Μάθε πότε και πώς γίνεται σωστά το κλάδεμα της μουσμουλιάς. Πλήρης οδηγός για αρχάριους και προχωρημένους με τεχνικές, συμβουλές και συχνά λάθη.

Εισαγωγή

Η μουσμουλιά (Eriobotrya japonica), γνωστή και ως νεσπιλιά σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, είναι ένα αειθαλές καρποφόρο δέντρο με ιδιαίτερη εποχικότητα. Ανήκει στην οικογένεια των Rosaceae και ξεχωρίζει τόσο για τους ζουμερούς καρπούς της όσο και για την ικανότητά της να ανθίζει αργά το φθινόπωρο και να ωριμάζει την άνοιξη.

Για να αποδώσει όμως στο μέγιστο, χρειάζεται μία από τις σημαντικότερες καλλιεργητικές εργασίες: το σωστό κλάδεμα.

Το κλάδεμα της μουσμουλιάς δεν είναι τυχαίο, ούτε γίνεται οποιαδήποτε εποχή. Απαιτεί κατανόηση του κύκλου ανάπτυξης, των αναγκών του δέντρου και των στόχων που θέτει ο καλλιεργητής (ανάπτυξη, παραγωγή, σχήμα, ανανέωση, υγεία).

Σε αυτόν τον πλήρη οδηγό θα εξετάσουμε:

• Πότε πρέπει να κλαδευτεί η μουσμουλιά (ιδανική εποχή & λάθος εποχή)

• Γιατί είναι αναγκαίο το κλάδεμα

• Κλάδεμα νεαρής μουσμουλιάς

• Κλάδεμα παραγωγικής ηλικίας

• Κλάδεμα ανανέωσης γηραιού δέντρου

• Αναλυτική τεχνική βήμα-βήμα

• Συχνά λάθη που καταστρέφουν το δέντρο

• Συμβουλές επαγγελματιών

• Πλήρης ετήσια στρατηγική φροντίδας μετά το κλάδεμα

• Πηγές και εξωτερικοί σύνδεσμοι

Το αποτέλεσμα είναι ένα άρθρο 3.000+ λέξεων, ιδανικό για WordPress, blog φροντίδας φυτών και gardening SEO.

1. Πότε γίνεται το κλάδεμα της μουσμουλιάς; (Ιδανική εποχή)

Η μουσμουλιά διαφέρει από τα περισσότερα καρποφόρα δέντρα λόγω του χειμερινού της ανθοφορίας. Αυτό σημαίνει ότι:

• Ανθίζει: Οκτώβριο – Ιανουάριο

• Δένει καρπούς: Ιανουάριο – Φεβρουάριο

• Ωριμάζει: Απρίλιο – Ιούνιο

Επομένως, το κλάδεμα δεν πρέπει να γίνει πριν την καρπόδεση, γιατί θα χαθούν τα άνθη και η παραγωγή.

⭐ Η καλύτερη εποχή για κλάδεμα μουσμουλιάς:

Μετά τη συγκομιδή των καρπών → Μάιος έως μέσα Ιουλίου

Αυτή η περίοδος επιτρέπει:

• Να μην χαθεί η παραγωγή

• Να επουλωθούν οι τομές πριν τον χειμώνα

• Να ξαναδυναμώσει το δέντρο χωρίς να πιεστεί

2. Εποχές που πρέπει να αποφύγετε το κλάδεμα

❌ Φθινόπωρο – αρχές χειμώνα

Το δέντρο τότε ανθίζει → αν κλαδέψετε, θα χάσετε όλη την παραγωγή.

❌ Τέλη χειμώνα – αρχές άνοιξης

Το δέντρο βρίσκεται στη φάση σχηματισμού καρπών → το κλάδεμα προκαλεί κυριολεκτική απώλεια της καρποφορίας.

❌ Αύγουστος (καύσωνας)

Δυνατές τομές + υψηλές θερμοκρασίες =
👉 ξηράνσεις → 👉 εγκαύματα → 👉 προβλήματα υγείας

3. Γιατί να κλαδέψω τη μουσμουλιά; Τα οφέλη

Η μουσμουλιά αναπτύσσει πολλά παρακλάδια, φύλλα και πυκνώνει γρήγορα. Αν δεν κλαδευτεί:

• αραιώνει η καρποφορία

• μειώνεται η ποιότητα

• προσβάλλεται πιο εύκολα από έντομα

• δυσκολεύεται ο αερισμός

• αυξάνεται η υγρασία → ασθένειες

✔️ Το κλάδεμα προσφέρει:

1. Βελτίωση της ποιότητας των καρπών

Η ενέργεια μοιράζεται σε λιγότερα, καλύτερα φρούτα.

2. Περισσότερο φως μέσα στην κόμη

Η μουσμουλιά αγαπάει το φως. Η ηλιοφάνεια αυξάνει την ωρίμανση και τη γεύση.

3. Απομάκρυνση των άρρωστων κλαδιών

Προστασία από βακτηριώσεις και μύκητες.

4. Ισορροπία βλάστησης – καρποφορίας

Το δέντρο παραμένει παραγωγικό για δεκαετίες.

5. Ενίσχυση του σκελετού του δέντρου

Με ισχυρά πρωτεύοντα κλαδιά που αντέχουν βάρος.

4. Κλάδεμα νεαρής μουσμουλιάς (0–3 ετών)

Σε αυτήν τη φάση το κλάδεμα είναι διαμορφωτικό, όχι παραγωγικό.

🎯 Στόχος:

Να αποκτήσουμε έναν δυνατό «σκελετό» δέντρου.

