοπή βασικών υποδομών. Σε ένα αστικό περιβάλλον με υψηλή σεισμικότητα και αυξημένες ενεργειακές προκλήσεις, η σωστή προετοιμασία έκτακτης ανάγκης μειώνει τον κίνδυνο και αυξάνει την αυτονομία. Σε αυτόν τον πλήρη οδηγό επιβίωσης σε πόλη, μαθαίνεις πώς να οργανώνεις κιτ επιβίωσης, να αποθηκεύεις τρόφιμα και νερό, να διαχειρίζεσαι κρίσεις σε διαμέρισμα και να δημιουργείς δίκτυο συνεργασίας στην πολυκατοικία. Εφαρμόζεις πρακτικές λύσεις για ασφάλεια διαμερίσματος, εναλλακτική ενέργεια και ψυχολογική ανθεκτικότητα. Αν θέλεις πραγματική αστική ετοιμότητα, ξεκινάς σήμερα με στρατηγική, σχέδιο και δράση.

---

Εισαγωγή: Η Αλήθεια για τη Ζωή σε Πολυκατοικία

Κάθε πρωί ξυπνάς, ανοίγεις τη βρύση και πίνεις ένα ποτήρι νερό. Πατάς το διακόπτη και ανάβεις το φως. Βγάζεις το κινητό από τη φόρτιση και ελέγχεις τα νέα. Ανοίγεις το ψυγείο και ετοιμάζεις πρωινό. Η μέρα σου ξεκινά με μια αλληλουχία ενεργειών που θεωρείς δεδομένες. Και γιατί να μην τις θεωρείς; Ζεις σε μια σύγχρονη ελληνική πόλη, με υποδομές που λειτουργούν, με δίκτυα που σε εξυπηρετούν, με καταστήματα γεμάτα αγαθά. Η ζωή κυλά ομαλά.

Μα κάθε πρωί που επαναλαμβάνεις αυτές τις κινήσεις, χτίζεις ένα τείχος ψευδαίσθησης. Το τείχος της απόλυτης ασφάλειας.

Σκέψου το εξής: Η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, κάθε ελληνική πόλη με πολυκατοικίες, βρίσκεται πάνω σε ενεργό σεισμικό τόξο. Οι υποδομές της γερνούν. Τα δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης, παρόλο που συντηρούνται, παραμένουν ευάλωτα. Μια θεομηνία σαν τον Ιανό ή τον Daniel δεν είναι πια σπάνιο φαινόμενο. Μια διακοπή ρεύματος μπορεί να κρατήσει ώρες ή μέρες. Μια πανδημία μας απομόνωσε ξαφνικά. Μια απεργία μπορεί να αδειάσει τα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Και εσύ, που μένεις στον πέμπτο όροφο μιας πολυκατοικίας του ’70, με ασανσέρ που συχνά χαλάει και με αποθηκευτικά κουτιά στο κλιμακοστάσιο, πώς θα αντιδράσεις όταν όλα αυτά σταματήσουν;

Η απάντηση είναι μία: πρέπει να αλλάξεις τρόπο σκέψης και να προετοιμαστείς. Τώρα.

Η ελληνική πολυκατοικία ως πεδίο επιβίωσης

Η πολυκατοικία αποτελεί τον πιο διαδεδομένο τρόπο κατοίκησης στην Ελλάδα. Χιλιάδες άνθρωποι ζουν ο ένας πάνω από τον άλλο, μοιράζονται εισόδους, σκάλες, ταράτσες, αποθήκες. Τα διαμερίσματά μας είναι μικρά, συχνά χωρίς αρκετό αποθηκευτικό χώρο. Τα μπαλκόνια μας γεμίζουν με ότι δεν χωράει μέσα. Οι κοινόχρηστοι διάδρομοι φράζουν από παλιά έπιπλα, κούτες, καρότσια. Αυτή η εικόνα είναι τόσο οικεία που δεν την προσέχουμε πια.

Κι όμως, αυτός ακριβώς ο χώρος γίνεται το πεδίο επιβίωσης ή καταστροφής σου σε μία κρίση.

Σκέψου έναν σεισμό. Το κτίριο ταρακουνιέται. Εσύ και η οικογένειά σου τρέχετε να βγείτε. Ανοίγεις την πόρτα του διαμερίσματος και βλέπεις τον διάδρομο μισοφραγμένο από ένα παλιό γραφείο και στοίβες εφημερίδες. Χάνεις πολύτιμα δευτερόλεπτα. Στο κλιμακοστάσιο, κάποιος έχει αποθηκεύσει μπουκάλες υγραερίου δίπλα στον πίνακα. Μια μικρή διαρροή μπορεί να μετατραπεί σε βόμβα.

Σκέψου μια πλημμύρα. Μένεις στο ισόγειο ή στο ημιυπόγειο. Το νερό ανεβαίνει γρήγορα στον δρόμο. Μπαίνει στην είσοδο της πολυκατοικίας. Δεν έχεις σακιά άμμου, δεν έχεις φραγμό. Το διαμέρισμά σου πλημμυρίζει, καταστρέφοντας έπιπλα, συσκευές, και το απόθεμα τροφίμων που είχες στο ντουλάπι.

Σκέψου ένα παρατεταμένο blackout. Χειμώνας. Το ρεύμα κόβεται για τρεις μέρες λόγω χιονόπτωσης. Το καλοριφέρ σταματά. Τα κινητά σου αδειάζουν. Δεν έχεις φακό, μόνο κεριά. Ανάβεις ένα κερί για φως, το αφήνεις για λίγο και πέφτει, παίρνοντας φωτιά στην κουρτίνα.

Αυτά δεν είναι σενάρια καταστροφολογίας. Είναι πραγματικά περιστατικά που έχουν συμβεί και συμβαίνουν. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτόν που θα βγει σώος και σε αυτόν που θα υποστεί ζημιές ή θα κινδυνεύσει, είναι η προετοιμασία.

Γιατί η επιβίωση στην πόλη διαφέρει από την επιβίωση στη φύση

Οι περισσότεροι οδηγοί επιβίωσης που κυκλοφορούν εστιάζουν στη φύση: πώς να ανάψεις φωτιά με ξύλα, πώς να χτίσεις καταφύγιο, πώς να καθαρίσεις νερό από ποτάμι. Αυτά είναι χρήσιμα, αλλά δεν σε βοηθούν όταν βρίσκεσαι εγκλωβισμένος στον πέμπτο όροφο χωρίς ασανσέρ.

Στο αστικό περιβάλλον, οι προκλήσεις είναι διαφορετικές:

• Εξάρτηση από δίκτυα: Δεν έχεις δική σου πηγή νερού. Το νερό έρχεται από την κεντρική παροχή. Όταν αυτή κοπεί, μένεις χωρίς.
• Πυκνότητα πληθυσμού: Γύρω σου ζουν δεκάδες άνθρωποι, ο καθένας με τις δικές του αντιδράσεις. Κάποιοι θα πανικοβληθούν, κάποιοι θα γίνουν επιθετικοί, κάποιοι θα χρειαστούν βοήθεια.
• Περιορισμένος χώρος: Δεν μπορείς να αποθηκεύσεις μεγάλες ποσότητες εφοδίων. Πρέπει να είσαι έξυπνος.
• Αστική βία και λεηλασίες: Σε καταστάσεις κατάρρευσης της τάξης, οι συμμορίες μπορεί να λεηλατήσουν καταστήματα ή ακόμα και σπίτια.
• Πολυκατοικία ως εμπόδιο: Τα κλειδωμένα διαμερίσματα, οι κλειστές πόρτες, τα φράγματα, δυσχεραίνουν την διαφυγή και την αλληλοβοήθεια.

Γι’ αυτό, ο οδηγός αυτός εστιάζει αποκλειστικά στην ελληνική πραγματικότητα. Σε μπαλκόνια 5 τετραγωνικών, σε ντουλάπες που δεν χωρούν τίποτα, σε κοινόχρηστους χώρους που γίνονται εμπόδια, σε γείτονες που δεν γνωρίζεις καν.

Η ενεργητική στάση ζωής

Η λέξη-κλειδί είναι προετοιμασία. Δεν περιμένεις να συμβεί κάτι για να δράσεις. Δρας τώρα.

Η προετοιμασία δεν είναι πράξη φόβου, είναι πράξη ευθύνης. Ευθύνη απέναντι στον εαυτό σου, στην οικογένειά σου, στους ανθρώπους που αγαπάς. Όταν εσύ είσαι έτοιμος, δεν γίνεσαι βάρος για τους άλλους. Μπορείς αντίθετα να βοηθήσεις.

Σε αυτό τον οδηγό, θα σε μάθω:

• Πώς να αξιολογήσεις τις απειλές που σε αφορούν προσωπικά.
• Πώς να χαρτογραφήσεις το διαμέρισμα και την πολυκατοικία σου.
• Πώς να αποθηκεύσεις νερό, ακόμα και σε μικρό χώρο.
• Πώς να δημιουργήσεις ένα απόθεμα τροφίμων που να τρώτε πραγματικά.
• Πώς να εξασφαλίσεις φως, ενέργεια και θέρμανση χωρίς ρεύμα.
• Πώς να φτιάξεις ένα πλήρες κουτί πρώτων βοηθειών.
• Πώς να επικοινωνείς όταν πέφτουν τα δίκτυα.
• Πώς να διατηρήσεις την ψυχική σου υγεία σε συνθήκες εγκλεισμού.
• Τι να βάλεις στην τσάντα διαφυγής σου.
• Τι να κάνεις λεπτό προς λεπτό σε σεισμό, φωτιά, πλημμύρα.

Και όλα αυτά, με γλώσσα απλή, πρακτική, χωρίς θεωρίες. Κάθε συμβουλή που διαβάζεις εδώ, μπορείς να την εφαρμόσεις αμέσως.

Το πρώτο βήμα

Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσεις ότι η ασφάλεια δεν είναι δεδομένη. Είναι κάτι που χτίζεις καθημερινά με μικρές επιλογές. Σήμερα, αυτή η επιλογή είναι να διαβάσεις αυτό τον οδηγό μέχρι τέλους. Αύριο, θα είναι να αγοράσεις δύο επιπλέον μπουκάλια νερό. Μεθαύριο, να μιλήσεις στον διαχειριστή για τα εμπόδια στον διάδρομο.

Βήμα-βήμα, χτίζεις την ανθεκτικότητά σου. Γιατί η επιβίωση δεν είναι μία στιγμή. Είναι μια διαδικασία.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν. Ας δούμε την πολυκατοικία σου με άλλα μάτια. Ας γίνεις ο διαχειριστής της δικής σου ασφάλειας.

---

Ενότητα 1: Αλλαγή Νοοτροπίας – Από τον Φόβο στην Αυτάρκεια

Σπάσε την ψευδαίσθηση της κανονικότητας

Η επιβίωση σε μια ελληνική πολυκατοικία κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης κρίσης (blackout, οικονομική κατάρρευση, φυσική καταστροφή) αποτελεί μια από τις δυσκολότερες προκλήσεις για έναν “prepper”. Οι πόλεις μας είναι ενεργοβόρες “μηχανές” που εξαρτώνται πλήρως από εξωτερικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Κάθε μέρα, ξυπνάς και βαδίζεις σε μια ρουτίνα που σε καθησυχάζει. Ανοίγεις τη βρύση και τρέχει νερό. Πατάς τον διακόπτη και γεμίζει το δωμάτιο φως. Βγαίνεις έξω και τα μαγαζιά λειτουργούν. Βάζεις μπροστά το αυτοκίνητο και η βενζίνη ρέει από την αντλία. Αυτή η κανονικότητα σε κάνει να νιώθεις ασφαλής. Σε κάνει να πιστεύεις ότι έτσι θα είναι πάντα.

Σταμάτα για λίγο και σκέψου: αυτή η σταθερότητα δεν είναι φυσικός νόμος. Είναι μια τεχνητή κατασκευή. Εξαρτάται από χιλιάδες ανθρώπους που δουλεύουν, από δίκτυα που λειτουργούν, από μηχανήματα που δεν χαλάνε, από καιρικές συνθήκες που δεν ακραιοποιούνται. Και όλα αυτά μπορούν να διαταραχθούν.

Ο σεισμός του 1999 στην Αθήνα σκότωσε 143 ανθρώπους. Η κακοκαιρία “Ιανός” το 2020 άφησε χωρίς ρεύμα χιλιάδες σπίτια για μέρες. Η πανδημία άδειασε ράφια σε 24 ώρες. Δεν χρειάζεται αποκάλυψη για να βρεθείς σε κρίση. Χρειάζεται ένα περιστατικό, μία μόνο μέρα, για να δοκιμαστούν οι βεβαιότητές σου.

Η πρώτη ενέργεια που κάνεις για να προετοιμαστείς είναι να αποδεχτείς ότι η κανονικότητα είναι εύθραυστη. Δεν το κάνεις από φόβο. Το κάνεις από ωριμότητα. Αναγνωρίζεις την πραγματικότητα: ζεις σε μια χώρα με σεισμούς, με ξαφνικές κακοκαιρίες, με ευάλωτα δίκτυα. Και επιλέγεις να μην είσαι θύμα αυτής της πραγματικότητας, αλλά να την διαχειριστείς.

Από τον φόβο στη δράση

Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα. Σε προειδοποιεί, σε εγείρει, σε κάνει πιο προσεκτικό. Αλλά όταν μένεις στον φόβο, παραλύεις. Ακούς για έναν σεισμό και φοβάσαι, αλλά δεν κάνεις τίποτα. Ακούς για πλημμύρες και ανησυχείς, αλλά συνεχίζεις την ίδια ζωή. Ο φόβος που δεν μετατρέπεται σε δράση γίνεται άγχος, γίνεται βάρος, γίνεται τελικά αδράνεια.

Η προετοιμασία σε βγάζει από τον φόβο. Κάθε μικρό βήμα που κάνεις – ένα μπουκάλι νερό που αγοράζεις, ένας φακός που δοκιμάζεις, μια κονσέρβα που βάζεις στο ντουλάπι – μειώνει το άγχος σου. Γιατί ξέρεις ότι τώρα είσαι λίγο πιο έτοιμος. Τώρα ελέγχεις λίγο περισσότερο τη ζωή σου.

Σκέψου το σαν ασφάλεια αυτοκινήτου. Δεν φοβάσαι διαρκώς ότι θα τρακάρεις. Αλλά φοράς ζώνη. Δεν περιμένεις το ατύχημα για να τη φορέσεις. Έτσι λειτουργεί και η προετοιμασία. Δεν ζεις με τον φόβο της καταστροφής. Παίρνεις απλά μέτρα, ώστε αν συμβεί, να είσαι προστατευμένος.

Ανάλαβε την ευθύνη της δικής σου ασφάλειας

Στη σύγχρονη κοινωνία, έχουμε συνηθίσει να περιμένουμε από άλλους να μας προστατεύουν. Το κράτος, η πυροσβεστική, το ασθενοφόρο, ο δήμος. Περιμένουμε ότι κάποιος θα έρθει να μας σώσει. Αυτή η προσδοκία είναι λάθος.

Σε μια μεγάλη καταστροφή, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κατακλύζονται. Δεν μπορούν να φτάσουν παντού ταυτόχρονα. Μπορεί να χρειαστούν ώρες ή και μέρες για να σε προσεγγίσουν. Μπορεί οι δρόμοι να είναι κλειστοί, τα τηλέφωνα νεκρά, η πρόσβαση αδύνατη.

Γι’ αυτό, η πρώτη γραμμή άμυνας είσαι εσύ. Εσύ και η οικογένειά σου. Πρέπει να είσαι σε θέση να επιβιώσεις μόνος σου για τουλάχιστον 72 ώρες. Οι ειδικοί λένε 72, εγώ λέω για μία εβδομάδα. Γιατί στην Ελλάδα, μπορεί να καθυστερήσει ακόμα περισσότερο η βοήθεια.

Αυτό σημαίνει ότι εσύ γίνεσαι ο διαχειριστής της κρίσης. Εσύ αποφασίζεις πότε θα μείνεις, πότε θα φύγεις. Εσύ φροντίζεις για νερό, τροφή, φάρμακα. Δεν είσαι αβοήθητο θύμα. Είσαι ο αρχηγός της δικής σου επιβίωσης.

Χτίσε νοοτροπία αυτάρκειας

Η αυτάρκεια δεν σημαίνει απομόνωση. Δεν σημαίνει ότι γίνεσαι ερημίτης ή ότι αρνείσαι κάθε βοήθεια. Σημαίνει ότι μπορείς να σταθείς στα πόδια σου όταν χρειαστεί. Σημαίνει ότι δεν είσαι βάρος για τους άλλους. Σημαίνει ότι μπορείς να βοηθήσεις όταν εκείνοι το έχουν ανάγκη.

Η αυτάρκεια χτίζεται καθημερινά με μικρές συνήθειες:

• Παρατηρείς τι έχεις στο σπίτι: Ξέρεις πόσες κονσέρβες υπάρχουν στο ντουλάπι; Πότε έληξε το φαρμακείο; Πού είναι ο φακός;
• Δεν πετάς ότι μπορεί να χρησιμεύσει: Άδεια μπουκάλια νερού γεμίζουν και γίνονται απόθεμα. Παλιά κουβέρτα γίνεται μόνωση.
• Δεν βασίζεσαι μόνο στο εμπόριο: Μαθαίνεις να φτιάχνεις πράγματα μόνος σου. Να μαγειρεύεις με λίγα μέσα. Να επιδιορθώνεις αντί να αγοράζεις καινούργιο.
• Ενημερώνεσαι: Ξέρεις τι καιρό θα κάνει; Ξέρεις αν υπάρχει σεισμική δραστηριότητα; Ξέρεις πού βρίσκεται το πλησιέστερο καταφύγιο;
• Εξασκείσαι: Δεν αρκεί να έχεις φακό. Πρέπει να ξέρεις ότι δουλεύει. Δεν αρκεί να έχεις κονσέρβες. Πρέπει να έχεις ανοιχτήρι.

Η αυτάρκεια είναι μυς. Όσο τον γυμνάζεις, τόσο δυναμώνει.

Από τον ατομικισμό στην κοινότητα

Η αλλαγή νοοτροπίας δεν αφορά μόνο εσένα. Αφορά και τους γείτονές σου. Σε μια πολυκατοικία, η επιβίωση είναι ομαδική υπόθεση. Δεν μπορείς να σωθείς μόνος σου αν ο από πάνω έχει διαρροή γκαζιού ή αν ο κάτω έχει φράξει την έξοδο.

Γνώρισε τους γείτονές σου. Μάθε ποιος μένει δίπλα σου. Μάθε αν υπάρχει ηλικιωμένος που χρειάζεται βοήθεια, αν υπάρχει γιατρός, αν υπάρχει μηχανικός. Δημιούργησε μια άτυπη ομάδα. Σε περίπτωση κρίσης, αυτή η ομάδα θα είναι πιο σημαντική από οποιοδήποτε απόθεμα.

Μίλα με τον διαχειριστή. Ρώτα για τα μέτρα ασφαλείας. Πού είναι οι γενικοί διακόπτες; Πού κλείνει το νερό; Πού είναι οι πυροσβεστήρες; Αν δεν υπάρχουν, ζήτα να τοποθετηθούν.

Η κοινότητα χτίζεται τώρα, όχι την ώρα της κρίσης. Όταν χτυπήσει ο σεισμός, είναι αργά για συστάσεις.

Από την αποθήκευση στη διαχείριση

Μια άλλη αλλαγή νοοτροπίας αφορά τον τρόπο που αντιμετωπίζεις τα αποθέματα. Δεν αγοράζεις τρόφιμα και τα ξεχνάς για δέκα χρόνια. Τα αγοράζεις, τα χρησιμοποιείς, και τα ανανεώνεις.

Εφάρμοσε τη μέθοδο FIFO: First In, First Out. Όταν ψωνίζεις, βάζεις τα νέα προϊόντα πίσω και φέρνεις μπροστά τα παλιά. Έτσι, καταναλώνεις πρώτα αυτά που λήγουν σύντομα. Και συγχρόνως, διατηρείς ένα απόθεμα πάντα φρέσκο.

Η αποθήκευση γίνεται συνήθεια, όχι εφάπαξ γεγονός. Κάθε φορά που πας σούπερ μάρκετ, αγοράζεις δύο κονσέρβες παραπάνω. Μία για τώρα, μία για το απόθεμα. Σε λίγους μήνες, έχεις δημιουργήσει ένα σεβαστό απόθεμα χωρίς να το καταλάβεις.

Δούλεψε την ψυχική σου ανθεκτικότητα

Η νοοτροπία δεν είναι μόνο πρακτική, είναι και ψυχολογική. Σε μια κρίση, η μεγαλύτερη μάχη δίνεται στο μυαλό. Ο πανικός σκοτώνει περισσότερο από την καταστροφή. Η απελπισία αδρανοποιεί.

Για να αντέξεις ψυχικά:

• Αποδοχή: Αποδέξου ότι δύσκολες στιγμές έρχονται. Δεν τις προκαλείς εσύ, αλλά όταν έρθουν, θα τις αντιμετωπίσεις.
• Στόχοι: Σε μια κρίση, βάλε μικρούς, εφικτούς στόχους. Σήμερα θα εξασφαλίσουμε νερό. Αύριο θα μαγειρέψουμε. Αυτό δίνει προσανατολισμό.
• Αισιοδοξία: Πίστεψε ότι θα τα καταφέρεις. Όχι αφελώς, αλλά γιατί έχεις προετοιμαστεί. Η προετοιμασία τρέφει την αισιοδοξία.
• Κοινωνική στήριξη: Μείνε συνδεδεμένος με τους δικούς σου. Μοιράσου ανησυχίες, μοιράσου λύσεις.

Μικρά βήματα, μεγάλη αλλαγή

Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τη ζωή σου από τη μία μέρα στην άλλη. Η αλλαγή νοοτροπίας γίνεται σταδιακά. Ξεκίνα με ένα μικρό βήμα:

1. Σήμερα, γράψε σε ένα χαρτί τις τρεις πιο πιθανές απειλές για την περιοχή σου.
2. Αύριο, έλεγξε αν έχεις φακό και μπαταρίες.
3. Μεθαύριο, αγόρασε δύο μπουκάλια νερό παραπάνω.
4. Το Σαββατοκύριακο, μίλησε με έναν γείτονα.
5. Την άλλη εβδομάδα, φτιάξε μια λίστα με τα τρόφιμα που λήγουν στο ντουλάπι σου.

Κάθε μικρό βήμα σε φέρνει πιο κοντά στην αυτάρκεια. Κάθε μικρό βήμα μειώνει το φόβο. Κάθε μικρό βήμα σε κάνει πιο έτοιμο.

Η αλλαγή νοοτροπίας δεν είναι ένα γεγονός, είναι μια διαδρομή. Και η διαδρομή αυτή ξεκινά τώρα.

Εφάρμοσε την αρχή του “prepper” χωρίς ακρότητες

Πολλοί νομίζουν ότι η προετοιμασία είναι για “παρανοϊκούς” που χτίζουν υπόγεια καταφύγια. Λάθος. Η λογική προετοιμασία είναι για ανθρώπους που θέλουν να προστατεύσουν την οικογένειά τους. Δεν χρειάζεται να γίνεις ακραίος. Χρειάζεται να γίνεις συνετός.

Ο συνετός άνθρωπος:

• Έχει ένα ντουλάπι με βασικά τρόφιμα.
• Έχει μερικά μπουκάλια νερό.
• Έχει φακό και ραδιόφωνο με μπαταρίες.
• Έχει ένα μικρό φαρμακείο.
• Ξέρει πού κλείνει το ρεύμα.
• Έχει μια τσάντα με αντίγραφα εγγράφων.

Αυτά δεν είναι ακραία. Είναι βασικά. Και, ειλικρινά, είναι απίστευτο πόσοι άνθρωποι δεν τα έχουν.

Γίνε εσύ η εξαίρεση. Γίνε ο συνετός. Γίνε αυτός που, όταν όλοι πανικοβάλλονται, αυτός ήρεμα ανοίγει το ντουλάπι και λέει: “Μην ανησυχείτε, έχω νερό, έχω φαγητό, έχουμε φακό. Θα το διαχειριστούμε.”

Αυτή η ηρεμία, αυτή η αυτοπεποίθηση, είναι το μεγαλύτερο όπλο σου. Και πηγάζει από την αλλαγή νοοτροπίας. Από την απόφαση να πάρεις τη ζωή στα χέρια σου. Από τη μετάβαση από τον φόβο στην αυτάρκεια.

Συνέχισε στην επόμενη ενότητα, όπου θα μάθεις πώς να χαρτογραφήσεις το διαμέρισμα και την πολυκατοικία σου, εντοπίζοντας τα πάντα: από εξόδους διαφυγής μέχρι επικίνδυνα σημεία.

---

Ενότητα 2: Αξιολόγηση Απειλών στο Ελληνικό Αστικό Τοπίο

Γνώριζε τον εχθρό σου

Πριν κάνεις οποιαδήποτε προετοιμασία, πρέπει πρώτα να ξέρεις απέναντι σε τι ετοιμάζεσαι. Δεν αντιμετωπίζεις μια αόριστη “καταστροφή”. Αντιμετωπίζεις συγκεκριμένες απειλές, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, που απαιτούν συγκεκριμένες απαντήσεις.

Η Ελλάδα δεν είναι η Καλιφόρνια, δεν είναι η Ιαπωνία, δεν είναι η Φλόριντα. Έχει τη δική της γεωγραφία, τη δική της γεωλογία, το δικό της κλίμα, τη δική της κοινωνική συμπεριφορά. Γι’ αυτό, αντιγράφοντας οδηγίες από άλλες χώρες, κάνεις το πρώτο λάθος.

Εδώ, ζεις σε πολυκατοικία. Εδώ, οι σεισμοί χτυπούν αναπάντεχα. Εδώ, οι βροχές πλημμυρίζουν δρόμους που έγιναν ρέματα. Εδώ, τα blackout έρχονται με τον πρώτο δυνατό αέρα. Εδώ, οι απεργίες αδειάζουν τα ράφια. Εδώ, η γειτονιά μπορεί να γίνει σύμμαχος ή εχθρός.

Σε αυτή την ενότητα, σε βάζω να καθίσεις και να αξιολογήσεις με ψυχραιμία: τι είναι πραγματικά πιθανό να συμβεί σε σένα, στο σπίτι σου, στη γειτονιά σου, στην πόλη σου.

Ο σεισμός: Η μόνιμη απειλή

Η Ελλάδα είναι η πιο σεισμογενής χώρα της Ευρώπης. Αυτό δεν είναι θεωρία, είναι γεωλογικό γεγονός. Κάθε χρόνο, χιλιάδες μικροί σεισμοί συμβαίνουν χωρίς καν να τους νιώθεις. Αλλά αρκεί ένας μεγάλος για να τα αλλάξει όλα.

Τι σημαίνει σεισμός για σένα στην πολυκατοικία:

Ζεις σε ένα κτίριο που μπορεί να χτίστηκε τη δεκαετία του ’60, του ’70 ή του ’80. Πολλές πολυκατοικίες στην Ελλάδα είναι παλιές, με αντισεισμικούς κανονισμούς που έχουν αλλάξει, με φθορές από το χρόνο, με αυθαίρετες προσθήκες, με τσιμεντοσανίδες που βαραίνουν την πλάκα, με μπαλκόνια που κλείσανε και έγιναν δωμάτια.

Ο σεισμός δεν σε απειλεί μόνο με κατάρρευση. Σε απειλεί με:

• Πτώσεις αντικειμένων: Ντουλάπες, ράφια, τηλεοράσεις, πολυέλαιοι, καθρέφτες. Όλα γίνονται βλήματα όταν το κτίριο ταρακουνιέται.
• Σπασμένα τζάμια: Παράθυρα, μπαλκονόπορτες, γυάλινες επιφάνειες θρυμματίζονται.
• Διαρροή φυσικού αερίου: Σωλήνες σπάνε και το αέριο γεμίζει τον χώρο. Μια σπίθα αρκεί για έκρηξη.
• Κομμένο ρεύμα και νερό: Τα δίκτυα καταρρέουν, μένεις χωρίς τίποτα.
• Εγκλωβισμός: Η πόρτα παραμορφώνεται, το κλιμακοστάσιο γίνεται επικίνδυνο, δεν μπορείς να βγεις.
• Πανικός γειτόνων: Άνθρωποι ουρλιάζουν, τρέχουν, σπρώχνονται, κλείνουν διαδρόμους.

Η ενεργητική σου κίνηση: Δεν περιμένεις το σεισμό για να δεις τι θα γίνει. Τώρα, περπατάς σε κάθε δωμάτιο και εντοπίζεις τι μπορεί να πέσει. Στερεώνεις ντουλάπες στον τοίχο. Δεν βάζεις βαριά αντικείμενα σε ψηλά ράφια. Μαθαίνεις πού κλείνει το φυσικό αέριο. Συζητάς με τον διαχειριστή για τη στατικότητα του κτιρίου.

Η φωτιά: Ο αόρατος δολοφόνος

Στην πολυκατοικία, η φωτιά είναι η πιο άμεση και θανατηφόρα απειλή. Δεν σε καίει μόνο η φλόγα. Σε σκοτώνει ο καπνός. Δύο εισπνοές και χάνεις τις αισθήσεις σου. Τρία λεπτά και είσαι νεκρός.

Πηγές φωτιάς στο αστικό περιβάλλον:

• Από εσένα: Αναμμένο κερί που ξέχασες, τηγάνι με λάδι που πήρε φωτιά, βραχυκύκλωμα σε παλιά ηλεκτρική συσκευή, αναμμένο τσιγάρο που έπεσε στον καναπέ.
• Από γείτονες: Κάποιος από πάνω καίει το φαγητό και παίρνει φωτιά η κουρτίνα. Κάποιος δίπλα έχει υγραέριο και κάνει λάθος χειρισμό.
• Από κοινόχρηστους χώρους: Φωτιά στον ηλεκτρολογικό πίνακα, σε αποθηκευμένα σκουπίδια, σε παλιά έπιπλα στο κλιμακοστάσιο.
• Εξωτερική απειλή: Δασική πυρκαγιά που πλησιάζει σε αστικό ιστό (ειδικά σε πόλεις όπως η Αθήνα, η Πάτρα, η Θεσσαλονίκη με περιαστικά δάση). Φωτιά σε διπλανό κτίριο που μεταδίδεται.

Η ενεργητική σου κίνηση: Ελέγχεις τώρα τους διακόπτες και τις παροχές. Τοποθετείς ανιχνευτή καπνού στο ταβάνι (κοστίζει λίγα ευρώ και σώζει ζωές). Μαθαίνεις πού είναι ο πυροσβεστήρας της πολυκατοικίας και πότε ελέγχθηκε τελευταία φορά. Αν δεν υπάρχει, τον ζητάς. Καθαρίζεις τον διάδρομο από εμπόδια. Συμφωνείς με τους γείτονες για σημείο συνάντησης έξω.

Η πλημμύρα: Όταν το νερό γίνεται εχθρός

Ζεις σε περιοχή που βρίσκεται κοντά σε ρέμα; Μένεις στο ισόγειο ή στο ημιυπόγειο; Η γειτονιά σου έχει ιστορικό πλημμυρών; Η κλιματική αλλαγή φέρνει όλο και πιο συχνά έντονα καιρικά φαινόμενα.

Ο Ιανός το 2020, ο Daniel το 2023, η κακοκαιρία που έπνιξε τη Μάνδρα το 2017. Αυτά δεν είναι σπάνια πια. Είναι η νέα κανονικότητα.

Τι σημαίνει πλημμύρα για σένα:

• Αν μένεις σε χαμηλό όροφο: Το νερό μπαίνει στο σπίτι. Καταστρέφει έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές, τρόφιμα, φωτογραφίες, ρούχα. Αν ανέβει γρήγορα, μπορεί να εγκλωβιστείς.
• Αν μένεις σε ψηλό όροφο: Κόβεται το ρεύμα, σταματά το ασανσέρ, δεν μπορείς να κατέβεις. Τα νερά έχουν πλημμυρίσει το ισόγειο και δεν μπορείς να βγεις. Μένεις αποκλεισμένος πάνω.
• Για όλους: Η στάθμη του νερού στο δρόμο ανεβαίνει, παρασύρει αυτοκίνητα, σπάει φρεάτια, δημιουργεί ρεύματα που γκρεμίζουν ανθρώπους. Δεν μπορείς να βγεις για προμήθειες.

Η ενεργητική σου κίνηση: Αν μένεις σε περιοχή με κίνδυνο πλημμύρας, έχεις έτοιμα σακιά άμμου στην είσοδο. Φροντίζεις τα φρεάτια έξω από την πολυκατοικία να είναι καθαρά. Δεν παρκάρεις σε υπόγεια πάρκινγκ όταν προβλέπεται κακοκαιρία. Έχεις ανεβάσει πολύτιμα αντικείμενα και έγγραφα σε ψηλά σημεία. Γνωρίζεις αν υπάρχει σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης από τον δήμο.

Το blackout: Όταν ο πολιτισμός σβήνει

Η ηλεκτροδότηση είναι η ραχοκοκαλιά της σύγχρονης ζωής. Χωρίς ρεύμα, δεν λειτουργεί τίποτα. Το νερό σταματά γιατί οι αντλίες δεν ανεβάζουν. Το ψυγείο ξεπαγώνει. Το κινητό σου αδειάζει. Η θέρμανση σβήνει. Το ασανσέρ ακινητοποιείται. Τα φώτα σβήνουν. Τα ATM δεν δίνουν λεφτά. Τα ταμεία στα μαγαζιά δεν ανοίγουν.

Στην Ελλάδα, τα blackout μπορεί να προκληθούν από:

• Ισχυρούς ανέμους που ρίχνουν κολώνες.
• Χιονοπτώσεις που κόβουν καλώδια.
• Υπερφόρτωση του δικτύου τους καλοκαιρινούς μήνες.
• Ατυχήματα ή βανδαλισμούς.
• Ακόμα και από κυβερνοεπιθέσεις (στο μέλλον, αυτό γίνεται όλο και πιο πιθανό).

Τι σημαίνει παρατεταμένο blackout:

Τις πρώτες ώρες, υπάρχει μια αίσθηση περιπέτειας. Ανάβεις κεριά, μιλάς με την οικογένεια. Τη δεύτερη μέρα, το ψυγείο μυρίζει. Την τρίτη μέρα, δεν έχεις νερό στις πολυκατοικίες με αντλία. Την τέταρτη μέρα, αρχίζει η ταλαιπωρία, η κούραση, η ένταση. Χωρίς πληροφόρηση, χωρίς επικοινωνία, η κατάσταση γίνεται ασφυκτική.

Η ενεργητική σου κίνηση: Ετοιμάζεις εναλλακτικές πηγές φωτισμού (φακοί LED, όχι κεριά). Αγοράζεις power bank και το φορτίζεις κάθε μήνα. Προμηθεύεσαι ραδιόφωνο με μπαταρίες για να ενημερώνεσαι. Γεμίζεις μπουκάλια νερό και τα έχεις έτοιμα. Μαγειρεύεις φαγητά που δεν χαλάνε. Έχεις κουβέρτες αν είναι χειμώνας. Σκέφτεσαι πώς θα λειτουργήσει η τουαλέτα χωρίς νερό.

Η κρίση εφοδιασμού: Όταν αδειάζουν τα ράφια

Το είδαμε στην πανδημία. Το είδαμε σε απεργίες. Το είδαμε σε περιόδους διεθνούς αστάθειας. Τα σούπερ μάρκετ αδειάζουν σε ώρες. Και όταν αδειάζουν, δεν ξαναγεμίζουν από τη μία μέρα στην άλλη.

Η εφοδιαστική αλυσίδα είναι εύθραυστη. Φρούτα από την Ολλανδία, κρέας από τη Βραζιλία, ζυμαρικά από την Ιταλία. Μια κρίση στις μεταφορές, μια ενεργειακή κρίση, μια πανδημία που κλείνει εργοστάσια, και τα ράφια αδειάζουν.

Τι σημαίνει κρίση εφοδιασμού:

Δεν πεθαίνεις από πείνα την πρώτη εβδομάδα. Αλλά δεν βρίσκεις γάλα για το μωρό. Δεν βρίσκεις φάρμακα. Δεν βρίσκεις ψωμί. Δεν βρίσκεις φρέσκα λαχανικά. Ο κόσμος πανικοβάλλεται, συνωστίζεται, δημιουργεί επεισόδια.

Η ενεργητική σου κίνηση: Δεν περιμένεις την κρίση για να ψωνίσεις. Δημιουργείς σταδιακά ένα απόθεμα τροφίμων που καταναλώνεις και ανανεώνεις. Έχεις πάντα στο ντουλάπι βασικά είδη: ρύζι, μακαρόνια, όσπρια, κονσέρβες, γάλα εβαπορέ, μπισκότα. Έχεις μηνιαίο απόθεμα φαρμάκων. Έτσι, όταν όλοι τρέχουν πανικόβλητοι, εσύ μένεις ήρεμα σπίτι.

Ο ανθρώπινος παράγοντας: Η πιο απρόβλεπτη απειλή

Σε κάθε κρίση, η μεγαλύτερη απειλή μπορεί να είναι ο διπλανός σου. Όχι όλοι, αλλά κάποιοι. Ο πανικός μεταδίδεται. Ο φόβος γεννά επιθετικότητα. Η έλλειψη προκαλεί κλοπές. Η ατιμωρησία λόγω κατάρρευσης αρχών οδηγεί σε λεηλασίες.

Τι μπορεί να συμβεί:

• Γείτονες που πανικοβάλλονται και φράζουν εξόδους.
• Άτομα που προσπαθούν να μπουν στο σπίτι σου για να κλέψουν τρόφιμα.
• Συμμορίες που λεηλατούν καταστήματα και σπίτια.
• Παραπληροφόρηση και ψεύτικες ειδήσεις που οδηγούν σε λάθος αποφάσεις.
• Άρνηση βοήθειας σε ευπαθείς ομάδες.

Η ενεργητική σου κίνηση: Χτίζεις σχέσεις εμπιστοσύνης τώρα. Γνωρίζεις τους γείτονες που είναι αξιόπιστοι. Δημιουργείς μια άτυπη ομάδα αμοιβαίας βοήθειας. Κρατάς χαμηλό προφίλ: δεν διαφημίζεις τα αποθέματά σου. Δεν προκαλείς. Παραμένεις ψύχραιμος και παρατηρητικός. Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, κλειδώνεις και ασφαλίζεις την πόρτα.

Η προσωπική σου λίστα απειλών

Τώρα, ήρθε η ώρα να κάνεις πράξη όσα διάβασες. Δεν κρατάς τη γνώση θεωρητική. Την εφαρμόζεις.

Πάρε ένα χαρτί και ένα μολύβι. Κάθισε ήρεμα. Και γράψε:

1. Η τοποθεσία μου:

• Σε ποια πόλη ή περιοχή μένω;
• Υπάρχει σεισμικό ρήγμα κοντά;
• Υπάρχει ρέμα ή ποτάμι κοντά;
• Υπάρχει δάσος ή δασική έκταση κοντά;
• Η περιοχή μου πλημμυρίζει συχνά;

2. Το κτίριό μου:

• Τι χρονολογία κατασκευής;
• Έχει γίνει αντισεισμικός έλεγχος;
• Υπάρχουν φθορές (ρωγμές, υγρασία);
• Υπάρχει φυσικό αέριο ή υγραέριο;
• Πού είναι οι γενικοί διακόπτες (ρεύμα, νερό, αέριο);
• Υπάρχουν πυροσβεστήρες; Πότε ελέγχθηκαν;
• Οι διάδρομοι και οι έξοδοι είναι ελεύθεροι;

3. Το διαμέρισμά μου:

• Τι ορόφωση;
• Υπάρχει μπαλκόνι και πώς βγάζει;
• Τα έπιπλα είναι στέρεα;
• Υπάρχουν βαριά αντικείμενα σε ψηλά σημεία;
• Πού θα κρυφτώ σε σεισμό;
• Πού είναι η έξοδος διαφυγής;

4. Η οικογένειά μου:

• Πόσα άτομα;
• Υπάρχουν βρέφη, ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία;
• Υπάρχουν κατοικίδια;
• Χρειάζονται ειδική φροντίδα ή φάρμακα;

5. Οι γείτονές μου:

• Τους γνωρίζω;
• Υπάρχει γιατρός, νοσοκόμος, μηχανικός;
• Υπάρχουν ευπαθείς ομάδες που χρειάζονται βοήθεια;
• Υπάρχουν άτομα που μπορεί να γίνουν προβληματικά;

Ιεράρχησε τις απειλές

Τώρα που έχεις τη λίστα, βάλε σε σειρά προτεραιότητας τις τρεις πιο πιθανές απειλές για σένα.

Παράδειγμα 1: Μένεις στο κέντρο της Αθήνας, σε πολυκατοικία του ’60, τρίτος όροφος.

• Νούμερο 1 απειλή: Σεισμός (παλιό κτίριο).
• Νούμερο 2: Blackout (συχνές διακοπές σε παλιά δίκτυα).
• Νούμερο 3: Φωτιά από γείτονα (παλιές εγκαταστάσεις).

Παράδειγμα 2: Μένεις σε ισόγειο διαμέρισμα, δίπλα σε ρέμα, στη δυτική Αττική.

• Νούμερο 1 απειλή: Πλημμύρα.
• Νούμερο 2: Δασική πυρκαγιά (αν υπάρχει δάσος κοντά).
• Νούμερο 3: Σεισμός.

Παράδειγμα 3: Μένεις σε σύγχρονο κτίριο, στην άκρη μιας μικρής πόλης.

• Νούμερο 1 απειλή: Blackout (αντίσχυρο δίκτυο).
• Νούμερο 2: Κρίση εφοδιασμού (μακριά από μεγάλα κέντρα).
• Νούμερο 3: Σεισμός (πάντα υπαρκτός).

Αυτή η ιεράρχηση σε βοηθά να κατευθύνεις την ενέργεια και τα χρήματά σου εκεί που πραγματικά χρειάζεται. Δεν έχει νόημα να αγοράσεις βάρκα για πλημμύρα αν μένεις σε λόφο. Δεν έχει νόημα να επενδύσεις σε αντιπυρική κουβέρτα αν η μεγάλη απειλή είναι ο σεισμός.

Σχεδίασε την επόμενη κίνηση

Αφού ιεράρχησες, γράψε δίπλα σε κάθε απειλή μια συγκεκριμένη ενέργεια που θα κάνεις αυτή την εβδομάδα.

Για τον σεισμό: “Αυτή την εβδομάδα, στερεώνω τη βιβλιοθήκη στον τοίχο.”
Για την πλημμύρα: “Αυτή την εβδομάδα, αγοράζω τρία σακιά άμμου από μπετονιέρα.”
Για το blackout: “Αυτή την εβδομάδα, αγοράζω δύο φακούς LED και 12 μπαταρίες.”
Για τη φωτιά: “Αυτή την εβδομάδα, τοποθετώ ανιχνευτή καπνού στο χολ.”

Κάθε εβδομάδα, μία ενέργεια. Σε ένα μήνα, έχεις κάνει τέσσερα βήματα. Σε ένα χρόνο, είσαι πλήρως προετοιμασμένος.

Η απειλή δεν είναι μόνο φυσική

Μην ξεχνάς: υπάρχουν και απειλές που δεν προκαλούνται από τη φύση, αλλά από τον άνθρωπο. Η οικονομική κρίση, η πολιτική αστάθεια, οι κοινωνικές εντάσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η προετοιμασία είναι ίδια. Νερό, τροφή, φάρμακα, αυτάρκεια. Όταν ο κόσμος γύρω σου αποσταθεροποιείται, εσύ στέκεσαι στα πόδια σου.

Το συμπέρασμα της αξιολόγησης

Η αξιολόγηση απειλών δεν γίνεται μία φορά και τελείωσε. Την κάνεις κάθε χρόνο. Την επικαιροποιείς. Παρακολουθείς τις εξελίξεις. Βλέπεις αν το κτίριο έκανε ανακαίνιση, αν άλλαξε ο γείτονας, αν προστέθηκε νέα απειλή (π.χ. ένα εργοστάσιο με χημικά που χτίστηκε κοντά).

Γίνεσαι ο παρατηρητής του κόσμου σου. Δεν αφήνεις τίποτα στην τύχη. Γιατί η τύχη, σε μια κρίση, είναι φτωχή σύμμαχος.

Τώρα που ξέρεις τι σε απειλεί, προχωράς στην επόμενη ενότητα: πώς να χαρτογραφήσεις το διαμέρισμα και την πολυκατοικία σου, ώστε να μετατρέψεις τον χώρο σου σε καταφύγιο και όχι σε παγίδα.

---

Ενότητα 3: Το Διαμέρισμα ως Καταφύγιο – Ο Χάρτης του Χώρου Σου

Η πρώτη σου γραμμή άμυνας

Το διαμέρισμά σου δεν είναι απλώς ένα μέρος για ύπνο και φαγητό. Είναι το καταφύγιό σου. Είναι το φρούριό σου. Είναι ο χώρος όπου θα περάσεις τις πρώτες ώρες, ημέρες ή και εβδομάδες μιας κρίσης. Γι’ αυτό, πρέπει να το γνωρίζεις όπως την παλάμη του χεριού σου. Κυριολεκτικά.

Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε έναν χώρο χωρίς να τον έχουν ποτέ μελετήσει. Ξέρουν πού είναι η κουζίνα, πού η τουαλέτα, πού η κρεβατοκάμαρα. Αλλά δεν ξέρουν πού είναι ο κεντρικός διακόπτης του ρεύματος. Δεν ξέρουν πού κλείνει το νερό. Δεν έχουν σκεφτεί ποτέ πού θα κρυφτούν αν γίνει σεισμός. Δεν έχουν ελέγξει αν η μπαλκονόπορτα ανοίγει εύκολα σε περίπτωση ανάγκης.

Αυτό τελειώνει σήμερα.

Σε αυτή την ενότητα, σε βάζω να πάρεις μολύβι και χαρτί και να χαρτογραφήσεις κάθε εκατοστό του χώρου σου. Θα εντοπίσεις τα δυνατά σημεία, θα αποκαλύψεις τις αδυναμίες, και θα σχεδιάσεις τις κινήσεις σου. Όχι θεωρητικά, όχι αφηρημένα. Πρακτικά, με σχέδιο, με μέτρο, με προοπτική.

Βήμα πρώτο: Σχεδίασε την κάτοψη

Παίρνεις ένα λευκό χαρτί Α4. Δεν χρειάζεται να είσαι αρχιτέκτονας. Τραβάς μια πρόχειρη κάτοψη του διαμερίσματός σου. Σχεδιάζεις:

• Τους εξωτερικούς τοίχους.
• Τις εσωτερικές πόρτες.
• Τα παράθυρα και τις μπαλκονόπορτες.
• Την εξώπορτα.
• Τα μπαλκόνια.
• Την τουαλέτα και το μπάνιο.
• Την κουζίνα.
• Τα μεγάλα έπιπλα (ντουλάπες, βιβλιοθήκες, καναπέδες).
• Τους ηλεκτρικούς πίνακες και τις παροχές.

Δεν σε νοιάζει η ακρίβεια. Σε νοιάζει να έχεις μια οπτική αναπαράσταση του χώρου, πάνω στην οποία θα σχεδιάσεις.

Μόλις τελειώσεις, κάνεις φωτοτυπίες. Μία θα την κρατάς στο σπίτι, μία θα τη δώσεις σε κάποιον δικό σου, μία θα την έχεις στο κινητό. Σε περίπτωση ανάγκης, αυτό το χαρτί μπορεί να σώσει ζωές.

Βήμα δεύτερο: Σημείωσε τα πάντα

Πάνω στο χαρτί σου, αρχίζεις να σημειώνεις με σύμβολα:

Με κόκκινο χρώμα:

• Κινδύνους: Βαριά έπιπλα που μπορεί να πέσουν, τζάκια, γυάλινες επιφάνειες, θερμοσίφωνες, κλιματιστικά που κρέμονται.
• Σημεία με φυσικό αέριο ή υγραέριο.
• Ηλεκτρολογικούς πίνακες.
• Σπασμένα ή επικίνδυνα σημεία.

Με πράσινο χρώμα:

• Κύριες εξόδους διαφυγής (εξώπορτα, μπαλκονόπορτες).
• Εναλλακτικές εξόδους (παράθυρα που βγάζουν σε ταράτσα, μπαλκόνια που ενώνονται με διπλανά).
• Σημεία συγκέντρωσης μέσα στο σπίτι (π.χ. κάτω από γερό τραπέζι, δίπλα σε φέροντα τοίχο).
• Πυροσβεστήρες και κουβέρτες πυρασφάλειας.

Με μπλε χρώμα:

• Παροχές νερού (κεντρική βάνα, θερμοσίφωνας, καζανάκι).
• Αποθηκευμένο νερό (μπουκάλια, φιάλες).
• Φαρμακείο.

Με κίτρινο χρώμα:

• Σημεία με τρόφιμα μακράς διάρκειας.
• Φακούς, ραδιόφωνα, power bank.
• Σημαντικά έγγραφα.

Αυτός ο χάρτης γίνεται το εργαλείο πλοήγησής σου. Σε κανονικές συνθήκες, σε βοηθά να θυμάσαι. Σε συνθήκες πανικού, όταν το μυαλό σταματά να λειτουργεί καθαρά, τον κοιτάς και ξέρεις τι να κάνεις.

Βήμα τρίτο: Ριξε μια ματιά από ψηλά

Τώρα ανεβαίνεις νοητά και βλέπεις το διαμέρισμά σου σαν μια πίστα μάχης. Σκέφτεσαι:

• Αν γίνει σεισμός τη νύχτα, από πού θα βγω από την κρεβατοκάμαρα;
• Αν η φωτιά είναι στην κουζίνα, μπορώ να βγω από το μπαλκόνι;
• Αν η εξώπορτα έχει μπλοκάρει από συντρίμμια, ποια άλλη έξοδο έχω;
• Αν πρέπει να μείνω κλεισμένος για μέρες, ποιο δωμάτιο θα γίνει το “κέντρο επιχειρήσεων”;

Απαντάς σε αυτά τα ερωτήματα τώρα, όχι όταν θα είσαι μέσα στον καπνό ή στα χαλάσματα.

Τα σημεία συγκέντρωσης μέσα στο σπίτι

Σε κάθε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, χρειάζεσαι ένα ασφαλές σημείο μέσα στο διαμέρισμα. Δεν μιλάω για έξοδο. Μιλάω για στιγμές που δεν μπορείς ή δεν πρέπει να βγεις.

Για σεισμό:
Το ασφαλέστερο σημείο είναι κάτω από ένα γερό τραπέζι ή γραφείο, μακριά από τζάμια και βαριά έπιπλα. Αν δεν έχεις τέτοιο, δίπλα σε έναν εσωτερικό φέροντα τοίχο, ιδανικά στον διάδρομο ή στο μπάνιο. Σκύβεις, καλύπτεσαι, κρατιέσαι.

Σημειώνεις αυτά τα σημεία στον χάρτη και τα μαθαίνεις στα παιδιά. Κάνεις ασκήσεις. Δεν είναι αστείο. Στην Ιαπωνία, τα παιδιά κάνουν ασκήσει σεισμού από το νηπιαγωγείο.

Για φωτιά:
Αν η φωτιά είναι έξω από την πόρτα σου και δεν μπορείς να βγεις, το ασφαλέστερο σημείο είναι ένα δωμάτιο με παράθυρο, μακριά από τη φωτιά, με πόρτα που κλείνει. Βάζεις υγρές πετσέτες στην πόρτα να μην μπαίνει καπνός. Βγαίνεις στο παράθυρο και φωνάζεις.

Για πλημμύρα:
Αν το νερό μπαίνει, ανεβαίνεις στον ψηλότερο όροφο. Αν μένεις σε ισόγειο, το ασφαλέστερο σημείο είναι η ταράτσα, αν έχεις πρόσβαση, ή το ψηλότερο έπιπλο.

Για blackout και παραμονή:
Διαλέγεις ένα δωμάτιο που θα γίνει το “κέντρο διαβίωσης”. Ιδανικά το πιο μικρό, για να ζεσταίνεται πιο εύκολα τον χειμώνα, με λίγα παράθυρα για λιγότερη απώλεια θερμότητας. Εκεί συγκεντρώνεις κουβέρτες, φαγητό, νερό, φακούς, ραδιόφωνο. Εκεί περνάτε τον περισσότερο χρόνο.

Η μπαλκονόπορτα και το μπαλκόνι

Στην ελληνική πολυκατοικία, το μπαλκόνι είναι πολύτιμος χώρος. Αλλά σε κατάσταση ανάγκης, μπορεί να γίνει παγίδα ή σωτηρία.

Πότε το μπαλκόνι είναι σωτηρία:

• Όταν η φωτιά είναι μέσα στο διαμέρισμα και πρέπει να βγεις έξω για να σε δουν.
• Όταν η φωτιά είναι στον διάδρομο και δεν μπορείς να βγεις από την πόρτα.
• Όταν μπορείς να περάσεις στο διπλανό μπαλκόνι (αν υπάρχει μικρή απόσταση) ή να κατέβεις με σχοινί (αν έχεις προετοιμαστεί).

Πότε το μπαλκόνι είναι παγίδα:

• Σε σεισμό, τα κάγκελα μπορεί να λυγίσουν, οι πλάκες να σπάσουν. Δεν βγαίνεις στο μπαλκόνι όταν σείεται.
• Σε φωτιά που έρχεται από κάτω, η ζέστη και οι φλόγες ανεβαίνουν. Το μπαλκόνι γίνεται φούρνος.
• Αν δεν έχεις εναλλακτική διαφυγή, απλά περιμένεις.

Τι κάνεις τώρα:

• Ελέγχεις αν η μπαλκονόπορτα ανοίγει εύκολα. Αν σφίγγει, τη λύνεις.
• Δεν στοιβάζεις πράγματα στο μπαλκόνι που μπορεί να σε εμποδίσουν.
• Αν έχεις σκάλα διαφυγής (πτυσσόμενη), τη φυλάς κοντά στο μπαλκόνι.
• Μετράς την απόσταση από το διπλανό μπαλκόνι. Αν είναι μικρή, μπορείς να φτιάξεις μια πρόχειρη γέφυρα. Αν είναι μεγάλη, ξεχνάς το.

Το παράθυρο: Άνοιγμα προς τη ζωή

Τα παράθυρα είναι οι φλέβες του διαμερίσματος. Σου δίνουν φως, αέρα, θέα. Σε περίπτωση ανάγκης, σου δίνουν διέξοδο.

Τι ελέγχεις τώρα:

• Ανοίγουν εύκολα; Αν τα κουφώματα είναι σφιχτά ή βαμμένα και δεν ανοίγουν, τα λύνεις.
• Υπάρχουν κάγκελα ασφαλείας; Αν ναι, μήπως κλειδώνουν και δεν έχεις το κλειδί; Το κλειδί πρέπει να είναι πάντα σε γνωστό σημείο.
• Το παράθυρο βγάζει σε ταράτσα, σε διπλανό μπαλκόνι, σε σκάλα; Αν ναι, το σημειώνεις ως εναλλακτική έξοδο.
• Τι ύψος έχει από το έδαφος; Αν είναι χαμηλά, μπορείς να πηδήξεις σε περίπτωση ανάγκης. Αν είναι ψηλά, χρειάζεσαι σχοινί ή σκάλα.

Αν μένεις σε χαμηλό όροφο (1ος, 2ος), ένα σχοινί με κόμπους ή μια ειδική σκάλα διαφυγής που κρεμιέται από το παράθυρο, μπορεί να σε βγάλει έξω γρήγορα. Υπάρχουν πτυσσόμενες σκάλες που διπλώνουν σε μικρό κουτί. Τις αγοράζεις, τις τοποθετείς, τις δοκιμάζεις.

Η εξώπορτα: Το φρούριο σου

Η κύρια πόρτα είναι η πρώτη γραμμή άμυνας. Σε σεισμό, πρέπει να ανοίγει προς τα έξω για να μην μπλοκάρει από συντρίμμια. Στις περισσότερες πολυκατοικίες, οι πόρτες ανοίγουν προς τα μέσα. Αυτό είναι πρόβλημα.

Τι ελέγχεις:

• Η πόρτα ανοίγει εύκολα ή σφίγγει;
• Υπάρχει αλυσίδα ή μπάρα ασφαλείας που μπορείς να βάλεις για να ασφαλίσεις από μέσα σε περίπτωση απόπειρας εισόδου;
• Υπάρχει ματάκι για να βλέπεις έξω χωρίς να ανοίγεις;
• Αν η πόρτα έχει τζαμαρία, υπάρχει κίνδυνος να σπάσει;

Σε κατάσταση κρίσης, η πόρτα σου σε προστατεύει από πανικόβλητους ή επιθετικούς ανθρώπους. Φροντίζεις να είναι γερή.

Οι κοινόχρηστοι χώροι: Η μεγαλύτερη αδυναμία

Εδώ έρχεται το πιο κρίσιμο σημείο. Η πολυκατοικία δεν είναι μόνο το διαμέρισμά σου. Είναι και οι διάδρομοι, το κλιμακοστάσιο, η είσοδος, η ταράτσα, το υπόγειο. Αυτοί οι χώροι είναι, στην πλειοψηφία των ελληνικών πολυκατοικιών, μια βόμβα στα θεμέλια της ασφάλειας.

Περπατάς τώρα στον διάδρομο του ορόφου σου. Τι βλέπεις:

• Παλιά έπιπλα (κομώδες, καρέκλες, τραπέζια);
• Κούτες με παλιά ρούχα ή βιβλία;
• Ποδήλατα, παιδικά καρότσια, πατίνια;
• Μπουκάλες υγραερίου ή άλλα εύφλεκτα;
• Χαλιά ή πατάκια που γλιστρούν;

Αυτά είναι εμπόδια. Σε μια εκκένωση, σκοντάφτεις, πέφτεις, καθυστερείς. Σε μια φωτιά, γίνονται καύσιμη ύλη. Σε έναν σεισμό, πέφτουν και φράζουν την έξοδο.

Τι κάνεις:

• Μιλάς στον διαχειριστή. Του εξηγείς με ήρεμο και τεκμηριωμένο τρόπο ότι οι κοινόχρηστοι χώροι πρέπει να είναι ελεύθεροι για λόγους ασφαλείας.
• Αν χρειαστεί, μιλάς στους γείτονες προσωπικά. “Κυρία Μαρία, μήπως μπορούμε να βάλουμε αυτή την καρέκλα στην αποθήκη σας; Σε περίπτωση σεισμού, μπορεί να γίνει επικίνδυνη.”
• Αν δεν υπάκούουν, πας στο επόμενο βήμα: Γενική συνέλευση, έγγραφη καταγγελία, πυροσβεστική (αν υπάρχει σοβαρή παράβαση).

Δεν είσαι ο “περίεργος” της πολυκατοικίας. Είσαι αυτός που νοιάζεται για την ασφάλεια όλων.

Το κλιμακοστάσιο: Η ζωτική οδός

Η σκάλα είναι ο μόνος ασφαλής τρόπος διαφυγής. Το ασανσέρ το διαγράφεις από το μυαλό σου. Σε σεισμό ή φωτιά, δεν το χρησιμοποιείς ποτέ. Παγιδεύεσαι.

Τι ελέγχεις στο κλιμακοστάσιο:

• Είναι ελεύθερο από εμπόδια;
• Υπάρχει φωτισμό ασφαλείας (αυτόματο που ανάβει αν πέσει το ρεύμα);
• Υπάρχουν πυροσβεστήρες ανά όροφο; Έχουν ημερομηνία ελέγχου;
• Υπάρχει πόρτα πυρασφάλειας που κλείνει αυτόματα σε κάθε όροφο; Αυτή η πόρτα είναι σχεδιασμένη να κρατά τον καπνό και τη φωτιά μακριά από τη σκάλα. Δεν την μπλοκάρεις ποτέ ανοιχτή.
• Βγάζει η σκάλα σε ασφαλές σημείο (στο δρόμο, στην ταράτσα);

Ανεβαίνεις και κατεβαίνεις τη σκάλα τώρα. Την περπατάς. Βλέπεις πιθανά προβλήματα. Αν χρειάζεται συντήρηση, το αναφέρεις.

Η ταράτσα: Η τελευταία ελπίδα

Σε πολλές πολυκατοικίες, η ταράτσα είναι κλειδωμένη ή δυσπρόσιτη. Αν μένεις σε ψηλό όροφο και η φωτιά είναι από κάτω, η ταράτσα μπορεί να είναι η μόνη διέξοδος.

Τι ελέγχεις:

• Η πόρτα προς την ταράτσα είναι κλειδωμένη; Αν ναι, ποιος έχει το κλειδί; Μπορείς να έχεις ένα αντίγραφο;
• Η ταράτσα είναι προσβάσιμη, ελεύθερη, ασφαλής;
• Υπάρχει κάποιος τρόπος να επικοινωνήσεις με άλλες πολυκατοικίες ή να κατέβεις από την άλλη πλευρά;

Μην αφήνεις την ταράτσα κλειδωμένη. Σε περίπτωση ανάγκης, πρέπει να είναι ανοιχτή ή τουλάχιστον να υπάρχει κλειδί σε γνωστό σημείο (π.χ. σε τζαμένιο κουτί με τζάμι που σπάει).

Το υπόγειο και οι αποθήκες

Το υπόγειο συνήθως συγκεντρώνει κάθε λογής αντικείμενα. Παλιά έπιπλα, εύφλεκτα υλικά, χρώματα, πετρέλαιο, μπαταρίες. Είναι μια πυριτιδαποθήκη.

Τι ελέγχεις:

• Υπάρχει καλός εξαερισμός;
• Αποθηκεύονται επικίνδυνα υλικά;
• Υπάρχει κίνδυνος πλημμύρας;
• Η πόρτα είναι ασφαλής;

Αν το υπόγειο είναι επικίνδυνο, ζητάς να γίνει έλεγχος και τακτοποίηση.

Θωράκισε το διαμέρισμά σου

Τώρα που χαρτογράφησες, περνάς στην πράξη. Κάνεις το σπίτι σου πιο ασφαλές.

Στερέωσε τα έπιπλα:

• Βιβλιοθήκες, ντουλάπες, συρταριέρες: τα βιδώνεις στον τοίχο. Υπάρχουν ειδικοί ιμάντες ή απλές γωνίες από το μαγαζί με τα σίδερα.
• Ψυγείο, πλυντήριο: αν δεν είναι εντοιχισμένα, φρόντισε να μην μπορούν να πέσουν.
• Τηλεόραση: τη βιδώνεις στην επιτοίχια βάση της, δεν την αφήνεις απλά πάνω σε έπιπλο.

Ασφάλισε τα βαριά αντικείμενα:

• Βαριά βάζα, διακοσμητικά, γλάστρες σε ψηλά ράφια: τα κατεβάζεις ή τα ασφαλίζεις.
• Κορνίζες και καθρέφτες: τα κρεμάς με ασφαλείς κρεμάστρες, όχι με ένα καρφί.

Τακτοποίησε τα επικίνδυνα:

• Καθαριστικά, χλωρίνες, χρώματα: τα βάζεις σε χαμηλά, ασφαλή ντουλάπια, μακριά από παιδιά.
• Αναπτήρες, σπίρτα, κεριά: τα φυλάς σε μεταλλικό κουτί.

Τοποθέτησε συσκευές ασφαλείας:

• Ανιχνευτή καπνού: τον βάζεις στο κέντρο του διαδρόμου ή έξω από την κρεβατοκάμαρα. Δοκιμάζεις τον μήνα.
• Πυροσβεστήρα: τον αγοράζεις (σκόνης, 6kg) και τον τοποθετείς κοντά στην έξοδο. Μαθαίνεις πώς λειτουργεί (τραβάς πείρο, σημαδεύεις στη βάση της φωτιάς, πατάς λαβή).
• Πυρασφαλή κουβέρτα: την κρεμάς στην κουζίνα. Αν πιάσει φωτιά το τηγάνι, την πετάς από πάνω και κλείνεις το μάτι.
• Φωτισμό ασφαλείας (αυτόνομα φωτιστικά που ανάβουν αν πέσει ρεύμα): μικρά LED που μπαίνουν σε πρίζα και φορτίζουν.

Οργάνωσε τον χώρο για παρατεταμένη διαμονή

Σκέψου ότι μπορεί να μείνεις κλεισμένος για μέρες. Πώς οργανώνεις τον χώρο;

Δημιούργησε ζώνες:

• Ζώνη ύπνου: κρεβάτια, υπνόσακοι.
• Ζώνη διαβίωσης: ο χώρος που θα κάθεστε, θα τρώτε, θα διαβάζετε.
• Ζώνη αποθήκευσης: ντουλάπι με τρόφιμα, νερό.
• Ζώνη υγιεινής: μπάνιο, τουαλέτα, εναλλακτική λύση αν κοπεί νερό.

Προετοίμασε το μπάνιο:

• Αν κοπεί νερό, το καζανάκι δεν ξαναγεμίζει. Γεμίζεις μια μεγάλη λεκάνη με νερό και την έχεις δίπλα. Με αυτήν τραβάς καζανάκι.
• Αν τα λύματα σταματήσουν να λειτουργούν (υπόνομος γεμίσει), χρειάζεσαι εναλλακτική. Μια πλαστική σακούλα μέσα στη λεκάνη, με λίγη άμμο ή πριονίδι, μπορεί να γίνει πρόχειρη λύση.

Προετοίμασε την κουζίνα:

• Αν δεν έχει ρεύμα, το ψυγείο χαλάει. Τα τρόφιμα που θέλουν ψυγείο, τα καταναλώνεις πρώτα.
• Έχεις εναλλακτικό τρόπο μαγειρέματος: γκαζάκι κάμπινγκ, υγραέριο, κάρβουνα (μόνο σε ανοιχτό μπαλκόνι).
• Έχεις αρκετό νερό για μαγείρεμα και πλύσιμο.

Φτιάξε το “κέντρο επιχειρήσεων”

Διάλεξε ένα σημείο, ιδανικά κοντά στην είσοδο, όπου συγκεντρώνεις:

• Τον χάρτη του διαμερίσματος.
• Φακούς και μπαταρίες.
• Ραδιόφωνο με μπαταρίες.
• Power bank και φορτιστές.
• Σφυρίχτρα.
• Πολύτιμα έγγραφα (ταυτότητες, διαβατήρια, συμβόλαια) σε αδιάβροχο φάκελο.
• Μετρητά (50-100€ σε μικρά χαρτονομίσματα).
• Κλειδιά (εξώπορτας, αποθήκης, ταράτσας).
• Φαρμακείο.

Αυτό το σημείο το ξέρουν όλοι. Σε περίπτωση ανάγκης, από εκεί ξεκινάς.

Ενημέρωσε όλους τους ενοίκους

Αν μένεις με οικογένεια, συγκεντρώνεις όλους και τους δείχνεις:

• Τον χάρτη.
• Τα σημεία συγκέντρωσης.
• Τις εξόδους διαφυγής.
• Πού είναι οι φακοί, τα φάρμακα, το νερό.
• Πώς κλείνει το ρεύμα, το νερό, το αέριο.
• Τι να κάνει ο καθένας σε σεισμό, φωτιά, πλημμύρα.

Κάνετε πρόβες. Τα παιδιά το διασκεδάζουν. Οι μεγάλοι το μαθαίνουν. Όταν έρθει η ώρα, τα σώματα θα θυμούνται αυτό που έμαθαν, ακόμα κι αν το μυαλό έχει παγώσει.

Κράτα τον χάρτη ζωντανό

Ο χάρτης δεν μένει στατικός. Κάθε φορά που αλλάζεις έπιπλα, που αγοράζεις κάτι μεγάλο, που αλλάζεις το φαρμακείο, τον ενημερώνεις. Τον ανανεώνεις. Τον κρατάς επίκαιρο.

Το διαμέρισμα γίνεται καταφύγιο

Όταν τελειώσεις με αυτή την ενότητα, το σπίτι σου δεν θα είναι πια ένας απλός χώρος. Θα είναι ένας χώρος που ξέρεις. Ένας χώρος που σε προστατεύει. Ένας χώρος που μπορείς να εμπιστευτείς.

Έχεις εντοπίσει τα επικίνδυνα σημεία. Τα έχεις εξουδετερώσει. Έχεις δημιουργήσει διαδρόμους διαφυγής. Έχεις οργανώσει τα εφόδια. Έχεις εκπαιδεύσει τους ανθρώπους σου.

Το διαμέρισμα, από μια απλή κατοικία, έγινε το καταφύγιό σου.

Τώρα προχωράς στην επόμενη ενότητα, όπου θα μάθεις πώς να εξασφαλίσεις το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πώς το αποθηκεύεις, πώς το καθαρίζεις, πώς το εξοικονομείς όταν δεν έχει. Γιατί χωρίς νερό, δεν υπάρχει επιβίωση.

---

Ενότητα 4: Το Νερό – Η Πρώτη σου Προτεραιότητα

Γιατί το νερό κερδίζει πάντα

Ας κάνουμε ένα πείραμα σκέψης. Κλείσε για λίγο τα μάτια και φαντάσου: Είσαι στο διαμέρισμά σου. Έξω έχει 35 βαθμούς. Το νερό κόπηκε πριν από 24 ώρες. Δεν άνοιξες βρύση, δεν ήπιες, δεν έκανες μπάνιο, δεν τράβηξες καζανάκι. Το στόμα σου είναι στεγνό. Το δέρμα σου κολλάει. Αρχίζεις να νιώθεις πονοκέφαλο. Η σκέψη σου θολώνει.

Αυτή είναι η πραγματικότητα χωρίς νερό.

Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται κατά 60% από νερό. Το χρησιμοποιείς για να αναπνέεις, να χωνεύεις, να σκέφτεσαι, να κινείσαι. Χωρίς νερό, το σώμα σου αρχίζει να κλείνει συστήματα. Μετά από τρεις μέρες, κινδυνεύεις σοβαρά.

Το φαγητό το αντέχεις για εβδομάδες. Το νερό το αντέχεις για ημέρες. Γι’ αυτό, η προετοιμασία ξεκινά από εδώ. Πριν από τις κονσέρβες, πριν από τους φακούς, πριν από τα φάρμακα. Πρώτα το νερό.

Στην ελληνική πολυκατοικία, η πρόσβαση στο νερό εξαρτάται από το δίκτυο της πόλης και τις αντλίες του κτιρίου. Όταν σπάσει ένας σωλήνας στο δρόμο, το νερό σταματά για όλους. Όταν κοπεί το ρεύμα, οι αντλίες δεν λειτουργούν και το νερό δεν ανεβαίνει στους πάνω ορόφους. Όταν γίνει σεισμός, το δίκτυο καταρρέει. Δεν ελέγχεις τίποτα από αυτά. Ελέγχεις μόνο το απόθεμά σου.

Πόσο νερό χρειάζεσαι πραγματικά

Ο γενικός κανόνας λέει: 4 λίτρα ανά άτομο την ημέρα. Αυτό το νούμερο δεν το βγάζω από το μυαλό μου. Βασίζεται σε μελέτες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για συνθήκες έκτακτης ανάγκης.

Πού πάνε αυτά τα 4 λίτρα:

• 2 λίτρα για πόση. Ο οργανισμός σου χρειάζεται τουλάχιστον 1.5-2 λίτρα υγρών καθημερινά για να λειτουργήσει. Αν ιδρώνεις, αν κάνεις ζέστη, αν έχεις πυρετό, θες περισσότερα.
• 1 λίτρο για μαγείρεμα. Να βράσεις ζυμαρικά, να φτιάξεις καφέ, να πλύνεις λίγα πιάτα.
• 1 λίτρο για στοιχειώδη υγιεινή. Να πλύνεις χέρια, να πλύνεις δόντια, να σκουπίσεις το πρόσωπό σου.

Τα 4 λίτρα είναι το ελάχιστο για επιβίωση με αξιοπρέπεια. Αν έχεις μωρό που χρειάζεται γάλα, αν έχεις ηλικιωμένο, αν έχεις κατοικίδιο, αν κάνει καύσωνα, ανεβάζεις το απόθεμα.

Υπολόγισε τώρα:
Πόσα άτομα μένουν μαζί σου; Πολλαπλασίασε επί 4 λίτρα. Πολλαπλασίασε επί 7 ημέρες. Αυτό είναι το ελάχιστο απόθεμα-στόχος.

Για μια τετραμελή οικογένεια: 4 άτομα x 4 λίτρα x 7 μέρες = 112 λίτρα.

112 λίτρα νερού. Ακούγεται πολύ; Είναι. Αλλά δεν χρειάζεται να τα μαζέψεις σε μία μέρα. Τα χτίζεις σταδιακά.

Πού αποθηκεύεις 112 λίτρα σε διαμέρισμα 50 τ.μ.

Εδώ είναι η μεγάλη πρόκληση. Το ελληνικό διαμέρισμα δεν έχει υπόγειο, δεν έχει αποθήκη, δεν έχει χώρο. Πρέπει να γίνεις δημιουργικός.

Λύση 1: Τα πλαστικά μπουκάλια 1,5L και 5L
Είναι η πιο απλή, φθηνή και πρακτική λύση. Αγοράζεις εμφιαλωμένο νερό, το καταναλώνεις, και κρατάς τα μπουκάλια. Τα ξεπλένεις καλά, τα γεμίζεις με νερό βρύσης, τα κλείνεις σφιχτά. Γράφεις πάνω με μαρκαδόρο την ημερομηνία.

Πού τα βάζεις:

• Κάτω από κρεβάτια. Το κενό κάτω από το κρεβάτι χωράει δεκάδες μπουκάλια.
• Στο πάτωμα των ντουλαπών, πίσω από ρούχα.
• Σε ράφια ντουλάπας, αν είναι γερά.
• Σε γωνίες δωματίων, σκεπασμένα με ένα ύφασμα για αισθητική.
• Στο πατάρι, αν έχεις.
• Στο μπαλκόνι, σε σκιερό μέρος, καλυμμένα με χοντρό ύφασμα ή νάιλον (για να μην πιάνουν ήλιο και δημιουργηθούν φύκια).

Λύση 2: Οι φιάλες των 10L και 20L
Αυτές είναι οι γνωστές φιάλες νερού για ψύκτες. Πιάνουν λιγότερο χώρο από πολλά μικρά μπουκάλια. Μπορείς να τις στοιβάξεις τη μια πάνω στην άλλη αν είναι γερές. Τις βρίσκεις σε σούπερ μάρκετ, καταστήματα με είδη σπιτιού.

Πού τις βάζεις:

• Σε μια γωνιά του σαλονιού, καλυμμένες με τραπεζομάντιλο, γίνονται κομοδίνο.
• Στο μπαλκόνι, δεμένες μεταξύ τους για να μην πέφτουν.
• Στην αποθήκη, αν έχεις.

Λύση 3: Οι πλαστικοί κουβάδες (μπατονέζες)
Υπάρχουν ειδικοί πλαστικοί κουβάδες τροφίμων των 20-30 λίτρων. Είναι σχεδιασμένοι για αποθήκευση νερού, έχουν καπάκι που κλείνει αεροστεγώς, και μπορείς να τους στοιβάξεις. Τους αγοράζεις από καταστήματα με είδη κάμπινγκ ή από το διαδίκτυο.

Λύση 4: Το ντεπόζιτο νερού
Αν έχεις λίγο παραπάνω χώρο, υπάρχουν πτυσσόμενα ντεπόζιτα που αδειάζουν και διπλώνουν όταν δεν τα χρησιμοποιείς. Σε κατάσταση ανάγκης, τα γεμίζεις. Δεν είναι λύση για μόνιμο απόθεμα, αλλά για ώρα κρίσης.

Το μυστικό: Γέμισε τον θερμοσίφωνα

Το πιο μεγάλο δοχείο νερού που έχεις ήδη στο σπίτι σου είναι ο θερμοσίφωνας. 40, 60, 80, ακόμα και 120 λίτρα νερό βρίσκονται εκεί μέσα, έτοιμα για χρήση. Το πρόβλημα: είναι ζεστό και δεν το σκέφτεσαι.

Σε περίπτωση διακοπής νερού, ο θερμοσίφωνας γίνεται η προσωπική σου δεξαμενή. Δεν χρειάζεται να έχεις προαποθηκεύσει τίποτα. Αρκεί να ξέρεις πώς να τον αδειάσεις.

Η διαδικασία:

1. Κλείνεις πρώτα τη βάνα του κρύου νερού που τροφοδοτεί τον θερμοσίφωνα. Αυτή είναι συνήθως κοντά στο σώμα του θερμοσίφωνα, πάνω στο σωλήνα. Την κλείνεις για να μην μπαίνει αέρας ή για να μην αδειάσει όλο το δίκτυο μέσα στο θερμοσίφωνα.
2. Ανοίγεις μια ζεστή βρύση στο σπίτι (π.χ. στο νιπτήρα). Στην αρχή θα τρέξει λίγο νερό και μετά θα σταματήσει. Μην ανησυχείς.
3. Πηγαίνεις πίσω στον θερμοσίφωνα και ανοίγεις τη βαλβίδα ασφαλείας ή ξεβιδώνεις προσεκτικά το στόμιο εξόδου του ζεστού νερού. Θα αρχίσει να τρέχει νερό. Το μαζεύεις σε δοχεία, κατσαρόλες, μπουκάλια.
4. Για να τρέξει πιο γρήγορα, ξεβιδώνεις και το στόμιο εισόδου του κρύου (προσοχή, μπορεί να τρέξει νερό) ή ανοίγεις μια δεύτερη βρύση ζεστού στο σπίτι.

Προσοχή:

• Μην ανάψεις τον θερμοσίφωνα αν είναι άδειος. Θα καεί η αντίσταση.
• Το νερό του θερμοσίφωνα είναι πόσιμο, αλλά καλό είναι να το βράσεις ή να το απολυμάνεις πριν το πιεις, γιατί μπορεί να έχει συσσωρεύσει άλατα ή βακτήρια αν έχει μείνει καιρό.

Το νερό της βροχής: Δωρεάν πηγή

Αν έχεις μπαλκόνι, έχεις και δωρεάν νερό. Όταν βρέχει, μπορείς να μαζέψεις σημαντικές ποσότητες. Δεν το πίνεις σκέτο, αλλά το χρησιμοποιείς για καθαριότητα, για το καζανάκι, για πότισμα.

Πώς το μαζεύεις:

• Τοποθετείς μεγάλες λεκάνες, κουβάδες, γλάστρες χωρίς τρύπες στο μπαλκόνι.
• Αν έχεις μπουκάλια, τα βάζεις με το στόμιο ανοιχτό.
• Χρησιμοποιείς αδιάβροχο ύφασμα ή μουσαμά για να μαζέψεις περισσότερο.

Πώς το αποθηκεύεις:
Το νερό της βροχής χαλάει γρήγορα αν μείνει στάσιμο. Αν το μαζέψεις, το χρησιμοποιείς άμεσα ή το απολυμαίνεις.

Πώς καθαρίζεις το νερό

Το νερό που έχεις αποθηκεύσει μπορεί να είναι καθαρό. Το νερό που μαζεύεις από βροχή ή από τον θερμοσίφωνα μπορεί να μην είναι. Το νερό που θα σου φέρει η βοήθεια μπορεί να είναι μολυσμένο. Πρέπει να ξέρεις τρεις τρόπους να το καθαρίσεις.

1. Βρασμός
Ο πιο απλός και σίγουρος τρόπος. Βράζεις το νερό για 5-10 λεπτά. Σκοτώνει όλα τα μικρόβια, τους ιούς, τα βακτήρια. Χρειάζεσαι ενέργεια (γκαζάκι, φωτιά) και χρόνο, αλλά λειτουργεί.

2. Χλώριο
Αν δεν μπορείς να βράσεις, χρησιμοποιείς χλώριο. Θέλεις απλή χλωρίνη πλυντηρίου, χωρίς άρωμα, χωρίς πρόσθετα, χωρίς λευκαντικά. Διάβασε την ετικέτα: θέλεις υποχλωριώδες νάτριο 5-6%.

Η δόση: 2 σταγόνες χλωρίνης ανά λίτρο νερού. Ανακινείς. Περιμένεις 30 λεπτά. Αν το νερό είναι θολό, 4 σταγόνες. Μυρίζει ελαφρά χλώριο. Αν δεν μυρίζει, ξαναβάζεις και περιμένεις άλλα 15 λεπτά.

Προσοχή: Η χλωρίνη έχει ημερομηνία λήξης. Μετά από 6 μήνες χάνει την απολυμαντική της ικανότητα.

3. Χάπια καθαρισμού νερού
Στα φαρμακεία ή σε καταστήματα κάμπινγκ, βρίσκεις ειδικά δισκία καθαρισμού νερού (ιώδιο ή διοξείδιο χλωρίου). Είναι μικρά, ελαφριά, διαρκούν χρόνια. Ακολουθείς τις οδηγίες της συσκευασίας.

4. Φίλτρα νερού
Υπάρχουν φορητά φίλτρα νερού (π.χ. με αντλία, με παγούρι, με καλαμάκι) που αφαιρούν βακτήρια και παράσιτα. Δεν αφαιρούν ιούς, αλλά είναι χρήσιμα. Τα προμηθεύεσαι από καταστήματα ορειβασίας.

Η λίστα προμήθειας για το νερό

Πήγαινε τώρα στο σούπερ μάρκετ ή στο κατάστημα με είδη σπιτιού και αγόρασε:

• 10 πλαστικά μπουκάλια 1,5L.
• 2 φιάλες 10L ή 20L (αν χωράνε).
• Χλωρίνη χωρίς άρωμα (μικρό μπουκάλι, γράψε πάνω “για νερό” και βάλε την ημερομηνία).
• Χάπια καθαρισμού νερού (για το φαρμακείο).
• Μόνιμο μαρκαδόρο (για να γράφεις ημερομηνίες).
• Πλαστική λεκάνη 10-15L (για μάζεμα και μεταφορά).

Το πλάνο εξοικονόμησης

Σε περίπτωση που το νερό είναι λίγο, πρέπει να το διαχειριστείς σαν πολύτιμο πόρο. Κάθε σταγόνα μετράει.

Για την τουαλέτα:

• Το καζανάκι καταναλώνει 6-10 λίτρα σε κάθε τράβηγμα. Δεν το τραβάς άσκοπα.
• Αν δεν έχεις τρεχούμενο νερό, γεμίζεις μια λεκάνη με νερό από τη βροχή ή από το απόθεμα και την αδειάζεις στη λεκάνη. Έτσι “τραβάς” καζανάκι με λιγότερο νερό.
• Αν η κατάσταση είναι κρίσιμη, χρησιμοποιείς πλαστικές σακούλες μέσα στη λεκάνη, τις δένεις και τις πετάς.

Για το μπάνιο:

• Ξεχνάς το μπάνιο στη μπανιέρα. Πλένεσαι με ένα πανί βρεγμένο, λίγο νερό και σαπούνι.
• Βουρτσίζεις δόντια με ένα ποτήρι νερό, όχι με τρεχούμενο.
• Ξυρίζεσαι με λίγο νερό σε λεκάνη.

Για το πλύσιμο πιάτων:

• Μαζεύεις τα πιάτα και τα πλένεις μία φορά την ημέρα, με λίγο νερό σε λεκάνη. Ξεβγάζεις με ελάχιστο.
• Χρησιμοποιείς χάρτινα πιάτα και πλαστικά μαχαιροπίρουνα (αν έχεις προβλέψει).

Για το μαγείρεμα:

• Μαγειρεύεις φαγητά που χρειάζονται λίγο νερό. Οι κονσέρβες είναι έτοιμες. Τα ζυμαρικά θέλουν πολύ νερό, ίσως τα αποφύγεις.
• Κρατάς το νερό που έβρασες ζυμαρικά (περιέχει άμυλο) και το χρησιμοποιείς για πλύσιμο ή για ζωμό.

Πότε ανανεώνεις το απόθεμα

Το νερό δεν μένει για πάντα. Στα πλαστικά μπουκάλια, με τον καιρό, μπορεί να αναπτυχθούν μικροοργανισμοί ή να περάσουν χημικά από το πλαστικό.

Κανόνας:

• Κάθε 6 μήνες, αδειάζεις τα μπουκάλια, τα πλένεις καλά, τα ξαναγεμίζεις. Γράφεις την καινούργια ημερομηνία.
• Κάθε φορά που αλλάζεις το απόθεμα, χρησιμοποιείς το παλιό νερό για πότισμα, για καθαριότητα, για να πλύνεις το αυτοκίνητο.

Συμβουλή: Βάλε μια υπενθύμιση στο κινητό σου. “Αλλαγή νερού αποθέματος” κάθε 1η Μαρτίου και 1η Σεπτεμβρίου.

Έκτακτη ανάγκη: Πού αλλού βρίσκεις νερό

Αν τελειώσει το απόθεμα και δεν έχεις άλλο, ψάχνεις παντού.

• Στο καζανάκι της τουαλέτας: το ρεζερβουάρ έχει 6-10 λίτρα καθαρού νερού. Μην το πιεις αν δεν το απολυμάνεις, αλλά το χρησιμοποιείς για καθαριότητα.
• Στο σώμα του καλοριφέρ (λεβητοστάσιο): αν έχεις κεντρική θέρμανση, το κύκλωμα μπορεί να έχει αρκετά λίτρα, αλλά είναι συνήθως αναμεμειγμένο με αντιψυκτικό ή χημικά. Μόνο για εξωτερική χρήση.
• Στους σωλήνες: αν το νερό κοπεί, μέσα στους σωλήνες του σπιτιού σου υπάρχει ακόμα νερό. Ανοίγεις τη χαμηλότερη βρύση και μαζεύεις.
• Σε γείτονες: αν έχεις καλή σχέση, μπορείς να συνεργαστείτε, να μοιραστείτε αποθέματα, ή κάποιος να έχει πηγάδι (σε παλιές γειτονιές).

Η ψυχολογία του νερού

Το νερό δεν είναι μόνο βιολογική ανάγκη. Είναι και ψυχολογική. Όταν ξέρεις ότι έχεις νερό, είσαι ήρεμος. Όταν δεν έχεις, αρχίζει ο πανικός.

Γι’ αυτό, η αποθήκευση νερού δεν είναι μόνο πρακτική προετοιμασία, είναι και ψυχολογικό όπλο. Όταν όλοι γύρω σου αγχώνονται και τρέχουν να βρουν μια σταγόνα, εσύ ανοίγεις ήρεμα το ντουλάπι σου και πίνεις.

Το πλάνο δράσης σου για το νερό

Τώρα που ξέρεις τα πάντα, φτιάξε το προσωπικό σου πλάνο:

Εβδομάδα 1:

• Υπολόγισε την ποσότητα που χρειάζεσαι (άτομα x 4 λίτρα x 7 μέρες).
• Αγόρασε 10 μπουκάλια 1,5L και γέμισέ τα.
• Αγόρασε ένα μπουκάλι χλωρίνη και γράψε την ημερομηνία.

Εβδομάδα 2:

• Βρες σημεία στο σπίτι για να αποθηκεύσεις (κάτω από κρεβάτια, σε ντουλάπες).
• Πρόσθεσε άλλα 10 μπουκάλια.

Εβδομάδα 3:

• Αγόρασε μία φιάλη 10L ή 20L.
• Μάθε πού κλείνει το νερό στο σπίτι σου (γενική βάνα).

Εβδομάδα 4:

• Δοκίμασε να αδειάσεις τον θερμοσίφωνα (για εξάσκηση).
• Εξήγησε στην οικογένεια πού είναι το νερό και πώς το χρησιμοποιείτε σε ανάγκη.

Κάθε 6 μήνες:

• Άλλαξε το απόθεμα.
• Έλεγξε την ημερομηνία στη χλωρίνη.

Το νερό είναι ζωή

Το επαναλαμβάνω για να το εμπεδώσεις: Το νερό είναι η πρώτη σου προτεραιότητα. Πριν αγοράσεις τον πολυτελή εξοπλισμό κάμπινγκ, πριν γεμίσεις το ντουλάπι με κονσέρβες, πριν ψάξεις για σκηνές και υπνόσακους, εξασφάλισε το νερό.

Με το νερό, αγοράζεις χρόνο. Με το νερό, διατηρείς την υγεία σου. Με το νερό, κρατάς την ψυχραιμία σου.

Συνέχισε τώρα στην επόμενη ενότητα, όπου θα μάθεις πώς να εξασφαλίσεις τροφή – τι να αποθηκεύσεις, πώς να το οργανώσεις, και πώς να μαγειρεύεις όταν δεν έχεις ρεύμα και νερό.

---

Ενότητα 5: Τροφή – Ο Οδηγός του Έξυπνου Αποθηκάριου

Η μεγαλύτερη παρεξήγηση για τα αποθέματα

Όταν ακούς “απόθεμα τροφίμων”, το μυαλό σου πάει σε κονσέρβες που λήγουν σε δέκα χρόνια, σε χάπια επιβίωσης, σε στρατιωτικά γεύματα σε αλουμινένιες συσκευασίες. Αυτή η εικόνα είναι όχι μόνο λανθασμένη, αλλά και επικίνδυνη.

Γιατί; Γιατί αν αποθηκεύσεις τρόφιμα που δεν τρως κανονικά, όταν έρθει η ώρα της κρίσης, θα βρεθείς με ένα ντουλάπι γεμάτο πράγματα που δεν σου αρέσουν, που δεν ξέρεις πώς να μαγειρέψεις, που τα παιδιά σου αρνούνται να φάνε. Και τότε, η ψυχολογία της οικογένειας καταρρέει.

Η σωστή λογική είναι μία: Το απόθεμά σου είναι η προέκταση της κανονικής σου διατροφής. Δεν αποθηκεύεις “τροφή επιβίωσης”. Αποθηκεύεις παραπάνω ποσότητες από αυτά που ήδη τρως.

Αν τρως μακαρόνια κάθε εβδομάδα, αποθηκεύεις μακαρόνια. Αν τρως φακές, αποθηκεύεις φακές. Αν πίνεις καφέ κάθε πρωί, αποθηκεύεις καφέ. Έτσι, το απόθεμα εντάσσεται φυσικά στη ζωή σου, το ανανεώνεις, το καταναλώνεις, δεν το ξεχνάς.