✔️ Τεχνική:

1. Επιλογή κεντρικού κορμού

Αφήνουμε έναν ισχυρό κατακόρυφο βλαστό.

2. Επιλογή 3–4 πρωτεύοντων βραχιόνων

Τοποθετημένοι σπειροειδώς γύρω από τον κορμό, σε απόσταση μεταξύ τους.

3. Αφαίρεση πλευρικών λαίμαργων

Αυτών που μεγαλώνουν κάθετα προς τα μέσα.

4. Μείωση ύψους

Μόλις φτάσει ~1,5 μ., κόβουμε την κορυφή για να αναπτυχθεί προς τα πλάγια.

⚠️ Συμβουλή

Μην κάνετε έντονα κλαδέματα — η μουσμουλιά είναι ευαίσθητη στα μεγάλα κοψίματα στα πρώτα χρόνια.

5. Κλάδεμα παραγωγικής μουσμουλιάς (3–15 ετών)

Σε αυτήν τη φάση έχουμε τακτική παραγωγή και απαιτείται λεπτομερής προσέγγιση.

🎯 Στόχοι:

• Να ρυθμίσουμε το σχήμα

• Να αυξήσουμε τη σοδειά

• Να περιορίσουμε την υπερβολική βλάστηση

• Να διατηρήσουμε ανοιχτή κόμη

✔️ Τα βασικά βήματα

Βήμα 1: Αφαιρούμε ξερά, αρρωστημένα, σπασμένα κλαδιά

Πάντα πρώτα. Πάγιος κανόνας.

Βήμα 2: Καθαρίζουμε το εσωτερικό της κόμης

Κλάδια που εμποδίζουν τον αερισμό → φεύγουν.

Βήμα 3: Κόβουμε λαίμαργους βλαστούς

Αυτοί «κλέβουν» ενέργεια από την παραγωγή.

Βήμα 4: Μικραίνουμε τα υπερβολικά μακριά κλαδιά

Για να μην σπάσουν υπό το βάρος των καρπών.

Βήμα 5: Διατηρούμε κιτρινωπό, ανοιχτό σχήμα μπολ

Το φως να φτάνει ΠΑΝΤΟΥ.

✔️ Πόσο δυνατά κλαδεύουμε;

Η μουσμουλιά δεν θέλει δραστικό κλάδεμα όπως η ροδακινιά.

Ιδανικό:

Μέτριο κλάδεμα → 25–30% της βλάστησης το πολύ.

6. Κλάδεμα ανανέωσης (γηραιό δέντρο >15 ετών)

Αν το δέντρο:

• έχει αδύνατη παραγωγή

• έχει μεγάλο ύψος

• γεμίζει συνεχώς με λαίμαργους

• έχει πολλά ξηρά μέρη

→ χρειάζεται κλάδεμα ανανέωσης.

✔️ Πώς γίνεται:

1. Μείωση ύψους έως ⅓

Κόβουμε παλιούς κορμούς σε πιο χαμηλό σημείο.

2. Διατήρηση 2–3 υγιών κύριων βραχιόνων

Όχι όλων — επιλέγουμε τους πιο δυνατούς.

3. Απομάκρυνση παλιών, ξυλοποιημένων κλάδων

Για να ξαναβγάλει νέα βλάστηση.

4. Αναβλάστηση

Το δέντρο παράγει πολλές νέες εκπτύξεις → επιλέγουμε μόνο όσες χρειάζονται.

⚠️ Προσοχή

Το κλάδεμα ανανέωσης γίνεται σε δύο χρονιές, όχι μονομιάς, για να μην καταρρεύσει το δέντρο.

7. Τεχνική κλαδέματος βήμα-βήμα (με λεπτομέρειες ειδικού)

Αφορά δέντρα μέσης ηλικίας.

Βήμα 1 — Έλεγχος του δέντρου

Εντοπίζουμε:

• πυκνά σημεία

• χτυπημένα κλαδιά

• βλαστάρια που μεγαλώνουν προς τα μέσα

• κλαδιά που τρίβονται μεταξύ τους

Βήμα 2 — Καθαρισμός βάσης

Σ αφαιρούμε παραβλαστήματα (suckers) από τη βάση του κορμού.

Βήμα 3 — Αφαίρεση λαίμαργων (water sprouts)

Αναγνωρίζονται γιατί:

• είναι πολύ ίσιοι

• ψηλώνουν γρήγορα

• έχουν αδύναμη ξυλοποίηση

Βήμα 4 — Αραίωση εσωτερικού

Τα κλαδιά που μεγαλώνουν:

• προς το κέντρο

• κάθετα προς τα κάτω

• πολύ κοντά το ένα στο άλλο

→ πρέπει να αφαιρεθούν.

Βήμα 5 — Κοντύνεμα πρωτεύοντων κλαδιών

Κόβουμε περίπου 20–40 cm από την άκρη τους, ΠΑΝΩ σε μάτι που κοιτάζει προς τα έξω.

Βήμα 6 — Σχηματισμός κόμης

Το σχήμα πρέπει να είναι:

• ανοιχτό

• όχι συμμετρικό με ακρίβεια, αλλά ισορροπημένο

• με πρόσβαση φωτός από όλες τις πλευρές

Βήμα 7 — Επούλωση μεγάλων τομών

Εφαρμόζουμε:

• κηροπαστό

• ή οικολογική πάστα επουλωτικού

Αποφεύγουμε:

• βαφές

• πίσσα

• επουλωτικά με χημικά μυκητοκτόνα

8. Τι εργαλεία χρειάζεστε

✔️ Ψαλίδι κλαδέματος
✔️ Πριόνι κλαδέματος
✔️ Μακρυχέρι
✔️ Επουλωτική πάστα
✔️ Γάντια
✔️ Καθαριστικό εργαλείων (οινόπνευμα ή χλωρίνη 10%)

⚠️ Μην κλαδεύετε με βρώμικα εργαλεία

Μεταφέρουν μύκητες και βακτήρια, ειδικά σε μουσμουλιά που είναι ευαίσθητη σε βακτηριακό κάψιμο.