Η φιλοσοφία FIFO: First In, First Out

Αυτή είναι η χρυσή αρχή της αποθήκευσης. Και εξηγείται απλά:

Βάζεις τα καινούργια προϊόντα πίσω από τα παλιά. Έτσι, χρησιμοποιείς πρώτα αυτά που έχουν την κοντινότερη ημερομηνία λήξης.

Πώς το εφαρμόζεις στην πράξη:

1. Οργάνωσε ένα συγκεκριμένο ράφι ή ντουλάπι για το απόθεμα. Ας το πούμε “ράφι έκτακτης ανάγκης”.
2. Κάθε φορά που ψωνίζεις, βάζεις τα νέα τρόφιμα πίσω από τα υπάρχοντα.
3. Όταν μαγειρεύεις, παίρνεις πρώτα από μπροστά.
4. Κάθε μήνα, ελέγχεις τις ημερομηνίες.

Με αυτό τον τρόπο, το απόθεμα ανανεώνεται συνεχώς. Δεν λήγει ποτέ. Δεν πετάς ποτέ φαγητό. Και είσαι πάντα έτοιμος.

Ένα παράδειγμα:
Αγοράζεις 6 κονσέρβες ντοματάκια. Τις βάζεις στο ράφι. Τον επόμενο μήνα, αγοράζεις άλλες 6. Βάζεις τις καινούργιες πίσω. Όταν θέλεις να μαγειρέψεις, παίρνεις από τις μπροστινές (τις παλιές). Στο τέλος του χρόνου, έχεις καταναλώσει 12 κονσέρβες, αλλά στο ράφι σου υπάρχουν πάντα 6 φρέσκες.

Πόσο φαγητό χρειάζεσαι

Ο γενικός κανόνας λέει: απόθεμα για τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Ιδανικά, για ένα μήνα. Στην Ελλάδα, με τις ιδιαιτερότητες του εφοδιασμού, οι δύο εβδομάδες είναι το ελάχιστο.

Υπολόγισε πόσες θερμίδες χρειάζεται κάθε άτομο την ημέρα. Ένας ενήλικας χρειάζεται περίπου 2000-2500 θερμίδες. Τα παιδιά λιγότερες. Πολλαπλασίασε επί τον αριθμό των ατόμων, επί τις ημέρες.

Αλλά μην μπλέκεις με θερμιδομετρήσεις. Πιο απλά: σκέψου γεύματα.

Για δύο εβδομάδες, χρειάζεσαι περίπου 42 γεύματα (3 γεύματα x 14 ημέρες). Από αυτά, υπολόγισε ότι κάποια θα είναι ζεστά, κάποια κρύα, κάποια σνακ.

Οι κατηγορίες τροφίμων που αποθηκεύεις

1. Βάση: Υδατάνθρακες (ενέργεια)
Αυτά είναι τα τρόφιμα που σε χορταίνουν, σου δίνουν ενέργεια και διατηρούνται για μήνες ή χρόνια.

• Ζυμαρικά (μακαρόνια, πέννες, σπαγγέτι): διατηρούνται 2-3 χρόνια.
• Ρύζι (λευκό ή νυχάκι): διατηρείται 2 χρόνια (το καστανό λιγότερο).
• Όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια): διατηρούνται 2-3 χρόνια, είναι θρεπτικά και χορταστικά.
• Πατάτες (αν έχεις δροσερό, σκοτεινό μέρος): διατηρούνται εβδομάδες, όχι μήνες.
• Αλεύρι (για ψωμί, τηγανίτες): διατηρείται 6-12 μήνες (βάλε το στην κατάψυξη για 48 ώρες πριν την αποθήκευση για να σκοτώσεις τυχόν έντομα).
• Κριθαράκι, πλιγούρι, τραχανάς: ελληνικές λύσεις, εύκολες και γρήγορες.

2. Πρωτεΐνη: Δύναμη και συντήρηση

• Κονσέρβες κρέατος: κοκκινιστά, κιμάς, μοσχάρι, κοτόπουλο. Διάλεξε αυτά που τρως συνήθως.
• Κονσέρβες ψαριού: σαρδέλες, γαύρος, τόνος, σκουμπρί. Ελληνικές κονσέρβες καλής ποιότητας.
• Όσπρια (τα ίδια, αλλά τα υπολογίζω και ως πρωτεΐνη).
• Αυγά: φρέσκα διατηρούνται εβδομάδες εκτός ψυγείου αν δεν τα πλύνεις (έχουν φυσική προστασία). Αλλά δεν στοιχηματίζεις πάνω τους.
• Γάλα εβαπορέ: διατηρείται μήνες χωρίς ψυγείο, το χρησιμοποιείς για μαγείρεμα, για καφέ, για μωρά.
• Αλλαντικά σε κονσέρβα (π.χ. μπρίζολες, λουκάνικα): υπάρχουν, αλλά προσοχή στα λιπαρά.

3. Λίπη: Απαραίτητα για λειτουργία οργανισμού

• Ελαιόλαδο: το καλύτερο ελληνικό προϊόν. Το βάζεις σε σκούρα γυάλινα μπουκάλια ή σε ανοξείδωτα δοχεία. Διατηρείται 1-2 χρόνια αν το φυλάς σωστά.
• Σπορέλαια (ηλιέλαιο, αραβοσιτέλαιο): φτηνότερα, διατηρούνται.
• Ελιές: κονσέρβα ή βαρελίσιες (αν έχεις χώρο).
• Ταχίνι, φυστικοβούτυρο: ενεργειακές βόμβες, διατηρούνται μήνες.

4. Γεύση και ηθικό

• Αλάτι: το βασικότερο συντηρητικό και ενισχυτικό γεύσης. Δεν λήγει ποτέ. Αγόρασε ένα κιλό τουλάχιστον.
• Ζάχαρη: για γλυκό, για ενέργεια, για συντήρηση (μαρμελάδες). Δεν λήγει.
• Μπαχαρικά: ρίγανη, πιπέρι, κύμινο, πάπρικα. Ανεβάζουν τη διάθεση.
• Μέλι: το φυσικό αντισηπτικό, δεν λήγει ποτέ, γλυκό, ενεργειακό.
• Καφές: στιγμιαίος (διατηρείται χρόνια) ή ελληνικός. Σε κρίση, μια κούπα καφέ είναι ψυχοθεραπεία.
• Τσάι, χαμομήλι: για ζέστη, για ηρεμία.
• Σοκολάτα: κουβερτούρα ή σοκολάτες υγείας, ανεβάζουν το ηθικό, δίνουν ενέργεια.

5. Έτοιμα γεύματα και σνακ

• Κονσέρβες έτοιμες: φασολάδα, γίγαντες, αρακάς, λαδερά. Απλά ανοίγεις και τρως (ζεστά ή κρύα).
• Μπάρες δημητριακών: για σνακ, για ενέργεια εν κινήσει.
• Ξηροί καρποί: αμύγδαλα, καρύδια, φιστίκια. Πλούσιοι σε ενέργεια, διατηρούνται μήνες (βάλε τους στο ψυγείο αν έχεις χώρο).
• Παξιμάδια, κριτσίνια, φρυγανιές: ανθεκτικά, εύκολα.
• Κρουασάν, μπισκότα μακράς διάρκειας: για τα παιδιά, για γρήγορο πρωινό.

6. Ειδικές ανάγκες

• Αν έχεις μωρό: βρεφικές τροφές σε βαζάκια, γάλα σκόνη, κρέμες, πάνες (δεν τρώγονται, αλλά είναι εξίσου σημαντικές).
• Αν έχεις ηλικιωμένο: μαλακές τροφές, συμπληρώματα διατροφής.
• Αν έχεις κατοικίδιο: τροφή για σκύλο ή γάτα, τουλάχιστον για δύο εβδομάδες.

Πού αποθηκεύεις όλα αυτά

Το ελληνικό διαμέρισμα δεν σε βοηθάει. Ο χώρος είναι λίγος. Πρέπει να γίνεις δημιουργικός.

Λύσεις αποθήκευσης:

• Κάτω από τα κρεβάτια: Το πιο υποτιμημένο σημείο. Αγόρασε πλαστικές ρηχές λεκάνες που γλιστράνε κάτω από το κρεβάτι. Βάλε εκεί κονσέρβες, μπουκάλια νερό, μακαρόνια.
• Πάνω από ντουλάπια: Αν οι ντουλάπες της κουζίνας δεν φτάνουν μέχρι το ταβάνι, ο χώρος από πάνω είναι χαμένος. Βάλε εκεί κουτιά με ελαφριά τρόφιμα (ζυμαρικά, παξιμάδια).
• Στο πατάρι: Αν έχεις πατάρι ή αποθηκευτικό χώρο ψηλά, τον αξιοποιείς.
• Σε ντουλάπες: Δεν βάζεις μόνο ρούχα. Μια γωνιά της ντουλάπας γίνεται αποθήκη τροφίμων.
• Στο μπαλκόνι: Αν έχεις κλειστό μπαλκόνι ή αποθήκη, προσοχή στην υγρασία και στη ζέστη. Τα τρόφιμα θέλουν δροσερό, σκοτεινό, ξηρό μέρος. Αν το μπαλκόνι έχει ήλιο, δεν βάζεις τίποτα.
• Σε έπιπλα πολλαπλών χρήσεων: Υπάρχουν πουφ που ανοίγουν και έχουν αποθηκευτικό χώρο μέσα. Βάλε εκεί κονσέρβες.
• Κάτω από τον νεροχύτη: Προσοχή στην υγρασία, αλλά για κονσέρβες και απορρυπαντικά (ξεχωριστά) κάνει.

Πώς οργανώνεις το ράφι του αποθέματος

Δεν πετάς όλα τα τρόφιμα ανακατεμένα. Τα οργανώνεις.

• Χρησιμοποίησε διάφανα πλαστικά κουτιά. Βλέπεις μέσα τι έχεις.
• Βάλε ετικέτες. Γράψε το περιεχόμενο και την ημερομηνία λήξης.
• Ομαδοποίησε. Όλα τα ζυμαρικά μαζί, όλες οι κονσέρβες μαζί, όλα τα σνακ μαζί.
• Βάλε μπροστά αυτά που λήγουν πρώτα. Η FIFO εφαρμόζεται και στην οργάνωση.

Το λάθος που κάνουν όλοι: Ξεχνούν το ανοιχτήρι

Φαντάσου: Έχεις γεμίσει το ντουλάπι με κονσέρβες. Έρχεται η κρίση. Παίρνεις μια κονσέρβα και συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις ανοιχτήρι. Το ηλεκτρικό δεν δουλεύει. Το χειροκίνητο που είχες χάθηκε.

Λύση: Αγόρασε δύο χειροκίνητα ανοιχτήρια. Βάλε το ένα στο συρτάρι της κουζίνας και το άλλο στο κουτί έκτακτης ανάγκης. Δοκίμασέ τα να δεις αν ανοίγουν εύκολα.

Το μαγείρεμα χωρίς ρεύμα

Αν δεν έχει ρεύμα, δεν λειτουργεί η ηλεκτρική κουζίνα, ο φούρνος, ο φούρνος μικροκυμάτων. Πώς μαγειρεύεις;

Επιλογή 1: Το γκαζάκι κάμπινγκ
Αγόρασε μια μικρή συσκευή υγραερίου (τύπου camping gaz) με μερικές φιάλες. Είναι φθηνή, μικρή, τη βγάζεις στο μπαλκόνι ή σε ανοιχτό παράθυρο και μαγειρεύεις.

Προσοχή: Ποτέ μην τη χρησιμοποιείς σε κλειστό χώρο χωρίς αερισμό. Το μονοξείδιο του άνθρακα σκοτώνει αθόρυβα. Πάντα σε μπαλκόνι ή με ανοιχτά παράθυρα.

Επιλογή 2: Το υγραέριο μεγάλης φιάλης
Αν έχεις χώρο, μια μεγάλη φιάλη υγραερίου με μάτι κουζίνας σε βγάζει για εβδομάδες. Πάλι, πάντα σε εξωτερικό χώρο ή με εξαιρετικό αερισμό.

Επιλογή 3: Τα κάρβουνα ή το τζάκι
Αν έχεις τζάκι, μπορείς να μαγειρέψεις σε κατσαρόλα πάνω στα κάρβουνα. Αν έχεις μπαλκόνι, μια μικρή ψησταριά κάρβουνων λειτουργεί. Πάντα με προσοχή στην πυρασφάλεια.

Επιλογή 4: Το ηλιακό μαγείρεμα
Το καλοκαίρι, ένας αυτοσχέδιος ηλιακός φούρνος (αλουμινόχαρτο και μαύρη κατσαρόλα) μπορεί να μαγειρέψει απλά φαγητά. Δεν είναι αστείο, λειτουργεί.

Τι μαγειρεύεις χωρίς ρεύμα

Εστίασε σε φαγητά που:

• Μαγειρεύονται γρήγορα (για να γλιτώνεις καύσιμο).
• Χρειάζονται λίγο νερό.
• Μπορούν να φαγωθούν και κρύα.

Ιδέες:

• Κονσέρβες έτοιμες: απλά τις ανοίγεις.
• Ζυμαρικά: βράζεις νερό, ρίχνεις μακαρόνια, σουρώνεις, ρίχνεις λάδι και τυρί (αν έχεις).
• Φακές: μουλιάζεις από βραδύς, βράζεις σε νερό (θέλει 20-30 λεπτά).
• Ρύζι: βράζεις σε νερό.
• Πατάτες βραστές.
• Αυγά βραστά (αν έχεις).
• Κονσέρβες ψαριού με παξιμάδι.

Το απόθεμα που μεγαλώνει μόνο του

Ξεκίνα σταδιακά. Δεν χρειάζεται να αγοράσεις τα πάντα ταυτόχρονα.

Η μέθοδος “δύο αγορές”:
Κάθε φορά που πας σούπερ μάρκετ, αγοράζεις δύο από κάθε είδος που λήγει αργά. Ένα για τώρα, ένα για το απόθεμα.

Σε ένα μήνα, έχεις διπλάσιο απόθεμα. Σε τρεις μήνες, έχεις εξασφαλίσει δύο εβδομάδες. Σε έξι μήνες, έχεις για ένα μήνα.

Η λίστα του έξυπνου αποθηκάριου

Πήγαινε σούπερ μάρκετ με αυτή τη λίστα και ξεκίνα:

Βασικά (για δύο εβδομάδες, 4 άτομα):

• 5 πακέτα μακαρόνια (500γρ το καθένα).
• 3 πακέτα ρύζι.
• 2 κιλά φακές.
• 1 κιλά φασόλια.
• 1 μπουκάλι λάδι (5 λίτρα).
• 1 κιλό αλάτι.
• 1 κιλό ζάχαρη.
• 10 κονσέρβες ντοματάκια ή ψιλοκομμένο.
• 10 κονσέρβες έτοιμες (φασολάδα, αρακάς, γίγαντες).
• 10 κονσέρβες ψάρι (σαρδέλες, τόνο).
• 5 κονσέρβες κρέας (κοκκινιστό, κιμά).
• 2 κουτιά γάλα εβαπορέ.
• 1 πακέτο παξιμάδια.
• 1 βαζάκι μέλι.
• 1 βαζάκι καφέ στιγμιαίο.
• Μπαχαρικά (ρίγανη, πιπέρι).

Σνακ και συμπλήρωμα:

• Μπάρες δημητριακών (20 τεμάχια).
• Ξηροί καρποί (500γρ).
• Σοκολάτες (5 τεμάχια).
• Μπισκότα μακράς διάρκειας.

Ειδικά:

• Ανοιχτήρι χειρός (2 τεμάχια).
• Αναπτήρες, σπίρτα.
• Γκαζάκι κάμπινγκ και φιάλες.
• Πλαστικά πιάτα, ποτήρια, μαχαιροπίρουνα (για εξοικονόμηση νερού).

Τι αποφεύγεις να αποθηκεύσεις

• Φρέσκα λαχανικά: χαλάνε γρήγορα. Μόνο αν έχεις μπαλκόνι για λίγες μέρες.
• Φρέσκο κρέας: θέλει ψυγείο.
• Γαλακτοκομικά (γιαούρτι, φρέσκο γάλα): θέλουν ψυγείο.
• Κατεψυγμένα: αν κοπεί ρεύμα, χαλάνε σε ώρες.
• Τρόφιμα με πολλά λιπαρά (μαγιονέζες, σάλτσες): χαλάνε εύκολα εκτός ψυγείου.
• Τρόφιμα που δεν τρως: όσο δελεαστικά κι αν είναι στην προσφορά.

Η ψυχολογία του φαγητού

Το φαγητό δεν είναι μόνο θερμίδες. Είναι ρουτίνα, είναι άνεση, είναι κανονικότητα. Σε μια κρίση, ένα ζεστό γεύμα ανεβάζει το ηθικό. Ένα γλυκό δίνει χαρά.

Γι’ αυτό, στο απόθεμά σου, βάλε και λίγες “πολυτέλειες”. Μια σοκολάτα, ένα γλυκό κουταλιού, ένα πακέτο μπισκότα. Όχι πολλά, αλλά λίγα. Για τις δύσκολες στιγμές.

Το πλάνο δράσης για την τροφή

Εβδομάδα 1:

• Φτιάξε λίστα με αυτά που τρώτε κανονικά σε δύο εβδομάδες.
• Αγόρασε τα πρώτα 5 είδη από τη λίστα.

Εβδομάδα 2:

• Αγόρασε άλλα 5 είδη.
• Οργάνωσε το ράφι του αποθέματος.

Εβδομάδα 3:

• Αγόρασε γκαζάκι και φιάλες.
• Δοκίμασέ το (βράσε ένα νερό).

Εβδομάδα 4:

• Έλεγξε ότι έχεις ανοιχτήρι.
• Μάθε στην οικογένεια πού βρίσκονται τα τρόφιμα.

Κάθε μήνα:

• Τσέκαρε ημερομηνίες.
• Εφάρμοσε FIFO.

Το στοκ δεν τελειώνει ποτέ

Η αποθήκευση τροφίμων δεν είναι ένα γεγονός που κάνεις μια φορά και τελείωσε. Είναι μια συνεχής διαδικασία. Ενσωματώνεται στη ζωή σου.

Όταν τελειώνει ένα πακέτο μακαρόνια, το σημειώνεις και το αγοράζεις στην επόμενη έξοδο. Το απόθεμα είναι ζωντανό, αναπνέει, αλλάζει.

Και το πιο σημαντικό: το απόθεμα υπάρχει για να το χρησιμοποιείς. Δεν είναι ιερό και άθικτο. Αν έρθει μια δύσκολη οικονομική περίοδος, τρως από το απόθεμα και το ξαναγεμίζεις όταν ηρεμήσουν τα πράγματα. Αν έρθει καλεσμένος, ανοίγεις μια κονσέρβα από το απόθεμα και την αναπληρώνεις. Έτσι λειτουργεί.

Η επόμενη ενότητα

Τώρα που έχεις νερό και τροφή, προχωράς στο επόμενο κρίσιμο κεφάλαιο: φωτισμό, ενέργεια και θέρμανση. Πώς αντιμετωπίζεις το σκοτάδι, το κρύο, την έλλειψη ρεύματος. Πώς κρατάς τα κινητά σου ζωντανά. Πώς ζεσταίνεσαι τον χειμώνα χωρίς καλοριφέρ.

---

Ενότητα 6: Φωτισμός, Ενέργεια & Θέρμανση στο Σκοτάδι

Όταν ο πολιτισμός σβήνει

Φαντάσου το σκηνικό: Είναι βράδυ Δεκεμβρίου. Κάνει κρύο. Ξαφνικά, τα φώτα τρεμοπαίζουν και σβήνουν. Η τηλεόραση σωπαίνει. Το ψυγείο σταματά να βουίζει. Το σπίτι βυθίζεται σε απόλυτο σκοτάδι. Ακούς μόνο τον άνεμο έξω και τις φωνές των γειτόνων που αναρωτιούνται τι συμβαίνει.

Το blackout έρχεται πάντα απροειδοποίητα. Μπορεί να κρατήσει λίγες ώρες. Μπορεί να κρατήσει μέρες. Στην Ελλάδα, έχουμε δει διακοπές ρεύματος που κράτησαν πάνω από 72 ώρες σε περιοχές που χτύπησαν κακοκαιρίες. Και όσο κρατά το blackout, εσύ μένεις χωρίς φως, χωρίς θέρμανση (αν είσαι ηλεκτρικός), χωρίς ψυγείο, χωρίς internet, χωρίς φορτιστή για το κινητό.

Η ζωή σου γυρίζει 100 χρόνια πίσω. Και τότε είναι που καταλαβαίνεις πόσο εξαρτημένος είσαι από το ηλεκτρικό ρεύμα.

Σε αυτή την ενότητα, θα σε μάθω πώς να φωτίζεις το σπίτι σου με ασφάλεια, πώς να διατηρείς τις συσκευές σου ζωντανές, πώς να ζεσταίνεσαι και πώς να μαγειρεύεις όταν το ρεύμα έχει κοπεί για ώρες ή μέρες.

Το πρώτο και μεγαλύτερο λάθος: Τα κεριά

Ακούω συχνά: “Έχω κεριά για το blackout.” Αυτή είναι η χειρότερη επιλογή. Και εξηγώ γιατί:

• Πρόκληση πυρκαγιάς: Ένα κερί που αναποδογυρίζει, που πέφτει, που αφήνεται αναμμένο, παίρνει αμέσως φωτιά σε κουρτίνες, χαρτιά, έπιπλα.
• Καπνός και αιθάλη: Αν καίγεται για ώρες, μαυρίζει τοίχους και ταβάνια.
• Περιορισμένος φωτισμός: Διαβάζεις δύσκολα, δεν βλέπεις καθαρά.
• Κίνδυνος για παιδιά και κατοικίδια: Τα ανατρέπουν εύκολα.

Γι’ αυτό, βγάζω τα κεριά από τη λίστα. Τα χρησιμοποιώ μόνο αν δεν έχω απολύτως τίποτα άλλο, και μόνο μέσα σε γυάλινο δοχείο, μακριά από εύφλεκτα, και τα σβήνω αν κοιμηθώ ή βγω από το δωμάτιο.

Ο φωτισμός με LED: Η σύγχρονη λύση

Οι φακοί LED είναι η καλύτερη επένδυση που κάνεις για το blackout. Καταναλώνουν ελάχιστο ρεύμα, δίνουν δυνατό φως, διαρκούν χρόνια.

Τι αγοράζεις:

1. Φακός χειρός LED: Έναν μεγάλο, δυνατό φακό (τουλάχιστον 300 lumen) για γενική χρήση. Τον δοκιμάζεις κάθε μήνα.
2. Φακός κεφαλής (headlamp): Το πιο χρήσιμο εργαλείο. Τον φοράς στο κεφάλι και έχεις τα χέρια σου ελεύθερα. Διαβάζεις, μαγειρεύεις, περπατάς, κάνεις δουλειές. Αγόρασε έναν με ρυθμιζόμενη δέσμη και κόκκινο φως (για να μην τυφλώνεις τους άλλους).
3. Φανάρι (lantern) LED: Μικρό φορητό φανάρι που το βάζεις στο τραπέζι και φωτίζει όλο το δωμάτιο. Υπάρχουν πτυσσόμενα που γίνονται μικρή μπάλα.
4. Φωτάκια ασφαλείας: Μικρές συσκευές που μπαίνουν σε πρίζα και ανάβουν αυτόματα μόλις κοπεί το ρεύμα. Λειτουργούν με μπαταρία και σε βγάζουν από το απόλυτο σκοτάδι.

Πόσους φακούς χρειάζεσαι:

• Έναν headlamp για κάθε μέλος της οικογένειας.
• Δύο μεγάλους φακούς χειρός.
• Ένα φανάρι για τον κοινό χώρο.
• Μικρούς φακούς για τα παιδιά.

Μπαταρίες: Το καύσιμο του φωτός

Χωρίς μπαταρίες, οι φακοί σου είναι άχρηστα κομμάτια πλαστικού. Πρέπει να έχεις απόθεμα.

Τι μπαταρίες χρειάζεσαι:

• Δες τι παίρνουν οι φακοί σου. Οι περισσότεροι λειτουργούν με ΑΑ ή ΑΑΑ. Αγόρασε τουλάχιστον 20 ΑΑ και 10 ΑΑΑ καλής ποιότητας (Duracell, Energizer, όχι φθηνές άγνωστες που αδειάζουν σε μια ώρα).
• Αγόρασε επαναφορτιζόμενες μπαταρίες και φορτιστή που λειτουργεί και με USB. Έτσι, όταν έχει ρεύμα, τις φορτίζεις.

Πώς αποθηκεύεις τις μπαταρίες:

• Σε ξηρό μέρος, σε θερμοκρασία δωματίου.
• Στην αρχική τους συσκευασία ή σε ειδική θήκη, για να μην ακουμπάνε μεταξύ τους και βραχυκυκλώνουν.
• Δεν τις βάζεις στο ψυγείο (μύθος), δεν ωφελεί.

Κάθε πότε τις αλλάζεις:

• Οι απλές μπαταρίες έχουν διάρκεια ζωής 5-10 χρόνια στο ράφι. Αλλά για σιγουριά, τις δοκιμάζεις κάθε χρόνο.
• Οι επαναφορτιζόμενες χάνουν τη φόρτισή τους με τον καιρό. Τις φορτίζεις κάθε 3 μήνες.

Το power bank: Η ζωή του κινητού σου

Το κινητό τηλέφωνο είναι η γραμμή επικοινωνίας με τον έξω κόσμο. Χωρίς αυτό, δεν καλείς βοήθεια, δεν ενημερώνεσαι, δεν μιλάς στους δικούς σου. Γι’ αυτό, το power bank είναι απαραίτητο.

Τι power bank να αγοράσεις:

• Χωρητικότητα: Τουλάχιστον 20.000 mAh. Αυτό φορτίζει ένα σύγχρονο κινητό 4-5 φορές.
• Θύρες: Να έχει δύο θύρες USB για να φορτίζεις δύο συσκευές ταυτόχρονα.
• Ποιότητα: Αγόρασε από γνωστή μάρκα (Xiaomi, Anker, Samsung). Τα φθηνά κινέζικα μπορεί να είναι επικίνδυνα (υπερθέρμανση, έκρηξη).

Πόσα power bank χρειάζεσαι:

• Ένα μεγάλο για την οικογένεια.
• Ένα μικρό (10.000 mAh) για την τσάντα διαφυγής.

Πώς τα συντηρείς:

• Τα φορτίζεις κάθε 2-3 μήνες, ακόμα κι αν δεν τα χρησιμοποιείς. Οι μπαταρίες λιθίου αδειάζουν μόνες τους.
• Τα κρατάς σε δροσερό μέρος, όχι στον ήλιο.

Ηλιακοί φορτιστές: Ενέργεια από τον ήλιο

Αν το blackout κρατήσει μέρες, το power bank σου θα αδειάσει. Χρειάζεσαι τρόπο να το ξαναγεμίσεις. Αν έχεις μπαλκόνι με ήλιο, ο ηλιακός φορτιστής είναι η λύση.

Τι ηλιακό φορτιστή να αγοράσεις:

• Πτυσσόμενο ηλιακό πάνελ (τύπου “ηλιακή κουβέρτα”) με ισχύ 15-30 Watt. Απλώνεται στο μπαλκόνι και φορτίζει power bank ή απευθείας κινητά.
• Power bank με ενσωματωμένο ηλιακό πάνελ (όχι πολύ αποδοτικό, αλλά κάτι κάνει).
• Φορτιστή μπαταριών με ηλιακό.

Πώς το χρησιμοποιείς:

• Τοποθετείς το πάνελ σε σημείο με άμεσο ήλιο (το μπαλκόνι σου).
• Συνδέεις το power bank.
• Περιμένεις. Η φόρτιση είναι αργή, αλλά σε μία μέρα γεμίζεις μια μικρή μπαταρία.

Προσοχή: Τα ηλιακά πάνελ δουλεύουν καλύτερα το καλοκαίρι. Το χειμώνα, με συννεφιά, η απόδοση πέφτει δραματικά.

Χειροκίνητος φακός (δυναμό)

Υπάρχουν φακοί που λειτουργούν με μανιβέλα. Γυρνάς μια λαβή για λίγα λεπτά και έχεις φως για 20-30 λεπτά. Δεν χρειάζονται μπαταρίες, δεν χρειάζονται ήλιο. Είναι η απόλυτη εφεδρεία.

Πού τους βρίσκεις: Σε καταστήματα με είδη κάμπινγκ ή ηλεκτρονικά.
Τι να προσέξεις: Να έχουν και θύρα USB για φόρτιση κινητού (μερικά μοντέλα το υποστηρίζουν).

Μαγείρεμα χωρίς ρεύμα

Όταν κοπεί το ρεύμα, η ηλεκτρική κουζίνα δεν λειτουργεί. Πρέπει να έχεις εναλλακτική λύση για ζεστό φαγητό.

Επιλογή 1: Η συσκευή υγραερίου (camping gaz)
Είναι η πιο πρακτική λύση. Μια μικρή συσκευή που δουλεύει με φιάλες προπανίου/βουτανίου. Τη βγάζεις στο μπαλκόνι, βάζεις την κατσαρόλα, μαγειρεύεις.

Τι αγοράζεις:

• Μία συσκευή (κόστίζει 20-30 ευρώ).
• 10-15 φιάλες αερίου. Κάθε φιάλη διαρκεί περίπου 2 ώρες συνεχόμενης λειτουργίας.
• Αποθηκεύεις τις φιάλες σε δροσερό, σκιερό μέρος, μακριά από ήλιο και πηγές θερμότητας.

Απαράβατος κανόνας ασφαλείας: Ποτέ, μα ποτέ, δεν χρησιμοποιείς τη συσκευή μέσα στο σπίτι χωρίς αερισμό. Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι αόρατος δολοφόνος. Πάντα σε μπαλκόνι, σε ανοιχτό παράθυρο, σε εξωτερικό χώρο.

Επιλογή 2: Το τζάκι ή η ξυλόσομπα
Αν έχεις τζάκι, είσαι τυχερός. Μπορείς να μαγειρέψεις πάνω του (με κατάλληλη σχάρα) και να ζεσταθείς. Φρόντισε να έχεις αρκετά ξύλα. Υπολόγισε 2-3 κιλά την ημέρα για θέρμανση και μαγείρεμα.

Επιλογή 3: Η ψησταριά κάρβουνων
Αν έχεις μπαλκόνι, μια μικρή ψησταριά κάρβουνων σε βγάζει από τη δύσκολη θέση. Προσοχή: Δεν την ανάβεις ποτέ σε κλειστό χώρο. Περιμένεις να γίνουν τα κάρβουνα στάχτη και μαγειρεύεις.

Επιλογή 4: Η αλκοόλη (spirit burner)
Υπάρχουν μικρές συσκευές που καίνε οινόπνευμα. Είναι ασφαλείς για εσωτερικό χώρο (καίνε καθαρά), αλλά αργούν να βράσουν νερό. Καλές για ζεστό ρόφημα, όχι για μαγείρεμα.

Θέρμανση: Πώς ζεσταίνεσαι χωρίς ρεύμα

Το χειμώνα, το blackout μπορεί να γίνει επικίνδυνο για την υγεία, ειδικά αν έχεις ηλικιωμένους ή μικρά παιδιά. Το κρύο σκοτώνει.

Αρχή: Δεν ζεσταίνεις όλο το σπίτι. Ζεσταίνεις ένα δωμάτιο.

Διάλεξε το μικρότερο δωμάτιο του διαμερίσματος (υπνοδωμάτιο, καθιστικό). Εκεί συγκεντρώνεστε όλοι. Κλείνεις την πόρτα. Κλείνεις καλά τα παράθυρα (αν έχουν ρωγμές, βάζεις πετσέτες ή αφρολέξ). Κρεμάς κουβέρτες στις πόρτες για μόνωση.

Πηγές θέρμανσης:

1. Ρούχα και κουβέρτες: Η πιο απλή λύση. Φοράς πολλά στρώματα ρούχων (μάλλινες κάλτσες, φούτερ, σκούφο, γάντια). Χρησιμοποιείς παπλώματα, κουβέρτες, υπνόσακους. Ο υπνόσακος είναι ιδανικός για ύπνο σε κρύο δωμάτιο.
2. Ανθρώπινη ζέστη: Μένετε κοντά ο ένας στον άλλο. Η σωματική επαφή ζεσταίνει.
3. Τζάκι ή ξυλόσομπα: Αν έχεις, τη λειτουργείς. Φρόντισε να έχεις αρκετά ξύλα.
4. Θερμάστρα υγραερίου: Υπάρχουν φορητές θερμάστρες που λειτουργούν με φιάλες υγραερίου. Είναι αποδοτικές, αλλά κινδυνεύεις από μονοξείδιο. Τις χρησιμοποιείς μόνο σε καλά αεριζόμενο χώρο (άνοιξε λίγο το παράθυρο) και ποτέ ενώ κοιμάσαι.
5. Θερμάστρα παραφίνης ή πετρελαίου: Πιο ασφαλείς για εσωτερικό χώρο, αλλά μυρίζουν.
6. Αερόθερμο μπαταρίας; Δεν υπάρχει. Η θέρμανση θέλει πολλή ενέργεια. Οι μπαταρίες δεν φτάνουν.

Τι αποφεύγεις:

• Δεν ανάβεις μπάρμπεκιου ή κάρβουνα μέσα στο σπίτι για θέρμανση. Σκοτώνει.
• Δεν ανάβεις τον φούρνο της κουζίνας (ηλεκτρικό δεν δουλεύει, αερίου κινδυνεύεις).
• Δεν χρησιμοποιείς θερμάστρες υγραερίου χωρίς αερισμό.

Αν έχει καύσωνα και κοπεί το ρεύμα

Το καλοκαίρι, το blackout μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνο, ειδικά για ευπαθείς ομάδες. Χωρίς κλιματισμό, χωρίς ανεμιστήρα, η ζέστη γίνεται ανυπόφορη.

Τι κάνεις:

• Κρατάς κλειστά παράθυρα και κουρτίνες τη μέρα, για να μην μπαίνει ο ήλιος.
• Ανοίγεις τα παράθυρα τη νύχτα για να μπει δροσερός αέρας.
• Βρέχεις πετσέτες και τις κρεμάς μπροστά από ανοιχτό παράθυρο (δροσίζει με εξάτμιση).
• Πίνεις άφθονο νερό.
• Βρέχεις το κεφάλι και τα χέρια σου.
• Ανεβαίνεις σε ταράτσα ή μπαλκόνι το βράδυ.
• Αποφεύγεις τη σωματική άσκηση.

Διατήρηση τροφίμων χωρίς ψυγείο

Όταν κοπεί το ρεύμα, το ψυγείο και η κατάψυξη σταματούν. Τα τρόφιμα αρχίζουν να χαλάνε.

Κανόνας:

• Αν το ψυγείο μείνει κλειστό, διατηρεί το κρύο για περίπου 4 ώρες.
• Η κατάψυξη διατηρεί για 24-48 ώρες αν είναι γεμάτη, 24 ώρες αν είναι μισοάδεια.

Τι κάνεις:

• Ανοίγεις το ψυγείο όσο λιγότερο γίνεται. Βγάζεις ό,τι χρειάζεσαι και το κλείνεις.
• Τα τρόφιμα που λιώνουν (παγωτά) τα καταναλώνεις πρώτα.
• Αν βλέπεις ότι το blackout θα κρατήσει, μαγειρεύεις το κρέας και τα ψάρια αμέσως, πριν χαλάσουν.
• Μεταφέρεις τα πιο ευαίσθητα (γάλα, γιαούρτι) σε δροσερό μέρος, αν έχεις (π.χ. μπαλκόνι τον χειμώνα).
• Χρησιμοποιείς το νερό από την κατάψυξη (παγοκύστες) για να κρατήσεις το ψυγείο κρύο.

Πότε πετάς:

• Αν το κρέας ή το ψάρι μυρίζει, το πετάς.
• Αν τα γαλακτοκομικά έχουν αλλάξει όψη ή μυρωδιά, τα πετάς.
• Σε περίπτωση αμφιβολίας, το πετάς. Η τροφική δηλητηρίαση σε συνθήκες κρίσης είναι επικίνδυνη.

Επικοινωνία χωρίς internet

Χωρίς ρεύμα, το Wi-Fi σταματά, τα κινητά δίκτυα μπορεί να πέσουν μετά από ώρες. Πώς ενημερώνεσαι;

• Ραδιόφωνο με μπαταρίες: Αγόρασε ένα μικρό ραδιόφωνο FM. Θα πιάνεις τα τοπικά κανάλια και τις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας. Ιδανικά, να έχει και βραχέα κύματα.
• Ραδιόφωνο χειροκίνητο (δυναμό): Δεν χρειάζεται μπαταρίες.
• Ασύρματος (walkie talkie): Αν έχεις γείτονες που εμπιστεύεσαι, μπορείτε να επικοινωνείτε. Χρήσιμο αν χωριστείτε.
• Σφυρίχτρα: Αν χρειαστεί να σηματοδοτήσεις τη θέση σου, η σφυρίχτρα ακούγεται μακριά.

Η λίστα προμηθειών για ενέργεια και φωτισμό

Φωτισμός:

• 2 φακοί χειρός LED (με μπαταρίες).
• 4 φακοί κεφαλής (headlamps) (ένας για κάθε μέλος).
• 1 φανάρι LED.
• Μπαταρίες ΑΑ: 20 τεμάχια.
• Μπαταρίες ΑΑΑ: 10 τεμάχια.
• Επαναφορτιζόμενες μπαταρίες και φορτιστής USB.

Ενέργεια:

• Power bank 20.000 mAh (φορτισμένο).
• Power bank 10.000 mAh (για τσάντα διαφυγής).
• Ηλιακό πάνελ (πτυσσόμενο).
• Φορτιστής αυτοκινήτου USB (αν έχεις αυτοκίνητο).

Μαγείρεμα:

• Συσκευή υγραερίου camping gaz.
• 10 φιάλες αερίου.
• Αναπτήρες, σπίρτα (σε αδιάβροχη συσκευασία).
• Σχάρα για τζάκι ή μικρή ψησταριά (αν έχεις μπαλκόνι).

Θέρμανση:

• Κουβέρτες, παπλώματα, υπνόσακοι (ένας για κάθε μέλος).
• Μάλλινες κάλτσες, σκούφοι, γάντια.
• Θερμάστρα υγραερίου (αν τη χρησιμοποιήσεις ποτέ, με προσοχή).
• Ξύλα (αν έχεις τζάκι).

Ψύξη (για καλοκαίρι):

• Πετσέτες, μπουκάλια παγωμένου νερού.
• Αλουμινόχαρτο (για κάλυψη τζαμιών).

Το πλάνο δράσης για το blackout

Όταν κοπεί το ρεύμα, κάνε αμέσως:

1. Μην πανικοβληθείς. Μπορεί να είναι προσωρινό.
2. Έλεγξε αν είναι γενικό. Κοίτα από το παράθυρο, ρώτα γείτονες.
3. Βγάλε τους φακούς σου. Αν είναι νύχτα, φόρεσε headlamp σε κάθε μέλος.
4. Κλείσε το ψυγείο και μην το ανοίγεις άσκοπα.
5. Γέμισε μπανιέρες και νεροχύτες με νερό (αν δεν το έχεις κάνει ήδη).
6. Απενεργοποίησε ηλεκτρικές συσκευές (για να μην καούν όταν επανέλθει το ρεύμα).
7. Ενημερώσου από το ραδιόφωνο.
8. Αν είναι χειμώνας, συγκεντρωθείτε στο πιο ζεστό δωμάτιο.

Αν το blackout κρατάει ώρες:

• Μαγείρεψε με γκαζάκι.
• Φόρτισε power bank από λάπτοπ ή αυτοκίνητο (αν έχεις).
• Παίξε επιτραπέζια, διάβασε, μείνε ήρεμος.

Αν το blackout κρατάει μέρες:

• Άρχισε να χρησιμοποιείς το απόθεμα νερού με μέτρο.
• Μαγείρεψε τα ευπαθή τρόφιμα πρώτα.
• Βάλε το ηλιακό πάνελ στο μπαλκόνι.
• Επικοινώνησε με γείτονες, μοιραστείτε πόρους αν χρειαστεί.
• Μείνε ζεστός, μείνε ενυδατωμένος, μείνε ήρεμος.

Η ψυχολογία του σκοταδιού

Το παρατεταμένο σκοτάδι και η έλλειψη ενέργειας επηρεάζουν την ψυχολογία. Μπορεί να νιώσεις άγχος, κατάθλιψη, φόβο.

Τι κάνεις:

• Διατηρείς μια ρουτίνα: Ξυπνάτε, τρώτε, ασχολείστε, κοιμάστε σε σταθερές ώρες.
• Ανάβετε φακούς το βράδυ, μην κάθεστε στο απόλυτο σκοτάδι.
• Μιλάτε, παίζετε παιχνίδια, διαβάζετε δυνατά.
• Κρατάτε επαφή με άλλους (αν λειτουργούν κινητά).
• Θυμίζεις στον εαυτό σου: Είναι προσωρινό. Είσαι προετοιμασμένος. Θα το ξεπεράσεις.

---

Ενότητα 7: Πρώτες Βοήθειες & Υγιεινή – Το Αόρατο Οπλοστάσιο

Όταν το φαρμακείο είναι κλειστό και ο γιατρός μακριά

Σε μια κανονική μέρα, ένας πονοκέφαλος σε βρίσκει, ανοίγεις το ντουλάπι, παίρνεις ένα παυσίπονο και τελειώνεις. Μια μικρή πληγή; Την πλένεις, βάζεις μια γάζα, συνεχίζεις. Αν χρειαστεί, πας στο φαρμακείο της γειτονιάς ή στο κοντινότερο νοσοκομείο.

Σε μια κρίση, όλα αυτά αλλάζουν. Το φαρμακείο είναι κλειστό. Το νοσοκομείο είναι γεμάτο ή απρόσιτο. Ο γιατρός δεν μπορεί να έρθει. Τα ράφια στα καταστήματα αδειάζουν από φάρμακα. Και τότε, ένα μικρό κόψιμο μπορεί να μολύνει και να γίνει σοβαρό. Ένα απλό κρυολόγημα επιδεινώνεται. Μια διάρροια οδηγεί σε αφυδάτωση.

Η υγιεινή και οι πρώτες βοήθειες γίνονται το αόρατο οπλοστάσιό σου. Δεν φαίνονται, αλλά σε κρατούν ζωντανό. Σε αυτή την ενότητα, θα μάθεις πώς να φτιάξεις ένα πλήρες φαρμακείο έκτακτης ανάγκης, πώς να περιθάλπεις τραύματα όταν δεν υπάρχει γιατρός, και πώς να διατηρείς στοιχειώδη καθαριότητα ακόμα κι αν δεν τρέχει νερό.

Το φαρμακείο έκτακτης ανάγκης: Η βάση της αυτονομίας σου

Το φαρμακείο του σπιτιού σου, όπως το ξέρεις, δεν είναι αρκετό. Περιέχει λίγες γάζες, κανένα παυσίπονο που λήγει σε ένα μήνα, και μια αλοιφή για εγκαύματα που αγόρασες πριν τρία χρόνια. Για μια κρίση, χρειάζεσαι κάτι πολύ πιο οργανωμένο.

Πού το αποθηκεύεις:

• Σε ένα κουτί ή ντουλάπι εύκολα προσβάσιμο, που το ξέρουν όλοι.
• Σε δροσερό, ξηρό μέρος, μακριά από υγρασία και ήλιο.
• Μακριά από παιδιά (κλειδώνεις αν χρειάζεται).

Η λίστα του φαρμακείου έκτακτης ανάγκης:

1. Υλικά επιδέσμων:

• Γάζες αποστειρωμένες (10×10): 2-3 πακέτα των 5 τεμαχίων.
• Επίδεσμοι ελαστικοί (διάφορα μεγέθη): 2 μικροί, 2 μεγάλοι.
• Τριγωνικοί επίδεσμοι (για ανάρτηση χεριού, πρόχειρο νάρθηκα): 2 τεμάχια.
• Λευκοπλάστης σε ρολό (υφασμάτινος, αδιάβροχος).
• Αυτοκόλλητοι επίδεσμοι (Hansaplast) διάφορα μεγέθη: 2 κουτιά.
• Βαμβάκι (αποστειρωμένο): 1 πακέτο.
• Οφθαλμοπάνα (για μάτια): 2 τεμάχια.

2. Αντισηπτικά:

• Οινόπνευμα 70°: 1 μπουκάλι (για καθαρισμό εργαλείων, όχι σε πληγή).
• Οξυζενέ 3%: 2 μπουκάλια (για καθαρισμό πληγών, βγάζει φυσαλίδες, καθαρίζει).
• Χλωρεξιδίνη ή ιωδιούχο ποβιδόνη (π.χ. Betadine): αντισηπτικό διάλυμα για πληγές, δεν τσούζει.
• Αντισηπτικά μαντηλάκια (ατομικές συσκευασίες): 1 κουτί.
• Χειρουργικό σαπούνι (υγρό).

3. Εργαλεία:

• Ψαλίδι (μικρό, χειρουργικού τύπου).
• Τσιμπίδα (για αφαίρεση αγκαθιών, σκουπιδιών).
• Λαβίδα (για ασφαλή χειρισμό).
• Θερμόμετρο (ψηφιακό, με μπαταρία).
• Παλμοξύμετρο (μικρό, δείχνει οξυγόνο αίματος και σφύξεις – χρήσιμο για επιτήρηση).
• Αναπνευστική μάσκα τσέπης (για ΚΑΡΠΑ).
• Γάντια μιας χρήσης (latex ή νιτριλίου): 2-3 κουτιά (μεγάλα μεγέθη).
• Σύριγγες 5ml και 10ml (χωρίς βελόνα, για πλύσιμο πληγών, χορήγηση υγρών).

4. Φάρμακα (με ισχυρή σύσταση γιατρού – συμβουλεύσου τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σου):

Παυσίπονα – Αντιπυρετικά:

• Παρακεταμόλη (Depon, Panadol): για πυρετό, πόνο.
• Ιβουπροφαίνη (Nurofen, Brufen): για φλεγμονή, πόνο, πυρετό.

Γαστρεντερικά:

• Αντιδιαρροϊκά (Loperamide – Imodium): για διάρροια (προσοχή, όχι σε αιματηρή διάρροια).
• Αντιεμετικά (δισκία για εμετό): π.χ. Vominorm, Xon.
• Αντιόξινα (Rennie, Maalox): για καούρα.
• Αλατούχα διαλύματα ενυδάτωσης (Oral Rehydration Salts): σε φακελάκια, για αναπλήρωση υγρών σε διάρροια ή εμετό. Κρίσιμα.
• Ενεργός άνθρακας: για δηλητηριάσεις (μόνο με ιατρική οδηγία).

Αντιισταμινικά:

• Δισκία (π.χ. Xozal, Aerius): για αλλεργίες, τσιμπήματα.
• Κρέμα (π.χ. Fenistil): για τοπική αλλεργία, τσιμπήματα.

Αντιβιοτικές κρέμες:

• Mupirocin (Bactroban): για δερματικές λοιμώξεις.
• Fusidic acid (Fucidin): για τοπικές μολύνσεις.

Εγκαύματα:

• Κρέμα για εγκαύματα (π.χ. Burnshield, κρέμα με αργυροσουλφαδιαζίνη – Flamazine).
• Επιθέματα για εγκαύματα (αποστειρωμένα, μη κολλητικά).

Μάτια:

• Οφθαλμικές σταγόνες (τεχνητά δάκρυα, λιπαντικές).
• Αντιβιοτικές σταγόνες (μόνο με ιατρική συνταγή, αν υπάρχει ιστορικό).
• Αυχενικό κολάρο (πρόχειρο, αλλά μπορείς να το φτιάξεις και με ρούχα).

Ειδικά φάρμακα:

• Αν κάποιος στην οικογένεια παίρνει φάρμακα για χρόνιο νόσημα (καρδιά, πίεση, διαβήτης, θυρεοειδής, άσθμα), φρόντισε να έχεις απόθεμα για τουλάχιστον ένα μήνα. Μίλα με τον γιατρό σου για έκτακτη προμήθεια.
• Συσκευή εισπνοής (ασθματικοί): 2 συσκευασίες.
• Ενέσιμη αδρεναλίνη (αν υπάρχει αλλεργία): 2 συσκευασίες, έλεγξε ημερομηνίες.

5. Λοιπά:

• Οδοντογλυφίδες (για αφαίρεση αγκαθιών).
• Αποστειρωμένες βελόνες (μιας χρήσης, για αφαίρεση θραυσμάτων).
• Νάρθηκες (ακινητοποίηση κατάγματος – μπορείς να αυτοσχεδιάσεις, αλλά καλό είναι να έχεις).
• Συσκευασία ψύξης (instant cold pack) – σπάνε και γίνονται κρύες, για διαστρέμματα.
• Θερμαντική κουβέρτα (αλουμινόχαρτο) για υποθερμία.
• Μικρό βιβλίο πρώτων βοηθειών (τυπωμένο, όχι στο κινητό, γιατί το κινητό μπορεί να μην έχει μπαταρία).

Πώς αποθηκεύεις και συντηρείς το φαρμακείο

• Χωρίζεις σε κατηγορίες: Βάλε τα φάρμακα σε ξεχωριστές σακούλες ή κουτιά με ετικέτες: “Παυσίπονα”, “Πληγές”, “Στομάχι”, “Αλλεργίες”.
• Ελέγχεις ημερομηνίες: Κάθε 6 μήνες, ανοίγεις το κουτί και πετάς ό,τι έληξε. Τα αντικαθιστάς.
• Προστατεύεις από υγρασία: Βάλε μια συσκευασία silica gel μέσα στο κουτί (από εκείνες που βρίσκεις σε παπούτσια ή τσάντες).
• Γράφεις οδηγίες: Δίπλα σε κάθε φάρμακο, κόλλησε ένα χαρτάκι με τη δοσολογία και τις ενδείξεις. Στο άγχος, μπορεί να το ξεχάσεις.

Πρώτες βοήθειες: Τι κάνεις όταν δεν έρχεται βοήθεια

Σε μια κρίση, μπορεί να χρειαστεί να διαχειριστείς τραυματισμούς μόνος σου. Οι βασικές γνώσεις πρώτων βοηθειών είναι απαραίτητες. Πάρε ένα σεμινάριο από τον Ερυθρό Σταυρό (δωρεάν ή χαμηλού κόστους). Αν δεν μπορείς, μάθε τουλάχιστον τα βασικά:

Α. Αιμορραγία:

• Πίεσε το τραύμα με μια καθαρή γάζα ή πανί. Δυνατά, σταθερά.
• Αν μουσκεύει, μην αφαιρείς την πρώτη γάζα. Βάλε από πάνω άλλη και συνέχισε να πιέζεις.
• Αν είναι σε άκρο, ανύψωσέ το πάνω από την καρδιά.
• Αν η αιμορραγία είναι ακατάσχετη, εφάρμοσε πιεστικό επίδεσμο. Το τουρνικέ (ζώνη) είναι τελευταία λύση, μόνο σε ακραία αιμορραγία και μόνο αν ξέρεις πώς.

Β. Τραύμα:

• Πλύνε το τραύμα με άφθονο νερό (αν έχεις) ή με ορό.
• Καθάρισε με οξυζενέ (κάνει αφρό και βγάζει βρωμιές) ή με αντισηπτικό.
• Αν υπάρχουν ξένα σώματα (χώμα, πετραδάκια), προσπάθησε να τα βγάλεις με τσιμπίδα αποστειρωμένη.
• Κάλυψε με αποστειρωμένη γάζα και επίδεσμο.
• Άλλαζε τον επίδεσμο κάθε 24 ώρες ή αν μουσκέψει.

Γ. Κάταγμα ή διάστρεμμα:

• Ακινητοποίησε το σημείο. Μην το μετακινείς.
• Βάλε πάγο (αν έχεις) ή κρύο πακέτο για να μειωθεί το πρήξιμο.
• Αν είναι κάταγμα, φτιάξε νάρθηκα με ένα ίσιο ξύλο, χαρτόνι ή διπλωμένη εφημερίδα και επίδεσε.
• Αν το οστό εξέχει (ανοιχτό κάταγμα), μην το σπρώχνεις μέσα. Κάλυψε με αποστειρωμένη γάζα και περίμενε βοήθεια.

Δ. Εγκαύματα:

• Βάλε το έγκαυμα κάτω από τρεχούμενο δροσερό (όχι παγωμένο) νερό για 10-20 λεπτά.
• Μην βάζεις λάδι, βούτυρο, οδοντόκρεμα – χειροτερεύουν.
• Κάλυψε με ειδικό επίδεσμο εγκαυμάτων ή με καθαρή μεμβράνη (όχι σφιχτά).
• Δεν σπάς τις φουσκάλες.

Ε. Πυρετός:

• Χορήγησε αντιπυρετικό (παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη).
• Βρέξε το σώμα με χλιαρό νερό (όχι κρύο).
• Πότιζε τον ασθενή με υγρά.

ΣΤ. Αλλεργική αντίδραση:

• Αν πρηστεί το πρόσωπο, τα χείλη, δυσκολεύεται να αναπνεύσει, είναι επείγον. Αν υπάρχει ενέσιμη αδρεναλίνη, χρησιμοποίησέ την.
• Δώσε αντιισταμινικό.
• Κάλεσε βοήθεια αν μπορείς.

Ζ. Λιποθυμία:

• Ξάπλωσε τον άνθρωπο ανάσκελα.
• Σήκωσε τα πόδια ψηλότερα από το κεφάλι.
• Αν δεν αναπνέει, ξεκίνα ΚΑΡΠΑ (θωρακικές συμπιέσεις). Αν δεν ξέρεις, μάθε τώρα από ένα βίντεο. Είναι απλό: 100-120 συμπιέσεις ανά λεπτό, στο κέντρο του στήθους, σε βάθος 5-6 εκ.

Υγιεινή: Η πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια στις αρρώστιες

Σε συνθήκες κρίσης, η υγιεινή γίνεται θέμα ζωής και θανάτου. Χωρίς καθαρό νερό, χωρίς αποχέτευση, χωρίς δυνατότητα πλυσίματος, οι ασθένειες εξαπλώνονται ταχύτατα. Χολέρα, τυφοειδής πυρετός, ηπατίτιδα, γαστρεντερίτιδες – δεν είναι απειλές του παρελθόντος, επιστρέφουν όταν καταρρέουν οι υποδομές.

Το νούμερο ένα όπλο: Το αντισηπτικό χεριών
Όταν δεν έχεις νερό, το αλκοολούχο αντισηπτικό είναι ο καλύτερός σου φίλος.

• Αγόρασε μεγάλες συσκευασίες (τουλάχιστον 500ml).
• Βάλε ένα μπουκάλι σε κάθε δωμάτιο, στην είσοδο, δίπλα στην τουαλέτα.
• Χρησιμοποιείς πριν φας, μετά την τουαλέτα, μετά από επαφή με άρρωστο.

Το νούμερο δύο: Μαντηλάκια καθαρισμού

• Αντισηπτικά μαντηλάκια (για επιφάνειες και χέρια).
• Μωρομάντηλα (απαλά, για προσωπική υγιεινή).
• Χαρτί υγείας: απόθεμα για τουλάχιστον 2 εβδομάδες. Μην το ξεχνάς.

Το μπάνιο όταν δεν τρέχει νερό

Η μεγαλύτερη πρόκληση. Δεν έχεις νερό στην τουαλέτα, δεν έχεις ντους, δεν ξεπλένεις.

Για την τουαλέτα:

• Αν το νερό κοπεί, μην τραβάς το καζανάκι άσκοπα. Δεν ξαναγεμίζει.
• Γέμισε μια μεγάλη λεκάνη ή κουβά με νερό (από το απόθεμα ή από βροχή). Για να “τραβήξεις”, αδειάζεις απότομα τον κουβά στη λεκάνη. Με 5-6 λίτρα λειτουργεί.
• Αν η κατάσταση είναι κρίσιμη και δεν έχεις καθόλου νερό, χρησιμοποίησε πλαστικές σακούλες μέσα στη λεκάνη. Κάνεις την ανάγκη σου στη σακούλα, τη δένεις καλά και την πετάς σε ξεχωριστό σκουπίδι (κατά προτίμηση σε σακούλα απορριμμάτων έξω από το σπίτι, αν γίνεται).
• Για στερεά απόβλητα, αν δεν έχεις σακούλες, μπορείς να χρησιμοποιήσεις έναν κουβά με πριονίδι ή άμμο ή άχυρο. Κάνεις την ανάγκη, ρίχνεις από πάνω πριονίδι, το σκεπάζεις. Μειώνει τη μυρωδιά και τα έντομα. Αδειάζεις σε εξωτερικό κάδο όταν γεμίσει.

Για την προσωπική υγιεινή:

• Μπάνιο: Ξεχνάς το ντους. Πλένεσαι με ένα πανί βρεγμένο, λίγο σαπούνι, λίγο νερό. Από πάνω προς τα κάτω. Μην πετάς το νερό, το χρησιμοποιείς για την τουαλέτα.
• Δόντια: Βουρτσίζεις με λίγο νερό σε ένα ποτήρι. Δεν αφήνεις τη βρύση ανοιχτή.
• Ξύρισμα: Με λίγο νερό ή με αντισηπτικό.
• Γυναικεία υγιεινή: Φρόντισε να έχεις απόθεμα σερβιέτες ή ταμπόν. Σε συνθήκες έλλειψης νερού, είναι πιο υγιεινά από τα ποτηράκια κ.λπ.

Τα σκουπίδια: Εστία μόλυνσης

Σε μια κρίση, τα σκουπίδια μαζεύονται. Αν δεν απομακρύνονται, φέρνουν έντομα, τρωκτικά, αρρώστιες.

• Διπλές σακούλες: Βάζεις τα σκουπίδια σε δύο σακούλες, τη μία μέσα στην άλλη, για να μην σκίζονται.
• Κλείσιμο: Δένεις καλά κάθε σακούλα, σαν να κλείνεις αεροστεγώς.
• Διαχωρισμός: Χώριζε τα οργανικά (υπολείμματα φαγητού) από τα υπόλοιπα. Τα οργανικά μυρίζουν και προσελκύουν ζώα.
• Αποθήκευση: Αν δεν μπορείς να τα πετάξεις έξω, βάλε τα σε ένα σημείο του μπαλκονιού ή στην είσοδο, μακριά από το σπίτι. Σκέπασέ τα με νάιλον.
• Καύση: Μην καίς σκουπίδια στο μπαλκόνι – επικίνδυνο και παράνομο. Μόνο αν δεν υπάρχει άλλη λύση, και πάντα με προσοχή.

Έντομα και τρωκτικά: Οι ανεπιθύμητοι επισκέπτες

Η έλλειψη υγιεινής φέρνει ποντίκια, κατσαρίδες, μύγες, κουνούπια. Αυτά μεταφέρουν ασθένειες.

Πρόληψη:

• Δεν αφήνεις φαγητό ακάλυπτο.
• Σκουπίζεις αμέσως ψίχουλα.
• Κλείνεις καλά τα δοχεία τροφίμων.
• Σφραγίζεις ρωγμές και τρύπες σε πόρτες, παράθυρα, σωλήνες.
• Τοποθετείς σήτες στα παράθυρα (αν δεν έχεις, βάλε τουλάχιστον τούλι).

Αντιμετώπιση:

• Έντομα: Εντομοαπωθητικά (για το δέρμα), εντομοκτόνα σπρέι (για ψεκασμό), παγίδες (κολλητικές ταινίες).
• Τρωκτικά: Ποντικοπαγίδες (κλασικές ή κόλλες). Δηλητήριο μόνο αν δεν έχεις παιδιά ή κατοικίδια. Αν δεις ποντίκια, έλεγξε τις τροφές σου μήπως τις έχουν μολύνει.

Ειδικές ανάγκες: Παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς

Μωρά:

• Πάνες: Υπολόγισε 6-8 πάνες την ημέρα. Απόθεμα για 2 εβδομάδες.
• Βρεφικές κρέμες (για εξανθήματα).
• Γάλα σκόνη (αν δεν θηλάζει): απόθεμα για ένα μήνα.
• Νερό για την παρασκευή γάλακτος (πρέπει να είναι εμφιαλωμένο ή βρασμένο).
• Παγούρι με θερμός για ζεστό νερό.

Ηλικιωμένοι:

• Φάρμακα (όπως παραπάνω, για ένα μήνα).
• Πάνες ακράτειας (αν χρειάζονται).
• Εύκολες τροφές (κρέμες, σούπες έτοιμες).
• Μέσο επικοινωνίας (αν είναι μόνοι τους).

Ασθενείς με κινητικά προβλήματα:

• Σχέδιο διαφυγής (πώς θα τους μετακινήσεις).
• Αναπηρικό αμαξίδιο ή περιπατητήρας σε προσβάσιμο σημείο.
• Φάρμακα, ορός, αναλώσιμα.

Κατοικίδια:

• Τροφή για 2 εβδομάδες.
• Νερό.
• Φάρμακα (αν έχουν).
• Λουρί ή μεταφορέας (για διαφυγή).
• Φαρμακείο για ζώα (αντισηπτικά, κουβέρτα).

Η ψυχολογία της υγιεινής

Σε συνθήκες κρίσης, όταν δεν μπορείς να πλυθείς, όταν μυρίζεις, όταν τα ρούχα είναι βρώμικα, η ψυχολογία σου πέφτει. Νιώθεις λιγότερο άνθρωπος. Αυτό είναι επικίνδυνο γιατί οδηγεί σε απάθεια και παραίτηση.

Τι κάνεις:

• Διατηρείς μια στοιχειώδη ρουτίνα καθαριότητας. Πλύσιμο προσώπου το πρωί, βούρτσισμα δοντιών, αλλαγή εσωρούχων αν γίνεται.
• Αν δεν μπορείς να πλυθείς, χρησιμοποίησε μωρομάντηλα για μια αίσθηση φρεσκάδας.
• Άλλαξε ρούχα, έστω και τα ίδια, για να νιώθεις ανανέωση.
• Κράτησε καθαρό τον χώρο όπου κοιμάσαι και τρως. Η τάξη βοηθά την ψυχική υγεία.

Η λίστα προμηθειών για υγιεινή και πρώτες βοήθειες

Φαρμακείο:

• Αντισηπτικά (οξυζενέ, χλωρεξιδίνη).
• Γάζες, επίδεσμοι, λευκοπλάστης.
• Ψαλίδι, τσιμπίδα, γάντια.
• Παυσίπονα, αντιπυρετικά, αντιδιαρροϊκά.
• Φακελάκια ενυδάτωσης.
• Αντιισταμινικά (δισκία, κρέμα).
• Κρέμα εγκαυμάτων.
• Οφθαλμικές σταγόνες.
• Ειδικά φάρμακα (για χρόνιες παθήσεις, 1 μήνας).

Υγιεινή:

• Αντισηπτικό χεριών (500ml x 3).
• Μαντηλάκια καθαρισμού (αντισηπτικά, μωρομάντηλα).
• Χαρτί υγείας (12 ρολά).
• Σαπούνι (υγρό, στερεό).
• Σαμπουάν ξηράς κόμης (σε σκόνη ή σπρέι).
• Οδοντόβουρτσες, οδοντόκρεμα.
• Σερβιέτες/ταμπόν.
• Πάνες μωρών (αν χρειάζονται).
• Πάνες ακράτειας (αν χρειάζονται).
• Σακούλες απορριμμάτων (μεγάλες, ανθεκτικές).

Ειδικά:

• Εντομοαπωθητικό.
• Εντομοκτόνο.
• Ποντικοπαγίδες.

Το πλάνο δράσης για υγιεινή και πρώτες βοήθειες

Εβδομάδα 1:

• Φτιάξε τη λίστα του φαρμακείου.
• Αγόρασε τα βασικά (γάζες, αντισηπτικά, παυσίπονα).

Εβδομάδα 2:

• Ολοκλήρωσε το φαρμακείο (πρόσθεσε ειδικά φάρμακα).
• Αγόρασε αντισηπτικά χεριών, μαντηλάκια.

Εβδομάδα 3:

• Αγόρασε χαρτί υγείας, σακούλες σκουπιδιών.
• Εξήγησε στην οικογένεια πού είναι το φαρμακείο.

Εβδομάδα 4:

• Κάνε μάθημα πρώτων βοηθειών στην οικογένεια.
• Δοκίμασε το σχέδιο για την τουαλέτα χωρίς νερό.

Κάθε 6 μήνες:

• Έλεγξε ημερομηνίες στο φαρμακείο.
• Αντικατέστησε ό,τι έληξε.
• Δοκίμασε μπαταρίες σε θερμόμετρο, παλμοξύμετρο.

Η υγιεινή είναι προστασία

Μπορεί να μην το σκέφτεσαι καθημερινά, αλλά η υγιεινή και οι πρώτες βοήθειες είναι η ασπίδα σου. Όταν όλα γύρω σου καταρρέουν, το σώμα σου πρέπει να μείνει όρθιο. Χωρίς αρρώστιες, χωρίς μολύνσεις, χωρίς τραύματα που δεν επουλώνονται.

Επένδυσε σε αυτό το αόρατο οπλοστάσιο. Δεν φαίνεται, αλλά σε κρατά ζωντανό.

---

Ενότητα 8: Επικοινωνία & Ενημέρωση

Η πληροφορία είναι οξυγόνο

Φαντάσου ότι έχει γίνει σεισμός. Εσύ και η οικογένειά σου είστε καλά, έχετε νερό, τροφή, φακούς. Κάθεστε στο σαλόνι και περιμένετε. Απέξω ακούγονται σειρήνες, φωνές, κόρνες. Τα κινητά σας δεν πιάνουν σήμα. Το ίντερνετ έπεσε. Δεν έχετε ιδέα τι συμβαίνει. Είναι απλώς ένας σεισμός και η ζωή συνεχίζεται; Ή έγινε μεγαλύτερη καταστροφή; Πρέπει να μείνετε ή να φύγετε; Έρχεται βοήθεια; Κινδυνεύετε από τσουνάμι; Από φωτιά;

Αυτή η άγνοια είναι βασανιστική. Γεννά φόβο, άγχος, πανικό. Και ο πανικός οδηγεί σε λάθος αποφάσεις.

Σε κάθε κρίση, η πληροφορία είναι εξίσου σημαντική με το νερό και την τροφή. Χρειάζεσαι ενημέρωση για να αποφασίσεις. Χρειάζεσαι επικοινωνία για να μάθεις ότι οι δικοί σου είναι καλά. Χρειάζεσαι σύνδεση για να μην νιώθεις μόνος.

Σε αυτή την ενότητα, θα μάθεις πώς να ενημερώνεσαι όταν πέφτουν τα δίκτυα, πώς να επικοινωνείς με τους ανθρώπους σου, και πώς να οργανώνεις την οικογένειά σου με ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης που λειτουργεί ακόμα κι αν τα τηλέφωνα είναι νεκρά.

Τι συμβαίνει στα δίκτυα επικοινωνίας σε μια κρίση

Σε μια μεγάλη καταστροφή, τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας και ίντερνετ καταρρέουν. Δεν είναι θέμα κακής υποδομής, είναι θέμα φυσικής. Χιλιάδες άνθρωποι προσπαθούν ταυτόχρονα να καλέσουν. Τα κεραία φορτώνονται αφόρητα. Το σύστημα μπλοκάρει. Μετά από λίγη ώρα, οι μπαταρίες στα κεραία (αν δεν έχουν γεννήτρια) αδειάζουν. Οι κεραίες πέφτουν.

Το αποτέλεσμα: Δεν μπορείς να καλέσεις, δεν μπορείς να στείλεις μήνυμα, δεν έχεις ίντερνετ. Η επικοινωνία σου με τον έξω κόσμο κόβεται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είσαι εντελώς μόνος. Υπάρχουν εναλλακτικές. Αλλά πρέπει να τις έχεις προετοιμάσει από πριν.

Το ραδιόφωνο: Το αρχαιότερο και πιο αξιόπιστο μέσο

Όταν πέφτουν τα πάντα, το ραδιόφωνο παραμένει. Δεν χρειάζεται δίκτυο, δεν χρειάζεται κεραίες τηλεφωνίας. Χρειάζεται μόνο μια μπαταρία και ένα κύμα.

Τι ραδιόφωνο αγοράζεις:

1. Ραδιόφωνο FM/AM με μπαταρίες: Το βασικό εργαλείο. Διαλέγεις ένα μικρό, φτηνό, που πιάνει καλά. Το δοκιμάζεις στο σπίτι σου να δεις ποιοι σταθμοί παίζουν. Σε κρίση, η ΕΡΑ (Ελληνική Ραδιοφωνία) θα μεταδίδει οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας. Σημείωσε τις συχνότητες.
2. Ραδιόφωνο με δυναμό (χειροκίνητο): Δεν χρειάζεται μπαταρίες. Γυρνάς μια μανιβέλα για λίγα λεπτά και ακούς για 20-30 λεπτά. Ιδανικό για πολυήμερο blackout.
3. Ραδιόφωνο με ηλιακή φόρτιση: Συνδυάζει ηλιακό πάνελ και μπαταρία. Το αφήνεις στον ήλιο και φορτίζει.
4. Ραδιόφωνο βραχέων κυμάτων: Πιο εξειδικευμένο, πιάνει σταθμούς από όλο τον κόσμο. Μπορεί να σε ενημερώσει για διεθνή κατάσταση, αλλά απαιτεί γνώση χειρισμού.

Προετοιμασία τώρα:

• Αγόρασε ένα ραδιόφωνο με μπαταρίες και ένα με δυναμό.
• Βάλε φρέσκες μπαταρίες.
• Γράψε σε ένα χαρτί τις συχνότητες της ΕΡΑ και των τοπικών σταθμών.
• Δοκίμασέ το: άνοιξέ το, δες αν πιάνει.

Σε περίπτωση κρίσης:

• Άνοιξε το ραδιόφωνο αμέσως.
• Άκουσε τις οδηγίες. Θα σου πουν αν πρέπει να μείνεις, αν πρέπει να φύγεις, πού πάνε οι άνθρωποι.
• Μην πιστεύεις ό,τι ακούς από άλλες πηγές (γείτονες, social media αν λειτουργούν). Το ραδιόφωνο είναι η επίσημη ενημέρωση.

Το κινητό: Πώς το κρατάς ζωντανό

Το κινητό σου είναι πολύτιμο. Ακόμα κι αν δεν έχει σήμα για κλήσεις, μπορεί να έχει πρόσβαση σε δίκτυα δεδομένων, ή έστω να λειτουργεί ως φακός, ως σημειωματάριο, ως πυξίδα.

Πώς εξοικονομείς μπαταρία:

• Χαμήλωσε τη φωτεινότητα της οθόνης στο ελάχιστο.
• Κλείσε όλες τις εφαρμογές που τρέχουν στο παρασκήνιο.
• Βάλε το σε λειτουργία πτήσης (airplane mode) όταν δεν το χρησιμοποιείς. Έτσι σταματά να ψάχνει συνεχώς για σήμα και γλιτώνει μπαταρία.
• Κλείσε το Wi-Fi, το Bluetooth, το GPS.
• Αν το χρησιμοποιείς μόνο για ραδιόφωνο (αν έχει ενσωματωμένο), κράτα το κλειστό και άνοιξέ το μόνο για ακρόαση.

Πώς το φορτίζεις χωρίς ρεύμα:

• Με power bank (το έχεις φορτισμένο).
• Με ηλιακό φορτιστή.
• Με φορτιστή αυτοκινήτου (αν έχεις αυτοκίνητο, το βάζεις μπροστά και φορτίζεις).
• Με φακό δυναμό (μερικοί έχουν έξοδο USB).
• Με μπαταρίες (υπάρχουν power banks που λειτουργούν με μπαταρίες ΑΑ).

Αν δεν έχεις καθόλου σήμα:

• Μην το πετάς. Κράτα το κλειστό. Μπορεί το σήμα να επανέλθει.
• Δοκίμασε να ανέβεις σε ψηλό σημείο (ταράτσα, μπαλκόνι) για λίγο.
• Δοκίμασε να στείλεις SMS. Τα SMS έχουν περισσότερες πιθανότητες να περάσουν από τις φωνητικές κλήσεις, γιατί καταναλώνουν λιγότερο εύρος.

Το οικογενειακό σχέδιο επικοινωνίας

Αυτό είναι το πιο σημαντικό κομμάτι. Πρέπει να έχετε συμφωνήσει από πριν τι θα κάνει ο καθένας, πού θα πάει, πώς θα επικοινωνήσει.

Βήμα 1: Ορίστε ένα άτομο επαφής εκτός πόλης.
Σε μια κρίση, το τοπικό δίκτυο μπορεί να πέσει, αλλά οι κλήσεις προς άλλη πόλη ή το εξωτερικό μπορεί να λειτουργούν καλύτερα. Διάλεξε έναν συγγενή ή φίλο που μένει μακριά (π.χ. στην επαρχία ή στο εξωτερικό). Όλοι στην οικογένεια ξέρουν το τηλέφωνό του. Σε περίπτωση που χωριστείτε, καλείτε ή στέλνετε μήνυμα σε αυτό το άτομο, κι εκείνος μεταφέρει την πληροφορία στους άλλους.

Βήμα 2: Ορίστε ένα σημείο συνάντησης έξω από το σπίτι.
Αν χρειαστεί να εκκενώσετε την πολυκατοικία, μπορεί να βγείτε από διαφορετικές εξόδους. Συμφωνήστε σε ένα σημείο συνάντησης λίγο πιο μακριά, που να το ξέρουν όλοι. Π.χ. “Στην πλατεία, δίπλα στο περίπτερο”, ή “Στη στάση του λεωφορείου”. Εκεί πηγαίνετε αν χαθείτε.

Βήμα 3: Ορίστε ένα δεύτερο σημείο συνάντησης.
Αν το πρώτο σημείο είναι επικίνδυνο ή αποκλεισμένο, υπάρχει εναλλακτικό. Π.χ. “Στο σπίτι του θείου”, ή “Στο πάρκινγκ του σούπερ μάρκετ”.

Βήμα 4: Μάθετε στα παιδιά τι να κάνουν.
Αν τα παιδιά είναι στο σχολείο ή στο σπίτι μόνα τους, ξέρουν το σχέδιο. Ξέρουν πού να πάνε, πώς να επικοινωνήσουν, ποια τηλέφωνα να καλέσουν. Κάντε πρόβα.

Ασύρματοι (walkie-talkie): Η τοπική επικοινωνία

Αν μένετε σε πολυκατοικία ή σε κοντινή γειτονιά, οι ασύρματοι είναι χρήσιμοι. Δεν βασίζονται σε δίκτυα, λειτουργούν με μπαταρίες, και μπορείτε να επικοινωνείτε άμεσα.

Τι αγοράζεις:

• Ζευγάρι ασυρμάτων μικρής εμβέλειας (PMR446 – ελεύθερη ζώνη, δεν χρειάζεται άδεια). Η εμβέλεια στην πόλη μπορεί να είναι 1-2 χλμ, ανάλογα με εμπόδια.
• Μπαταρίες και φορτιστή (αν είναι επαναφορτιζόμενοι).
• Φορτίζεις πριν την κρίση.

Πού τους χρησιμοποιείς:

• Επικοινωνία με γείτονες (π.χ. “Είστε καλά; Χρειάζεστε βοήθεια;”)
• Επικοινωνία με μέλη της οικογένειας που βρίσκονται σε άλλο διαμέρισμα ή στο δρόμο.
• Αν είσαι εγκλωβισμένος, μπορείς να ειδοποιήσεις.

Προσοχή: Μην βασίζεσαι σε αυτούς για μεγάλες αποστάσεις. Είναι τοπικό εργαλείο.

Σφυρίχτρα: Ο πιο απλός τρόπος να σε ακούσουν

Σε περίπτωση που είσαι εγκλωβισμένος (π.χ. μετά από σεισμό), η φωνή σου κουράζεται γρήγορα. Η σφυρίχτρα ακούγεται δυνατά, ακόμα κι αν είσαι κουρασμένος.

• Κάθε μέλος της οικογένειας έχει μια σφυρίχτρα στην τσάντα ή στην τσέπη του.
• Συμφωνείτε σε ένα σήμα: τρία σύντομα σφυρίγματα σημαίνει “βοήθεια”.
• Χρησιμοποιείς μόνο όταν χρειάζεται, για να μην μπερδεύονται τα σωστικά συνεργεία.

Σήματα καπνού και φωτός

Αν είσαι σε μπαλκόνι ή ταράτσα και χρειάζεται να τραβήξεις την προσοχή (π.χ. πυροσβεστικό ελικόπτερο), μπορείς να κάνεις σήματα.

• Φως: Με φακό, κάνε σήματα SOS (τρεις σύντομες, τρεις μακριές, τρεις σύντομες). Το ίδιο και με αναπτήρα αν δεν έχεις φακό.
• Καπνός: Άναψε φωτιά (σε ασφαλές μέρος) και ρίξε χλωρά κλαδιά ή λάστιχο για να βγάλει μαύρο καπνό. Αλλά προσοχή: μην προκαλέσεις πυρκαγιά.

Ενημέρωση μέσω διαδικτύου (αν λειτουργεί)

Αν το ίντερνετ λειτουργεί έστω και λίγο, υπάρχουν εφαρμογές και ιστοσελίδες που σου δίνουν πληροφορίες:

• 112: Η ευρωπαϊκή υπηρεσία έκτακτης ανάγκης. Μπορείς να στείλεις SMS στο 112 αν δεν έχεις σήμα για κλήση.
• Εφαρμογή Πολιτικής Προστασίας: Κατέβασέ την τώρα. Στέλνει ειδοποιήσεις για έκτακτα καιρικά, πυρκαγιές, κλπ.
• Meteo.gr: Για πρόγνωση καιρού και έκτακτα δελτία.
• Twitter/X: Σε κρίση, πολλοί οργανισμοί (Πυροσβεστική, Αστυνομία) ενημερώνουν μέσω Twitter.

Ο γείτονας ως πηγή πληροφόρησης

Μην υποτιμάς την ανθρώπινη επαφή. Σε μια κρίση, οι γείτονες είναι η πρώτη γραμμή.

• Χτύπα την πόρτα (με προσοχή, μην τρομάξεις).
• Ρώτα αν είναι καλά, αν ξέρουν τι συμβαίνει.
• Μοιράσου πληροφορίες που έχεις από το ραδιόφωνο.
• Οργανώστε μια μικρή ομάδα γειτονιάς. Ένας ακούει ραδιόφωνο και μεταφέρει στους άλλους.

Αλλά να είσαι επιλεκτικός. Μην πιστεύεις όλες τις φήμες που ακούς. Η παραπληροφόρηση είναι επικίνδυνη.

Τι κάνεις αν δεν έχεις καμία πληροφορία

Αν έχεις χάσει κάθε επαφή, αν το ραδιόφωνο δεν πιάνει, αν οι γείτονες δεν ξέρουν, τι κάνεις;

1. Μείνε ήρεμος. Ο πανικός δεν βοηθά.
2. Μείνε στο σπίτι σου, αν είναι ασφαλές. Το σπίτι σου έχει νερό, τροφή, καταφύγιο.
3. Βγες έξω μόνο αν κινδυνεύεις άμεσα (φωτιά, ετοιμόρροπο κτίριο).
4. Προσπάθησε να βρεις ψηλό σημείο για σήμα.
5. Περίμενε. Η βοήθεια θα έρθει, αργά ή γρήγορα. Τα συνεργεία θα καθαρίσουν δρόμους, θα αποκαταστήσουν δίκτυα.

Η λίστα προμηθειών για επικοινωνία

• Ραδιόφωνο FM/AM με μπαταρίες.
• Ραδιόφωνο με δυναμό.
• Μπαταρίες για ραδιόφωνο (τουλάχιστον 2 σετ).
• Power bank μεγάλης χωρητικότητας (φορτισμένο).
• Ηλιακός φορτιστής.
• Φορτιστής αυτοκινήτου USB.
• Ασύρματοι (walkie-talkie) (ζευγάρι).
• Μπαταρίες για ασύρματους.
• Σφυρίχτρα (μία για κάθε μέλος).
• Χαρτί και μολύβι (για σημειώσεις, για μηνύματα).
• Τυπωμένες οδηγίες (τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης, συχνότητες ραδιοφώνου, σχέδιο συνάντησης).
• Αδιάβροχος φάκελος για σημαντικά έγγραφα (ταυτότητες, διαβατήρια, συμβόλαια – για αποφυγή ταλαιπωρίας αν χρειαστεί να φύγεις).

Το πλάνο δράσης για επικοινωνία

Εβδομάδα 1:

• Αγόρασε ραδιόφωνο με μπαταρίες και μάθε τις συχνότητες.
• Συζήτησε με την οικογένεια και ορίστε το άτομο επαφής εκτός πόλης.

Εβδομάδα 2:

• Αγόρασε power bank και φόρτισέ το.
• Αγόρασε σφυρίχτρες για όλους.

Εβδομάδα 3:

• Αγόρασε ασύρματους αν το κρίνεις χρήσιμο.
• Δοκίμασέ τους με γείτονες.

Εβδομάδα 4:

• Τύπωσε και κόλλησε σε εμφανές σημείο (ψυγείο, πόρτα) το σχέδιο επικοινωνίας: τηλέφωνο επαφής, σημεία συνάντησης, συχνότητες ραδιοφώνου.
• Κάνε πρόβα με την οικογένεια: “Παιδιά, έγινε σεισμός, εγώ λείπειω, εσείς πού πάτε;”

Κάθε μήνα:

• Έλεγξε μπαταρίες σε ραδιόφωνο, ασύρματους, σφυρίχτρες.
• Φόρτισε power bank.

Η επικοινωνία ως ψυχολογική ανάγκη

Δεν είναι μόνο η πρακτική πλευρά. Η επικοινωνία με αγαπημένα πρόσωπα σε συνθήκες κρίσης σε κρατά ψυχικά υγιή. Μια φωνή, μια επιβεβαίωση “είμαι καλά”, σημαίνει τα πάντα.

Γι’ αυτό, το σχέδιό σου πρέπει να περιλαμβάνει και την ψυχολογία. Αν δεν μπορείς να μιλήσεις, σκέψου ότι οι άλλοι πιθανώς είναι καλά. Αν έχεις προετοιμαστεί, έχεις κάνει το καλύτερο δυνατό.

---

Ενότητα 9: Η Ψυχολογία της Επιβίωσης – Το Σημαντικότερο Εργαλείο

Το μυαλό σου είναι το πρώτο που καταρρέει ή το τελευταίο που στέκεται

Έχεις νερό για τρεις εβδομάδες. Έχεις τροφή για ένα μήνα. Έχεις φακούς, μπαταρίες, power bank, φαρμακείο, ραδιόφωνο. Το διαμέρισμά σου είναι οχυρωμένο. Είσαι έτοιμος για όλα.

Και ξαφνικά, γίνεται ο σεισμός. Είσαι καλά. Τα εφόδια σώα. Αλλά εσύ μένεις ακίνητος, παραλυμένος. Δεν μπορείς να σκεφτείς. Δεν μπορείς να αποφασίσεις. Νιώθεις την καρδιά σου να χτυπά δυνατά, την αναπνοή σου να κόβεται, τα χέρια σου να τρέμουν. Ο φόβος σε έχει παραλύσει.

Τότε, όλη σου η προετοιμασία πάει χαμένη.

Γιατί η επιβίωση δεν είναι μόνο υπόθεση εφοδίων. Είναι πρώτα και κύρια υπόθεση μυαλού. Το σώμα σου μπορεί να αντέξει πολλά. Το μυαλό σου, αν δεν το έχεις γυμνάσει, λυγίζει πρώτο.

Σε αυτή την ενότητα, θα μάθεις πώς να κρατάς την ψυχραιμία σου όταν όλοι γύρω σου πανικοβάλλονται. Πώς να διαχειρίζεσαι τον φόβο, το άγχος, την αβεβαιότητα. Πώς να κρατάς την οικογένειά σου ενωμένη και λειτουργική. Πώς να παίρνεις αποφάσεις όταν κάθε δευτερόλεπτο μετράει. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, το σημαντικότερο εργαλείο επιβίωσης βρίσκεται ανάμεσα στα αυτιά σου.

Η φύση του φόβου: Κατανοώντας τον εχθρό μέσα σου

Ο φόβος δεν είναι εχθρός. Είναι ένα αρχέγονο σύστημα προστασίας. Όταν βλέπεις κίνδυνο, το σώμα σου απελευθερώνει αδρεναλίνη και κορτιζόλη. Η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα, στέλνει αίμα στους μυς. Οι κόρες των ματιών διαστέλλονται για να βλέπεις καλύτερα. Η πέψη σταματά. Είσαι έτοιμος να παλέψεις ή να τρέξεις. Είναι η αντίδραση “fight or flight” (πάλη ή φυγή).

Αυτό είναι χρήσιμο. Σε κάνει πιο γρήγορο, πιο δυνατό, πιο προσεκτικό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο φόβος σε παραλύει. Όταν η αδρεναλίνη δεν σε κινητοποιεί αλλά σε παγώνει. Όταν το μυαλό σου σταματά να λειτουργεί λογικά και αρχίζει να πανικοβάλλεται.

Ο πανικός είναι ο πραγματικός εχθρός. Ο πανικός σε κάνει να ξεχνάς το σχέδιό σου. Σε κάνει να τρέχεις άσκοπα. Σε κάνει να φωνάζεις αντί να ακούς. Σε κάνει να παίρνεις λάθος αποφάσεις.

Για να νικήσεις τον πανικό, πρέπει πρώτα να τον αναγνωρίσεις. Τα σημάδια είναι:

• Ταχυπαλμία, δύσπνοια.
• Ιδρωμένα χέρια.
• Τρέμουλο.
• Θόλωμα της σκέψης, αδυναμία συγκέντρωσης.
• Αίσθημα ότι χάνεις τον έλεγχο.
• Παράλογες σκέψεις (“θα πεθάνουμε όλοι”, “δεν υπάρχει ελπίδα”).

Αν τα νιώσεις, μην πανικοβληθείς που πανικοβλήθηκες. Είναι φυσιολογικό. Αλλά πρέπει να το διαχειριστείς άμεσα.

Τεχνικές διαχείρισης του πανικού: Η αναπνοή σώζει

Η πιο απλή και αποτελεσματική τεχνική για να σταματήσεις τον πανικό είναι η αναπνοή. Όταν πανικοβάλλεσαι, η αναπνοή σου γίνεται ρηχή και γρήγορη. Αυτό ρίχνει λιγότερο οξυγόνο στον εγκέφαλο, κάνοντάς σε πιο ανίκανο να σκεφτείς.

Τεχνική 4-4-4:

1. Εισπνέεις από τη μύτη μετρώντας ως το 4.
2. Κρατάς την αναπνοή μετρώντας ως το 4.
3. Εκπνέεις από το στόμα μετρώντας ως το 4.
4. Επαναλαμβάνεις 5-10 φορές.

Αυτό επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό, ηρεμεί το νευρικό σύστημα, και σου δίνει χρόνο να σκεφτείς. Το κάνεις οποιαδήποτε στιγμή νιώσεις ότι χάνεις τον έλεγχο. Το κάνεις πριν μιλήσεις, πριν αποφασίσεις, πριν κινηθείς.

Η δύναμη της ρουτίνας μέσα στο χάος

Σε μια κρίση, η ζωή σου ανατρέπεται. Δεν πας δουλειά, δεν ανοίγεις σχολεία, δεν βλέπεις φίλους, δεν έχεις πρόγραμμα. Αυτή η απουσία ρουτίνας σε αποπροσανατολίζει. Χάνεις την αίσθηση του χρόνου. Πέφτεις σε αδράνεια ή σε υπερδιέγερση.

Η λύση είναι να δημιουργήσεις μια νέα ρουτίνα. Την εφαρμόζεις από την πρώτη μέρα.

Παράδειγμα ρουτίνας σε συνθήκες κρίσης:

• Πρωί (08:00): Ξύπνημα. Πλύσιμο προσώπου (με λίγο νερό). Βούρτσισμα δοντιών. Ντύσιμο (όχι πιτζάμες όλη μέρα – σημαντικό για την ψυχολογία).
• 09:00: Πρωινό. Καφές (αν έχεις), παξιμάδι, κάτι ζεστό.
• 10:00: Έλεγχος ενημέρωσης. Ακούς ραδιόφωνο για 15 λεπτά. Σημειώνεις ό,τι σημαντικό.
• 11:00: Ασχολία. Διάβασμα, παιχνίδι με παιδιά, τακτοποίηση, επισκευές, έλεγχος αποθεμάτων.
• 13:00: Μεσημεριανό. Μαγείρεμα με γκαζάκι, φαγητό όλοι μαζί.
• 14:00: Ξεκούραση, διάβασμα, ύπνος.
• 16:00: Ασχολία. Επιτραπέζια, συζήτηση, χειροτεχνίες.
• 19:00: Βραδινό.
• 20:00: Προετοιμασία για τη νύχτα. Έλεγχος φακών, κλείσιμο παραθύρων, προετοιμασία κρεβατιών.
• 21:00: Ανάγνωση, ήσυχη μουσική (αν έχεις ραδιόφωνο), συζήτηση.
• 22:30: Ύπνος.

Αυτή η ρουτίνα δίνει δομή στη μέρα. Βάζει στόχους. Δεν αφήνει το μυαλό να περιπλανιέται σε φόβους. Κρατά τα παιδιά ήρεμα. Σε βγάζει από την αδράνεια.

Η σημασία της πληροφορίας (με μέτρο)

Είναι σημαντικό να ενημερώνεσαι. Αλλά είναι εξίσου σημαντικό να μην κατακλύζεσαι από πληροφορίες. Το 24ωρο άκουσμα ειδήσεων, οι φήμες, τα social media (αν λειτουργούν), ανεβάζουν το άγχος.

Κανόνας:

• Ακούς ραδιόφωνο 2-3 φορές την ημέρα, για 15-20 λεπτά κάθε φορά. Το πρωί, το μεσημέρι, το βράδυ.
• Δεν ακούς συνέχεια. Δεν ψάχνεις συνεχώς για νέα.
• Δεν διαδίδεις φήμες. Αν κάτι ακούς από γείτονα, το επιβεβαιώνεις πρώτα.
• Μιλάς στα παιδιά με ηρεμία. Τους εξηγείς τι συμβαίνει, χωρίς να τα τρομάζεις.