9. Συχνά λάθη στο κλάδεμα της μουσμουλιάς

❌ 1. Κλάδεμα την άνοιξη

Χάνεται η σοδειά.

❌ 2. Πολύ έντονο κλάδεμα

Το δέντρο σοκάρεται και γεμίζει λαίμαργους.

❌ 3. Κόβετε χωρίς να ξέρετε το “μάτι”

Πάντα κόβουμε πάνω σε οφθαλμό που κοιτάζει προς τα έξω.

❌ 4. Αφήνετε «κολώνες» από κλαδιά

Προκαλούν ξήρανση και είσοδο παθογόνων.

❌ 5. Κλάδεμα με υγρασία ή βροχή

Αυξάνει τις μολύνσεις.

❌ 6. Δεν αφαιρούνται τα μουχλιασμένα κλαδιά

Η μουσμουλιά είναι ευαίσθητη σε κηλιδώσεις και καρκινώματα.

10. Φροντίδα μετά το κλάδεμα

Η σωστή μετα-φροντίδα είναι εξίσου σημαντική.

✔️ 1. Πότισμα

Ελαφρύ πότισμα την πρώτη εβδομάδα, όχι υπερβολές.

✔️ 2. Λίπανση

15 ημέρες μετά το κλάδεμα, προσθέτουμε:

• οργανικό λίπασμα

• ή κομπόστ

• ή N-P-K (5-7-12)

✔️ 3. Προστασία από ήλιο

Σε μεγάλες τομές: ασβέστωμα κορμού ή σκίαση.

✔️ 4. Προστασία από ασθένειες

Χαλκούχα σκευάσματα (βιολογικά).

✔️ 5. Έλεγχος νέας βλάστησης

Διατηρούμε μόνο τους βλαστούς που χρειάζονται για σχήμα & ισορροπία.

11. Πλήρης ετήσιος κύκλος φροντίδας μουσμουλιάς

Ιανουάριος – Φεβρουάριος

• Σχηματισμός καρπών

• Έλεγχος παγετού

Μάρτιος – Απρίλιος

• Ανάπτυξη καρπών

• Προληπτικός χαλκός

Μάιος – Ιούνιος

• Συγκομιδή

• Κλάδεμα εποχής

Ιούλιος – Αύγουστος

• Ελαφρύ καθαριστικό κλάδεμα

• Λίπανση καλοκαιριού

Σεπτέμβριος – Οκτώβριος

• Ήπια ανάπτυξη

• Προετοιμασία για ανθοφορία

Νοέμβριος – Δεκέμβριος

• Ανθοφορία

• Αποφυγή κλαδέματος

12. Συμπέρασμα

Το κλάδεμα της μουσμουλιάς είναι μια διαδικασία που χρειάζεται χρονοδιάγραμμα και τεχνική, αλλά τα οφέλη είναι τεράστια:

• περισσότερη παραγωγή

• καλύτερη ποιότητα καρπών

• υγιές, όμορφο δέντρο

• μακροζωία

Με σωστό κλάδεμα μετά τη συγκομιδή, καθαρισμό, αραίωση και προσοχή στη λεπτομέρεια, η μουσμουλιά μπορεί να αποδώσει εξαιρετικούς καρπούς για δεκαετίες.

13. Πηγές & σύνδεσμοι

(Ασφαλείς, ενημερωτικές, αγγλόφωνες/ελληνικές πηγές)

• https://www.gardeningknowhow.com

• https://www.agrotikes-symvoules.gr

• https://www.growables.org

• https://www.permaculturenews.org

• https://www.agro24.gr

• https://www.fao.org/agriculture

Και ένα μυστικό για το κλάδεμα της μουσμουλιάς

Συμπληρωματικά του κλάδέματος της μουσμουλιάς, για να πετύχουμε μεγάλα και ομοιόμορφα μούσμουλα καθώς και για την πρωίμηση της παραγωγής, αφαιρούμε τους μικρότερους καρπούς της μουσμουλιάς που έχουν σχηματιστεί καθώς και όσους τρίβονται μεταξύ τους. Περισσότερα άρθρα για το κλαδέμα των δέντρων

Το άρθρο Πότε και πώς γίνεται το κλάδεμα της μουσμουλιάς: Ο απόλυτος αναλυτικός οδηγός εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

• Αιγίνης (ΠΟΠ) → η πιο αρωματική, αλλά θέλει υψηλή υγρασία Ιουλίου–Αυγούστου
• Κερμαν (Kerman) → η πιο παραγωγική (μέχρι 500 kg/στρέμμα), ανθεκτική στην ξηρασία
• Πόντικης (τοπική Φθιώτιδας–Εύβοιας) → πολύ ανθεκτική στο ψύχος
• Λάρνακας (εισαγωγή Κύπρου) → πρώιμη συγκομιδή (10–20 Αυγούστου)

Υποκείμενο:

• Pistacia terebinthus (αγριοκοκκινιά) → για ξηρικά–ημιξηρικά
• Pistacia atlantica → για βαθιά, γόνιμα εδάφη
• UCB-1 (υβρίδιο) → +35% απόδοση & αντοχή στη Verticillium (από το 2023 διαθέσιμο και στην Ελλάδα)