Η οικογένεια ως ομάδα

Σε μια κρίση, η οικογένεια γίνεται η μικρή σου κοινωνία. Πρέπει να λειτουργείτε σαν ομάδα, όχι σαν άτομα που απλώς συνυπάρχουν.

Ανάθεσε ρόλους:
Ακόμα και τα παιδιά μπορούν να βοηθήσουν. Αυτό τους δίνει αίσθηση ελέγχου και μειώνει το άγχος τους.

• Ο ένας υπεύθυνος για το νερό: Ελέγχει τα αποθέματα, θυμίζει να μην σπαταλάμε.
• Ο άλλος υπεύθυνος για το φαγητό: Βοηθά στο μαγείρεμα, ελέγχει ημερομηνίες.
• Το παιδί υπεύθυνο για τα παιχνίδια: Προτείνει δραστηριότητες, κρατά τα μικρότερα απασχολημένα.
• Ο άλλος υπεύθυνος για την επικοινωνία: Ακούει ραδιόφωνο, σημειώνει οδηγίες.

Όλοι ξέρουν τι κάνει ο καθένας. Όλοι νιώθουν χρήσιμοι.

Συνελεύσεις:
Κάθε βράδυ, κάνετε μια μικρή “σύσκεψη”. Λέτε τι έγινε σήμερα, τι χρειάζεται αύριο, πώς νιώθει ο καθένας. Ακούτε ο ένας τον άλλο. Λύνετε διαφορές πριν μεγαλώσουν.

Η διαχείριση της έντασης και των συγκρούσεων

Στον εγκλεισμό, η ένταση μαζεύεται. Μικρές διαφορές γίνονται μεγάλοι καβγάδες. Η κούραση φέρνει εκνευρισμό.

Κανόνες για να αποφεύγεις συγκρούσεις:

• Χώρος: Ο καθένας χρειάζεται λίγο προσωπικό χώρο, έστω και μια γωνιά. Τον σέβεσαι.
• Χρόνος: Αν κάποιος είναι εκνευρισμένος, του δίνεις χρόνο να ηρεμήσει. Δεν τον πιέζεις.
• Ακρόαση: Όταν κάποιος μιλάει, τον ακούς χωρίς να τον διακόπτεις. Ακόμα κι αν διαφωνείς.
• Συμβιβασμός: Δεν κερδίζεις πάντα. Μοιράζεστε τις δύσκολες στιγμές.
• Χιούμορ: Το γέλιο είναι φάρμακο. Μην το χάνεις. Αστειεύεστε, λέτε ανέκδοτα, θυμάστε αστείες ιστορίες.

Δραστηριότητες για να μην τρελαθείς

Η πλήξη είναι εχθρός. Όταν βαριέσαι, το μυαλό γυρνά στους φόβους. Γι’ αυτό, πρέπει να έχεις δραστηριότητες.

Ιδέες για δραστηριότητες χωρίς ρεύμα:

• Διάβασμα: Βιβλία (απόθεμα βιβλίων). Ιδανικά, διάβασε δυνατά για τα παιδιά.
• Επιτραπέζια: Σκάκι, τάβλι, monopoly, καρτες. Αν δεν έχεις, φτιάξε με χαρτόνι.
• Χειροτεχνίες: Σχέδιο, ζωγραφική, πλαστελίνη, origami (διπλώματα χαρτιού).
• Γραφή: Κράτα ημερολόγιο. Γράψε τι συμβαίνει, πώς νιώθεις. Θα σε βοηθήσει να επεξεργαστείς συναισθήματα.
• Ασκήσεις: Γυμναστική στο χαλί (κάμψεις, κοιλιακοί, διατάσεις). Κρατά το σώμα σε εγρήγορση και απελευθερώνει ενδορφίνες.
• Μαγείρεμα: Αν έχεις καύσιμα, δοκίμασε νέες συνταγές με λίγα υλικά.
• Συζήτηση: Μίλα με την οικογένεια για παλιές ιστορίες, για όνειρα, για σχέδια μετά την κρίση.
• Παρατήρηση: Κοίτα από το παράθυρο. Παρατήρησε τον ουρανό, τα πουλιά, τους ανθρώπους. Κράτα σημειώσεις.

Η σχέση με τους γείτονες: Συνεργασία ή ανταγωνισμός

Σε μια κρίση, η στάση σου απέναντι στους γείτονες καθορίζει πολλά. Μπορείς να τους δεις ως απειλή (θα σου κλέψουν τα αποθέματα) ή ως σύμμαχους (μαζί μπορείτε περισσότερα).

Η σωστή επιλογή είναι η συνεργασία. Όχι αφελώς, αλλά στρατηγικά.

• Γνώρισε τους γείτονες τώρα. Μάθε ποιοι είναι, τι δουλειά κάνουν, αν έχουν ειδικές γνώσεις (γιατρός, μηχανικός, νοσοκόμος).
• Σε κρίση, μοιράσου πληροφορίες. Πες τους τι έμαθες από το ραδιόφωνο. Ρώτα αν ξέρουν κάτι.
• Πρόσφερε βοήθεια αν βλέπεις ότι κάποιος έχει ανάγκη (π.χ. ηλικιωμένος). Αλλά μην αποκαλύπτεις όλο σου το απόθεμα.
• Οργανώστε κοινή φύλαξη. Αν υπάρχει κίνδυνος λεηλασιών, μπορείτε να βγάζετε βάρδιες να κοιτάτε τον δρόμο.
• Μην γίνεσαι στόχος. Μην διαφημίζεις ότι έχεις πολλά. Κράτα χαμηλό προφίλ.

Αν έχεις παιδιά: Πώς τα προστατεύεις ψυχολογικά

Τα παιδιά καταλαβαίνουν περισσότερα απ’ όσα νομίζεις. Βλέπουν την ανησυχία σου, ακούν τις συζητήσεις, νιώθουν την ένταση. Είναι σημαντικό να τα προστατεύσεις χωρίς να τα αποκλείεις.

Τι κάνεις:

• Μιλάς ήρεμα. Τους εξηγείς τι συμβαίνει με λόγια απλά, ανάλογα με την ηλικία τους. “Έγινε ένας σεισμός, αλλά εμείς είμαστε καλά. Έχουμε νερό και φαγητό, και είμαστε μαζί.”
• Δεν τα τρομάζεις. Αποφεύγεις λέξεις όπως “καταστροφή”, “θάνατος”, “τέλος”. Εστιάζεις στην ασφάλεια: “Εμείς είμαστε ασφαλείς. Θα μείνουμε εδώ μέχρι να περάσει.”
• Τα ακούς. Τα αφήνεις να εκφράσουν τον φόβο τους. Τα επιβεβαιώνεις ότι είναι φυσιολογικό να φοβούνται. “Κι εγώ φοβάμαι λίγο, αλλά είμαστε μαζί και θα τα καταφέρουμε.”
• Τους δίνεις καθήκοντα. Τα βάζεις να βοηθήσουν (π.χ. να μετρήσουν κονσέρβες, να φέρουν φακούς). Νιώθουν χρήσιμα.
• Διατηρείς παιχνίδι και γέλιο. Δεν σταματά η ζωή. Παίζετε, γελάτε, αγκαλιάζεστε.
• Προστατεύεις τον ύπνο τους. Όσο γίνεται, τηρείτε ώρες ύπνου. Ένα ξεκούραστο παιδί αντέχει καλύτερα.

Αν έχεις ηλικιωμένους: Υπομονή και φροντίδα

Οι ηλικιωμένοι είναι πιο ευάλωτοι σωματικά και ψυχικά. Η αλλαγή ρουτίνας, η έλλειψη φαρμάκων, η ανησυχία, τους επηρεάζει βαθιά.

• Φάρμακα: Εξασφάλισέ τα πρώτα.
• Άνεση: Φρόντισε να έχουν ζεστασιά, μαλακό κρεβάτι, ήσυχο περιβάλλον.
• Επικοινωνία: Μίλα τους, άκου τους. Οι αναμνήσεις τους είναι πολύτιμες. Ζήτα τους να σου πουν ιστορίες από παλιά – ίσως έχουν εμπειρίες από πολέμους ή κατοχές.
• Υπομονή: Μπορεί να γκρινιάζουν, να φοβούνται, να μην καταλαβαίνουν. Κάνε υπομονή. Είναι η σειρά σου να τους φροντίσεις, όπως σε φρόντιζαν εκείνοι μικρό.

Η διαχείριση της αβεβαιότητας

Το χειρότερο συναίσθημα σε μια κρίση είναι η αβεβαιότητα. Δεν ξέρεις πότε θα τελειώσει. Δεν ξέρεις αν οι δικοί σου είναι καλά. Δεν ξέρεις αν θα ξαναγίνει η ζωή όπως πριν.

Η αβεβαιότητα γεννά άγχος. Πώς τη διαχειρίζεσαι;

• Εστίαση στο παρόν. Δεν μπορείς να ελέγξεις το αύριο. Μπορείς να ελέγξεις το τώρα. Τι κάνεις τώρα; Πίνεις νερό. Ταΐζεις το παιδί. Ακούς ραδιόφωνο. Εστίασε σε αυτό.
• Μικροί στόχοι. Βάλε μικρούς, εφικτούς στόχους για τη μέρα. “Σήμερα θα καθαρίσουμε την κουζίνα. Σήμερα θα διαβάσουμε 20 σελίδες.” Η επίτευξη στόχων δίνει αίσθηση ελέγχου.
• Αποδοχή. Αποδέξου ότι δεν ξέρεις. Είναι εντάξει να μην ξέρεις. Κανείς δεν ξέρει. Αυτό που ξέρεις είναι ότι είσαι προετοιμασμένος και ότι θα κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς.
• Προσευχή ή διαλογισμός. Αν έχεις πίστη, προσευχήσου. Αν όχι, δοκίμασε διαλογισμό ή απλή σιωπή. Βοηθά.

Η ψυχική ανθεκτικότητα: Χτίζοντάς την τώρα

Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι σαν μυς. Γυμνάζεται. Δεν χτίζεται σε μια μέρα, αλλά με μικρές καθημερινές πρακτικές.

Τι κάνεις από τώρα:

• Αντιμετώπισε μικρές δυσκολίες. Μην αποφεύγεις κάθε πρόβλημα. Μάθε να λύνεις μικρές κρίσεις (μια διακοπή ρεύματος, μια απρογραμμάτιστη αλλαγή). Δυνάμωσε.
• Γυμνάσου. Η σωματική άσκηση βοηθά την ψυχική υγεία. Σου δίνει αντοχή.
• Καλλιέργησε αισιοδοξία. Δεν σημαίνει ότι αγνοείς τον κίνδυνο. Σημαίνει ότι πιστεύεις στην ικανότητά σου να τον διαχειριστείς. “Θα το παλέψουμε. Θα βρούμε λύση.”
• Δημιούργησε κοινωνικές σχέσεις. Οι απομονωμένοι άνθρωποι αντέχουν λιγότερο. Καλλιέργησε φιλίες, σχέσεις με γείτονες, δεσμούς.
• Μάθε νέα πράγματα. Η μάθηση σε κρατά πνευματικά ευέλικτο. Μάθε πρώτες βοήθειες, μάθε να φτιάχνεις πράγματα, μάθε να καλλιεργείς.

Τα στάδια της ψυχολογικής αντίδρασης

Σε μια μακρά κρίση, η ψυχολογία σου περνά από στάδια. Το ξέρεις για να μην τρομάξεις όταν νιώσεις κάτι “περίεργο”.

1. Στάδιο συναγερμού: Αμέσως μετά το γεγονός. Αδρεναλίνη, ένταση, εγρήγορση. Διαρκεί ώρες ή λίγες μέρες.
2. Στάδιο προσαρμογής: Αρχίζεις να οργανώνεσαι. Μπαίνεις σε ρουτίνα. Η αδρεναλίνη πέφτει, αλλά έρχεται κούραση.
3. Στάδιο κόπωσης: Αν η κρίση κρατάει πολύ, έρχεται εξάντληση. Σωματική και ψυχική. Εκεί εμφανίζονται κατάθλιψη, απάθεια, ευερεθιστότητα. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
4. Στάδιο ανάκαμψης ή κατάρρευσης: Όταν τελειώσει η κρίση, είτε συνέρχεσαι σταδιακά, είτε αν δεν άντεξες, μένουν τραύματα.

Η προετοιμασία σε βοηθά να περάσεις πιο ομαλά τα στάδια και να μην φτάσεις στην κατάρρευση.

Η λίστα ψυχολογικής προετοιμασίας

• Έχω συζητήσει με την οικογένεια ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης.
• Έχουμε ορίσει ρόλους για τον καθένα.
• Έχουμε επιλέξει δραστηριότητες για να περνάμε την ώρα (βιβλία, παιχνίδια).
• Γνωρίζω τουλάχιστον 3 γείτονες και έχω ανταλλάξει τηλέφωνα.
• Έχω εξασφαλίσει φάρμακα για τυχόν ψυχολογική υποστήριξη (ηρεμιστικά, αν χρειάζεται, με ιατρική συνταγή).
• Έχω ένα ημερολόγιο ή χαρτί για να γράφω σκέψεις.
• Έχω μάθει τεχνικές αναπνοής και χαλάρωσης.
• Έχω συμφωνήσει με τους δικούς μου ότι θα είμαστε ψύχραιμοι, ό,τι κι αν γίνει.

Το πλάνο δράσης για την ψυχολογία

Εβδομάδα 1:

• Κάνε οικογενειακή σύσκεψη. Μοιράστε ρόλους.
• Αγοράστε επιτραπέζια, βιβλία, υλικά για ζωγραφική.

Εβδομάδα 2:

• Μάθετε όλοι μαζί τεχνικές αναπνοής.
• Γνωρίστε καλύτερα τους γείτονες (μια κουβέντα στο ασανσέρ, ένα γεια).

Εβδομάδα 3:

• Οργανώστε ένα “πρόβα κρίσης”. Προσομοιώστε ένα σεισμό ή blackout. Δείτε πώς αντιδράτε. Διορθώστε το σχέδιο.

Εβδομάδα 4:

• Συζητήστε για τους φόβους σας. Ο καθένας λέει τι τον φοβίζει περισσότερο. Βρείτε τρόπους να το αντιμετωπίσετε μαζί.

Σε κάθε κρίση:

• Θυμήσου την αναπνοή.
• Μείνε στη ρουτίνα.
• Μίλα, άκου, αγκάλιασε.

Το μεγαλύτερο μάθημα

Η ψυχολογία της επιβίωσης δεν είναι να γίνεις σκληρός και άτρωτος. Είναι να παραμείνεις άνθρωπος. Να κρατήσεις την ανθρωπιά σου, την αγάπη σου, την ελπίδα σου, ακόμα κι όταν όλα γύρω σου καταρρέουν.

Γιατί στο τέλος, αυτό που σε κρατά ζωντανό δεν είναι μόνο το νερό και η τροφή. Είναι ο λόγος για τον οποίο θέλεις να ζήσεις. Η οικογένειά σου. Τα παιδιά σου. Οι άνθρωποι που αγαπάς.

Αυτός είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχός σου. Αυτή η αγάπη. Αυτή η σύνδεση. Κράτησέ την ζωντανή.

---

Ενότητα 11: Αναλυτικά σενάρια για σεισμό – Πώς συμπεριφέρομαι εν ώρα σεισμού

Η στιγμή που μετράει

Ο σεισμός έρχεται πάντα απροειδοποίητα. Δεν χτυπάει κουδούνι, δεν στέλνει μήνυμα, δεν σε ρωτάει αν είσαι έτοιμος. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το έδαφος τραντάζεται, τα έπιπλα μετακινούνται, οι τοίχοι τρίζουν, η ζωή σου ανατρέπεται.

Σε αυτά τα δευτερόλεπτα, η διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον τραυματισμό, ανάμεσα στην ψυχραιμία και τον πανικό, εξαρτάται από μία μόνο παράμετρο: ξέρεις τι να κάνεις.

Δεν έχεις χρόνο να ψάξεις οδηγίες. Δεν έχεις χρόνο να ρωτήσεις. Το σώμα σου πρέπει να αντιδράσει αυτόματα, με βάση όσα έχεις μάθει και εξασκήσει. Γι’ αυτό, σε αυτή την ενότητα, δεν θα διαβάσεις απλές συμβουλές. Θα μάθεις βήμα προς βήμα, σενάριο προς σενάριο, πώς ενεργείς τη στιγμή του σεισμού, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεσαι, τι κάνεις, ποιος είναι δίπλα σου.

Η χρυσή τριάδα: Σκύβω, Καλύπτομαι, Κρατιέμαι

Αυτή είναι η μοναδική οδηγία που πρέπει να χαράξεις στο μυαλό σου. Σε κάθε σεισμό, σε κάθε περίπτωση, η πρώτη σου κίνηση είναι αυτή.

Σκύβω: Χαμηλώνω το σώμα μου, μειώνω το ύψος μου. Δεν στέκομαι όρθιος. Πέφτω στα γόνατα ή μπουσουλάω. Ο στόχος είναι να προστατευτώ από πτώσεις και να είμαι σταθερός.

Καλύπτομαι: Βρίσκω κάλυψη κάτω από ένα γερό τραπέζι, ένα γραφείο, ένα θρανίο. Αν δεν υπάρχει, καλύπτω το κεφάλι και τον λαιμό μου με τα χέρια μου, με ένα μαξιλάρι, με ένα βιβλίο. Το κεφάλι είναι το πιο ευάλωτο σημείο.

Κρατιέμαι: Κρατιέμαι σφιχτά από το πόδι του τραπεζιού ή από ό,τι με καλύπτει. Ο σεισμός κουνάει τα πάντα. Αν δεν κρατιέμαι, μπορεί να μετακινηθώ και να βρεθώ εκτεθειμένος.

Αυτή την τριάδα την εφαρμόζεις παντού. Ας δούμε όμως αναλυτικά πώς την προσαρμόζεις σε κάθε χώρο και κάθε περίσταση.

Σενάριο 1: Βρίσκομαι μέσα στο διαμέρισμα

Είσαι στο σαλόνι, στην κουζίνα, στο υπνοδωμάτιο. Ξαφνικά νιώθεις το τράνταγμα. Τι κάνεις αμέσως;

1. Δεν τρέχω προς την έξοδο.
Το πρώτο ένστικτο πολλών είναι να τρέξουν προς την πόρτα. Αυτό είναι λάθος. Τα περισσότερα τραύματα σε σεισμό προκαλούνται από πτώσεις ενώ τρέχεις, από αντικείμενα που πέφτουν, από σπασμένα τζάμια. Η έξοδος μπορεί να είναι μακριά. Στα πρώτα δευτερόλεπτα, η ασφάλεια είναι εκεί που βρίσκεσαι.

2. Εντοπίζω το κοντινότερο ασφαλές σημείο.
Αν είσαι κοντά σε γερό τραπέζι, γραφείο, εσωτερικό τοίχο, κινήσου προς τα εκεί με γρήγορες, σταθερές κινήσεις. Αν είσαι μακριά, καλύψου όπου βρίσκεσαι.

3. Σκύβω, καλύπτομαι, κρατιέμαι.
Ακόμα κι αν δεν έχεις τραπέζι, σκύβεις, γονατίζεις, καλύπτεις το κεφάλι σου, και περιμένεις. Δεν σηκώνεσαι μέχρι να σταματήσει η δόνηση.

Πού κρύβεσαι ανάλογα με το δωμάτιο:

• Σαλόνι: Αν έχεις γερό ξύλινο τραπέζι, μπαίνεις από κάτω. Αν όχι, πηγαίνεις σε μια εσωτερική γωνία, μακριά από τζάμια, βιβλιοθήκες, βαριά ράφια. Κάθεσαι, λυγίζεις, καλύπτεις κεφάλι.
• Υπνοδωμάτιο: Αν το κρεβάτι δεν είναι βαρύ και σταθερό, δεν χρησιμεύει. Καλύτερα δίπλα στο κρεβάτι, σε εμβρυακή στάση, προστατεύοντας κεφάλι. Αν το κρεβάτι είναι βαρύ και χαμηλό, μπορείς να μπεις από κάτω, αλλά μόνο αν είναι σταθερό.
• Κουζίνα: Μεγάλος κίνδυνος από ντουλάπια, γυαλικά, μαχαίρια. Αν μπορείς, βγαίνεις γρήγορα ή καλύπτεσαι κάτω από τραπέζι. Δεν στέκεσαι κοντά σε ψυγείο, ντουλάπια.
• Μπάνιο: Το μπάνιο είναι συχνά ασφαλές γιατί έχει μικρές διαστάσεις, συμπαγείς τοίχους, συχνά χωρίς τζάμια. Μπαίνεις στη μπανιέρα, σκύβεις, καλύπτεσαι. Προσοχή: αν έχει καθρέφτη, απομακρύνεσαι.
• Διάδρομος: Αν είσαι σε εσωτερικό διάδρομο, μακριά από πόρτες με τζάμια, κάθεσαι στο πάτωμα, καλύπτεις κεφάλι.

Σενάριο 2: Βρίσκομαι στην τουαλέτα

Η τουαλέτα είναι συχνά ένα από τα ασφαλέστερα σημεία. Μικρός χώρος, συνήθως με φέροντες τοίχους, χωρίς μεγάλα έπιπλα.

• Μένεις εκεί που είσαι. Δεν βγαίνεις τρέχοντας.
• Αν είσαι στη λεκάνη, σκύβεις, καλύπτεις το κεφάλι σου με τα χέρια.
• Αν είσαι στο νιπτήρα, απομακρύνεσαι από τον καθρέφτη.
• Περιμένεις να σταματήσει η δόνηση.

Σενάριο 3: Βρίσκομαι στο μπαλκόνι

Το μπαλκόνι είναι επικίνδυνο σημείο σε σεισμό. Τα κάγκελα μπορεί να λυγίσουν, η πλάκα να ραγίσει, να πέσεις στο κενό.

• Αν είσαι στο μπαλκόνι όταν αρχίζει ο σεισμός, μπαίνεις αμέσως μέσα. Δεν περιμένεις.
• Αν η πόρτα είναι κλειστή, την ανοίγεις και μπαίνεις, ακόμα κι αν τρέμεις.
• Μόλις μπεις, ακολουθείς τις οδηγίες για εσωτερικό χώρο.

Σενάριο 4: Βρίσκομαι στο κλιμακοστάσιο

Το κλιμακοστάσιο είναι η οδός διαφυγής, αλλά κατά τη διάρκεια του σεισμού μπορεί να είναι επικίνδυνο. Σκαλιά που τρίζουν, άνθρωποι που πέφτουν, μπάζα.

• Αν είσαι ήδη στις σκάλες όταν αρχίζει ο σεισμός, σταματάς. Κάθεσαι στο σκαλί, σκύβεις, καλύπτεις το κεφάλι σου. Κρατιέσαι από το κάγκελο αν είναι σταθερό.
• Δεν τρέχεις να κατέβεις. Η βιασύνη προκαλεί πτώσεις.
• Αν είσαι σε κλειστό κλιμακοστάσιο (χωρίς παράθυρα), ίσως είναι σχετικά ασφαλές, αλλά περιμένεις.
• Αν ακούς θόρυβο από πάνω (μπάζα που πέφτουν), προσπαθείς να προστατευτείς.

Σενάριο 5: Βρίσκομαι στο ασανσέρ

Το ασανσέρ είναι η χειρότερη θέση. Μπορεί να κοπεί το ρεύμα, να μείνεις εγκλωβισμένος, να πέσει.

• Αν είσαι στο ασανσέρ και νιώθεις σεισμό, πατάς αμέσως όλα τα κουμπιά για να σταματήσεις στην επόμενη στάση.
• Μόλις ανοίξει η πόρτα, βγαίνεις γρήγορα και ακολουθείς τις οδηγίες για εσωτερικό χώρο.
• Αν το ασανσέρ σταματήσει ανάμεσα σε ορόφους, κάθεσαι στο πάτωμα, σκύβεις, καλύπτεις κεφάλι. Περιμένεις. Δεν πανικοβάλλεσαι. Τα ασανσέρ έχουν συστήματα ασφαλείας.

Σενάριο 6: Βρίσκομαι στο κρεβάτι (νύχτα)

Ο σεισμός σε βρίσκει στον ύπνο. Ξυπνάς απότομα, αποπροσανατολισμένος, στο σκοτάδι.

• Μένεις στο κρεβάτι. Δεν σηκώνεσαι.
• Γυρνάς σε εμβρυακή στάση, καλύπτεις το κεφάλι σου με το μαξιλάρι.
• Αν το κρεβάτι είναι δίπλα σε παράθυρο ή βαριά ντουλάπα, προσπαθείς να κυλήσεις στην άκρη που είναι μακριά, αλλά παραμένεις χαμηλά.
• Περιμένεις να σταματήσει. Μετά, με προσοχή, ανάβεις φακό (όχι κερί) και κινείσαι.

Σενάριο 7: Βρίσκομαι με παιδιά

Αν έχεις παιδιά μαζί σου, η προτεραιότητα είναι να τα προστατέψεις και να τα ηρεμήσεις.

• Τα τραβάς κοντά σου, τα βάζεις κάτω, τα σκεπάζεις με το σώμα σου αν χρειάζεται.
• Τους λες με σταθερή φωνή: “Κάτσε κάτω, σκύψε, κάλυψε το κεφάλι σου. Εγώ είμαι εδώ. Θα περάσει.”
• Δεν φωνάζεις, δεν τρέχεις. Η ηρεμία σου τα ηρεμεί.
• Αν τα παιδιά είναι σε άλλο δωμάτιο, φωνάζεις δυνατά να κάνουν το ίδιο, αλλά δεν τρέχεις προς το μέρος τους όσο διαρκεί η δόνηση.

Σενάριο 8: Βρίσκομαι με ηλικιωμένους ή άτομα με κινητικά προβλήματα

• Αν ο ηλικιωμένος είναι σε αναπηρικό καροτσάκι, τον ακινητοποιείς (φρενάρεις το καρότσι), τον σκύβεις όσο γίνεται και του προστατεύεις το κεφάλι με μαξιλάρι ή με τα χέρια σου.
• Αν είναι ξαπλωμένος, τον σκεπάζεις με κουβέρτα ή μαξιλάρι και μένεις δίπλα του.
• Δεν προσπαθείς να τον μετακινήσεις, εκτός αν κινδυνεύει άμεσα από πτώση αντικειμένου.

Σενάριο 9: Βρίσκομαι έξω από το σπίτι (στο δρόμο)

Αν ο σεισμός σε βρει έξω, οι κίνδυνοι είναι διαφορετικοί. Πέφτουν κεραμίδια, μπαλκόνια, τζάμια, φώτα, κολώνες.

• Απομακρύνεσαι από κτίρια, τοίχους, κολώνες, φώτα, δέντρα.
• Πηγαίνεις σε ανοιχτό χώρο, πλατεία, πάρκο, μακριά από οτιδήποτε μπορεί να πέσει.
• Αν δεν υπάρχει ανοιχτός χώρος, κάθεσαι στο πεζοδρόμιο, σκύβεις, καλύπτεις το κεφάλι σου, μακριά από προσόψεις.
• Δεν στέκεσαι κάτω από μπαλκόνια, γείσα, διαφημιστικές πινακίδες.
• Δεν τρέχεις μέσα στο δρόμο (κίνδυνος από αυτοκίνητα).

Σενάριο 10: Οδηγώ αυτοκίνητο

• Αν οδηγείς και νιώσεις σεισμό, σταματάς το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου, μακριά από κτίρια, γέφυρες, υπόγεια, κολώνες.
• Μένεις μέσα στο αυτοκίνητο. Το αυτοκίνητο σε προστατεύει.
• Ανοίγεις το ραδιόφωνο για ενημέρωση.
• Δεν βγαίνεις έξω, δεν σταματάς κάτω από γέφυρα.
• Αν βρίσκεσαι σε υπόγειο πάρκινγκ, βγαίνεις αμέσως έξω (αν είναι ασφαλές).

Σενάριο 11: Βρίσκομαι σε σούπερ μάρκετ ή πολυκατάστημα

• Απομακρύνεσαι από ράφια, ειδικά ψηλά, και από τζάμια.
• Καλύπτεσαι κάτω από ένα γερό ράφι ή πάγκο.
• Προστατεύεις το κεφάλι σου.
• Μόλις σταματήσει η δόνηση, βγαίνεις προσεκτικά έξω, αποφεύγοντας σπασμένα τζάμια.

Τι κάνω ΜΕΤΑ τον σεισμό

Η δόνηση σταμάτησε. Δεν σημαίνει ότι τελείωσε. Ακολουθούν μετασεισμοί, πιθανές ζημιές, διαρροές.

1. Παραμένω ψύχραιμος. Δεν σηκώνομαι απότομα. Κοιτάζω γύρω μου.

2. Ελέγχω τον εαυτό μου και τους γύρω. Τραυματισμοί; Αν ναι, πρώτες βοήθειες.

3. Αν είμαι σε εσωτερικό χώρο, ανοίγω πόρτες και παράθυρα. Δημιουργώ διαφυγή, ελέγχω αν έχουν μπλοκάρει.

4. Κλείνω παροχές (αν χρειάζεται). Αν μυρίζω αέριο, κλείνω την κεντρική βάνα. Αν βλέπω διαρροή νερού, κλείνω τη γενική.

5. Δεν χρησιμοποιώ ασανσέρ. Ποτέ.

6. Βγαίνω έξω με προσοχή. Αν το κτίριο δείχνει επικίνδυνο, το εγκαταλείπω. Αν όχι, μπορώ να μείνω, αλλά παραμένω σε ετοιμότητα.

7. Απομακρύνομαι από το κτίριο. Αν βγω έξω, πάω σε ανοιχτό χώρο. Δεν στέκομαι μπροστά στην είσοδο.

8. Ενημερώνομαι. Ακούω ραδιόφωνο. Δεν διαδίδω φήμες.

9. Επικοινωνώ με τους δικούς μου. Στέλνω μήνυμα, δεν καλώ (τα δίκτυα είναι φορτωμένα).

10. Προετοιμάζομαι για μετασεισμούς. Θα ακολουθήσουν. Παραμένω σε εγρήγορση.

Τι αποφεύγω οπωσδήποτε

• Δεν ανάβω φωτιά, σπίρτα, αναπτήρες (μπορεί να υπάρχει διαρροή αερίου).
• Δεν χρησιμοποιώ σταθερό τηλέφωνο παρά μόνο για επείγοντα.
• Δεν μπαίνω σε κτίρια που έχουν υποστεί ζημιές.
• Δεν πλησιάζω καμινάδες, τοίχους, μπαλκόνια.
• Δεν οδηγώ σε περιοχές με ζημιές.
• Δεν πανικοβάλλομαι.

Το σημαντικότερο: Η εξάσκηση

Δεν φτάνει να τα διαβάσεις. Πρέπει να τα κάνεις πράξη. Κάνε πρόβα με την οικογένειά σου.

• Μια φορά το μήνα, κάντε μια άσκηση σεισμού.
• Χτύπα ένα τηγάνι ή φώναξε “σεισμός”.
• Όλοι σκύβουν, καλύπτονται, κρατιούνται.
• Μετά, συζητάτε τι έγινε, τι διορθώνεται.
• Τα παιδιά το μαθαίνουν σαν παιχνίδι. Αλλά είναι σοβαρό.

Η λίστα σου για τον σεισμό

Κατά τη διάρκεια:

• Σκύβω.
• Καλύπτομαι (κάτω από τραπέζι, ή με τα χέρια).
• Κρατιέμαι.
• Παραμένω στη θέση μου μέχρι να σταματήσει.

Αμέσως μετά:

• Ελέγχω τον εαυτό μου.
• Ελέγχω τους γύρω.
• Ανοίγω πόρτες/παράθυρα.
• Κλείνω παροχές αν χρειάζεται.
• Βγαίνω έξω με προσοχή (αν χρειάζεται).
• Ενημερώνομαι (ραδιόφωνο).
• Επικοινωνώ (μήνυμα, όχι κλήση).

Το μυαλό σου είναι το όπλο σου

Στον σεισμό, το σώμα σου θα αντιδράσει όπως έχει μάθει. Γι’ αυτό, μάθε σωστά. Διάβασε ξανά αυτή την ενότητα. Κάνε πρόβες. Μοιράσου τη γνώση.

Και θυμήσου: Η ψυχραιμία σώζει. Η γνώση προστατεύει. Η προετοιμασία νικά.

---

Ενότητα 12: Πυρκαγιά – Πώς εντοπίζω, αποφεύγω, αντιμετωπίζω και ελέγχω τη φωτιά

Η φωτιά δεν συγχωρεί δευτερόλεπτα

Από όλες τις απειλές που αντιμετωπίζεις σε μια πολυκατοικία, η πυρκαγιά είναι η πιο άμεση και η πιο θανατηφόρα. Ο σεισμός σε προειδοποιεί με το τράνταγμα. Η πλημμύρα ανεβαίνει σταδιακά. Η φωτιά, όμως, μπορεί να ξεκινήσει από ένα αναμμένο τσιγάρο, ένα βραχυκύκλωμα, ένα τηγάνι που ξέχασες, και σε τρία λεπτά να έχει καταστρέψει τα πάντα.

Σε τρία λεπτά, η φωτιά μπορεί να θανατώσει. Όχι από τις φλόγες, αλλά από τον καπνό. Δύο εισπνοές δηλητηριωδών αερίων και χάνεις τις αισθήσεις σου. Πέντε λεπτά και είσαι νεκρός.

Γι’ αυτό, η πυρκαγιά απαιτεί τη μεγαλύτερη προσοχή, την ταχύτερη αντίδραση και την πιο πειθαρχημένη συμπεριφορά. Σε αυτή την ενότητα, θα μάθεις πώς να προλαμβάνεις τη φωτιά, πώς να την εντοπίζεις έγκαιρα, πώς να την αντιμετωπίζεις όταν είναι μικρή, και πώς να διαφεύγεις όταν είναι μεγάλη. Όλα αυτά, βήμα προς βήμα, με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα.

---

Μέρος 1: Πρόληψη – Ο καλύτερος έλεγχος είναι να μην ξεσπάσει ποτέ

Η πυρασφάλεια ξεκινά πολύ πριν ανάψεις το πρώτο σπίρτο. Είναι καθημερινή συνήθεια, είναι έλεγχος, είναι οργάνωση.

1.1 Ελέγχω τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις

• Ελέγχω τις πρίζες: αν είναι μαύρες, καμένες, μυρίζουν, καλώ ηλεκτρολόγο.
• Δεν υπερφορτώνω πολύπριζα: μια πρίζα δεν αντέχει πολλές συσκευές ταυτόχρονα.
• Κλείνω συσκευές από το ρεύμα όταν δεν τις χρησιμοποιώ (όχι μόνο από το κουμπί).
• Αντικαθιστώ καλώδια που είναι φθαρμένα ή μασημένα (από κατοικίδια).
• Δεν βάζω ηλεκτρικές κουβέρτες διπλωμένες – υπερθερμαίνονται.

1.2 Μαγειρεύω με ασφάλεια

• Δεν αφήνω ποτέ το τηγάνι με λάδι χωρίς επιτήρηση.
• Αν τηγανίζω, μένω στην κουζίνα. Μια φωτιά στο λάδι ξεσπά σε δευτερόλεπτα.
• Κρατώ πετσέτες, χαρτιά, πλαστικά μακριά από τα μάτια της κουζίνας.
• Ανάβω τα μάτια της κουζίνας μόνο όταν χρειάζεται και τα σβήνω αμέσως μετά.

1.3 Διαχειρίζομαι σωστά τα αναμμένα

• Δεν ανάβω κεριά. Αν ανάψω, τα βάζω σε γυάλινο δοχείο, μακριά από κουρτίνες, και δεν τα αφήνω ποτέ μόνα τους.
• Τα αναπτήρα και τα σπίρτα τα φυλάω σε μεταλλικό κουτί, μακριά από παιδιά.
• Το τσιγάρο: αν καπνίζω, το σβήνω καλά σε τασάκι. Δεν το πετάω σε λεκάνη ή σκουπίδια. Δεν καπνίζω στο κρεβάτι – είναι η πρώτη αιτία θανάτου από πυρκαγιά.

1.4 Καθαρίζω τον χώρο μου

• Δεν στοιβάζω χαρτιά, εφημερίδες, ρούχα κοντά σε πηγές θερμότητας.
• Δεν αποθηκεύω εύφλεκτα υλικά (μπαταρίες, σπρέι, χρώματα) κοντά σε θερμάστρες.
• Οι φιάλες υγραερίου αποθηκεύονται σε σκιερό, δροσερό μέρος, όχι στην κουζίνα δίπλα στο μάτι.

1.5 Τοποθετώ ανιχνευτές καπνού

Ο ανιχνευτής καπνού είναι η πιο σημαντική επένδυση για την πυρασφάλεια. Σε προειδοποιεί όταν κοιμάσαι, όταν λείπεις, όταν δεν έχεις αντιληφθεί ακόμα τη φωτιά.

• Τοποθετώ έναν ανιχνευτή καπνού στο κέντρο του διαδρόμου, έξω από τα υπνοδωμάτια.
• Τοποθετώ έναν στην κουζίνα (αλλά όχι πολύ κοντά στο μάτι – θα χτυπά συνέχεια ψεύτικα).
• Πατάω το κουμπί κάθε μήνα για να ελέγχω ότι λειτουργεί.
• Αλλάζω μπαταρίες μία φορά το χρόνο (βάζω υπενθύμιση).

---

Μέρος 2: Τύποι φωτιάς – Τι καίγεται και πώς το σβήνω

Δεν σβήνεις όλες τις φωτιές με τον ίδιο τρόπο. Αν ρίξεις νερό σε φωτιά από λάδι, θα κάνεις έκρηξη. Αν ρίξεις νερό σε ηλεκτρική συσκευή, θα πάθεις ηλεκτροπληξία.

2.1 Κατηγορίες πυρκαγιών

• Κατηγορία Α: Στερεά υλικά (ξύλο, χαρτί, ύφασμα, πλαστικό). Τη σβήνω με νερό ή πυροσβεστήρα νερού/αφρού.
• Κατηγορία Β: Υγρά (βενζίνη, λάδια, χρώματα). Τη σβήνω με πυροσβεστήρα ξηρής σκόνης ή διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Ποτέ νερό.
• Κατηγορία C: Αέρια (φυσικό αέριο, υγραέριο). Τη σβήνω κλείνοντας πρώτα την παροχή, μετά με ξηρή σκόνη.
• Κατηγορία D: Μέταλλα (σπάνιο σε οικιακές συνθήκες).
• Κατηγορία F: Λάδια και λίπη μαγειρικής (τηγάνια). Ειδική κατηγορία – την αντιμετωπίζω με πυροσβεστική κουβέρτα ή ειδικό πυροσβεστήρα.

2.2 Ο πυροσβεστήρας σκόνης: Το βασικό σου όπλο

Για το σπίτι, ο πιο κατάλληλος είναι ο πυροσβεστήρας ξηρής σκόνης (ABC). Σβήνει στερεά, υγρά και αέρια. Είναι φθηνός, αποτελεσματικός, αλλά αφήνει υπολείμματα.

Τι αγοράζω:

• Έναν πυροσβεστήρα 6kg ξηρής σκόνης.
• Τον τοποθετώ κοντά στην έξοδο, σε εμφανές σημείο.
• Ελέγχω την πίεση (το μανόμετρο πρέπει να είναι στην πράσινη ζώνη) κάθε μήνα.
• Τον ανανεώνω κάθε 5-10 χρόνια (ανάλογα με τον τύπο).

2.3 Η πυροσβεστική κουβέρτα

Η πυροσβεστική κουβέρτα είναι απαραίτητη για την κουζίνα. Είναι κατασκευασμένη από άκαυστο υλικό και τη χρησιμοποιείς για να σβήσεις φωτιά σε τηγάνι ή σε ρούχα.

• Την κρεμάω σε εμφανές σημείο, κοντά στην κουζίνα.
• Την πιάνω από τις γωνίες, την απλώνω μπροστά μου σαν ασπίδα, και τη ρίχνω πάνω στη φωτιά.
• Κλείνω το μάτι ή την παροχή αερίου.
• Δεν σηκώνω την κουβέρτα για ώρα – περιμένω να σβήσει τελείως.

---

Μέρος 3: Πώς αντιμετωπίζω μικρή εστία φωτιάς (πριν γίνει μεγάλη)

Αν η φωτιά είναι μικρή, μπορείς να την αντιμετωπίσεις μόνος σου. Αλλά μόνο αν είσαι σίγουρος, αν έχεις μέσο, αν μπορείς να το κάνεις γρήγορα. Αν η φωτιά μεγαλώνει ή βγάζει πολύ καπνό, εγκαταλείπεις αμέσως.

3.1 Φωτιά σε τηγάνι (λάδι)

1. Δεν ρίχνω ποτέ νερό. Θα γίνει έκρηξη.
2. Κλείνω το μάτι ή το γκάζι.
3. Αν έχω πυροσβεστική κουβέρτα, την απλώνω και σκεπάζω το τηγάνι.
4. Αν δεν έχω, βάζω το καπάκι του τηγανιού (αν είναι μεταλλικό) και το κλείνω ερμητικά.
5. Περιμένω να κρυώσει. Δεν το μετακινώ.
6. Αν δεν μπορώ να το σκεπάσω, ρίχνω μαγειρική σόδα ή αλάτι (όχι αλεύρι – εκρήγνυται).

3.2 Φωτιά σε ηλεκτρική συσκευή (π.χ. τηλεόραση, υπολογιστή)

1. Δεν ρίχνω νερό (ηλεκτροπληξία).
2. Βγάζω την πρίζα αν μπορώ με ασφάλεια.
3. Χρησιμοποιώ πυροσβεστήρα ξηρής σκόνης ή CO2.
4. Αν δεν έχω, προσπαθώ να σκεπάσω τη συσκευή με κουβέρτα (αν δεν έχει ρεύμα), αλλά προτιμώ να απομακρυνθώ.

3.3 Φωτιά σε κάδο σκουπιδιών ή χαρτιά

1. Αν είναι μικρή, τη σβήνω με νερό.
2. Αν έχει ήδη πάρει φωτιά ο κάδος και βγάζει καπνό, τον βγάζω έξω (αν είναι ασφαλές) ή ρίχνω νερό.
3. Αν καίγονται χαρτιά σε γωνία, ρίχνω νερό και σκεπάζω με κουβέρτα.

3.4 Φωτιά σε ρούχα (στο σώμα μου ή άλλου)

Αν πιάσουν φωτιά τα ρούχα σου:

1. Σταμάτα, πέσε, κύλα. Δεν τρέχεις – ο αέρας τροφοδοτεί τη φωτιά.
2. Πέφτεις στο πάτωμα.
3. Καλύπτεις το πρόσωπό σου με τα χέρια.
4. Κυλιέσαι μπρος-πίσω μέχρι να σβήσει.

Αν πιάσει φωτιά σε άλλον:

1. Τον ρίχνεις κάτω.
2. Τον σκεπάζεις με κουβέρτα, παλτό, χαλί (όχι συνθετικά – προτιμάς βαμβάκι ή μαλλί).
3. Τον βοηθάς να κυλιστεί.
4. Φωνάζεις για βοήθεια και καλείς ασθενοφόρο.

---

Μέρος 4: Πώς αντιδρώ όταν η φωτιά είναι μεγάλη – Η διαφυγή

Αν η φωτιά έχει ξεφύγει, αν γεμίζει το σπίτι καπνό, αν δεν μπορείς να την ελέγξεις σε 10-15 δευτερόλεπτα, εγκαταλείπεις αμέσως. Η ζωή σου είναι πιο σημαντική από οποιοδήποτε αντικείμενο.

4.1 Πρώτη κίνηση: Εντοπίζω και αποφεύγω

• Αν δεις καπνό ή φλόγες, δεν πλησιάζεις να δεις τι γίνεται. Φεύγεις.
• Αν η φωτιά είναι έξω από την πόρτα σου, δεν ανοίγεις αμέσως. Ελέγχεις πρώτα.

4.2 Πώς ελέγχω μια κλειστή πόρτα

Πριν ανοίξεις οποιαδήποτε πόρτα, τη νιώθεις με το πίσω μέρος του χεριού σου:

• Αν είναι κρύα: Μπορείς να την ανοίξεις προσεκτικά. Να είσαι έτοιμος να την ξανακλείσεις αν δεις καπνό ή φλόγες.
• Αν είναι χλιαρή ή ζεστή: Υπάρχει φωτιά από πίσω. Δεν ανοίγεις. Ψάχνεις άλλη έξοδο.
• Αν είναι καυτή: Η φωτιά είναι ήδη εκεί. Δεν ανοίγεις. Αποκλείεις την πόρτα.

4.3 Αν η διαφυγή είναι εφικτή (η πόρτα είναι κρύα)

1. Ανοίγεις την πόρτα σιγά-σιγά, προστατεύοντας το σώμα σου πίσω από αυτήν.
2. Αν δεις καπνό, χαμηλώνεις. Ο καπνός ανεβαίνει – ο καθαρός αέρας είναι κοντά στο πάτωμα.
3. Κινείσαι προς την έξοδο μπουσουλώντας ή σκυφτός.
4. Αν υπάρχει καπνός στην πολυκατοικία, κατευθύνεσαι προς τη σκάλα.
5. Ποτέ δεν χρησιμοποιείς ασανσέρ.