Πηγή: Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών – Μελέτη 2022-2024 Μυστικό 2 – Σωστή απόσταση φύτευσης & κατεύθυνση γραμμώνΝέες εντατικές φυτείες 2024–2025:

• 6 × 5 m (333 δέντρα/στρέμμα) → κλασική
• 5 × 4 m (500 δέντρα/στρέμμα) → μόνο με Kerman + UCB-1 και μηχανοποίηση
• 7 × 4 m (357 δέντρα) → ιδανικό για Αίγινα (καλύτερος αερισμός, λιγότερη βοτρύτης)

Κατεύθυνση γραμμών: Βορράς–Νότος για ομοιόμορφο φωτισμό και των δύο πλευρών του δέντρου.Μυστικό 3 – Επικονίαση: το 50% της επιτυχίαςΗ φιστικιά είναι δίοικη και χρειάζεται 1 αρσενικό ανά 20–25 θηλυκά.
Καλύτερες αρσενικές ποικιλίες 2025:

• Πέτρος (ελληνική επιλογή) → ταυτόχρονη ανθοφορία με Αιγίνης & Kerman
• Chico → για πολύ πρώιμες και πολύ όψιμες θηλυκές

Tip: Τοποθετήστε 4–6 κλαδιά ανθοφόρα αρσενικού σε κουβά με νερό πάνω στο θηλυκό δέντρο την περίοδο 20 Μαρτίου–10 Απριλίου αν ο αέρας είναι ανύπαρκτος.Μυστικό 4 – Πότισμα με βάση το έλλειμμα υγρασίας εδάφουςΗ φιστικιά αντέχει την ξηρασία, αλλά για αποδόσεις >350 kg/στρέμμα χρειάζεται:

• Μάιος–Ιούνιος: 30–40 mm/εβδομάδα
• Ιούλιος–Αύγουστος: 50–60 mm/εβδομάδα (κρίσιμη περίοδος πλήρωσης καρπού)

Χρυσός κανόνας: Ποτίζετε όταν η τάση υγρασίας στα 60 cm φτάσει τα -50 έως -60 kPa (εντατική) ή -80 kPa (ξηρική).
Εργαλεία μέτρησης: Tensiometers ή αισθητήρες Decagon / Aquaspy.Μυστικό 5 – Λίπανση ακριβείας (τα 3 κρίσιμα στοιχεία)

1. Άζωτο: 12–18 μονάδες/στρέμμα/έτος (50% Μάρτιο, 50% Μάιο–Ιούνιο)
2. Κάλιο: 25–35 μονάδες (το κάλιο = μέγεθος & γέμιση ψίχας)
3. Βόριο: 1,5–2 kg καθαρού βορίου/στρέμμα σε 3 δόσεις (Φεβρουάριο, Απρίλιο, Ιούνιο) → +28% ανοιχτά φιστίκια

Προσοχή: Υπερβολικό άζωτο μετά τον Ιούνιο → πολύ φυλλωσιό, λιγότερη παραγωγή + βοτρύτης.Μυστικό 6 – Κλάδεμα καρποφορίας (το πιο παρεξηγημένο)Η φιστικιά καρποφορεί σε ετήσιους βλαστούς.
Τεχνική «3D» που χρησιμοποιούν οι παραγωγοί της Αίγινας:

• Διαγραφή (αφαίρεση) λαίμαργων & κάθετων βλαστών
• Διάστρωση (άνοιγμα κορυφής για φως)
• Διακλάδωση (κλάδεμα 1/3 των περσινών βλαστών για νέα καρποφόρα όργανα)

Πότε: Δεκέμβριος–Ιανουάριος (όχι μετά τις 10 Φεβρουαρίου → καθυστερεί ανθοφορία).Μυστικό 7 – Αντιμετώπιση ψευδόκοκκου & βοτρύτηΑπό το 2022 ο ψευδόκοκκος Planococcus ficus έχει γίνει ο Νο1 εχθρός.
Πρωτόκολλο 2025:

• Χειμωνιάτικος ψεκασμός με θερινό πολτό + 2% παραφινέλαιο (Ιανουάριος–Φεβρουάριος)
• 2 ψεκασμοί Spirotetramat (Movento) ή Flonicamid στα τέλη Μαΐου–αρχές Ιουνίου
• Βοτρύτης: 3 εναλλασσόμενοι ψεκασμοί (cyprodinil + fludioxonil, boscalid, iprodione) Ιούλιο–Αύγουστο

Βιολογική λύση: Cryptolaemus montrouzieri + αρπακτικά Anthocoris.Μυστικό 8 – Συγκομιδή την κατάλληλη στιγμήΗ τέλεια στιγμή είναι όταν το εξωτερικό περίβλημα (hull) έχει ροζ–κόκκινο χρώμα και αρχίζει να σκάει εύκολα με το χέρι, ενώ η ψίχα έχει πάρει το χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα.
Πρώιμη συγκομιδή → μικρό μέγεθος + χαμηλή τιμή.
Όψιμη → αύξηση aflatoxines & σάπισμα.Μυστικό 9 – Μηχανοποιημένη συγκομιδή & ξήρανσηΟι νέοι δονητές κορμού (2024–2025) μειώνουν το κόστος συγκομιδής κατά 60%.
Ξήρανση:

• Μέσα σε 24–36 ώρες σε σιλό με αέρα 38–42°C και υγρασία <8%
• Αποθηκεύστε σε ψυγείο 0–4°C για να διατηρήσετε το πράσινο χρώμα της ψίχας.

Μυστικό 10 – Εναλλαγή καρποφορίας (alternance) – πώς να την ελαχιστοποιήσετεΤεχνικές:

• Αραίωμα καρπού με ethephon 300–400 ppm τον Μάιο (έτος υπερφόρτωσης)
• Έντονο κλάδεμα καρποφορίας μετά από χρονιά υπερπαραγωγής
• Εξισορρόπηση N/K άζωτο–καλίου

Μυστικό 11 – Κόστος φύτευσης & απόσβεση 2025Κόστος νέας φυτείας (6×5 m, Kerman/UCB-1):

• Δέντρα + φύτευση: 2.800–3.200 €/στρέμμα
• Άρδευση σταγόνας: 1.200–1.500 €
• Συνολικό: 5.500–7.000 €/στρέμμα

Απόσβεση:

• 5ος–6ος χρόνος: πρώτη μικρή παραγωγή
• 9ος–10ος χρόνος: πλήρης απόδοση 350–450 kg ψίχας/στρέμμα × 12–14 € = 4.200–6.300 €/στρέμμα μικτά

Μυστικό 12 – Πιστοποίηση ΠΟΠ Φιστίκι Αιγίνης & GlobalGAPΤο ΠΟΠ Φιστίκι Αιγίνης παίρνει +2,5–4 €/kg από το συμβατικό.
Απαραίτητες πιστοποιήσεις 2025:

• GlobalGAP + GRASP
• ISO 22000
• BRC ή IFS για εξαγωγές

ΣυμπέρασμαΗ φιστικιά δεν είναι πλέον «τυχερό παιχνίδι». Με τα παραπάνω 12 μυστικά και σύγχρονες πρακτικές, η απόδοση μπορεί να φτάσει τα 450–500 kg ψίχας/στρέμμα με καθαρό κέρδος 3.500–5.000 €/στρέμμα ετησίως από τον 10ο χρόνο και μετά.Πηγές & Επιστημονικές Αναφορές

1. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών – «Νέες ποικιλίες & υποκείμενα φιστικιάς» (2024)
2. ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ – «Οδηγός ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας φιστικιάς» (2025)
3. ΥπΑΑΤ – Στατιστικά παραγωγής φιστικιού 2020-2024
4. California Pistachio Research Board – Μελέτες UCB-1 & Kerman
5. FAO – Pistachio Production Manual 2022

Χρήσιμα Links

• https://www.minagric.gr (ΥπΑΑΤ – επιδοτήσεις νέων φυτειών)
• https://www.elgo.gr (οδηγίες φυτοπροστασίας)
• https://www.aegina-pistachio.gr (Συνεταιρισμός ΠΟΠ Αίγινας)
• https://pistachio.gr (ενημερωτικές τιμές παραγωγού 2025)

Καλή επιτυχία στην καλλιέργειά σας!

Το άρθρο 12 Μυστικά για την Καλλιέργεια της Φιστικιάς (Pistacia vera) εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Καρποφόρα δέντρα για το μπαλκόνι σου

Προηγούμενο

Επόμενο

Το άρθρο Καρποφόρα δέντρα για το μπαλκόνι σου Δαμασκηνιά Λεμονιά εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Βοτανική ταξινόμηση: Η επιστημονική ονομασία της καλλιεργούμενης συκιάς είναι Ficus carica που ταξινομείται στην οικογένεια Moraceae

Καταγωγή: Από τις περιοχές της Μικράς Ασίας και της νότιας Αραβίας

Άλλες ονομασίες: Ονομάζεται fig tree στα αγγλικά

Εμπορεύσιμο τμήμα καλλιέργειας: Ο καρπός της συκιάς είναι το εδωδιμο τμήμα του φυτού. Καταναλώνεται νωπός ή αποξηραμένος. Από τον καρπό παρασκευάζονται γλυκά του κουταλιού και μαρμελάδα. Τα ξερά σύκα αποθηκεύεται και καταναλώνονται όλο το χρόνο και και θεωρείται τροφή υψηλής διατροφικής αξίας.

Στοιχεία παραγωγής στην Ελλάδα: Η συκιά καλλιεργείται στις περιοχές περισσότερες περιοχές της κεντρικής και νότιας Ελλάδας, στην Πελοπόννησο, Κρήτη και Στερεά Ελλάδα. Επιπλέον, καλλιεργείται στα νησιά όπως Λέσβο, Σάμο και Χίο. Σε μικρότερες εκτάσεις και πιο περιορισμένα καλλιεργείται στη Θεσσαλία, και τη Μακεδονία.

Άλλα είδη με παρόμοια χρήση: Όλες οι παραγωγικές ποικιλίες προέρχονται από την ήμερη συκιά. Υπάρχει επίσης και η άγρια συκιά που παράγει μικρούς καρπούς μη εμπορεύσιμους.

Βοτανικά χαρακτηριστικά

Ύψος – Ανάπτυξη φυτού: Το ύψος του φυτού διαμορφώνεται συνήθως στα 3-4 μέτρα για να μπορεί να γίνεται ευκολότερα η συλλογή των καρπών και η περιποίηση της κόμης. Στη φύση οι αγριοσυκιές μπορεί να φτάσουν και τα 10 μέτρα σε ύψος.

Φύλλα: Τα φύλλα της συκιάς είναι μεγάλα, παλαμοειδή, σκληρά και φέρουν ελαφρύ χνούδι. Έχουν βαθύ πράσινο χρώμα και έντονες νευρώσεις.

Άνθη: Ανάλογα με το γένος των ανθέων η συκιά εμφανίζει στη φύση δύο τύπους δένδρων. Υπάρχουν αρσενικά δέντρα (αγριοσυκιες) που είναι μονοικα και θηλυκά δέντρα που είναι δίοικα. Για τη γονιμοποίηση των ανθέων πολύ σημαντική είναι η παρουσία ενός εντόμου, του ψήνα.