4.4 Αν η διαφυγή είναι αποκλεισμένη (καπνός ή φωτιά έξω από την πόρτα)

1. Κλείνω καλά την πόρτα.
2. Βουλώνω τυχόν χαραμάδες με βρεγμένες πετσέτες ή σεντόνια, για να μην μπαίνει καπνός.
3. Πηγαίνω στο δωμάτιο που έχει παράθυρο προς τον δρόμο ή το μπαλκόνι.
4. Ανοίγω το παράθυρο και φωνάζω για βοήθεια.
5. Αν το παράθυρο είναι ψηλά, δεν πηδάω. Περιμένω τη διάσωση. Αν έχεις σκάλα διαφυγής, τη χρησιμοποιείς.
6. Αν το παράθυρο βγάζει σε μπαλκόνι και υπάρχει γειτονικό, μπορείς να δοκιμάσεις να περάσεις (με προσοχή).

4.5 Αν η διαφυγή γίνεται μέσα από καπνό

• Σκύβω, μπουσουλάω. Ο καπνός μαζεύεται ψηλά.
• Καλύπτω μύτη και στόμα με βρεγμένο πανί (πετσέτα, ύφασμα, ρούχο). Δεν προστατεύει από όλα τα αέρια, αλλά βοηθά.
• Μετρώ τις πόρτες, τις σκάλες. Ξέρω την πολυκατοικία.
• Αν δεν βλέπω, ακολουθώ τον τοίχο με το χέρι.

4.6 Αν πιάσουν φωτιά τα ρούχα μου

Το είπαμε, αλλά το επαναλαμβάνω:

• Σταμάτα, πέσε, κύλα.
• Μην τρέχεις.

---

Μέρος 5: Ειδικές καταστάσεις στην πολυκατοικία

5.1 Η φωτιά είναι σε άλλο διαμέρισμα

1. Κλείνω πόρτες και παράθυρα για να μην μπει καπνός.
2. Βρέχω πετσέτες και τις βάζω στις χαραμάδες.
3. Ενημερώνομαι από γείτονες ή από το μπαλκόνι.
4. Αν ακούω εντολές εκκένωσης (από μεγάφωνα, γείτονες), αποχωρώ.
5. Δεν βγαίνω στο κλιμακοστάσιο αν δεν είμαι σίγουρος ότι είναι καθαρό.

5.2 Η φωτιά είναι στο κλιμακοστάσιο

Αυτή είναι η χειρότερη περίπτωση. Η σκάλα γίνεται καμίνι και η έξοδος κόβεται.

1. Μένω στο διαμέρισμα.
2. Κλείνω καλά την πόρτα.
3. Βουλώνω όλες τις χαραμάδες.
4. Πηγαίνω στο πιο απομακρυσμένο δωμάτιο από τη φωτιά.
5. Βγαίνω στο μπαλκόνι και φωνάζω.
6. Περιμένω την πυροσβεστική.

5.3 Η φωτιά στο υπόγειο ή σε αποθήκη

Αν η φωτιά είναι στο υπόγειο, ο καπνός ανεβαίνει από το κλιμακοστάσιο.

• Κλείνω πόρτες.
• Αν το κλιμακοστάσιο είναι γεμάτο καπνό, δεν κατεβαίνω.
• Μένω στο διαμέρισμα.

5.4 Τι κάνω μετά την εκκένωση

• Μόλις βγω έξω, απομακρύνομαι από το κτίριο. Πάω στο σημείο συνάντησης.
• Δεν ξαναμπαίνω για κανένα λόγο.
• Ελέγχω ότι όλοι είναι έξω.
• Ενημερώνω την πυροσβεστική αν κάποιος έχει εγκλωβιστεί.

---

Μέρος 6: Το σχέδιο πυρασφάλειας για την οικογένεια

6.1 Σχεδιάζω τη διαφυγή

• Χαράζω κάτοψη του διαμερίσματος και σημειώνω δύο εξόδους διαφυγής από κάθε δωμάτιο (π.χ. πόρτα και παράθυρο).
• Βεβαιώνομαι ότι όλοι ξέρουν τις εξόδους.

6.2 Ορίζω σημείο συνάντησης έξω

• Ένα σημείο μακριά από το κτίριο, που το ξέρουν όλοι (π.χ. η είσοδος του απέναντι καταστήματος).

6.3 Κάνω πρόβες

• Κάθε 6 μήνες, κάνουμε άσκηση πυρκαγιάς.
• Χτυπάω ένα κουδούνι ή φωνάζω “φωτιά”.
• Όλοι βγαίνουν από το σπίτι, πάνε στο σημείο συνάντησης.
• Μετράω πόσο χρόνο κάναμε. Αν είναι πάνω από 2 λεπτά, βελτιώνουμε.

6.4 Μαθαίνω στα παιδιά

• Τα παιδιά ξέρουν ότι δεν κρύβονται σε ντουλάπες.
• Ξέρουν να μην ξαναμπαίνουν για κανένα λόγο.
• Ξέρουν να φωνάζουν από το παράθυρο αν είναι εγκλωβισμένα.

---

Μέρος 7: Η λίστα ελέγχου πυρασφάλειας

Πρόληψη (μηνιαία):

• Ελέγχω πρίζες και καλώδια.
• Δεν αφήνω μαγειρική χωρίς επιτήρηση.
• Δεν καπνίζω στο κρεβάτι.
• Δεν στοιβάζω εύφλεκτα.
• Ανάβω κεριά μόνο σε γυάλινο δοχείο και δεν τα αφήνω μόνα.

Εξοπλισμός:

• Έχω πυροσβεστήρα 6kg ξηρής σκόνης (έλεγχος πίεσης κάθε μήνα).
• Έχω πυροσβεστική κουβέρτα στην κουζίνα.
• Έχω ανιχνευτή καπνού (έλεγχος μπαταρίας κάθε μήνα).
• Όλοι ξέρουν πού βρίσκονται.

Σχέδιο:

• Γνωρίζω δύο εξόδους διαφυγής.
• Έχω σημείο συνάντησης.
• Έχω κάνει πρόβα το τελευταίο εξάμηνο.

Σε περίπτωση φωτιάς (νοητή πρόβα):

• Αν η φωτιά είναι μικρή, την αντιμετωπίζω με ασφάλεια.
• Αν είναι μεγάλη, εγκαταλείπω.
• Ελέγχω πόρτες πριν ανοίξω.
• Κινούμαι σκυφτός σε καπνό.
• Κλείνω πόρτες πίσω μου.
• Δεν ξαναμπαίνω.

---

Μέρος 8: Τα μεγαλύτερα λάθη που σκοτώνουν

1. Πανικός και φυγή χωρίς σκέψη. Τρέχουν προς τη λάθος κατεύθυνση.
2. Άνοιγμα καυτής πόρτας. Αφήνουν το οξυγόνο να μπει και η φωτιά εκρήγνυται.
3. Επιστροφή για αντικείμενα. Κανένα αντικείμενο δεν αξίζει τη ζωή σου.
4. Χρήση ασανσέρ. Εγκλωβίζεσαι, καίγεσαι.
5. Κρύψιμο σε ντουλάπα ή μπάνιο. Δεν σε βρίσκουν εγκαίρως.
6. Ρίξιμο νερού σε λάδι ή ηλεκτρικές συσκευές. Κάνεις έκρηξη ή ηλεκτροπληξία.

---

Το μυαλό σου είναι το καλύτερο πυροσβεστικό μέσο

Η φωτιά είναι τρομακτική. Αλλά ο φόβος δεν βοηθά. Η γνώση και η ψυχραιμία, ναι. Ξέρεις τι να κάνεις. Το έχεις διαβάσει. Το έχεις εξασκήσει. Τώρα, το μόνο που απομένει είναι να το θυμηθείς τη στιγμή που θα χρειαστεί.

Και αν ποτέ βρεθείς σε πραγματική πυρκαγιά, θυμήσου αυτό: Η ζωή σου είναι το μόνο που μετράει. Τα υπάρχοντα ξαναφτιάχνονται. Εσύ όχι.

Βγες έξω. Μείνε ασφαλής. Ειδοποίησε. Και μετά, ξαναχτίζεις.

---

Ενότητα 13: Πλημμύρα – Πώς προστατεύω το σπίτι και την οικογένειά μου

Το νερό που ανεβαίνει απειλεί

Όταν ακούς “πλημμύρα”, το μυαλό σου πάει σε παραθαλάσσιες περιοχές, σε ποτάμια που ξεχειλίζουν, σε χωριά που πνίγονται. Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα, οι πλημμύρες χτυπούν όλο και πιο συχνά και τα αστικά κέντρα. Το 2020, ο Ιανός σάρωσε τη Θεσσαλία. Το 2023, ο Daniel έπνιξε την ίδια περιοχή. Το 2017, η Μάνδρα έχασε 24 ανθρώπους σε λίγα λεπτά.

Και δεν χρειάζεται να μένεις δίπλα σε ποτάμι. Μια έντονη νεροποντή, ένα μπαζωμένο ρέμα, ένα υπόγειο με κακή αποχέτευση, αρκούν για να βρεθείς μέσα στο νερό.

Σε αυτή την ενότητα, θα μάθεις πώς να προστατεύεις το σπίτι σου πριν την πλημμύρα, τι κάνεις κατά τη διάρκεια, και πώς αντιδράς αν το νερό σε εγκλωβίσει. Για άλλη μια φορά, η λογική είναι μία: προλαμβάνω, προετοιμάζομαι, αντιδρώ ψύχραιμα.

---

Μέρος 1: Αξιολόγηση κινδύνου – Ξέρω αν απειλούμαι

Πριν κάνεις οτιδήποτε άλλο, κάθισε και αξιολόγησε με ειλικρίνεια τον κίνδυνο για το δικό σου σπίτι.

1.1 Για το διαμέρισμά μου

• Σε ποιο όροφο μένω;
  • Ισόγειο ή ημιυπόγειο: Είμαι στην πρώτη γραμμή κινδύνου. Το νερό μπαίνει εύκολα.
  • 1ος-2ος όροφος: Κινδυνεύω λιγότερο, αλλά αν η στάθμη ανέβει πολύ, μπορεί να φτάσει.
  • 3ος όροφος και πάνω: Δεν κινδυνεύω από πλημμύρα στο διαμέρισμα, αλλά κινδυνεύω από αποκλεισμό (δεν μπορώ να κατέβω, δεν μπορώ να βγω).
• Το διαμέρισμά μου έχει υπόγειο ή αποθήκη στο υπόγειο; Εκεί αποθηκεύω πράγματα που μπορεί να καταστραφούν.

1.2 Για την περιοχή μου

• Υπάρχει ρέμα ή ποτάμι κοντά; Ακόμα κι αν είναι 500 μέτρα μακριά, αν ξεχειλίσει, το νερό θα ακολουθήσει τους δρόμους.
• Ο δήμος έχει καθαρίσει τα φρεάτια; Αν είναι βουλωμένα, η γειτονιά πλημμυρίζει πιο εύκολα.
• Η γειτονιά μου έχει ιστορικό πλημμυρών; Ρωτάω γείτονες, ψάχνω στο διαδίκτυο.
• Το σπίτι μου βρίσκεται σε περιοχή με κατηφορικό δρόμο; Το νερό μαζεύεται στα χαμηλά.

1.3 Για την πολυκατοικία μου

• Το ισόγειο είναι κατοικία ή κατάστημα; Αν είναι κατάστημα, συχνά είναι πιο χαμηλά.
• Το υπόγειο πάρκινγκ έχει αντλία νερού;
• Η είσοδος της πολυκατοικίας είναι χαμηλότερα από το δρόμο; Πολλές είσοδοι είναι 2-3 σκαλιά κάτω από την πλάκα.

---

Μέρος 2: Πρόληψη – Τι κάνω ΤΩΡΑ για να προστατευτώ

Η πλημμύρα δεν έρχεται ξαφνικά χωρίς προειδοποίηση. Η πρόγνωση καιρού σε ενημερώνει. Αν ακούς για έντονα καιρικά φαινόμενα, ενεργοποιείσαι.

2.1 Θωρακίζω το σπίτι μου

Αν μένω σε ισόγειο ή ημιυπόγειο:

• Προμηθεύομαι σακιά άμμου. Πηγαίνω σε μπετονιέρα ή οικοδομικά υλικά και αγοράζω άδεια σακιά. Τα γεμίζω με άμμο (ή χώμα) και τα στοιβάζω σε ξηρό μέρος (π.χ. αποθήκη, μπαλκόνι). Χρειάζομαι τουλάχιστον 10-20 σακιά για να φράξω πόρτες.
• Τοποθετώ μεταλλικά ή πλαστικά φράγματα. Υπάρχουν ειδικές μπάρες που μπαίνουν μπροστά από πόρτες και εμποδίζουν το νερό. Πιο ακριβή λύση, αλλά αποτελεσματική.
• Σφραγίζω χαραμάδες. Ελέγχω πόρτες και παράθυρα. Αν έχουν κενά, τα κλείνω με σιλικόνη ή ειδικές ταινίες.
• Τοποθετώ αντιπλημμυρικές βαλβίδες. Σε υπόγεια και ισόγεια, υπάρχουν βαλβίδες που κλείνουν αυτόματα όταν το νερό ανεβαίνει και εμποδίζουν την επιστροφή από το αποχετευτικό.

Για όλους:

• Ανεβάζω τα πολύτιμα αντικείμενα. Ηλεκτρονικές συσκευές, έγγραφα, φωτογραφίες, κοσμήματα, τα ανεβάζω σε ψηλά ράφια ή σε πάνω ορόφους.
• Αποθηκεύω χημικά και καθαριστικά σε ψηλά σημεία. Αν μπουν στο νερό, μολύνουν και γίνονται επικίνδυνα.
• Ελέγχω την αντλία νερού (αν έχω υπόγειο πάρκινγκ) και βεβαιώνομαι ότι λειτουργεί.
• Καθαρίζω τα φρεάτια και τις υδρορροές του μπαλκονιού και της ταράτσας. Αν είναι βουλωμένα, το νερό λιμνάζει και μπορεί να μπει στο σπίτι.

2.2 Ετοιμάζω το σπίτι για την καταιγίδα

Όταν η πρόγνωση λέει “ισχυρές βροχοπτώσεις”, κάνω τα εξής:

• Μεταφέρω αυτοκίνητα από υπόγεια πάρκινγκ σε ψηλότερο σημείο. Τα περισσότερα θύματα πλημμύρων πεθαίνουν μέσα σε αυτοκίνητα.
• Τοποθετώ σακιά άμμου μπροστά από την πόρτα (προληπτικά, αν περιμένω πολύ νερό).
• Κλείνω παράθυρα και μπαλκονόπορτες καλά.
• Αποσυνδέω ηλεκτρικές συσκευές που βρίσκονται σε χαμηλά σημεία.
• Έχω έτοιμο το φαρμακείο, το νερό και τον φακό. Μπορεί να κοπεί το ρεύμα.
• Ενημερώνω την οικογένεια και υπενθυμίζω το σχέδιο.

---

Μέρος 3: Κατά τη διάρκεια της πλημμύρας – Τι κάνω όταν ανεβαίνει το νερό

3.1 Αν είμαι στο σπίτι (ισόγειο/ημιυπόγειο)

Το νερό αρχίζει να μπαίνει. Δεν πανικοβάλλομαι. Ακολουθώ βήματα:

1. Πρώτα η ζωή, μετά τα πράγματα. Δεν προσπαθώ να σώσω έπιπλα αν το νερό ανεβαίνει γρήγορα.
2. Κλείνω το γενικό διακόπτη ρεύματος. Αν το νερό φτάσει στις πρίζες, κινδυνεύω από ηλεκτροπληξία. Αν ο πίνακας είναι σε σημείο που βρέχεται, ΔΕΝ τον ακουμπάω.
3. Κλείνω το νερό (γενική βάνα) για να μην μπαίνει περισσότερο από σπασμένους σωλήνες.
4. Ανεβαίνω σε ψηλό σημείο. Τραπέζια, πάγκοι, έπιπλα. Αν το νερό ανεβαίνει συνεχώς, ανεβαίνω σε πάνω όροφο (σκάλα), ή στην ταράτσα.
5. Δεν μένω στο υπόγειο. Αν έχω υπόγειο, το εγκαταλείπω αμέσως.
6. Δεν περπατάω μέσα στο νερό αν δεν είμαι σίγουρος ότι δεν υπάρχει ρεύμα.

3.2 Αν είμαι σε ψηλό όροφο

Δεν κινδυνεύω από το νερό, αλλά κινδυνεύω από αποκλεισμό.

• Μένω στο διαμέρισμα. Δεν κατεβαίνω κάτω να δω τι γίνεται.
• Κλείνω παράθυρα και πόρτες.
• Ετοιμάζω φακούς, ραδιόφωνο, νερό, σε περίπτωση που κοπεί ρεύμα.
• Αν το νερό κατεβάσει αυτοκίνητα ή μπάζα, δεν πλησιάζω στο μπαλκόνι (κίνδυνος).

3.3 Αν είμαι στο δρόμο ή στο αυτοκίνητο

Η πιο επικίνδυνη θέση.

Αν είμαι με τα πόδια:

• Απομακρύνομαι από το νερό. Δεν περπατάω μέσα σε ορμητικό νερό. 15 πόντους νερό είναι αρκετοί για να σε ρίξουν κάτω.
• Αποφεύγω φρεάτια, ανοιχτές τρύπες, καλύμματα που μπορεί να έχουν φύγει.
• Πηγαίνω σε ψηλό σημείο, όχι σε υπόγειες διαβάσεις.
• Κρατιέμαι από σταθερά αντικείμενα.

Αν είμαι με αυτοκίνητο:

• Δεν μπαίνω ποτέ σε δρόμο με νερό. Δεν ξέρω πόσο βαθύ είναι.
• Αν το νερό αρχίζει να ανεβαίνει γύρω από το αυτοκίνητο, το εγκαταλείπω ΑΜΕΣΩΣ. Μπαίνω στην οροφή ή ανεβαίνω σε ψηλό σημείο.
• Το 60% των θανάτων σε πλημμύρα συμβαίνει μέσα σε αυτοκίνητα.
• Αν το αυτοκίνητο παρασύρεται, μένω μέσα, ζώνη, προσπαθώ να ανοίξω παράθυρο (αν βυθίζεται, η πίεση δεν αφήνει τις πόρτες να ανοίξουν).

3.4 Αν το νερό με εγκλωβίσει μέσα στο σπίτι

1. Ανεβαίνω στο ψηλότερο σημείο (ταράτσα, πάνω όροφος).
2. Αν δεν έχω πρόσβαση σε ταράτσα, ανεβαίνω σε έπιπλα (ντουλάπες, πάγκοι) και περιμένω.
3. Κρατάω σφυρίχτρα ή φακό για να τραβήξω την προσοχή.
4. Δεν πηδάω στο νερό για να κολυμπήσω – μπορεί να με παρασύρει.
5. Περιμένω διάσωση. Οι πλημμύρες υποχωρούν συνήθως σε ώρες, όχι μέρες.

---

Μέρος 4: Μετά την πλημμύρα – Η επιστροφή και οι κίνδυνοι

Το νερό υποχώρησε. Νομίζεις ότι τελείωσε; Λάθος. Η μεταπλημμυρική περίοδος κρύβει μεγάλους κινδύνους.

4.1 Μπαίνω στο σπίτι μου με προσοχή

• Δεν μπαίνω αν το νερό έχει φτάσει σε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.
• Φοράω γαλότσες και γάντια. Το νερό είναι μολυσμένο (λύματα, χημικά, πετρελαιοειδή).
• Αερίζω αμέσως όλους τους χώρους.
• Βγάζω φωτογραφίες για την ασφάλεια (αν έχω).

4.2 Έλεγχος ηλεκτρικού

• Δεν ανάβω διακόπτες αν το σπίτι έχει πλημμυρίσει.
• Καλώ ηλεκτρολόγο για έλεγχο πριν ξαναβάλω ρεύμα.

4.3 Καθαρισμός

• Απομακρύνω λάσπες και φερτά υλικά.
• Πλένω με χλωρίνη επιφάνειες, τοίχους, πατώματα (αντίδοτο σε μικρόβια).
• Πετάω τρόφιμα που ήρθαν σε επαφή με το νερό.
• Πετάω στρώματα, μοκέτες, έπιπλα που μούλιασαν (αν έχουν απορροφήσει νερό).
• Απολυμαίνω παιχνίδια, βιβλία (αν μπορούν να σωθούν).

4.4 Υγειονομικοί κίνδυνοι

Το νερό της πλημμύρας είναι γεμάτο βακτήρια. Πιθανές ασθένειες: λεπτοσπείρωση, ηπατίτιδα, γαστρεντερίτιδες.

• Πλένω καλά τα χέρια μου.
• Δεν τρώω, δεν πίνω χωρίς πλύσιμο.
• Αν έχω πληγή, την προστατεύω με αδιάβροχο επίδεσμο.
• Αν νιώσω συμπτώματα (πυρετό, διάρροια, ίκτερο), πάω άμεσα σε γιατρό.

---

Μέρος 5: Ειδικά μέτρα για πολυκατοικία

5.1 Συνεννόηση με γείτονες

• Αν η πλημμύρα είναι γενική, η πολυκατοικία πρέπει να λειτουργήσει ομαδικά.
• Βοηθάμε ηλικιωμένους και ευπαθείς.
• Ελέγχουμε αν το υπόγειο πάρκινγκ έχει αντλία και αν λειτουργεί.
• Καθαρίζουμε μαζί την είσοδο από λάσπες.

5.2 Το υπόγειο πάρκινγκ

Αν το υπόγειο πάρκινγκ πλημμυρίσει:

• Δεν κατεβαίνω να σώσω αυτοκίνητο. Χάνεται.
• Απενεργοποιώ τον ηλεκτρικό πίνακα (αν είναι ασφαλές).
• Περιμένω να φύγει το νερό. Το αυτοκίνητο θα γράφει ολική καταστροφή.

5.3 Αν το νερό μπει στο κλιμακοστάσιο

• Δεν κατεβαίνω. Μένω στο διαμέρισμα.
• Κλείνω την πόρτα και βουλώνω χαραμάδες.

---

Μέρος 6: Η λίστα ελέγχου για πλημμύρα

Προετοιμασία (τώρα):

• Ξέρω αν η περιοχή μου κινδυνεύει.
• Έχω σακιά άμμου (10-20).
• Έχω μεταφέρει πολύτιμα σε ψηλά σημεία.
• Έχω ελέγξει υδρορροές και φρεάτια.
• Έχω ετοιμάσει το kit έκτακτης ανάγκης (φακός, μπαταρίες, ραδιόφωνο, νερό).

Όταν προβλέπεται καταιγίδα:

• Ακούω μετεωρολόγους.
• Μετακινώ αυτοκίνητο από υπόγειο.
• Τοποθετώ σακιά άμμου.
• Κλείνω παράθυρα.
• Αποσυνδέω συσκευές.
• Ενημερώνω οικογένεια.

Κατά τη διάρκεια (αν μπαίνει νερό):

• Κλείνω ρεύμα.
• Κλείνω νερό.
• Ανεβαίνω σε ψηλό σημείο.
• Δεν περπατάω στο νερό.
• Αν εγκλωβιστώ, φωνάζω με σφυρίχτρα.

Μετά:

• Φοράω προστασία (γαλότσες, γάντια).
• Ελέγχω ηλεκτρολόγο.
• Καθαρίζω με χλωρίνη.
• Πετάω μολυσμένα τρόφιμα.
• Ελέγχω υγεία μου.

---

Μέρος 7: Ο πιο συχνός θάνατος σε πλημμύρα – Και πώς τον αποφεύγω

Οι περισσότεροι θάνατοι σε πλημμύρα συμβαίνουν:

• Μέσα σε αυτοκίνητα που παρασύρονται.
• Σε υπόγεια όπου ο κόσμος πνίγεται.
• Όταν άνθρωποι προσπαθούν να σώσουν αντικείμενα και τους παρασύρει το νερό.

Επαναλαμβάνω:

• Δεν μπαίνω σε δρόμο με νερό.
• Δεν κατεβαίνω σε υπόγειο πάρκινγκ.
• Δεν προσπαθώ να σώσω έπιπλα ή συσκευές.
• Η ζωή μου είναι πάνω από όλα.

---

Το συμπέρασμα

Η πλημμύρα δεν σε ρωτάει αν είσαι έτοιμος. Σε βρίσκει. Και τότε, η διαφορά τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, την κάνει η προετοιμασία.

Μάθε την περιοχή σου. Θωράκισε το σπίτι σου. Σεβάσου το νερό. Και πάνω από όλα, μείνε ψύχραιμος.

Το νερό υποχωρεί. Η ζωή συνεχίζεται. Αρκεί να είσαι εδώ για να τη ζήσεις.

---

Ενότητα 14: Διαπραγμάτευση με γείτονες για κοινό εξοπλισμό (γεννήτρια)

Η δύναμη της κοινότητας απέναντι στην κρίση

Μέχρι τώρα, μίλησα για την ατομική προετοιμασία. Για το δικό σου νερό, τη δική σου τροφή, το δικό σου φαρμακείο. Αυτή είναι η βάση. Αλλά υπάρχει ένα επόμενο επίπεδο, που μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην απλή επιβίωση και τη σχετική άνεση μέσα στην κρίση: η συνεργασία με τους γείτονες.

Σκέψου το εξής: Μια γεννήτρια είναι ακριβή, θορυβώδης, θέλει συντήρηση, και ένα νοικοκυριό ίσως δυσκολεύεται να τη δικαιολογήσει. Αλλά μια πολυκατοικία με δέκα οικογένειες μπορεί κάλλιστα να μοιραστεί το κόστος, τον χώρο, τη χρήση. Το ίδιο ισχύει για μια μεγάλη δεξαμενή νερού, ένα φωτοβολταϊκό σύστημα, ένα αντλιοστάσιο.

Σε αυτή την ενότητα, θα μάθεις πώς να προσεγγίσεις τους γείτονες, πώς να τους πείσεις, πώς να οργανώσετε μια κοινή αγορά, και πώς να διαχειριστείτε τον εξοπλισμό χωρίς τριβές και συγκρούσεις. Γιατί η επιβίωση δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση – είναι και ομαδική.

---

Μέρος 1: Γιατί να μοιραστείτε μια γεννήτρια;

Πριν πας να μιλήσεις σε κανέναν, πρέπει πρώτα εσύ να είσαι απόλυτα σίγουρος για το όφελος. Και πρέπει να μπορείς να το εξηγήσεις απλά και πειστικά.

1.1 Τα πλεονεκτήματα μιας κοινής γεννήτριας

• Κόστος: Μια αξιόπιστη γεννήτρια για όλο το κτίριο (π.χ. 5-7 kVA) κοστίζει από 500 έως 1500 ευρώ. Αν το μοιραστείτε 10 οικογένειες, πληρώνετε 50-150 ευρώ η καθεμία. Αυτό είναι προσιτό.
• Χώρος: Δεν χρειάζεται να την αποθηκεύσεις στο μπαλκόνι σου. Μπαίνει στο υπόγειο, σε κοινόχρηστο χώρο.
• Συντήρηση: Μοιράζεστε και το κόστος συντήρησης (λάδια, μπουζί, service).
• Λειτουργία: Μπορεί να τροφοδοτήσει κοινόχρηστα (φωτισμός κλιμακοστασίου, αντλία νερού, θύρα) ή να μοιράζεται σε βάρδιες.

1.2 Τα μειονεκτήματα που πρέπει να λάβεις υπόψη

• Συνεννόηση: Χρειάζεται συνεννόηση, κανόνες, πιθανές διαφωνίες.
• Συντήρηση: Κάποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη.
• Θόρυβος: Οι γεννήτριες κάνουν θόρυβο. Μπορεί να ενοχλούν.
• Καύσιμα: Ποιος τα αγοράζει, πώς μοιράζονται;
• Χρήση: Ποιος τη χρησιμοποιεί πρώτος; Υπάρχει σειρά;

Αν τα μειονεκτήματα σε τρομάζουν, μην απελπίζεσαι. Όλα λύνονται με ένα καλό συμφωνητικό.

---

Μέρος 2: Πριν μιλήσεις σε γείτονες – Η προετοιμασία σου

Η επιτυχία μιας διαπραγμάτευσης εξαρτάται 90% από την προετοιμασία. Αν πας απροετοίμαστος, θα σε πάρουν με τις καραμέλες “δεν χρειάζεται”, “δεν έχω λεφτά”, “δεν με νοιάζει”.

2.1 Μάθε τι θέλεις ακριβώς

• Τι γεννήτρια θέλεις; Υπολόγισε τις ανάγκες. Δεν θέλεις να βγάλεις όλο το κτίριο. Θέλεις τα βασικά: φώτα κλιμακοστασίου, αντλία νερού, κοινόχρηστη πρίζα για φόρτιση κινητών, ίσως ένα ψυγείο για φάρμακα.
• Πού θα μπει; Υπάρχει κοινόχρηστος χώρος; Υπόγειο; Αποθήκη; Πρέπει να είναι στεγνό, αεριζόμενο, με πρόσβαση.
• Πόσο κοστίζει; Βγάλε προσφορές. Βρες δύο-τρία μοντέλα, με τιμές, χαρακτηριστικά, εγγυήσεις.
• Πώς θα μοιραστεί το κόστος; Ανά διαμέρισμα; Ανά τετραγωνικά; Απόφασέ το.

2.2 Μάθε τους γείτονές σου

• Ποιοι είναι; Πόσοι μένουν μόνιμα; Πόσοι είναι ηλικιωμένοι; Πόσοι έχουν παιδιά; Πόσοι ενδιαφέρονται γενικά;
• Ποιοι είναι “δύσκολοι”; Αυτούς πρέπει να τους προσεγγίσεις διαφορετικά.
• Ποιοι είναι “κλειδιά”; Ο πρόεδρος, ο μεγαλοϊδιοκτήτης, ο απόντας.

2.3 Ετοίμασε τα επιχειρήματά σου

Θα σου πουν αντιρρήσεις. Να είσαι έτοιμος να απαντήσεις.

Αντίρρηση	Απάντηση
“Δεν χρειάζεται, δεν κόβεται συχνά το ρεύμα.”	“Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και πιο συχνά blackout. Το 2021 στην Κρήτη, το 2022 στην Εύβοια, το 2023 στη Θεσσαλία. Καλύτερα να είμαστε προετοιμασμένοι.”
“Είναι ακριβό.”	“Αν το μοιραστούμε, βγαίνει πολύ φθηνά. Όπως και η ασφάλεια αυτοκινήτου – την πληρώνεις και ελπίζεις να μην τη χρειαστείς.”
“Δεν έχω λεφτά τώρα.”	“Μπορούμε να το κάνουμε με δόσεις. Μπορούμε να βρούμε μια οικονομική λύση.”
“Δεν με νοιάζει, εγώ φεύγω σε blackout.”	“Καταλαβαίνω, αλλά αν κοπεί ρεύμα για μέρες, η αντλία νερού δεν θα δουλεύει. Θα μείνετε χωρίς νερό. Η γεννήτρια θα την τροφοδοτεί.”
“Θα κάνει θόρυβο.”	“Υπάρχουν ηχομονωμένες γεννήτριες. Μπορούμε να την τοποθετήσουμε σε υπόγειο που ηχομονώνεται.”

---

Μέρος 3: Η προσέγγιση – Πώς μιλάς στους γείτονες

3.1 Μην το παίξεις “ειδικός” ή “τρομοκράτης”

Το χειρότερο που μπορείς να κάνεις είναι να χτυπήσεις κουδούνια και να πεις “θα γίνει σεισμός, αγοράστε γεννήτρια”. Θα σε περάσουν για τρελό.

• Μίλα ήρεμα.
• Πες ότι ανησυχείς για την αυτάρκεια του κτιρίου.
• Πες ότι το σκέφτεσαι για την οικογένειά σου και ρωτάς αν ενδιαφέρονται κι άλλοι.

3.2 Ξεκίνα από τους “φιλικούς”

Πρώτα μίλα σε αυτούς που ξέρεις, που έχεις καλή σχέση. Συμμάχησε μαζί τους. Πες τους την ιδέα. Αν συμφωνήσουν, πήγαινε μαζί τους στους επόμενους. Η δύναμη της ομάδας μετράει.

3.3 Χρησιμοποίησε την τεχνική της συνέλευσης

Μην πας πόρτα-πόρτα μόνος σου. Ζήτα να βάλεις το θέμα σε επόμενη γενική συνέλευση της πολυκατοικίας. Εκεί είναι όλοι μαζί, συζητάτε δημοκρατικά, παίρνετε απόφαση.

• Βάλε το θέμα στην ημερήσια διάταξη.
• Ετοίμασε μια μικρή παρουσίαση (προφορική, με χαρτιά).
• Να είσαι σύντομος, συγκεκριμένος, πειστικός.
• Να έχεις προετοιμάσει και κάποιον άλλο να υποστηρίξει.

---

Μέρος 4: Η απόφαση – Τι συμφωνείτε

Αν η πλειοψηφία συμφωνήσει, πρέπει να ορίσετε με σαφήνεια:

4.1 Τι αγοράζετε

• Τύπος γεννήτριας (ισχύς, μάρκα, καύσιμο).
• Πού τοποθετείται.
• Πόσο κοστίζει συνολικά (μαζί με εγκατάσταση, ηχομόνωση).

4.2 Ποιος πληρώνει

• Μοίρασμα εξίσου (όλοι το ίδιο) ή ανάλογα με τετραγωνικά ή με χρήση.
• Πληρωμή εφάπαξ ή δόσεις.
• Τι γίνεται με αυτούς που δεν πλήρωσαν; Δεν έχουν δικαίωμα χρήσης;

4.3 Ποιος το συντηρεί

• Ορίζετε έναν υπεύθυνο (ίσως τον πρόεδρο, ή κάποιον τεχνικό).
• Κάνετε συμφωνία για τα καύσιμα: αγοράζονται από κοινού, αποθηκεύονται με ασφάλεια.
• Συχνότητα συντήρησης, έλεγχος λαδιών, μπουζί, μπαταρίας.

4.4 Κανόνες λειτουργίας

• Πότε λειτουργεί; Μόνο σε blackout; Σε προγραμματισμένες ώρες;
• Πόσες ώρες την ημέρα;
• Ποια είναι η προτεραιότητα; Πρώτα κοινόχρηστα (αντλία, φώτα), μετά διαμερίσματα (π.χ. με σειρά);
• Πώς μοιράζεται; Βγάζετε πρόγραμμα; Κάθε διαμέρισμα παίρνει 2 ώρες την ημέρα;

4.5 Τι γίνεται αν κάποιος φύγει ή πουλήσει

• Η γεννήτρια ανήκει στην πολυκατοικία, όχι σε άτομα.
• Όποιος αγοράζει διαμέρισμα, αναλαμβάνει και το μερίδιο.
• Αν κάποιος θέλει να πουλήσει το μερίδιό του, το πουλά στην πολυκατοικία.

---

Μέρος 5: Γραπτή συμφωνία – Το συμβόλαιο της συνεργασίας

Όλα τα παραπάνω πρέπει να μπουν σε ένα έγγραφο. Μην εμπιστεύεσαι προφορικές συμφωνίες. Σε μια κρίση, οι άνθρωποι αλλάζουν. Ένα χαρτί λύνει διαφορές.

5.1 Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

• Τα στοιχεία των ιδιοκτητών που συμμετέχουν.
• Το ποσό που πλήρωσε ο καθένας.
• Την περιγραφή του εξοπλισμού.
• Τους κανόνες λειτουργίας.
• Τον υπεύθυνο συντήρησης.
• Τη διαδικασία λήψης αποφάσεων (π.χ. πλειοψηφία).
• Τι γίνεται σε περίπτωση βλάβης.
• Υπογραφές.

5.2 Μπορείς να το κάνεις και απλούστερα

Αν δεν θέλετε δικηγόρους, γράψτε ένα ιδιωτικό συμφωνητικό, υπογράψτε το όλοι, και βγάλτε φωτοτυπίες. Έστω κι έτσι, δεσμεύει.

---

Μέρος 6: Εναλλακτικές λύσεις αν δεν τα βρείτε

Αν οι γείτονες δεν συμφωνούν, μην απογοητεύεσαι. Υπάρχουν εναλλακτικές.

6.1 Μικρότερη ατομική γεννήτρια

Αγόρασε μια μικρή γεννήτρια (1-2 kVA) που να καλύπτει τα δικά σου βασικά: λίγα φώτα, ψυγείο, φόρτιση. Τη βάζεις στο μπαλκόνι (με προσοχή στα καυσαέρια – ΠΟΤΕ μέσα) και δουλεύεις.

6.2 Power station (μπαταρία)

Υπάρχουν φορητές μπαταρίες μεγάλης χωρητικότητας (solar generators) που φορτίζουν από πρίζα ή από ήλιο. Δεν κάνουν θόρυβο, δεν βγάζουν καυσαέρια. Αρκούν για λίγες ώρες βασικής χρήσης.

6.3 Συνεργασία με λίγους

Αντί να πείσεις όλη την πολυκατοικία, βρες 2-3 γείτονες που εμπιστεύεσαι και αγοράστε μαζί μια μικρή γεννήτρια. Μοιραστείτε κόστος, χρήση, αποθήκευση.

---

Μέρος 7: Παράδειγμα καλής συνεργασίας

Ας δούμε ένα παράδειγμα για να καταλάβεις πώς λειτουργεί στην πράξη.

Η πολυκατοικία της οδού Αθηνάς

• 12 διαμερίσματα.
• Μετά από μια πρόταση του Γιάννη (3ος όροφος), συζητούν σε γενική συνέλευση.
• Αποφασίζουν να αγοράσουν μια γεννήτρια 6 kVA, βενζινοκίνητη, με αυτόματη εναλλαγή (παίρνει μόνη της τα κοινόχρηστα μόλις κοπεί ρεύμα).
• Κόστος: 1.200 ευρώ. Μοιράζονται 100 ευρώ το διαμέρισμα.
• Την τοποθετούν στο υπόγειο πάρκινγκ, σε ειδική ηχομονωμένη βάση.
• Ορίζουν υπεύθυνο τον Κώστα (μηχανικό) που ελέγχει λάδια και λειτουργία κάθε 3 μήνες.
• Για τα καύσιμα: κάθε διαμέρισμα δίνει 10 ευρώ το χρόνο για ένα απόθεμα 40 λίτρων βενζίνης (με σταбилизатор).
• Σε blackout, η γεννήτρια τροφοδοτεί πρώτα αντλία νερού και φώτα κλιμακοστασίου. Αν έχει παραπάνω ισχύ, συνδέονται εναλλάξ δύο ψυγεία από διαμερίσματα (με πρόγραμμα).

Αποτέλεσμα: Όλοι έχουν νερό, φως, και λίγο ψυγείο. Κανείς δεν διαμαρτύρεται.

---

Μέρος 8: Τι άλλο μπορείτε να μοιραστείτε

Η γεννήτρια είναι ένα παράδειγμα. Μπορείτε να μοιραστείτε και άλλα:

• Αντλία νερού: Αν η πολυκατοικία έχει δικό της πηγάδι ή δεξαμενή.
• Φωτοβολταϊκά: Κοινό σύστημα στην ταράτσα για κοινόχρηστο ρεύμα.
• Αποθήκη τροφίμων: Κοινό ράφι με βασικά είδη για όλους (σε περίπτωση ανάγκης).
• Εργαλεία: Αλυσοπρίονο, σκάλες, φορεία.
• Φαρμακείο: Κοινό φαρμακείο για μικροτραυματισμούς.

---

Μέρος 9: Λίστα ελέγχου για τη διαπραγμάτευση

• Έχω μελετήσει τις ανάγκες μου και του κτιρίου.
• Έχω βρει 2-3 μοντέλα γεννητριών με τιμές.
• Έχω μιλήσει πρώτα με φιλικούς γείτονες.
• Έχω βάλει το θέμα σε γενική συνέλευση.
• Έχω προετοιμάσει επιχειρήματα για αντιρρήσεις.
• Έχω προτείνει σαφές οικονομικό μοίρασμα.
• Έχω προτείνει κανόνες λειτουργίας.
• Έχω ετοιμάσει γραπτή συμφωνία.
• Έχω ορίσει υπεύθυνο συντήρησης.
• Έχω προβλέψει για καύσιμα και αποθήκευση.

---

Το μήνυμα της ενότητας

Η απομόνωση είναι αδυναμία. Η συνεργασία είναι δύναμη. Μια γεννήτρια μπορεί να γίνει η αφορμή για να γνωριστείτε, να συνεργαστείτε, να χτίσετε κοινότητα. Και σε μια κρίση, η κοινότητα είναι το πολυτιμότερο εφόδιο.

Μην φοβάσαι να κάνεις την πρώτη κουβέντα. Οι γείτονές σου ίσως περιμένουν κάποιον να το κουνήσει. Γίνε εσύ αυτός. Και αν δεν τα καταφέρεις, τράβα τον δικό σου δρόμο. Αλλά τουλάχιστον το προσπάθησες.

---

Επίλογος: Τώρα ξέρεις. Τώρα είσαι έτοιμος.

Διάβασες δεκατέσσερις ολόκληρες ενότητες. Ξεκίνησες από την αλλαγή νοοτροπίας, πέρασες από την αξιολόγηση απειλών, χαρτογράφησες το διαμέρισμά σου, αποθήκευσες νερό και τροφή, εξόπλισες το σπίτι σου με φακούς, μπαταρίες και ραδιόφωνα, οργάνωσες το φαρμακείο σου, έμαθες να επικοινωνείς όταν πέφτουν τα δίκτυα, δυνάμωσες την ψυχή σου, έφτιαξες την τσάντα διαφυγής σου, και προχώρησες σε αναλυτικά σενάρια για σεισμό, φωτιά, πλημμύρα, ακόμα και σε διαπραγματεύσεις με γείτονες για κοινό εξοπλισμό.

Αυτό το ταξίδι δεν ήταν απλή ανάγνωση. Ήταν μια συνειδητή απόφαση. Η απόφαση να πάρεις τη ζωή σου στα χέρια σου. Η απόφαση να μην είσαι θύμα των συνθηκών, αλλά ο διαχειριστής της δικής σου ασφάλειας. Η απόφαση να προστατεύσεις εκείνους που αγαπάς.

Η γνώση έγινε πράξη

Τώρα, κάθε μπουκάλι νερό που τοποθετείς κάτω από το κρεβάτι σου είναι μια νίκη. Κάθε κονσέρβα που βάζεις στο ντουλάπι με ετικέτα και ημερομηνία είναι μια ασπίδα. Κάθε φακός που δοκιμάζεις και κάθε μπαταρία που αλλάζεις είναι μια προετοιμασία για τη στιγμή που δεν θα περιμένεις βοήθεια, αλλά θα είσαι εσύ η βοήθεια.

Δεν σε έμαθα να φοβάσαι. Σε έμαθα να σκέφτεσαι. Δεν σε φόρτωσα με θεωρίες. Σου έδωσα εργαλεία. Τώρα, η μπάλα είναι στο δικό σου γήπεδο.

Η προετοιμασία δεν τελειώνει εδώ

Αυτός ο οδηγός δεν είναι ένα βιβλίο που το διαβάζεις και το αφήνεις στο ράφι. Είναι ένας ζωντανός οδηγός. Τον συμβουλεύεσαι, τον ενημερώνεις, τον προσαρμόζεις. Οι ανάγκες σου αλλάζουν, η οικογένειά σου μεγαλώνει, το κλίμα γίνεται πιο ακραίο, οι απειλές εξελίσσονται. Η προετοιμασία είναι μια συνεχής διαδικασία, όχι ένας προορισμός.

Κάθε μήνα, ελέγχεις τις ημερομηνίες. Κάθε εξάμηνο, ανανεώνεις το νερό. Κάθε χρόνο, κάνεις πρόβα με την οικογένεια. Κάθε φορά που ακούς για μια φυσική καταστροφή σε άλλη γωνιά της Ελλάδας, μαθαίνεις από αυτήν. Βελτιώνεις το σχέδιό σου.

Εσύ είσαι η αλλαγή

Όταν ξεκίνησες αυτό το διάβασμα, ίσως ήσουν ανήσυχος, ίσως φοβισμένος, ίσως απλά περίεργος. Τώρα, ξέρεις. Και η γνώση φέρνει δύναμη. Αλλά η δύναμη δεν είναι τίποτα χωρίς πράξη.

Γι’ αυτό, σε αφήνω με μια τελευταία προτροπή:

Σήκω και δράσε.

• Πήγαινε τώρα στην κουζίνα και έλεγξε πότε έληξαν οι μπαταρίες στον φακό.
• Πήγαινε στο ντουλάπι και δες πόσες κονσέρβες έχεις.
• Μίλησε με τον διπλανό σου, πες του μια καλησπέρα, χτίσε γέφυρες.
• Κάνε το πρώτο βήμα. Το δεύτερο θα έρθει μόνο του.

Το μεγαλύτερο μάθημα

Αν κράτησες μόνο ένα πράγμα από όλο αυτό το ταξίδι, ας είναι αυτό:

Δεν είσαι μόνος. Έχεις την οικογένειά σου, έχεις τους γείτονές σου, έχεις τη γνώση. Και με αυτά τα τρία, μπορείς να αντιμετωπίσεις τα πάντα.