Καρποί: ο καρπός του σύκου είναι αχαίνιο.

Παράγοντες που επηρεάζουν την καλλιέργεια

Φως: Προτιμάει τα ηλιόλουστα σημεία.

Θερμοκρασία: Αν και φυλλοβόλο η συκιά δεν χρειάζεται πολύ χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα ώστε να διαφοροποιήσει τους ανθοφόρους οφθαλμούς της. Αντιθέτως είναι ευαίσθητη σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για αυτό το λόγο και συνήθως δεν απαντάται σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.

Έδαφος-Χώμα: Αναπτύσσεται σε όλα τα εδάφη εκτός από τα βαριά αργιλώδη τα οποία εμποδίζουν την ανάπτυξη υγιούς και εύρωστου ριζικού συστήματος. Κατάλληλα εδάφη είναι αυτά με pH 6-7,8.

Υγρασία: Δεν είναι καθόλου ανθεκτική σε εδάφη μη αποστραγγιζόμενα.

Καλλιεργητικές εργασίες και περιποιήσεις που χρειάζεται:

Πότισμα: Παλαιότερα η συκιά μπορούσε να καλλιεργηθεί χωρίς πότισμα το καλοκαίρι. Πλέον όμως για να είναι παραγωγικά τα δέντρα χρειάζονται καλοκαιρινά ποτίσματα. Ιδιαίτερα τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο η συκιά χρειάζεται πότισμα μία φορά ανά 7 έως 10 μέρες.

Λίπασμα: Η λίπανση της συκιας γίνεται συνήθως με λιπάσματα ανθοφορίας και καρποφορίας καθώς και με προσθήκη κομπόστ και κοπριάς.

Λοιπές εργασίες: Η επικονίαση των ανθέων της συκιάς γίνεται με τη βοήθεια ενός εντόμου με το όνομα ψήνα.

Πότε και πως γίνεται το κλάδεμα στη συκιά

Το κλάδεμα στη Συκιά γίνεται κατά τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο με κρύο ώστε το δέντρο να μην έχει πολλούς χυμούς. Τα τελευταία χρόνια το κλάδεμα γίνεται και αμέσως μετά τη συγκομιδή κάτι που φαίνεται ότι έχει καλά αποτελέσματα και μειώνει σημαντικά το κόστος της καλλιέργειας.

Κατά το κλάδεμα πρέπει πάντα να φοράμε μακριά ρούχα και γάντια ενώ πρέπει να προστατεύουμε και το πρόσωπό μας καθώς οι χυμοί που μπορεί να φύγουν από το δέντρο κατά το κόψιμο των κλαδιών να προκαλέσουν αλλεργίες στο δέρμα μας.

Στα μεγάλα παραγωγικά δέντρα κάνουμε κλάδεμα καρποφορίας. Το κλάδεμα καρποφορίας είναι ένα σχετικά ελαφρύ κλάδεμα που διενεργείται περιμετρικά του δέντρου αλλά και στο κέντρο του.

Σπανιότερα και μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος διενεργούμε πιο αυστηρό κλάδεμα, κλάδεμα ανανέωσης στα δέντρα. Στο κλάδεμα καρποφορίας κόβουμε περιφερειακά τα κλαδιά που γέρνουν προς τα κάτω ενώ από τη μέση του δέντρου αναφέρουμε ορισμένους βλαστούς ώστε να υπάρχει καλύτερος αερισμός και ευκολότερη είσοδος του ήλιου στο εσωτερικό του δέντρου

Ποιες είναι παραγωγικές ποικιλίες συκιάς

Ποικιλίες συκιάς πού συναντάμε στην Ελλάδα διακρίνονται ανάλογα με το χρώμα του καρπού σε έγχρωμες (μαύρες ή καφέ) και λεύκες καθώς και σε μονόφορες ή δίφορες.

Οι πιο γνωστές ποικιλίες και ιδιαίτερα παραγωγικές ποικιλίες σύκου είναι οι εξής: Κύμης, Καλαμών, Βασιλική μαύρη, Βασιλική λευκή, Φρακασάνα, Πολιτικό, Μαύρα Μαρκοπούλου, Αποστολιάτικα και άλλες. Επιπλέον καλλιεργούνται και ξένες ποικιλίες όπως η Mission και η Kadota. Όλες οι ποικιλίες έχουν προκύψει από την ήμερη συκιά.

Πως πολλαπλασιάζεται η συκιά;

Πολλαπλασιάζεται εύκολα με χειμερινά μοσχεύματα. Επιπλέον, μπορεί να πολλαπλασιαστεί με καταβολάδες, αλλα΄και από τις παραφυάδες που βγάζει.

Εμβολιασμός συκιάς: Παλιές ποικιλίες ή άγρια φυτά συκιάς μπορούν να εμβολιαστούν με παραγωγικές ποικιλίες με τη μέθοδο του ενοφθαλμισμού με ανάποδο “Τ” ή πλακίτη που γίνεται στις αρχές του Σεπτέμβρη

Διαβάστε επίσης:

• Έντομο κηροπλάστης ή ψώρα στη συκιά
• Καλλιέργειες: Οδηγός επεμβάσεων ανά μήνα
• Μύθοι για την ελιά, από την αρχαιότητα έως σήμερα

Το άρθρο Συκιά: κλάδεμα, λίπανση, πότισμα για υψηλή παραγωγή εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Η καλλιέργεια της μανταρινιάς είναι αρκετά διαδεδομένη στον ελληνικό χώρο, ιδιαίτερα σε νότιες περιοχές της χώρας, όπως και τα άλλα εσπεριδοειδή δέντρα, η , η και η .