Η ζωή είναι απρόβλεπτη. Οι κρίσεις έρχονται και φεύγουν. Εσύ όμως, τώρα, στέκεσαι στα πόδια σου. Δεν φοβάσαι τον σεισμό – ξέρεις πώς να σκύψεις, να καλυφθείς, να κρατηθείς. Δεν φοβάσαι το blackout – έχεις φως, έχεις ραδιόφωνο, έχεις power bank. Δεν φοβάσαι την πλημμύρα – έχεις σακιά άμμου, έχεις σχέδιο. Δεν φοβάσαι τη φωτιά – έχεις πυροσβεστήρα, έχεις διαφυγή.

Και πάνω από όλα, δεν φοβάσαι το άγνωστο – γιατί ξέρεις ότι ό,τι κι αν συμβεί, εσύ θα το διαχειριστείς.

Σε ευχαριστώ

Σε ευχαριστώ που με άκουσες μέχρι εδώ. Σε ευχαριστώ που πήρες στα σοβαρά την προετοιμασία. Σε ευχαριστώ που νοιάζεσαι για τους ανθρώπους γύρω σου.

Τώρα, κλείσε αυτή τη σελίδα. Σήκω. Και ξεκίνα.

Καλή δύναμη.
Καλή προετοιμασία.
Και πάνω από όλα, καλή ζωή.

Με εκτίμηση,
Ο οδηγός σου στην urban survival
Και ο συνοδοιπόρος σου σε αυτό το ταξίδι.

---

200 Ερωτήσεις & Απαντήσεις (FAQ) – Urban Survival στην Ελλάδα

Ολοκληρωμένος Οδηγός Επιβίωσης σε Πολυκατοικία

Ακολουθούν 200 ερωτήσεις και απαντήσεις, οργανωμένες σε θεματικές ενότητες για βέλτιστη εμπειρία χρήστη Κάθε απάντηση βασίζεται στις αρχές που αναπτύχθηκαν στο άρθρο και υποστηρίζεται από έγκυρες πηγές.

---

Εισαγωγικές Έννοιες & Νοοτροπία (Ερωτήσεις 1-10)

1. Ε: Τι είναι το urban survival;
Α: Urban survival είναι η προετοιμασία και η ικανότητα επιβίωσης σε αστικό περιβάλλον κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, τεχνολογικών ατυχημάτων ή κοινωνικών κρίσεων. Σε αντίθεση με την επιβίωση στη φύση, εστιάζει στην αυτάρκεια εντός κατοικίας, στη διαχείριση της εξάρτησης από δίκτυα (νερό, ρεύμα) και στην αντιμετώπιση της πυκνότητας πληθυσμού .

2. Ε: Γιατί πρέπει να προετοιμάζομαι όταν ζω σε πολυκατοικία;
Α: Η πολυκατοικία δημιουργεί μοναδικές προκλήσεις: εξάρτηση από κοινόχρηστες υποδομές (ανελκυστήρες, αντλίες νερού), γειτνίαση με άλλους ενοίκους που μπορεί να πανικοβληθούν, και συχνά φραγμένους διαδρόμους διαφυγής. Η προετοιμασία σου προστατεύει εσένα και τους γύρω σου.

3. Ε: Ποια είναι η πρώτη ενέργεια για να ξεκινήσω;
Α: Η αλλαγή νοοτροπίας. Αποδέξου ότι η κανονικότητα είναι εύθραυστη και ότι η ευθύνη της δικής σου ασφάλειας ανήκει πρωτίστως σε εσένα. Στη συνέχεια, αξιολόγησε τις πιθανές απειλές για την περιοχή σου .

4. Ε: Ποιες είναι οι συχνότερες απειλές στην Ελλάδα;
Α: Οι κυριότερες απειλές είναι: σεισμοί (λόγω γεωλογίας), πυρκαγιές (εντός κατοικίας ή δασικές που πλησιάζουν αστικό ιστό), πλημμύρες (από έντονα καιρικά φαινόμενα), παρατεταμένα blackout και κρίσεις εφοδιασμού (πανδημίες, απεργίες).

5. Ε: Τι σημαίνει “αυτάρκεια” σε ένα διαμέρισμα;
Α: Σημαίνει ότι μπορείς να καλύψεις βασικές ανάγκες (νερό, τροφή, φως, θέρμανση, πρώτες βοήθειες) για τουλάχιστον 72 ώρες έως 7 ημέρες, χωρίς εξάρτηση από εξωτερική βοήθεια ή δίκτυα κοινής ωφέλειας.

6. Ε: Ισχύει ότι πρέπει να έχω απόθεμα για 72 ώρες;
Α: Ναι, αυτό είναι το διεθνές στάνταρντ που προτείνουν οργανισμοί όπως η FEMA και ο Ερυθρός Σταυρός. Ωστόσο, στην ελληνική πραγματικότητα, συνιστάται προετοιμασία για τουλάχιστον μία εβδομάδα, λόγω πιθανών καθυστερήσεων στην αποκατάσταση δικτύων .

7. Ε: Πώς εξηγώ στα παιδιά μου την ανάγκη προετοιμασίας χωρίς να τα τρομάξω;
Α: Μίλα τους ήρεμα και απλά. Χρησιμοποίησε παραδείγματα όπως “αν φύγει το ρεύμα, εμείς έχουμε φακό”. Κάντε την προετοιμασία παιχνίδι ή οικογενειακή δραστηριότητα. Τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια όταν ξέρουν ότι υπάρχει σχέδιο .

8. Ε: Πρέπει να ενημερώσω τους γείτονες για την προετοιμασία μου;
Α: Ναι, είναι καλό να γνωρίζεις τους γείτονές σου και να χτίζεις μια σχέση συνεργασίας. Ωστόσο, μη διαφημίζεις τα ακριβή αποθέματά σου για λόγους ασφαλείας. Η συνεργασία είναι δύναμη, αλλά η διακριτικότητα προστατεύει.

9. Ε: Τι ρόλο παίζει η ψυχολογία στην επιβίωση;
Α: Καθοριστικό. Η ψυχραιμία σου επιτρέπει να εφαρμόσεις το σχέδιο και να πάρεις σωστές αποφάσεις. Ο πανικός οδηγεί σε λάθη. Η προετοιμασία μειώνει το άγχος και χτίζει ψυχική ανθεκτικότητα .

10. Ε: Κάθε πότε πρέπει να αναθεωρώ το σχέδιό μου;
Α: Τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, ή όταν αλλάζει η σύνθεση της οικογένειας (π.χ. νέο μέλος), όταν μετακομίζεις, ή όταν προκύπτουν νέες απειλές στην περιοχή σου. Η προετοιμασία είναι ζωντανή διαδικασία.

---

Σεισμός – Προστασία & Αντιμετώπιση (Ερωτήσεις 11-30)

11. Ε: Ποια είναι η επίσημη οδηγία για την ώρα του σεισμού;
Α: Σύμφωνα με τον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), η επίσημη οδηγία είναι: ΣΚΥΒΩ, ΚΑΛΥΠΤΟΜΑΙ, ΚΡΑΤΙΕΜΑΙ. Σκύβω στα γόνατα, καλύπτομαι κάτω από ένα γερό τραπέζι ή γραφείο και κρατιέμαι από το πόδι του επίπλου μέχρι να σταματήσει η δόνηση .

12. Ε: Ισχύει ότι δεν πρέπει να στέκομαι στην κάσα της πόρτας;
Α: Ναι, αυτό είναι ξεπερασμένο. Στις σύγχρονες κατασκευές, η κάσα της πόρτας δεν είναι πιο ανθεκτική από άλλα σημεία. Αντίθετα, κινδυνεύεις από την αιωρούμενη πόρτα. Η κάλυψη κάτω από τραπέζι είναι ασφαλέστερη .

13. Ε: Τι κάνω αν είμαι στο κρεβάτι όταν γίνει σεισμός;
Α: Μείνε στο κρεβάτι. Προστάτεψε το κεφάλι σου με ένα μαξιλάρι. Αν το κρεβάτι είναι κάτω από βαρύ φωτιστικό ή πολυέλαιο που μπορεί να πέσει, μετακινήσου στο πλησιέστερο ασφαλές σημείο, αν είναι δυνατόν χωρίς να σηκωθείς .

14. Ε: Τι κάνω αν είμαι στην κουζίνα;
Α: Απομακρύνσου από τα ντουλάπια, το ψυγείο και τις ηλεκτρικές συσκευές. Αν δεν προλαβαίνεις, σκύψε και καλύψου κάτω από το τραπέζι της κουζίνας, αν υπάρχει. Υπάρχει κίνδυνος από πτώση αντικειμένων και γυαλιών.

15. Ε: Τι κάνω αν είμαι στο μπάνιο;
Α: Το μπάνιο είναι συχνά ασφαλές λόγω μικρού χώρου και συμπαγών τοίχων. Απομακρύνσου από καθρέφτες και ντουλάπια με τζάμια. Αν είσαι στη μπανιέρα, σκύψε και κάλυψε το κεφάλι σου.

16. Ε: Τι κάνω αν είμαι στο μπαλκόνι;
Α: Μπες αμέσως μέσα στο διαμέρισμα. Τα μπαλκόνια κινδυνεύουν από κατάρρευση και τα κάγκελα μπορεί να λυγίσουν. Μόλις μπεις μέσα, ακολούθησε τις οδηγίες προστασίας.

17. Ε: Τι κάνω αν είμαι στο ασανσέρ;
Α: Πάτα όλα τα κουμπιά για να σταματήσεις στην επόμενη στάση. Μόλις ανοίξει η πόρτα, βγες αμέσως. Αν το ασανσέρ ακινητοποιηθεί, μείνε ψύχραιμος, πάτα το κουμπί κινδύνου και περίμενε βοήθεια. Μην επιχειρήσεις να βγεις μόνος σου.

18. Ε: Τι κάνω αν είμαι στο κλιμακοστάσιο;
Α: Κάθισε στο σκαλί, σκύψε και προστάτεψε το κεφάλι σου. Μην τρέχεις να κατέβεις κατά τη διάρκεια της δόνησης. Υπάρχει κίνδυνος πτώσης ή συνωστισμού.

19. Ε: Τι κάνω ΜΕΤΑ τον σεισμό;
Α: 1) Μείνε ψύχραιμος. 2) Έλεγξε τον εαυτό σου και τους γύρω για τραυματισμούς. 3) Άνοιξε πόρτες και παράθυρα για να δημιουργήσεις διαφυγή. 4) Αν μυρίζεις αέριο, κλείσε την κεντρική βάνα. 5) Μη χρησιμοποιήσεις ασανσέρ. 6) Βγες έξω με προσοχή, αν χρειάζεται .

20. Ε: Τι περιλαμβάνω στο σχέδιο επικοινωνίας για σεισμό;
Α: Όρισε ένα άτομο επαφής εκτός πόλης (γιατί τα τοπικά δίκτυα μπορεί να πέσουν). Όρισε δύο σημεία συνάντησης (ένα κοντινό και ένα εναλλακτικό). Βεβαιώσου ότι όλοι, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, γνωρίζουν τα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης (112, 199, 166) .

21. Ε: Πώς στερεώνω τα έπιπλα για να μην πέσουν;
Α: Χρησιμοποίησε ειδικούς ιμάντες ή μεταλλικές γωνίες για να βιδώσεις βιβλιοθήκες, ντουλάπες και συρταριέρες στον τοίχο. Τοποθέτησε βαριά αντικείμενα σε χαμηλά ράφια. Μην τοποθετείς βαριά διακοσμητικά πάνω από κρεβάτια ή καναπέδες .

22. Ε: Τι κάνω αν είμαι έξω στο δρόμο;
Α: Απομακρύνσου από κτίρια, κολώνες, δέντρα, φώτα και καλώδια. Πήγαινε σε ανοιχτό χώρο. Αν δεν γίνεται, κάθισε στο πεζοδρόμιο μακριά από προσόψεις και προστάτεψε το κεφάλι σου.

23. Ε: Τι κάνω αν οδηγώ;
Α: Σταμάτησε το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου, μακριά από κτίρια, γέφυρες και υπόγεια. Μείνε μέσα στο αυτοκίνητο μέχρι να σταματήσει η δόνηση. Άνοιξε το ραδιόφωνο για ενημέρωση.

24. Ε: Υπάρχει προειδοποίηση για σεισμό;
Α: Δεν υπάρχει ακόμη αξιόπιστο σύστημα πρόγνωσης. Ωστόσο, υπάρχουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης (όπως το σύστημα του ΟΑΣΠ) που μπορεί να σου δώσουν μερικά δευτερόλεπτα πριν φτάσει η δόνηση. Κατέβασε την εφαρμογή του ΟΑΣΠ αν υπάρχει.

25. Ε: Πόσο διαρκεί συνήθως μια σεισμική δόνηση;
Α: Από λίγα δευτερόλεπτα έως και 1-2 λεπτά. Παραμένεις στη θέση προστασίας μέχρι να σταματήσει τελείως. Μην κινηθείς αμέσως μόλις νιώσεις ότι κόπηκε απότομα.

26. Ε: Τι κάνω αν έχω μωρό ή μικρό παιδί;
Α: Πάρε το παιδί αγκαλιά, σκύψτε μαζί και καλύψτε τα κεφάλια σας. Αν είστε σε κρεβάτι, σκέπασε το παιδί με το σώμα σου. Μίλα του ήρεμα.

27. Ε: Τι κάνω αν έχω κατοικίδιο;
Α: Τα κατοικίδια συνήθως βρίσκουν μόνα τους καταφύγιο. Μην προσπαθήσεις να τα συγκρατήσεις τη στιγμή της δόνησης. Μετά το σεισμό, φρόντισε να τα εντοπίσεις και να τα ηρεμήσεις.

28. Ε: Πώς ελέγχω αν υπάρχει διαρροή φυσικού αερίου μετά τον σεισμό;
Α: Μη χρησιμοποιείς σπίρτα ή αναπτήρες. Μην ανάβεις ηλεκτρικούς διακόπτες. Αν μυρίζεις αέριο, άνοιξε πόρτες και παράθυρα αμέσως και κλείσε την κεντρική βάνα. Βγες έξω και ειδοποίησε την πυροσβεστική.

29. Ε: Ισχύει ότι πρέπει να σταθώ κάτω από έναν εσωτερικό τοίχο;
Α: Ναι, αν δεν υπάρχει γερό τραπέζι, η θέση δίπλα σε έναν εσωτερικό φέροντα τοίχο (όχι εξωτερικό) είναι σχετικά ασφαλής. Κάθισε στο πάτωμα, σκύψε και κάλυψε το κεφάλι σου. Απόφυγε τοίχους με τζάμια ή βαριά κορνίζες.

30. Ε: Πότε μπορώ να ξαναμπώ στο σπίτι μετά από σεισμό;
Α: Αν το κτίριο έχει υποστεί ζημιές, μην ξαναμπείς πριν το επιθεωρήσει αρμόδιος μηχανικός. Αν οι ζημιές είναι μικρές, μπες προσεκτικά, έλεγξε για διαρροές και μείνε σε ετοιμότητα για μετασεισμούς.

---

Blackout – Διακοπή Ρεύματος (Ερωτήσεις 31-50)

31. Ε: Τι είναι το blackout και γιατί ανησυχούμε;
Α: Είναι η παρατεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης. Χωρίς ρεύμα, σταματά η άντληση νερού (ειδικά σε πολυκατοικίες), η θέρμανση/ψύξη, τα ψυγεία, η επικοινωνία (ίντερνετ, κινητά μετά από ώρες) και η λειτουργία ΑΤΜ .

32. Ε: Πόση ώρα μετά το blackout μένει το φαγητό στο ψυγείο;
Α: Αν δεν ανοίγεις το ψυγείο, διατηρεί το κρύο για περίπου 4 ώρες. Η κατάψυξη διατηρεί για 24-48 ώρες αν είναι γεμάτη. Γέμισε το ψυγείο με δοχεία νερού ή παγοκύστες για να διατηρηθεί περισσότερο το κρύο.

33. Ε: Τι πρέπει να έχω οπωσδήποτε σε ένα blackout;
Α: 1) Φακό LED (όχι κεριά, κίνδυνος πυρκαγιάς). 2) Power bank φορτισμένο. 3) Ραδιόφωνο με μπαταρίες για ενημέρωση. 4) Μετρητά (για αγορές όταν δεν λειτουργούν POS). 5) Απόθεμα νερού και τροφής που δεν χρειάζεται μαγείρεμα .

34. Ε: Γιατί να έχω μετρητά;
Α: Στο blackout της Ισπανίας και Πορτογαλίας (2025), τα POS στα καταστήματα δεν λειτουργούσαν. Όσοι είχαν μετρητά μπόρεσαν να αγοράσουν τρόφιμα και νερό. Τα ΑΤΜ σταμάτησαν γρήγορα να λειτουργούν. Τα μετρητά είναι “βασιλιάς” σε τέτοιες καταστάσεις .

35. Ε: Πόσα μετρητά πρέπει να έχω στο σπίτι;
Α: Ένα απόθεμα 50-100€ σε μικρά χαρτονομίσματα είναι μια καλή αρχή για άμεσες ανάγκες. Απόφυγε μεγάλα ποσά για λόγους ασφαλείας.

36. Ε: Τι ραδιόφωνο να αγοράσω;
Α: Ένα απλό ραδιόφωνο FM/AM που λειτουργεί με μπαταρίες. Ιδανικά, ένα ραδιόφωνο με δυναμό (χειροκίνητο) ή ηλιακή φόρτιση, ώστε να μην εξαρτάσαι από μπαταρίες .

37. Ε: Τι μέγεθος power bank χρειάζομαι;
Α: Ένα power bank 20.000 mAh μπορεί να φορτίσει ένα σύγχρονο κινητό 4-5 φορές. Φόρτιζέ το κάθε 2-3 μήνες για να διατηρείται. Αν έχεις ηλιακό φορτιστή, μπορείς να το επαναφορτίζεις στο μπαλκόνι .

38. Ε: Μπορώ να χρησιμοποιώ κεριά για φωτισμό;
Α: Αποφεύγονται. Είναι η πρώτη αιτία πυρκαγιάς σε blackout. Αν δεν έχεις εναλλακτική, βάλε τα κεριά σε γυάλινο δοχείο, μακριά από κουρτίνες και δεν τα αφήνεις ποτέ χωρίς επιτήρηση .

39. Ε: Πώς μαγειρεύω χωρίς ρεύμα;
Α: Με γκαζάκι κάμπινγκ (πάντα σε ανοιχτό χώρο ή μπαλκόνι, ποτέ μέσα), με ψησταριά κάρβουνων (σε μπαλκόνι), ή αν έχεις τζάκι. Φρόντισε να έχεις απόθεμα σε κονσέρβες και τρόφιμα που τρώγονται κρύα .

40. Ε: Τι τρόφιμα είναι χρήσιμα σε blackout;
Α: Κονσέρβες (τόνος, σαρδέλες, κρέας, όσπρια), παξιμάδια, μπάρες δημητριακών, ξηροί καρποί, φρυγανιές, γάλα εβαπορέ. Τρόφιμα που δεν απαιτούν ψυγείο ή θέρμανση .

41. Ε: Πώς ζεσταίνομαι τον χειμώνα χωρίς ρεύμα;
Α: Συγκεντρώσου σε ένα μικρό δωμάτιο. Κλείσε καλά πόρτες και παράθυρα. Φόρα πολλά στρώματα ρούχων (μάλλινες κάλτσες, σκούφο). Χρησιμοποίησε κουβέρτες και υπνόσακους. Αν έχεις τζάκι, άναψέ το. Θερμάστρες υγραερίου μόνο με καλό αερισμό.

42. Ε: Τι κάνω με το ψυγείο και την κατάψυξη;
Α: Μην ανοίγεις άσκοπα. Αν το blackout κρατήσει, κατανάλωσε πρώτα τα ευπαθή τρόφιμα (κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά). Μάγειρεψέ τα αμέσως αν μπορείς. Αν το φαγητό έχει αλλάξει οσμή ή όψη, πέταξέ το.

43. Ε: Πώς λειτουργεί το καζανάκι χωρίς νερό;
Α: Το καζανάκι δεν ξαναγεμίζει αν κοπεί το νερό. Γέμισε μια μεγάλη λεκάνη με νερό (από το απόθεμα) και άδειαζέ την απότομα στη λεκάνη για να δημιουργήσεις πίεση και να ξεπλύνεις. Χρειάζεσαι 5-6 λίτρα περίπου.

44. Ε: Τι κάνω αν χαλάσουν τα λύματα;
Α: Αν φοβάσαι ότι η αποχέτευση έχει γεμίσει, χρησιμοποίησε πλαστικές σακούλες μέσα στη λεκάνη. Κάνε την ανάγκη σου, δέσε καλά τη σακούλα και πέταξέ την σε ξεχωριστό κάδο. Μην πετάς χαρτί υγείας στην τουαλέτα.

45. Ε: Πώς ενημερώνομαι αν πέσει το ίντερνετ;
Α: Το ραδιόφωνο με μπαταρίες είναι το πιο αξιόπιστο μέσο. Η ΕΡΑ θα μεταδίδει οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας. Αν έχεις αυτοκίνητο, μπορείς να ακούσεις ραδιόφωνο εκεί.

46. Ε: Ισχύει ότι πρέπει να αποσυνδέσω τις συσκευές;
Α: Ναι, για να μην καούν όταν επανέλθει το ρεύμα από τυχόν υπερτάσεις. Απόσυνδεσε υπολογιστές, τηλεοράσεις και άλλες ευαίσθητες συσκευές. Άσε ένα αναμμένο φως για να καταλάβεις πότε επανήλθε το ρεύμα.

47. Ε: Πόσο διαρκεί η μπαταρία του κινητού σε αναμονή;
Α: Εξαρτάται, αλλά αν το βάλεις σε λειτουργία πτήσης (airplane mode) για να σταματήσει να ψάχνει συνεχώς σήμα, μπορεί να κρατήσει ημέρες. Χρησιμοποίησε το μόνο για απολύτως απαραίτητες κλήσεις.

48. Ε: Τι κάνω σε blackout το καλοκαίρι (καύσωνα);
Α: Κράτα κλειστά παράθυρα και κουρτίνες τη μέρα. Άνοιξε τα τη νύχτα για να μπει δροσιά. Βρέχε το κεφάλι και τα χέρια σου. Πίνε άφθονο νερό. Χρησιμοποίησε βρεγμένες πετσέτες μπροστά από ανεμιστήρα (αν έχεις μπαταρία).

49. Ε: Πώς προστατεύω το ψυγείο αν το blackout κρατήσει;
Α: Αν έχεις πρόγνωση για πολύωρη διακοπή, γέμισε πλαστικά μπουκάλια με νερό και βάλτα στην κατάψυξη για να γίνουν παγοκύστες. Μείωσε τη θερμοκρασία ψυγείου και καταψύκτη στο ελάχιστο πριν την αναμενόμενη διακοπή.

50. Ε: Πώς αντιμετωπίζω τον πανικό των γειτόνων σε blackout;
Α: Μείνε ψύχραιμος. Μη συμμετέχεις σε φήμες. Αν έχεις πληροφορίες από το ραδιόφωνο, μοιράσου τες. Η ηρεμία σου μπορεί να βοηθήσει και τους γύρω σου.

---

Πλημμύρα – Προστασία & Αντιμετώπιση (Ερωτήσεις 51-70)

51. Ε: Ποια είναι τα πρώτα σημάδια επικείμενης πλημμύρας;
Α: Έντονη βροχόπτωση, άνοδος στάθμης νερού σε δρόμους, φραγμένα φρεάτια, μηνύματα από το 112, προειδοποιήσεις από την Πολιτική Προστασία .

52. Ε: Τι κάνω ΑΜΕΣΑ αν ανακοινωθεί επικείμενη πλημμύρα;
Α: 1) Βεβαιώσου ότι τα φρεάτια και οι υδρορροές είναι καθαρά. 2) Μετέφερε πολύτιμα αντικείμενα σε ψηλά σημεία. 3) Αν μένεις σε ισόγειο, τοποθέτησε σακιά άμμου μπροστά από πόρτες. 4) Μετέφερε το αυτοκίνητο σε ψηλό σημείο, μακριά από υπόγεια. 5) Ετοίμασε το kit ανάγκης .

53. Ε: Πού βρίσκω σακιά άμμου;
Α: Μπορείς να αγοράσεις άδεια σακιά από οικοδομικά υλικά και να τα γεμίσεις με άμμο από μπετονιέρα ή οικοδομή. Φύλαξέ τα σε ξηρό μέρος για να τα έχεις έτοιμα. Σε έκτακτη ανάγκη, οι δήμοι διανέμουν σακιά.

54. Ε: Τι κάνω κατά τη διάρκεια της πλημμύρας αν είμαι σε ισόγειο;
Α: Αν το νερό αρχίζει να μπαίνει: 1) Κλείσε το γενικό διακόπτη ρεύματος. 2) Κλείσε τη γενική βάνα νερού. 3) Μην προσπαθήσεις να σώσεις αντικείμενα. 4) Ανέβα σε ψηλό σημείο (πάγκο, τραπέζι) ή σε πάνω όροφο. Μείνε μακριά από ηλεκτροφόρα καλώδια .

55. Ε: Τι κάνω αν το νερό με εγκλωβίσει στο σπίτι;
Α: Ανέβα στο ψηλότερο σημείο του σπιτιού (ταράτσα, πάνω όροφος). Μην επιχειρήσεις να κολυμπήσεις. Χρησιμοποίησε σφυρίχτρα ή φακό για να τραβήξεις την προσοχή. Περίμενε διάσωση .

56. Ε: Τι κάνω αν είμαι στο αυτοκίνητο και πλημμυρίσει ο δρόμος;
Α: ΜΗΝ επιχειρήσεις να διασχίσεις ορμητικό νερό. Αν το νερό ανεβαίνει γύρω από το αυτοκίνητο, ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΕ το αμέσως και ανέβασε σε ψηλό σημείο. Η πλειοψηφία των θανάτων σε πλημμύρα συμβαίνει μέσα σε αυτοκίνητα .

57. Ε: Τι κάνω μετά την πλημμύρα;
Α: 1) Μην επιστρέψεις στο σπίτι αν δεν υποχωρήσει τελείως το νερό και εφόσον οι αρχές το επιτρέψουν. 2) Φόρα γαλότσες και γάντια. Το νερό είναι μολυσμένο. 3) Ελέγξτε την ηλεκτρική εγκατάσταση από ηλεκτρολόγο πριν κάνετε ρεύμα. 4) Καθάρισε με χλωρίνη .

58. Ε: Πόσο επικίνδυνο είναι το νερό της πλημμύρας;
Α: Πολύ. Είναι μολυσμένο με λύματα, χημικά, πετρελαιοειδή και βακτήρια (λεπτοσπείρωση, ηπατίτιδα). Απόφυγε επαφή χωρίς προστασία. Μην τρως τρόφιμα που ήρθαν σε επαφή με αυτό .

59. Ε: Τι κάνω με τρόφιμα που βράχηκαν από πλημμύρα;
Α: Πέταξέ τα όλα. Ακόμα και κονσέρβες, αν έχουν βραχεί εξωτερικά, μπορεί να έχουν μολυνθεί. Κανένα τρόφιμο δεν είναι ασφαλές αν ήρθε σε επαφή με νερά πλημμύρας.

60. Ε: Πώς καθαρίζω το σπίτι μετά από πλημμύρα;
Α: Αφαίρεσε λάσπες με φτυάρι. Πλύνε επιφάνειες, τοίχους και πατώματα με άφθονη χλωρίνη (1 φλιτζάνι ανά 10 λίτρα νερό). Αεράκισε καλά. Πέταξε μοκέτες, στρώματα και μονωτικά υλικά που μούλιασαν.

61. Ε: Τι κάνω αν η πολυκατοικία έχει υπόγειο που πλημμύρισε;
Α: ΜΗΝ κατέβεις να σώσεις πράγματα. Κλείσε το ρεύμα στο υπόγειο αν είναι ασφαλές. Το νερό μπορεί να έχει ηλεκτροφόρα καλώδια. Περίμενε να υποχωρήσει και να αντληθεί.

62. Ε: Κινδυνεύω από μολυσμένα νερά αν μένω σε ψηλό όροφο;
Α: Άμεσα, όχι. Έμμεσα, ναι, αν η υδροδότηση έχει διακοπεί ή το νερό είναι μολυσμένο μέχρι το δίκτυο. Ακολούθησε τις οδηγίες για βρασμό νερού.

63. Ε: Τι είναι η λεπτοσπείρωση;
Α: Σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη που μεταδίδεται με νερό ή λάσπη μολυσμένα από ούρα ζώων (κυρίως αρουραίων). Συμπτώματα: υψηλός πυρετός, έντονοι μυϊκοί πόνοι, ίκτερος. Χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα .

64. Ε: Πώς απολυμαίνω το νερό αν υπάρχει υποψία μόλυνσης;
Α: Βράσε το για 5-10 λεπτά. Αν δεν μπορείς, χρησιμοποίησε χλωρίνη (2 σταγόνες ανά λίτρο, αναμονή 30 λεπτά) ή ειδικά χάπια καθαρισμού νερού.

65. Ε: Τι κάνω αν κάποιος τραυματιστεί σε πλημμυρισμένο χώρο;
Α: Πλύνε καλά την πληγή με άφθονο νερό και σαπούνι. Απολύμανε με οξυζενέ ή ιωδιούχο διάλυμα. Αν η πληγή είναι βαθιά ή μολυσμένη, ζήτησε ιατρική βοήθεια. Ενημέρωσε τον γιατρό ότι ήρθε σε επαφή με νερά πλημμύρας.

66. Ε: Τι κάνω αν το σπίτι μου είναι σε περιοχή με ιστορικό πλημμυρών;
Α: Εκτός από σακιά άμμου, εξέτασε την τοποθέτηση μόνιμων αντιπλημμυρικών φραγμάτων σε πόρτες. Φρόντισε να έχεις αντλία νερού. Αποθήκευσε έγγραφα και τιμαλφή πάντα σε ψηλά ράφια.

67. Ε: Τι κάνω με τα κατοικίδια σε πλημμύρα;
Α: Μην τα εγκαταλείψεις. Αν χρειαστεί να εκκενώσεις, πάρτα μαζί σου. Έχε έτοιμο λουρί και μεταφορέα. Φρόντισε να έχουν ταυτότητα.

68. Ε: Πόσο διαρκεί συνήθως μια πλημμύρα;
Α: Από λίγες ώρες έως και ημέρες. Η υποχώρηση του νερού εξαρτάται από την απορροή, την άντληση και τη συνέχεια των βροχοπτώσεων. Μείνε σε εγρήγορση για μετασεισμικές πλημμύρες.

69. Ε: Τι προσέχω όταν επιστρέφω στο σπίτι;
Α: Στατικότητα κτιρίου (ρωγμές, καθιζήσεις). Ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις. Διαρροές αερίου. Σταθερά έπιπλα που μπορεί να μετακινήθηκαν. Άνοιξε όλα τα παράθυρα για αερισμό.

70. Ε: Πού απευθύνομαι για βοήθεια μετά από πλημμύρα;
Α: Πυροσβεστική (199) για άντληση υδάτων ή διάσωση. Δήμο για αποκομιδή φερτών υλικών. ΕΚΑΒ (166) για τραυματισμούς. Πολιτική Προστασία για οδηγίες.

---

Πυρκαγιά – Πρόληψη & Διαφυγή (Ερωτήσεις 71-95)

71. Ε: Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες πυρκαγιάς σε σπίτι;
Α: Η αμέλεια είναι η Νο1 αιτία. Συγκεκριμένα: αναμμένα κεριά χωρίς επιτήρηση, εγκατάλειψη μαγειρέματος, ελαττωματικές ηλεκτρικές συσκευές, βραχυκυκλώματα, τσιγάρα, παιχνίδι παιδιών με φωτιά .

72. Ε: Πόσο χρόνο έχω για να διαφύγω από μια πυρκαγιά;
Α: Λιγότερο από 2-3 λεπτά. Η φωτιά εξαπλώνεται ταχύτατα. Γι’ αυτό η προετοιμασία και η άμεση αντίδραση σώζουν ζωές .

73. Ε: Πρέπει να έχω πυροσβεστήρα στο σπίτι;
Α: ΝΑΙ. Είναι απαραίτητος. Προτίμησε έναν πυροσβεστήρα ξηρής σκόνης 6kg (ABC) που σβήνει στερεά, υγρά και αέρια. Τοποθέτησέ τον κοντά στην έξοδο και μάθε πώς λειτουργεί .

74. Ε: Τι είναι η πυροσβεστική κουβέρτα και πού χρειάζεται;
Α: Είναι άκαυστο ύφασμα που χρησιμοποιείται κυρίως για να σβήσει φωτιά σε τηγάνι ή σε ρούχα που έχουν πάρει φωτιά. Τοποθετείται στην κουζίνα, σε εμφανές σημείο .

75. Ε: Τι κάνω ΑΜΕΣΑ αν πιάσει φωτιά το τηγάνι;
Α: 1) ΜΗΝ ρίξεις ΝΕΡΟ (θα γίνει έκρηξη). 2) Κλείσε το μάτι. 3) Σκέπασε το τηγάνι με το μεταλλικό του καπάκι ή με πυροσβεστική κουβέρτα. 4) Μην το μετακινήσεις. Περίμενε να κρυώσει τελείως .

76. Ε: Τι κάνω αν πιάσουν φωτιά τα ρούχα μου;
Α: Εφάρμοσε την τεχνική: Σταμάτα, Πέσε, Κύλα. ΜΗΝ ΤΡΕΧΕΙΣ (ο αέρας τροφοδοτεί τη φωτιά). Πέσε στο πάτωμα, κάλυψε το πρόσωπό σου με τα χέρια και κύλα ξανά και ξανά μέχρι να σβήσουν οι φλόγες .

77. Ε: Τι κάνω αν πιάσουν φωτιά τα ρούχα άλλου;
Α: Ρίξ’ τον κάτω. Σκέπασέ τον με κουβέρτα, παλτό ή πυροσβεστική κουβέρτα (όχι συνθετικά). Βοήθησέ τον να κυλιστεί. Κάλεσε αμέσως βοήθεια .

78. Ε: Τι κάνω αν η φωτιά είναι σε ηλεκτρική συσκευή;
Α: ΜΗΝ ρίξεις ΝΕΡΟ (κίνδυνος ηλεκτροπληξίας). Βγάλε την πρίζα αν μπορείς με ασφάλεια. Χρησιμοποίησε πυροσβεστήρα ξηρής σκόνης.

79. Ε: Πώς ελέγχω αν μια πόρτα είναι ασφαλής να ανοίξει;
Α: Άγγιξε την πόρτα και το πόμολο με το πίσω μέρος του χεριού σου. Αν είναι ΖΕΣΤΗ, ΜΗΝ την ανοίξεις. Η φωτιά είναι από πίσω. Αν είναι κρύα, άνοιξέ την προσεκτικά και αργά, κρυμμένος πίσω από αυτήν .

80. Ε: Τι κάνω αν η διαφυγή μου είναι γεμάτη καπνό;
Α: Χαμήλωσε, μπουσούλα. Ο καθαρός αέρας είναι χαμηλά, κοντά στο πάτωμα. Κάλυψε μύτη και στόμα με ένα βρεγμένο πανί. Μείνε όσο πιο χαμηλά γίνεται μέχρι την έξοδο .

81. Ε: Τι κάνω αν εγκλωβιστώ σε δωμάτιο;
Α: Κλείσε καλά την πόρτα. Βούλωσε χαραμάδες με βρεγμένες πετσέτες για να μην μπει καπνός. Πήγαινε στο παράθυρο και σηματοδότησε τη θέση σου (με φακό, πανί, φωνή). Περίμενε τη διάσωση .

82. Ε: Μπαίνω ποτέ ξανά σε σπίτι που καίγεται;
Α: ΠΟΤΕ. Ούτε για ανθρώπους, ούτε για κατοικίδια, ούτε για αντικείμενα. Μόλις βγεις έξω, ΜΕΙΝΕ ΕΞΩ. Ενημέρωσε την πυροσβεστική αν κάποιος έχει εγκλωβιστεί .

83. Ε: Πώς προστατεύω τα παιδιά από πυρκαγιά;
Α: 1) Κράτα σπίρτα, αναπτήρες και αναφλέξιμα μακριά τους. 2) Μάθε τους να μην παίζουν με φωτιά. 3) Κάνετε πρόβες διαφυγής. 4) Μάθε τους τη φράση “σταμάτα, πέσε, κύλα” .

84. Ε: Τι κάνω αν ακούσω τον ανιχνευτή καπνού;
Α: ΜΗΝ το αγνοήσεις. Υπόθεσε ότι υπάρχει πραγματική φωτιά. Ενεργοποίησε άμεσα το σχέδιο διαφυγής σου .

85. Ε: Πού τοποθετώ τον ανιχνευτή καπνού;
Α: Στο κέντρο του διαδρόμου, έξω από τα υπνοδωμάτια, και σε κάθε όροφο. Δοκίμαζέ τον μια φορά το μήνα και άλλαζε μπαταρίες κάθε χρόνο.

86. Ε: Τι κάνω σε περίπτωση πυρκαγιάς σε πολυκατοικία (άλλος όροφος);
Α: Κλείσε καλά την πόρτα σου. Βούλωσε χαραμάδες. Βγες στο μπαλκόνι και ειδοποίησε. ΜΗΝ κατέβεις στο κλιμακοστάσιο αν είναι γεμάτο καπνό. Αν η φωτιά είναι στον όροφό σου, μην επιχειρήσεις διάσωση μόνος.

87. Ε: Πότε χρησιμοποιώ πυροσβεστήρα;
Α: ΜΟΝΟ αν η φωτιά είναι ΜΙΚΡΗ και περιορισμένη (π.χ. μικρός κάδος), αν έχεις καθαρή οδό διαφυγής πίσω σου, και αν ο πυροσβεστήρας είναι κατάλληλος για τον τύπο φωτιάς. Αν η φωτιά μεγαλώνει, ΦΥΓΕ.

88. Ε: Πώς λειτουργεί ο πυροσβεστήρας;
Α: Θυμήσου το Π.Σ.Ε. (Πείρος – Στόχευση – Ενεργοποίηση). Τράβα τον πείρο ασφαλείας. Σημάδεψε στη ΒΑΣΗ της φλόγας (όχι στις φλόγες). Πίεσε τη λαβή και ψέκασε με κινήσεις πλάγιας σάρωσης.

89. Ε: Τι κάνω με τις ηλεκτρικές κουβέρτες;
Α: Μην τις διπλώνεις όταν είναι αναμμένες. Μην τις αφήνεις αναμμένες όταν κοιμάσαι. Έλεγχε συχνά το καλώδιο για φθορές.

90. Ε: Τι κάνω με τα τζάκια;
Α: Καθάριζε τακτικά την καμινάδα. Μην καίς περιοδικά ή χαρτιά που πετάγονται. Τοποθέτησε προστατευτικό τζακιού. Μην αφήνεις ποτέ αναμμένο τζάκι χωρίς επιτήρηση .

91. Ε: Τι κάνω με το γκαζάκι ή τη φιάλη υγραερίου;
Α: Αποθήκευσέ το σε σκιερό, δροσερό μέρος, μακριά από ήλιο. Έλεγξε τη σύνδεση για διαρροές. Ποτέ μην το χρησιμοποιείς σε κλειστό χώρο χωρίς αερισμό (κίνδυνος μονοξειδίου).

92. Ε: Τι κάνω αν μυρίζω αέριο;
Α: ΜΗΝ ανάψεις φως, σπίρτα ή αναπτήρα. ΜΗΝ χρησιμοποιήσεις ηλεκτρικό διακόπτη. Άνοιξε πόρτες και παράθυρα. Κλείσε την κεντρική βάνα. Βγες έξω και κάλεσε την πυροσβεστική (199) από ασφαλή απόσταση.

93. Ε: Πώς προλαμβάνω πυρκαγιά από τσιγάρο;
Α: Μην καπνίζεις στο κρεβάτι. Σβήσε καλά το τσιγάρο σε τασάκι. Μην το πετάς σε λεκάνη ή σκουπίδια. Βρέξε το αποτσίγαρο πριν το πετάξεις.

94. Ε: Τι κάνω αν η φωτιά είναι στην είσοδο της πολυκατοικίας;
Α: ΜΗΝ κατέβεις. Κλείσου καλά στο διαμέρισμα. Βούλωσε χαραμάδες. Βγες στο μπαλκόνι και φώναξε για βοήθεια.

95. Ε: Πόσο συχνά ελέγχω τον πυροσβεστήρα;
Α: Κάθε μήνα οπτικά (πίεση στο μανόμετρο – πράσινη ζώνη). Κάθε χρόνο από ειδικό τεχνικό. Κάθε 5-10 χρόνια αναγόμωση ή αντικατάσταση .

---

Νερό – Αποθήκευση & Καθαρισμός (Ερωτήσεις 96-115)

96. Ε: Πόσο νερό χρειάζομαι την ημέρα;
Α: Τουλάχιστον 4 λίτρα ανά άτομο την ημέρα (2 για πόση, 1 για μαγείρεμα, 1 για στοιχειώδη υγιεινή). Για μια 4μελή οικογένεια για 7 ημέρες, χρειάζεσαι τουλάχιστον 112 λίτρα .

97. Ε: Πού αποθηκεύω τόσο νερό σε ένα μικρό διαμέρισμα;
Α: Κάτω από κρεβάτια, σε ντουλάπες, πίσω από έπιπλα, σε ράφια. Χρησιμοποίησε μπουκάλια 1,5L ή 5L που στοιβάζονται εύκολα. Αν έχεις χώρο, φιάλες των 10-20L ή ειδικούς πλαστικούς κουβάδες.

98. Ε: Κάθε πότε αλλάζω το αποθηκευμένο νερό;
Α: Κάθε 6 μήνες. Άδειασε τα μπουκάλια, πλύνε τα καλά, ξαναγέμισέ τα και γράψε την καινούργια ημερομηνία με μαρκαδόρο.

99. Ε: Μπορώ να πιω το νερό του θερμοσίφωνα;
Α: Ναι, σε περίπτωση ανάγκης. Κλείσε πρώτα τη βάνα του κρύου νερού. Άνοιξε μια ζεστή βρύση για να μπει αέρας. Μετά άνοιξε τη βάνα του ζεστού στον θερμοσίφωνα και μάζεψε το νερό. Καλό είναι να το βράσεις πριν το πιείς.

100. Ε: Πώς καθαρίζω νερό αν είναι θολό ή ύποπτο;
Α: Βράσε το για 5-10 λεπτά (ο πιο ασφαλής τρόπος). Αν δεν μπορείς, χρησιμοποίησε χλωρίνη χωρίς άρωμα: 2 σταγόνες ανά λίτρο, ανακίνησε, περίμενε 30 λεπτά. Αν το νερό είναι πολύ θολό, 4 σταγόνες .

101. Ε: Τι χλωρίνη χρησιμοποιώ;
Α: Απλή χλωρίνη πλυντηρίου, χωρίς άρωμα, χωρίς λευκαντικά, χωρίς πρόσθετα. Η ετικέτα πρέπει να γράφει “υποχλωριώδες νάτριο 5-6%”.

102. Ε: Υπάρχουν εναλλακτικές στο βρασμό και τη χλωρίνη;
Α: Ναι, χάπια καθαρισμού νερού (ιώδιο ή διοξείδιο χλωρίου) από φαρμακεία ή καταστήματα κάμπινγκ. Επίσης, φορητά φίλτρα νερού (αφαιρούν βακτήρια και παράσιτα, όχι ιούς).

103. Ε: Πόσο νερό χρειάζομαι για το καζανάκι;
Α: 6-10 λίτρα ανά τράβηγμα. Για να το εξοικονομήσεις, γέμισε μια λεκάνη με νερό και άδειαζέ την απότομα στη λεκάνη. Μην τραβάς το καζανάκι άσκοπα.

104. Ε: Μπορώ να μαζέψω νερό της βροχής;
Α: Ναι, για καθαριότητα, όχι για πόση χωρίς επεξεργασία. Βάλε λεκάνες ή κουβάδες στο μπαλκόνι. Το χρησιμοποιείς για την τουαλέτα ή για πλύσιμο.

105. Ε: Πώς αποθηκεύω νερό σε πολύ μικρό χώρο;
Α: Εκμεταλλεύσου κάθε κενό. Κάτω από κρεβάτια, πάνω από ντουλάπια, σε ράφια αποθήκης. Υπάρχουν επίσης πτυσσόμενα δοχεία (μπατονέζες) που αδειάζουν και διπλώνουν όταν δεν τα χρησιμοποιείς.

106. Ε: Τι κάνω αν τελειώσει το νερό;
Α: Ψάξε στο καζανάκι (το ρεζερβουάρ έχει 6-10 λίτρα καθαρού νερού), στο θερμοσίφωνα, στις σωλήνες (άνοιξε τη χαμηλότερη βρύση). Ρώτησε γείτονες αν έχουν πηγάδι.

107. Ε: Πώς πλένομαι με λίγο νερό;
Α: Χρησιμοποίησε ένα πανί βρεγμένο με λίγο νερό και σαπούνι. Πλένεσαι σταδιακά (πρόσωπο-μασχάλες-πόδια). Τα μωρομάντηλα είναι χρήσιμα για γρήγορη καθαριότητα.