Τα μανταρίνια θεωρούνται καρποί με σημαντική διατροφική αξία, καθώς αποτελούν πλούσια πηγή βιταμίνης C, μετάλλων, αντιοξειδωτικών και φυτικών ινών.

Μπορούμε να φυτέψουμε μανταρινιά στον κήπο μας, στο χωράφι, ακόμα και σε γλάστρα στο μπαλκόνι για να το διακοσμήσουμε και να δώσουμε μία ξεχωριστή νότα με το καταπράσινο φύλλωμα, την πλούσια λευκή ανθοφορία και τους γυαλιστερούς πορτοκαλί καρπούς της μανταρινιάς.

Ας δούμε λοιπόν αναλυτικά ποιες είναι οι βασικές ποικιλίες μανταρινιάς που φυτεύονται στη χώρα μας, καθώς και χρήσιμες συμβουλές για την φροντίδα και την καλλιέργεια της μανταρινιάς ώστε να απολαύσουμε πλούσια παραγωγή μανταρινιών.

Υπάρχουν πολλές ποικιλίες μανταρινιάς, πρώιμες και όψιμες, μικρόκαρπες και μεγαλόκαρπες, με καρπούς με σπόρια (κουκούτσια) ή χωρίς, που μπορούμε να επιλέξουμε.

Η μανταρινιά, όπως και τα περισσότερα εσπεριδοειδή, ευδοκιμεί σε μέση σύστασης εδάφη που διαθέτουν καλή γονιμότητα και ικανοποιητική αποστράγγιση. Αν και η μανταρινιά είναι το πιο ανθεκτικό σε ψύχος από τα εσπεριδοειδή, ο καρπός της, λόγω του μικρού μεγέθους και του λεπτού φλοιού είναι πιο ευαίσθητος.

Οι δυνατοί βοριάδες, το χαλάζι και το χιόνι προκαλούν καταστροφές στη βλάστηση και στην παραγωγή των καρπών της μανταρινιάς. Αντίθετα, οι καρποί της μανταρινιάς είναι πιο ανθεκτικοί σε υψηλές θερμοκρασίες αν και όταν είναι άμεσα εκτεθειμένοι στον ήλιο ίσως εμφανίσουν ηλιεγκαύματα.

Φυτεύουμε τις μανταρινιές σε αποστάσεις 4-5 μέτρα μεταξύ των γραμμών φύτευσης και 4 μέτρα μεταξύ των θέσεων φύτευσης. Πυκνότερες φυτεύσεις της μανταρινιάς είναι καλό να αποφεύγονται καθώς συντελούν σε μειωμένη ηλιοφάνεια, κακό αερισμό του φυλλώματος και υποβάθμιση της παραγωγής.

Κατάλληλη εποχή για την φύτευση της μανταρινιάς είναι μέσα στην άνοιξη αφού περάσουν οι παγωνιές του χειμώνα και στις αρχές του φθινοπώρου. Αποφεύγουμε τη φύτευση της μανταρινιάς την περίοδο του χειμώνα αλλά και μέσα στο καλοκαίρι όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες.

Η μανταρινιά μπορεί να καλλιεργηθεί εύκολα σε γλάστρα στο μπαλκόνι, στην αυλή και τη βεράντα μας όπως άλλωστε κάνουμε και τα άλλα αγαπημένα εσπεριδοειδή δέντρα, στην , στην και στην .

Βέβαια, η φύτευση της μανταρινιάς σε γλάστρα κυρίως για καλλωπιστικούς σκοπούς για το καταπράσινο φύλλωμα που έρχεται σε αντίθεση με το πορτοκαλί χρώμα των μανταρινιών και όχι για τη συγκομιδή των καρπών που είναι σίγουρα πολύ περιορισμένη.

Για τη φύτευση της μανταρινιάς στη γλάστρα, προτιμούμε ηλιόλουστο σημείο με νότιο προσανατολισμό, αρκετά προφυλαγμένο από τους ανέμους, και ειδικά τους βοριάδες που μπορούν να προκαλέσουν σημαντική πτώση φύλλων και καρπών.

, αρκετά μεγάλη, με βάθος και διάμετρο τουλάχιστον 40-50 εκατοστών, τοποθετούμε μία στρώση χαλικιών στη βάση της γλάστρας για καλύτερη αποστράγγιση του νερού, και τη γεμίζουμε με γενικής χρήσης ή ειδικό φυτόχωμα για .

Ποτίζουμε συχνά τις μανταρινιές καθώς ευδοκιμούν σε δροσερό περιβάλλον και χρειάζονται εδαφική υγρασία. Ειδικά την ζεστή περίοδο του καλοκαιριού, η μανταρινιά χρειάζεται συχνό πότισμα, κάθε 2-3 μέρες, ενώ την περίοδο της άνοιξης και του φθινοπώρου ποτίζουμε μια φορά τη βδομάδα.

Προσέχουμε και εξασφαλίζουμε καλό πότισμα για τα νεαρά δενδρύλλια μανταρινιάς για να αναπτύξουν πλούσιο ριζικό σύστημα. Κατάλληλο σύστημα ποτίσματος, είναι το σύστημα με σταγόνες που εξασφαλίζει αποτελεσματικό πότισμα, εξοικονόμηση νερού και μειωμένη ανάπτυξη αγριόχορτων (ζιζανίων).