108. Ε: Τι κάνω με τα λύματα αν δεν τρέχει νερό;
Α: Χρησιμοποίησε πλαστικές σακούλες μέσα στη λεκάνη. Δέσε τες καλά και πέταξέ τες σε ξεχωριστό κάδο (έξω από το σπίτι, αν γίνεται).

109. Ε: Πόσο διαρκεί η χλωρίνη για καθαρισμό νερού;
Α: Η χλωρίνη έχει ημερομηνία λήξης. Μετά από 6-12 μήνες χάνει την απολυμαντική της ικανότητα. Αντικατάστησέ την τακτικά.

110. Ε: Χρειάζομαι ειδικά δοχεία για νερό;
Α: Μπουκάλια νερού (1,5L) που ανακυκλώνεις είναι μια χαρά. Για μεγαλύτερες ποσότητες, προτίμησε δοχεία από HDPE (πλαστικό τροφίμων) που δεν αφήνουν γεύση.

111. Ε: Πού ΔΕΝ αποθηκεύω νερό;
Α: Σε άμεσο ηλιακό φως (δημιουργεί φύκια), κοντά σε χημικά ή καύσιμα (αναθυμιάσεις), σε χώρους με υψηλές θερμοκρασίες.

112. Ε: Τι κάνω αν το νερό της βρύσης γίνει καφέ μετά από σεισμό;
Α: ΜΗΝ το πιεις. Είναι πιθανά μολυσμένο από σπασμένους σωλήνες. Χρησιμοποίησε το απόθεμά σου. Περίμενε ανακοινώσεις για την καταλληλότητα του νερού.

113. Ε: Πώς υπολογίζω το νερό για κατοικίδια;
Α: Πρόσθεσε 0,5-1 λίτρο επιπλέον ανά ημέρα για κάθε μικρό κατοικίδιο (σκύλο, γάτα).

114. Ε: Μπορώ να χρησιμοποιήσω νερό από πισίνα για καθαριότητα;
Α: Ναι, μόνο για εξωτερική χρήση (καζανάκι, πλύσιμο), όχι για πόση. Περιέχει χλώριο και άλλες χημικές ουσίες.

115. Ε: Πόσο νερό χρειάζεται ένας τραυματίας;
Α: Περισσότερο από τον μέσο όρο, ειδικά αν έχει πυρετό ή διάρροια. Φρόντισε να έχεις επιπλέον απόθεμα για τέτοιες περιπτώσεις.

---

Τροφή – Απόθεμα & FIFO (Ερωτήσεις 116-135)

116. Ε: Τι σημαίνει FIFO στην αποθήκευση τροφίμων;
Α: First In, First Out (Πρώτο Μέσα, Πρώτο Έξω). Σημαίνει ότι τα παλαιότερα τρόφιμα (που λήγουν νωρίτερα) τα τοποθετείς μπροστά και τα καινούργια πίσω. Έτσι, καταναλώνεις πρώτα αυτά που λήγουν σύντομα .

117. Ε: Πόση τροφή πρέπει να αποθηκεύσω;
Α: Ιδανικά για 2 εβδομάδες έως 1 μήνα. Υπολόγισε τις θερμίδες που χρειάζεται η οικογένειά σου, αλλά πιο πρακτικά, υπολόγισε γεύματα (π.χ. 3 γεύματα x 14 ημέρες x αριθμό ατόμων).

118. Ε: Τι τρόφιμα αποθηκεύω;
Α: Αυτά που τρώτε κανονικά. Μακαρόνια, ρύζι, όσπρια (φακές, φασόλια), κονσέρβες (κρέας, ψάρι, λαδερά, όσπρια), γάλα εβαπορέ, παξιμάδια, μπάρες δημητριακών, ξηροί καρποί, αλάτι, ζάχαρη, λάδι, καφές .

119. Ε: Πόσο διαρκούν τα αποξηραμένα τρόφιμα;
Α: Ζυμαρικά: 2-3 χρόνια. Λευκό ρύζι: 2 χρόνια. Όσπρια: 2-3 χρόνια. Αλεύρι: 6-12 μήνες. Διατήρησέ τα σε δροσερό, ξηρό, σκοτεινό μέρος.

120. Ε: Πόσο διαρκούν οι κονσέρβες;
Α: Συνήθως 2-5 χρόνια, ανάλογα με τον τύπο. Έλεγχε πάντα την ημερομηνία λήξης. Μην αγοράζεις κονσέρβες που είναι φουσκωμένες, βαθουλωμένες ή σκουριασμένες.

121. Ε: Τι κάνω αν λήξει η κονσέρβα;
Α: Αν η κονσέρβα είναι σε καλή κατάσταση (όχι φουσκωμένη, χτυπημένη, σκουριασμένη) και έχει λήξει πρόσφατα (μερικούς μήνες), μπορεί να είναι ακόμα ασφαλής, αλλά η ποιότητα μπορεί να έχει υποβαθμιστεί. Σε περίπτωση αμφιβολίας, μην τη φας.

122. Ε: Τι αποθηκεύω για βρέφη;
Α: Γάλα σκόνη, βρεφικές τροφές σε βαζάκια, κρέμες, δημητριακά για βρέφη. Πάνες, μωρομάντηλα, φαρμακευτικές κρέμες για εξανθήματα.

123. Ε: Τι αποθηκεύω για ηλικιωμένους;
Α: Μαλακές τροφές (κρέμες, σούπες, πουρές), φάρμακα, πάνες ακράτειας αν χρειάζονται. Εύπεπτα τρόφιμα.

124. Ε: Τι αποθηκεύω για κατοικίδια;
Α: Τροφή για 2 εβδομάδες, νερό, φάρμακα, λουρί και φαρμακείο ζώων.

125. Ε: Πρέπει να έχω ανοιχτήρι κονσέρβας;
Α: ΝΑΙ. Οπωσδήποτε. Ιδανικά δύο: ένα στο συρτάρι και ένα στην τσάντα διαφυγής. Μην το ξεχάσεις!

126. Ε: Τι τρόφιμα ΔΕΝ αποθηκεύω;
Α: Φρέσκα λαχανικά και φρούτα (χαλάνε γρήγορα), φρέσκο κρέας και ψάρι (θέλουν ψυγείο), γαλακτοκομικά (γιαούρτι, φρέσκο γάλα), κατεψυγμένα (αν κοπεί ρεύμα χάνονται).

127. Ε: Πώς οργανώνω το ντουλάπι αποθήκευσης;
Α: Χρησιμοποίησε διάφανα κουτιά και βάλε ετικέτες. Ομαδοποίησε ανά κατηγορία (ζυμαρικά, όσπρια, κονσέρβες, σνακ). Εφάρμοσε FIFO.

128. Ε: Πώς μαγειρεύω χωρίς ρεύμα;
Α: Με γκαζάκι κάμπινγκ (σε ανοιχτό χώρο), με ψησταριά κάρβουνων (σε μπαλκόνι), με τζάκι, ή με ηλιακό φούρνο. Ετοίμασε γεύματα που δεν χρειάζονται μαγείρεμα.

129. Ε: Τι γεύματα ετοιμάζω χωρίς μαγείρεμα;
Α: Κονσέρβες (έτοιμες σαλάτες, όσπρια, ψάρια), παξιμάδια με ελιές και τυρί (αν έχεις), μπάρες δημητριακών, ξηροί καρποί, φρυγανιές.

130. Ε: Πόσες θερμίδες χρειάζεται ένας ενήλικας την ημέρα;
Α: 2000-2500 κατά μέσο όρο. Τα παιδιά λιγότερες. Υπολόγισε το απόθεμά σου με βάση αυτό.

131. Ε: Πώς αποθηκεύω το λάδι μακροχρόνια;
Α: Σε σκούρα γυάλινα μπουκάλια, σε δροσερό και σκοτεινό μέρος (όχι δίπλα σε μάτι κουζίνας). Το ελαιόλαδο διατηρείται 1-2 χρόνια.

132. Ε: Πώς αποθηκεύω το αλεύρι;
Α: Σε αεροστεγές δοχείο, σε δροσερό μέρος. Για μεγαλύτερη διάρκεια, βάλ’ το στην κατάψυξη για 48 ώρες πριν την αποθήκευση για να σκοτώσεις τυχόν έντομα.

133. Ε: Τι κάνω αν το απόθεμα λήγει σύντομα;
Α: Κατανάλωσέ το κανονικά και αντικατάστησέ το με νέο. Αυτή είναι η λογική του FIFO. Το απόθεμα πρέπει να ανανεώνεται συνεχώς, όχι να λήγει στα ράφια.

134. Ε: Χρειάζομαι ειδικές τροφές επιβίωσης;
Α: Όχι. Τα κανονικά τρόφιμα που τρώτε είναι μια χαρά. Οι ειδικές τροφές (MRE) είναι ακριβές και δεν έχουν καλύτερη γεύση. Προτίμησε αυτά που ξέρεις και σου αρέσουν .

135. Ε: Πώς προστατεύω τα τρόφιμα από έντομα και τρωκτικά;
Α: Αποθήκευσέ τα σε αεροστεγή γυάλινα ή πλαστικά δοχεία. Μην αφήνεις ανοιχτές συσκευασίες. Καθάριζε τα ντουλάπια τακτικά. Τοποθέτησε παγίδες αν χρειάζεται.

---

Πρώτες Βοήθειες & Υγιεινή (Ερωτήσεις 136-160)

136. Ε: Τι πρέπει να περιέχει ένα βασικό κουτί πρώτων βοηθειών;
Α: Γάζες αποστειρωμένες, επίδεσμοι διάφοροι, λευκοπλάστης, τριγωνικοί επίδεσμοι, αντισηπτικά (οξυζενέ, χλωρεξιδίνη), ψαλίδι, τσιμπίδα, γάντια μιας χρήσης, θερμόμετρο, παυσίπονα, αντιπυρετικά, αντιδιαρροϊκά, φακελάκια ενυδάτωσης .

137. Ε: Τι είναι τα φακελάκια ενυδάτωσης;
Α: Είναι ειδικά άλατα (ORS – Oral Rehydration Salts) που διαλύονται σε νερό και αναπληρώνουν τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες που χάνονται σε διάρροια ή εμετό. ΣΩΖΟΥΝ ΖΩΕΣ.

138. Ε: Πώς αντιμετωπίζω μια αιμορραγία;
Α: Πίεσε σταθερά το τράυμα με μια καθαρή γάζα για αρκετή ώρα. Αν μουσκέψει, μην αφαιρέσεις την πρώτη γάζα, βάλε από πάνω άλλη και συνέχισε να πιέζεις. Ανάψωσε το άκρο αν είναι δυνατόν.

139. Ε: Πώς αντιμετωπίζω ένα έγκαυμα;
Α: Βάλε το έγκαυμα κάτω από τρεχούμενο δροσερό (όχι παγωμένο) νερό για 10-20 λεπτά. ΜΗΝ βάλεις λάδι, βούτυρο, οδοντόκρεμα, πάγο. Κάλυψε με αποστειρωμένο επίδεσμο εγκαυμάτων ή μεμβράνη .

140. Ε: Τι κάνω σε περίπτωση διάρροιας;
Α: Σταμάτα να τρως στερεά τροφή για λίγες ώρες. Πίνε άφθονο νερό με φακελάκια ενυδάτωσης. Αν η διάρροια είναι αιματηρή ή συνοδεύεται από υψηλό πυρετό, αναζήτησε ιατρική βοήθεια.

141. Ε: Τι κάνω σε περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης;
Α: Αν υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο στο πρόσωπο ή στα χείλη, είναι ΕΠΕΙΓΟΝ. Αν υπάρχει ενέσιμη αδρεναλίνη (π.χ. για γνωστή αλλεργία), χρησιμοποίησέ την. Δώσε αντιισταμινικό. Κάλεσε βοήθεια.

142. Ε: Τι είναι το αντισηπτικό χεριών και γιατί το χρειάζομαι;
Α: Είναι αλκοολούχο διάλυμα που σκοτώνει μικρόβια όταν δεν έχεις νερό και σαπούνι. Σε κρίση, είναι η πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια σε λοιμώξεις. Αγόρασε μεγάλες συσκευασίες .

143. Ε: Πόσο χαρτί υγείας πρέπει να έχω;
Α: Απόθεμα για τουλάχιστον 2 εβδομάδες. Μην το ξεχνάς. Είναι εξίσου σημαντικό με το φαγητό.

144. Ε: Τι κάνω με τα σκουπίδια;
Α: Χρησιμοποίησε διπλές σακούλες. Δέσε τες καλά. Χώριζε τα οργανικά από τα υπόλοιπα. Αν δεν μπορείς να τα πετάξεις έξω, αποθήκευσέ τα σε μπαλκόνι ή μακριά από το σπίτι. Μυρίζουν και προσελκύουν έντομα.

145. Ε: Πώς αντιμετωπίζω τρωκτικά;
Α: Μην αφήνεις φαγητό ακάλυπτο. Σφράγισε τρύπες. Χρησιμοποίησε ποντικοπαγίδες. Αν χρησιμοποιήσεις δηλητήριο, πρόσεχε παιδιά και κατοικίδια.

146. Ε: Πόσο συχνά ελέγχω το φαρμακείο μου;
Α: Κάθε 6 μήνες. Πέτα ό,τι έληξε. Αντικατάστησέ το. Έλεγξε μπαταρίες σε θερμόμετρα, παλμοξύμετρα.

147. Ε: Χρειάζομαι ειδικά φάρμακα για χρόνια νοσήματα;
Α: ΝΑΙ. Φρόντισε να έχεις απόθεμα για τουλάχιστον ένα μήνα. Μίλα με τον γιατρό σου για έκτακτη προμήθεια (καρδιά, πίεση, διαβήτης, θυρεοειδής, άσθμα).

148. Ε: Τι κάνω αν κάποιος λιποθυμήσει;
Α: Ξάπλωσέ τον ανάσκελα. Σήκωσε τα πόδια ψηλότερα από το κεφάλι. Αν δεν αναπνέει, ξεκίνα ΚΑΡΠΑ (θωρακικές συμπιέσεις). Κάλεσε βοήθεια αν μπορείς.

149. Ε: Πώς φτιάχνω πρόχειρο νάρθηκα;
Α: Χρησιμοποίησε ένα ίσιο ξύλο, χαρτόνι, διπλωμένη εφημερίδα ή ακόμα και ένα διπλωμένο περιοδικό. Επίδεσε το σταθερό αντικείμενο στο τραυματισμένο άκρο, χωρίς να το σφίξεις υπερβολικά.

150. Ε: Τι κάνω αν σπάσει ένα τζάμι και υπάρχουν γυαλιά;
Α: Μάζεψε μεγάλα κομμάτια με γάντια. Για μικρά θραύσματα, χρησιμοποίησε βρεγμένο χαρτί κουζίνας ή κολλητική ταινία. Σκούπισε προσεκτικά. Φόρα παπούτσια με σκληρή σόλα.

151. Ε: Τι κάνω αν μπει ξένο σώμα στο μάτι;
Α: ΜΗΝ τρίψεις το μάτι. Προσπάθησε να το βγάλεις με άφθονο νερό (έκπλυση). Αν δεν φεύγει, κάλυψε και τα δύο μάτια με γάζα και αναζήτησε ιατρική βοήθεια.

152. Ε: Τι κάνω σε περίπτωση δηλητηρίασης;
Α: Κάλεσε το Κέντρο Δηλητηριάσεων (210 7793777). Αν το άτομο έχει χάσει τις αισθήσεις του ή δεν αναπνέει, κάλεσε ασθενοφόρο. Μην προκαλέσεις εμετό αν δεν σου το πουν.

153. Ε: Πώς αντιμετωπίζω τα τσιμπήματα εντόμων;
Α: Πλύνε την περιοχή. Βάλε αντιισταμινική κρέμα ή τζελ. Αν υπάρχει έντονη αλλεργική αντίδραση, πάρε αντιισταμινικό χάπι.

154. Ε: Τι κάνω σε περίπτωση ηλίασης;
Α: Μετακίνησε το άτομο σε δροσερό μέρος. Βρέξε το σώμα του με δροσερό νερό. Δώσε του να πιεί δροσερό νερό. Αν δεν συνέρχεται, κάλεσε βοήθεια.

155. Ε: Πώς προστατεύομαι από μολύνσεις όταν περιθάλπω κάποιον;
Α: Φόρα γάντια μιας χρήσης. Πλύνε καλά τα χέρια σου μετά. Αν δεν έχεις γάντια, χρησιμοποίησε πλαστικές σακούλες στα χέρια σου.

156. Ε: Τι κάνω με χρησιμοποιημένες γάζες και επιδέσμους;
Α: Βάλ’ τες σε μια πλαστική σακούλα, κλείσε την καλά και πέταξέ τες στα σκουπίδια. Αν είναι μολυσμένες με αίμα, απολύμανε την εξωτερική σακούλα.

157. Ε: Πόσο νερό χρειάζομαι για προσωπική υγιεινή;
Α: 1 λίτρο την ημέρα ανά άτομο είναι το ελάχιστο για στοιχειώδη υγιεινή (πλύσιμο προσώπου, χεριών, δοντιών). Για μπάνιο, χρειάζεσαι περισσότερο, αλλά θα το περιορίσεις.

158. Ε: Τι είναι η ξηρή οδοντόβουρτσα;
Α: Το βούρτσισμα δοντιών χωρίς νερό, μόνο με οδοντόκρεμα. Δεν είναι ιδανικό, αλλά σε συνθήκες έλλειψης νερού, βοηθά στη στοματική υγιεινή.

159. Ε: Πώς πλένω πιάτα με λίγο νερό;
Α: Μάζεψε τα πιάτα και πλύνε τα μία φορά την ημέρα, με λίγο νερό σε λεκάνη. Χρησιμοποίησε χαρτί κουζίνας για να σκουπίσεις τα υπολείμματα πριν τα πλύνεις.

160. Ε: Πότε πετάω ένα τρόφιμο από το ψυγείο μετά από blackout;
Α: Αν έχει μείνει πάνω από 4 ώρες σε θερμοκρασία δωματίου, πέτα το (ειδικά κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά). Αν μυρίζει ή έχει αλλάξει όψη, πέτα το. Όταν αμφιβάλλεις, πέτα το.

---

Επικοινωνίες & Ενημέρωση (Ερωτήσεις 161-175)

161. Ε: Πώς επικοινωνώ με την οικογένεια αν πέσουν τα δίκτυα;
Α: 1) Όρισε ένα άτομο επαφής εκτός πόλης. 2) Όρισε σημεία συνάντησης (κοντινό και εναλλακτικό). 3) Χρησιμοποίησε ασύρματους (walkie-talkie) για μικρές αποστάσεις. 4) Χρησιμοποίησε σφυρίχτρες .

162. Ε: Τι είναι το 112;
Α: Ο Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης. Μπορείς να καλέσεις ή να στείλεις SMS (αν δεν έχεις σήμα για κλήση). Ισχύει σε όλη την ΕΕ. Αποθήκευσέ το στο κινητό σου .

163. Ε: Πώς λειτουργεί ένας ασύρματος (walkie-talkie);
Α: Εκπέμπει ραδιοκύματα και δεν εξαρτάται από δίκτυα κινητής. Ιδανικός για επικοινωνία με γείτονες ή μέλη οικογένειας σε κοντινή απόσταση (1-2 χλμ). Χρειάζονται μπαταρίες.

164. Ε: Τι συχνότητες ραδιοφώνου να ακούω;
Α: Σημείωσε τις συχνότητες της ΕΡΑ και των τοπικών σταθμών που εκπέμπουν οδηγίες Πολιτικής Προστασίας. Συνήθως, η ΕΡΤ παρέχει έγκυρη ενημέρωση.

165. Ε: Τι κάνω αν το κινητό μου μείνει από μπαταρία;
Α: Χρησιμοποίησε power bank. Αν δεν έχεις, φόρτισε από το αυτοκίνητο (αν έχεις). Αν δεν έχεις τίποτα, κλείσε το κινητό και άνοιξέ το μόνο για λίγο, για να ελέγξεις αν υπάρχει σήμα.

166. Ε: Πώς στέλνω SMS αν δεν έχει σήμα;
Α: Μερικές φορές, ακόμα κι αν δεν έχεις σήμα για κλήση, μπορείς να στείλεις SMS, γιατί καταλαμβάνουν λιγότερο εύρος. Δοκίμασέ το.

167. Ε: Τι είναι η σφυρίχτρα και γιατί τη χρειάζομαι;
Α: Είναι ένα μικρό εργαλείο που παράγει δυνατό ήχο. Αν είσαι εγκλωβισμένος, η φωνή σου κουράζεται. Η σφυρίχτρα ακούγεται από μακριά. Τρία σύντομα σφυρίγματα σημαίνουν “βοήθεια” .

168. Ε: Πώς χρησιμοποιώ τον φακό για σήμανση SOS;
Α: Τρεις σύντομες αναλαμπές, τρεις μακριές, τρεις σύντομες. Επανάλαβε.

169. Ε: Πώς ενημερώνω την οικογένεια ότι είμαι καλά;
Α: Αν δεν λειτουργούν τα τηλέφωνα, πήγαινε στο προκαθορισμένο σημείο συνάντησης. Άφησε ένα σημείωμα στο σπίτι (αν το εγκαταλείπεις) με το πού πήγες.

170. Ε: Τι πληροφορίες καταγράφω στο σχέδιο επικοινωνίας;
Α: Τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης (112, Πυροσβεστική 199, Αστυνομία 100, ΕΚΑΒ 166), τηλέφωνο επαφής εκτός πόλης, διευθύνσεις σημείων συνάντησης, συχνότητες ραδιοφώνου .

171. Ε: Πού αποθηκεύω το σχέδιο επικοινωνίας;
Α: Τύπωσέ το σε χαρτί και κόλλησέ το στο ψυγείο. Βάλε ένα αντίγραφο στην τσάντα διαφυγής. Βεβαιώσου ότι το έχουν και τα παιδιά.

172. Ε: Τι κάνω αν δω φήμες να διαδίδονται;
Α: Μην τις διαδίδεις. Βασίσου μόνο σε επίσημες πηγές (Πολιτική Προστασία, Πυροσβεστική, ΕΡΤ). Η παραπληροφόρηση δημιουργεί πανικό.

173. Ε: Πώς επικοινωνώ με κωφά ή βαρήκοα άτομα;
Α: Χρησιμοποίησε γραπτά μηνύματα. Μάθε βασικές χειρονομίες ήχείας ανάγκης. Βεβαιώσου ότι έχουν γραπτές οδηγίες.

174. Ε: Τι κάνω αν είμαι τουρίστας και δεν μιλάω ελληνικά;
Α: Απομνημόνευσε τη λέξη “Βοήθεια”. Χρησιμοποίησε το 112 (λειτουργεί σε όλη την ΕΕ). Έχε μαζί σου τη διεύθυνση του ξενοδοχείου/καταλύματός σου γραμμένη.

175. Ε: Πόσο συχνά δοκιμάζω τον ασύρματο;
Α: Κάθε 1-2 μήνες. Έλεγξε μπαταρίες. Συνεννοήσου με τους γείτονες για μια κοινή συχνότητα.

---

Ψυχολογία & Οικογενειακή Συνοχή (Ερωτήσεις 176-185)

176. Ε: Πώς διατηρώ την ψυχραιμία μου σε μια κρίση;
Α: Πάρε βαθιές αναπνοές (τεχνική 4-4-4). Υπενθύμισε στον εαυτό σου ότι είσαι προετοιμασμένος. Εστίασε σε αυτό που μπορείς να ελέγξεις (εδώ και τώρα). Μίλα με τα αγαπημένα σου πρόσωπα.

177. Ε: Πώς βοηθάω τα παιδιά να διαχειριστούν το άγχος;
Α: Μίλα τους ήρεμα. Εξήγησε τι συμβαίνει με απλά λόγια. Δώσε τους καθήκοντα (π.χ. να μετρήσουν κονσέρβες). Κράτα το παιχνίδι και το γέλιο. Αγκάλιασέ τα .

178. Ε: Τι κάνω αν νιώσω κατάθλιψη ή απελπισία;
Α: Μην απομονώνεσαι. Μίλα με την οικογένεια. Βάλε μικρούς, εφικτούς στόχους για τη μέρα. Διατήρησε μια ρουτίνα. Αν τα συναισθήματα είναι έντονα και επίμονα, ζήτησε ψυχολογική υποστήριξη όταν είναι δυνατόν.

179. Ε: Πώς διατηρώ την οικογενειακή συνοχή σε συνθήκες εγκλεισμού;
Α: Κάνετε συνελεύσεις. Μοιράστε ρόλους και ευθύνες. Ακούτε ο ένας τον άλλο. Σεβαστείτε τον προσωπικό χώρο. Διατηρήστε το χιούμορ.

180. Ε: Τι δραστηριότητες κάνω χωρίς ρεύμα;
Α: Διάβασμα, επιτραπέζια (σκάκι, τάβλι, κάρτες), ζωγραφική, γραφή ημερολογίου, γυμναστική στο χαλί, συζήτηση, παιχνίδια με λέξεις.

181. Ε: Πώς αντιμετωπίζω τον φόβο του αγνώστου;
Α: Εστίασε στο παρόν. Αποδέξου ότι δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα. Θυμήσου ότι είσαι προετοιμασμένος για πολλά σενάρια. Η προετοιμασία μειώνει τον φόβο.

182. Ε: Τι κάνω αν κάποιος στην οικογένεια πανικοβληθεί;
Α: Μείνε ήρεμος. Μίλα του με σταθερή, ήρεμη φωνή. Πάρε τον σε ένα ήσυχο μέρος. Βοήθησέ τον να πάρει βαθιές αναπνοές. Μην τον μαλώσεις.

183. Ε: Πώς κρατάω την ελπίδα ζωντανή;
Α: Θύμιζε στον εαυτό σου γιατί αξίζει να παλέψεις (η οικογένεια, τα παιδιά). Μοιράσου όμορφες αναμνήσεις. Κάνε σχέδια για το μέλλον, για όταν περάσει η κρίση.

184. Ε: Τι κάνω αν χρειαστεί να αποχωριστώ κατοικίδιο;
Α: Είναι πολύ δύσκολο. Προσπάθησε να το πάρεις μαζί σου αν είναι εφικτό. Αν δεν γίνεται, άφησέ το σε ασφαλή χώρο με άφθονη τροφή και νερό. Ενημέρωσε τις αρχές για την παρουσία του.

185. Ε: Πώς προετοιμάζω ψυχολογικά ένα παιδί για ένα σεισμό;
Α: Κάντε πρόβες. Πες του ότι είναι σαν παιχνίδι: “Θα κάνουμε τη χελώνα και θα κρυφτούμε κάτω από το τραπέζι”. Εξήγησε ότι είστε μαζί και ότι είστε ασφαλείς. Μην το τρομάξεις.

---

Συνεργασία με Γείτονες & Πολυκατοικία (Ερωτήσεις 186-195)

186. Ε: Πώς προσεγγίζω τους γείτονες για κοινή προετοιμασία;
Α: Μην πας ως “ειδικός” ή “τρομοκράτης”. Μίλα ήρεμα. Πες ότι ανησυχείς για την αυτάρκεια του κτιρίου. Ρώτα τους αν θα ενδιαφέρονταν να συζητήσετε για μέτρα ασφαλείας.

187. Ε: Τι μπορούμε να μοιραστούμε με τους γείτονες;
Α: Γεννήτρια, αντλία νερού, εργαλεία (αλυσοπρίονο, σκάλες), κοινό φαρμακείο, κοινή αποθήκη τροφίμων, φωτοβολταϊκά στην ταράτσα.

188. Ε: Πώς οργανώνουμε μια γενική συνέλευση για το θέμα;
Α: Βάλε το θέμα στην ημερήσια διάταξη. Ετοίμασε μια μικρή παρουσίαση. Να έχεις προτάσεις και κοστολόγια. Να είσαι ανοιχτός σε ερωτήσεις και αντιρρήσεις.

189. Ε: Τι κάνω αν οι γείτονες δεν ενδιαφέρονται;
Α: Μην απογοητεύεσαι. Κάνε τη δική σου προετοιμασία. Προσπάθησε να βρεις 2-3 άτομα που ενδιαφέρονται και συνεργαστείτε σε μικρότερη κλίμακα.

190. Ε: Πώς διασφαλίζω ότι η γεννήτρια θα χρησιμοποιηθεί δίκαια;
Α: Φτιάξτε ένα γραπτό συμφωνητικό. Ορίστε κανόνες λειτουργίας (προτεραιότητα σε κοινόχρηστα, ώρες λειτουργίας, σειρά χρήσης, ποιος κάνει συντήρηση).

191. Ε: Ποιος πληρώνει για τη συντήρηση;
Α: Από τα κοινόχρηστα ή από ένα ταμείο που δημιουργείται για το σκοπό αυτό. Ορίστε έναν υπεύθυνο που θα ελέγχει λάδια, μπαταρίες κλπ.

192. Ε: Τι κάνω αν κάποιος γείτονας έχει ειδικές ανάγκες;
Α: Ενημερώσου. Πρόσφερε βοήθεια. Συμπεριέλαβέ τον στο σχέδιο. Μια ηλικιωμένη κυρία μπορεί να χρειάζεται βοήθεια για να κατέβει τις σκάλες.

193. Ε: Πώς καθαρίζουμε το κλιμακοστάσιο από εμπόδια;
Α: Μίλα με τον διαχειριστή. Εξήγησε ότι σε περίπτωση ανάγκης, τα εμπόδια (έπιπλα, καρότσια, κούτες) μπορεί να αποβούν μοιραία. Ζήτησε να τηρείται ο κανονισμός.

194. Ε: Υπάρχει νόμος που απαγορεύει εμπόδια σε κοινόχρηστους χώρους;
Α: Ναι, ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός (ΓΟΚ) και οι κανονισμοί πυρασφάλειας απαγορεύουν την τοποθέτηση εμποδίων σε κοινόχρηστους χώρους (κλιμακοστάσια, διαδρόμους). Ενημέρωσε τον διαχειριστή.

195. Ε: Τι κάνω σε περίπτωση διαρροής νερού από πάνω όροφο;
Α: Ειδοποίησε αμέσως τον ένοικο και τον διαχειριστή. Κλείσε το γενικό διακόπτη νερού αν χρειαστεί. Προστάτεψε τα υπάρχοντά σου.

---

Τσάντα Διαφυγής (Grab & Go Bag) (Ερωτήσεις 196-200)

196. Ε: Τι είναι η τσάντα διαφυγής;
Α: Είναι μια τσάντα (σακίδιο ή αθλητική τσάντα) που την έχεις πάντα έτοιμη, σε περίπτωση που χρειαστεί να εγκαταλείψεις το σπίτι σου άμεσα (π.χ. λόγω πυρκαγιάς, ετοιμόρροπου κτιρίου).

197. Ε: Τι βάζω στην τσάντα διαφυγής;
Α: Αντίγραφα εγγράφων (ταυτότητες, διαβατήρια, συμβόλαια) σε αδιάβροχο φάκελο, μετρητά (50-100€), power bank και καλώδια, φακό headlamp, ραδιόφωνο με μπαταρίες, σφυρίχτρα, νερό (2 μικρά μπουκάλια), ενεργειακές μπάρες, φαρμακείο τσέπης, αλλαξιά ρούχα, αδιάβροχο, προσωπικά φάρμακα για 3 ημέρες, ελβετικό σουγιά, αναπτήρα, κλειδιά .

198. Ε: Πού φυλάω την τσάντα διαφυγής;
Α: Σε ένα εύκολα προσβάσιμο σημείο, κοντά στην έξοδο. Βεβαιώσου ότι όλοι στην οικογένεια γνωρίζουν πού βρίσκεται.

199. Ε: Κάθε πότε ελέγχω την τσάντα διαφυγής;
Α: Κάθε 3-6 μήνες. Έλεγξε ημερομηνίες λήξης τροφίμων και φαρμάκων. Ανανέωσε ρούχα αν χρειάζεται (π.χ. για παιδιά που μεγαλώνουν). Φόρτισε power bank.

200. Ε: Χρειάζεται να έχω ξεχωριστή τσάντα για κάθε μέλος;
Α: Ιδανικά, ναι, ειδικά για μεγάλες οικογένειες. Τα παιδιά μπορούν να έχουν τη δική τους μικρή τσάντα με λίγα προσωπικά αντικείμενα (π.χ. ένα αγαπημένο παιχνίδι, μια κουβέρτα). Μοιράστε το βάρος και την ευθύνη.

---

Πηγές & Χρήσιμοι Σύνδεσμοι (με ενεργά link)

Για περισσότερες πληροφορίες και επίσημες οδηγίες, συμβουλεύσου τις παρακάτω πηγές:

• Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού & Προστασίας (ΟΑΣΠ): www.oasp.gr – Επίσημες οδηγίες για σεισμό. 
• Πολιτική Προστασία: www.civilprotection.gr – Γενικές οδηγίες για όλες τις φυσικές καταστροφές, μηνύματα 112.
• Πυροσβεστικό Σώμα: www.fireservice.gr – Οδηγίες πυρασφάλειας.
• ΕΚΑΒ: www.ekab.gr – Πρώτες βοήθειες.
• FEMA (ΗΠΑ): www.ready.gov – Αναλυτικοί οδηγοί προετοιμασίας (στα αγγλικά).
• Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός: www.redcross.gr – Σεμινάρια πρώτων βοηθειών.
• Meteo.gr: www.meteo.gr – Έγκυρες μετεωρολογικές προβλέψεις και προειδοποιήσεις.
• Υπουργείο Υγείας: www.moh.gov.gr – Οδηγίες για θέματα υγείας.
• Allianz: Συμβουλές ασφάλειας κατοικίας .
• Vita.gr: Άρθρο για blackout .
• Spartan.gr: Οδηγίες πυρασφάλειας .
• Ydrogios.gr: Οδηγίες για πλημμύρες .

Με την ολοκλήρωση αυτού του FAQ, έχεις πλέον μια πλήρη και ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς να προστατεύσεις τον εαυτό σου και την οικογένειά σου σε οποιαδήποτε κρίση. Η γνώση είναι δύναμη, αλλά η εφαρμογή της είναι επιβίωση.

---

---

---

📚 Πηγές για Σεισμό & Αντισεισμική Προστασία

38. USGS – United States Geological Survey (earthquake.usgs.gov) – Άμεση ενημέρωση για σεισμούς παγκοσμίως, εκπαιδευτικό υλικό και χάρτες.
39. European-Mediterranean Seismological Centre (emsc-csem.org) – Real-time ενημέρωση για σεισμική δραστηριότητα στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
40. Earthquake Engineering Research Institute (eeri.org) – Ερευνητικό υλικό, μελέτες και εκθέσεις για αντισεισμική μηχανική και προστασία.
41. International Institute of Seismology and Earthquake Engineering (iisee.kenken.go.jp) – Ιαπωνικό ινστιτούτο με κορυφαία τεχνογνωσία σε αντισεισμικές κατασκευές.
42. OpenQuake Map Viewer (maps.openquake.org) – Διαδραστικοί χάρτες σεισμικής επικινδυνότητας από το Global Earthquake Model.
43. Southern California Earthquake Center (scec.org) – Εκπαιδευτικό υλικό και έρευνα για σεισμολογία και μείωση κινδύνου.
44. Earthquake Country Alliance (earthquakecountry.org) – Πρακτικές συμβουλές για προετοιμασία σεισμού (από την Καλιφόρνια).
45. ShakeOut.org – Η μεγαλύτερη παγκόσμια άσκηση σεισμού, με οδηγίες και υλικό για συμμετοχή.
46. Pacific Earthquake Engineering Research Center (peer.berkeley.edu) – Έρευνα αιχμής για αντισεισμική μηχανική.
47. Γεωλογικό Ινστιτούτο Κύπρου (moa.gov.cy/geologicalsurvey) – Χρήσιμες οδηγίες για τον γειτονικό σεισμογενή χώρο.

---

🔥 Πηγές για Πυρκαγιά & Πυρασφάλεια

48. National Fire Protection Association (nfpa.org) – Πρότυπα πυρασφάλειας, οδηγοί για οικιακούς πυροσβεστήρες και ανιχνευτές καπνού.
49. U.S. Fire Administration (usfa.fema.gov) – Στατιστικά, εκπαιδευτικό υλικό και οδηγίες για πρόληψη πυρκαγιών.
50. Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Forest Fires (knowledge4policy.ec.europa.eu) – Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για δασικές πυρκαγιές, με δεδομένα και χάρτες.
51. Εθνικό Παρατηρητήριο Δασικών Πυρκαγιών (fires.noa.gr) – Παρατηρητήριο του Εθνικού Αστεροσκοπείου για δασικές πυρκαγιές στην Ελλάδα.
52. Global Forest Watch Fires (fires.globalforestwatch.org) – Παγκόσμια παρακολούθηση πυρκαγιών σε πραγματικό χρόνο.
53. Firewise USA (nfpa.org/education) – Πρόγραμμα για προστασία σπιτιών από δασικές πυρκαγιές.
54. CAL FIRE (fire.ca.gov) – Η πυροσβεστική υπηρεσία της Καλιφόρνια, με άφθονο υλικό για πυρασφάλεια.
55. ΕΚΠΥ – Εθνικό Κέντρο Πρόληψης Υγείας (eody.gov.gr) – Οδηγίες για αναπνευστική προστασία από καπνό πυρκαγιών.

---

💧 Πηγές για Πλημμύρες & Διαχείριση Υδάτων

56. European Flood Awareness System (efas.eu) – Ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για πλημμύρες.
57. Flood List (floodlist.com) – Παγκόσμια ενημέρωση για πλημμυρικά φαινόμενα.
58. Υδροσκόπιο (hydroscope.gr) – Εθνικό δίκτυο πληροφοριών για τα ύδατα, με δεδομένα για βροχοπτώσεις και στάθμες ποταμών.
59. National Flood Insurance Program (fema.gov/flood-insurance) – Οδηγίες για ασφάλιση από πλημμύρες.
60. Flood Ready (ready.gov/floods) – Οδηγός ετοιμότητας για πλημμύρες από την FEMA.
61. Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης – Disaster Risk Reduction (iom.int) – Οδηγίες για προστασία ευάλωτων ομάδων σε πλημμύρες.
62. Κέντρο Υδρολογίας και Πληροφορικής (itia.ntua.gr) – Εργαστήριο ΕΜΠ με έρευνα για υδρολογία και πλημμύρες.
63. Global Flood Database (globalflooddatabase.org) – Παγκόσμια βάση δεδομένων για πλημμύρες από το Cloud to Street.
64. Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Προστασίας (icdo.org) – Πλατφόρμα συνεργασίας για θέματα πλημμυρών.

---

🩹 Πρώτες Βοήθειες & Υγιεινή

65. Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (redcross.gr) – Εκπαιδευτικά σεμινάρια πρώτων βοηθειών, υλικό και εθελοντισμός.
66. St John Ambulance (sja.org.uk) – Βρετανικός οργανισμός με εξαιρετικούς οδηγούς πρώτων βοηθειών.
67. Mayo Clinic First Aid Guide (mayoclinic.org) – Ιατρικά έγκυρες οδηγίες για αντιμετώπιση τραυματισμών.
68. WebMD First Aid (webmd.com) – Άμεσες οδηγίες για κοινά ιατρικά περιστατικά.
69. ΚΕΕΛΠΝΟ (keelpno.gr) – Οδηγίες για λοιμώδη νοσήματα και υγειονομική προστασία.
70. Poison Control (poison.org) – Οδηγίες για αντιμετώπιση δηλητηριάσεων.
71. American Heart Association CPR (cpr.heart.org) – Επίσημες οδηγίες για ΚΑΡΠΑ.
72. European Resuscitation Council (erc.edu) – Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για αναζωογόνηση.
73. World First Aid Day (ifrc.org) – Παγκόσμια ημέρα πρώτων βοηθειών, με εκστρατείες ενημέρωσης .
74. MedlinePlus – Disaster Preparedness (medlineplus.gov) – Εγκυκλοπαιδικό υλικό για υγειονομική προετοιμασία.

---

⚡ Πηγές για Blackout & Ενέργεια

75. U.S. Department of Energy – Grid Security (energy.gov) – Πληροφορίες για ασφάλεια ηλεκτρικού δικτύου.
76. PowerOutage.us – Παρακολούθηση διακοπών ρεύματος σε πραγματικό χρόνο (ΗΠΑ).
77. Federal Energy Regulatory Commission (ferc.gov) – Οδηγίες για σταθερότητα δικτύου.
78. Εurolectric (eurelectric.org) – Ευρωπαϊκή ένωση ηλεκτρικής ενέργειας.
79. ΔΕΔΔΗΕ (deddie.gr) – Ενημέρωση για προγραμματισμένες διακοπές και βλάβες.
80. ΑΔΜΗΕ (admie.gr) – Πληροφορίες για το σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
81. Φορτιστές & Μπαταρίες (energizer.com, duracell.com) – Οδηγίες χρήσης και ασφάλειας μπαταριών.
82. International Energy Agency (iea.org) – Εκθέσεις για ενεργειακή ασφάλεια.

---

🎒 Πηγές για Εξοπλισμό & Κιτ Επιβίωσης

83. The Prepared (theprepared.com) – Εξαιρετικό ιστολόγιο για αρχάριους στην προετοιμασία, με λίστες και οδηγούς.
84. Off Grid Survival (offgridsurvival.com) – Συμβουλές για urban survival και εξοπλισμό.
85. Survivopedia (survivopedia.com) – Γενική επιβίωση, με έμφαση σε πρακτικές λύσεις.
86. Art of Manliness – Emergency Preparedness (artofmanliness.com) – Καλογραμμένα άρθρα για προετοιμασία.
87. Equipped to Survive (equipped.com) – Αξιολογήσεις εξοπλισμού επιβίωσης.
88. Survival Kit List (survivalkitlist.org) – Λίστες για κάθε είδους κιτ.
89. Red Cross Shop (redcrossstore.org) – Επίσημο κατάστημα με κιτ επιβίωσης.
90. Camping & Outdoor Stores (decathlon.gr) – Εξοπλισμός κάμπινγκ που χρησιμεύει και σε κρίσεις.

---

🌍 Πηγές για Κλιματική Αλλαγή & Ανθεκτικότητα Πόλεων

91. ΙΡCC – Intergovernmental Panel on Climate Change (ipcc.ch) – Επιστημονικές εκθέσεις για την κλιματική αλλαγή.
92. C40 Cities (c40.org) – Δίκτυο μεγαλουπόλεων για την κλιματική αλλαγή.
93. 100 Resilient Cities (rockefellerfoundation.org) – Πρωτοβουλία του Ιδρύματος Ροκφέλερ για ανθεκτικές πόλεις.
94. European Environment Agency (eea.europa.eu) – Εκθέσεις για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.
95. Climate-ADAPT (climate-adapt.eea.europa.eu) – Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
96. Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Προστασίας (icdo.org) – Συνεργασία για πολιτική προστασία.
97. Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ellinikietairia.gr) – Δράσεις για βιώσιμες πόλεις.
98. WWF Ελλάς (wwf.gr) – Περιβαλλοντικές εκθέσεις και δράσεις για κλιματική αλλαγή.
99. Greenpeace Greece (greenpeace.org/greece) – Ενημέρωση για περιβαλλοντικές απειλές.
100. MDPI – Academic Studies on Civil Protection (mdpi.com) – Ακαδημαϊκές μελέτες, συμπεριλαμβανομένης της συστηματικής ανασκόπησης για την πολιτική προστασία στην Ελλάδα (2025) .

---

Συντακτική Ομάδα του Do-it.gr

H Συντακτική Ομάδα του Do-it.gr αποτελείται από συντάκτες και ειδικούς σε θέματα επιβίωσης, τεχνολογίας και αυτάρκειας. Ο στόχος μας είναι να παρέχουμε ενημερωμένο, αντικειμενικό και πρακτικό πρωτότυπο περιεχόμενο που βοηθά τους αναγνώστες να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να αποκτούν δεξιότητες χρήσιμες στην καθημερινότητά τους.

Η ομάδα μας συνδυάζει έρευνα, ανάλυση δεδομένων και πρακτικές δοκιμές, ώστε κάθε άρθρο να είναι ακριβές, πλήρες και εύκολα εφαρμόσιμο. Δίνουμε έμφαση στην αξιοπιστία, την ποιότητα και την ουσιαστική ενημέρωση, καλύπτοντας θέματα από στρατηγική προετοιμασίας έως τεχνολογικά νέα και πρακτικούς οδηγούς.

Με συνεχή επιμόρφωση και συνεργασία με διεθνείς πηγές, η Συντακτική Ομάδα του Do-it.gr επιδιώκει να δημιουργεί περιεχόμενο που εμπνέει, εκπαιδεύει και καθοδηγεί, καθιστώντας το Do-it.gr έναν αξιόπιστο προορισμό για όλους όσους θέλουν να είναι προετοιμασμένοι και ενημερωμένοι. Αν θέλετε να γνωρίσετε την ομάδα πίσω από την έρευνα, το όραμά μας για έναν πιο ασφαλή κόσμο και τις αξίες που διέπουν τη συγγραφή των οδηγών μας, επισκεφθείτε την επίσημη σελίδα μας: About Us