Για πλούσια παραγωγή στην καλλιέργεια της μανταρινιάς πραγματοποιούμε αρχικά δύο λιπάνσεις κατά την καλλιεργητική περίοδο, μία στις αρχές της άνοιξης και μία στις αρχές του καλοκαιριού με πλήρες βιολογικό λίπασμα που περιέχει , και .

Για να ενισχύσουμε την παραγωγή μας με ζουμερά και νόστιμα μανταρινιά, κάνουμε μια τρίτη λίπανση στις αρχές του φθινόπωρου με βιολογικό λίπασμα υψηλής περιεκτικότητας σε κάλιο.

Η καλλιέργεια της μανταρινιάς είναι ευαίσθητη σε έλλειψη θρεπτικών στοιχείων όπως ο , ο και το , γι’ αυτό είναι αρκετές φορές αναγκαίο να κάνουμε συμπληρωματικά ψεκασμούς με κατάλληλα την περίοδο της άνοιξης.

Τα σημαντικότερα έντομα που προσβάλλουν τις μανταρινιές είναι η , η , η κόκκινη ψώρα, η μύγα της Μεσογείου, καθώς και ο που κάνει ζημιά στα νεαρά φύλλα της μανταρινιάς.

Για να τα αντιμετωπίσουμε, χρησιμοποιούμε όπως ο , η και τα που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα.

Στις μανταρινιές όπως και στα υπόλοιπα εσπεριδοειδή συναντάμε έκκριση κόλλας που οφείλεται στον μύκητα φυτόφθορα (Phytopthora) που εκδηλώνεται στην βάση του κορμού του δέντρου και στις ρίζες. Για την , αλείφουμε τον κορμό του δέντρου μέχρι ένα μέτρο με βορδιγάλιο πολτό και φροντίζουμε να μην έρχεται σε επαφή με το νερό ποτίσματος.

Κλαδεύουμε τις μανταρινιές, από τις αρχές της άνοιξης που τελειώνουν οι παγωνιές του χειμώνα μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, σε κάθε περίπτωση, μετά το τέλος της καρποφορίας της. Ο ακριβής χρόνος κλαδέματος εξαρτάται από την ποικιλία της μανταρινιάς καθώς και από τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή.

Κλαδεύουμε κάθε χρόνο ελαφρά τις μανταρινιές διατηρώντας τα δέντρα σε κυπελλοειδές σχήμα και σε σχετικά χαμηλό ύψος για να γίνεται πιο εύκολα η συγκομιδή.

Απομακρύνουμε τους αδύνατους βλαστούς, κλαδιά που μπλέκονται μεταξύ τους καθώς και τους λαίμαργους, χοντρούς κατακόρυφους βλαστούς που βρίσκονται στο εσωτερικό του φυλλώματος ώστε να εξασφαλίζουμε καλό αερισμό και φωτισμό.

Παράλληλα, αφαιρούμε την πλάγια χαμηλή βλάστηση (ποδιές) που έχει εξασθενήσει για να δυναμώσουμε την ανάπτυξη της υπόλοιπης βλάστησης που θα μας δώσει καλύτερη καρποφορία.

Η μανταρινιά μπορεί να πολλαπλασιαστεί με σπόρο, με μοσχεύματα και με μπόλιασμα ώστε να δημιουργήσουμε καινούρια δέντρα μανταρινιάς από τις αγαπημένες μας ποικιλίες. Παρακάτω, περιγράφουμε συνοπτικά τους κυριότερους τρόπους πολλαπλασιασμού της μανταρινιάς.

Τα κυριότερα προβλήματα που συναντάμε στην καλλιέργεια της μανταρινιάς είναι το κιτρίνισμα, η πτώση και το καρούλιασμα των φύλλων, το σκάσιμο και οι κηλίδες στους καρπούς, καθώς και το μαύρισμα των φύλλων και των καρπών. Παρακάτω, περιγράφουμε τα συμπτώματα των προβλημάτων στις μανταρινιές για να τα αναγνωρίζουμε έγκαιρα και να τα αντιμετωπίζουμε.

Το κιτρίνισμα και η πτώση των φύλλων της μανταρινιάς μπορεί να εμφανιστεί σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας, σε συνθήκες ξηρασίας αλλά και λόγω ανεπαρκούς λίπανσης και έλλειψης θρεπτικών στοιχείων όπως , , και .

Τα φύλλα της μανταρινιάς παρουσιάζουν στρίψιμο και καρούλιασμα όταν έχουν προσβληθεί από το έντομο της και του που προκαλούν αυτά τα χαρακτηριστικά συμπτώματα στην τρυφερή βλάστηση της μανταρινιάς.

Tα μανταρίνια είναι ευαίσθητα σε σκασίματα και εμφάνιση κηλίδων στον φλοιό των καρπών λόγω απότομων μεταβολών θερμοκρασίας και υγρασίας. Για να το αντιμετωπίσουμε, κάνουμε σταθερά ποτίσματα και ψεκάζουμε το φύλλωμα και τους καρπούς με για να αυξήσουμε τη σταθερότητα του φλοιού.

Τα φύλλων της μανταρινιάς και οι καρποί της εμφανίζουν μαυρίσματα λόγω του μύκητα της καπνιάς που αναπτύσσεται πάνω σε μελιτώματα εντόμων που προσβάλλουν τη μανταρινιά όπως η , ο , η , και ο . Για την ς, ψεκάζουμε με βιολογικά σκευάσματα χαλκού και θερινού πολτού.

Η πτώση μανταρινιών είναι συχνό φαινόμενο που μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη νερού τους καλοκαιρινούς μήνες, ή σε υπερβολική λίπανση με λίπασμα αζώτου. Επίσης, τα μανταρίνια μπορεί να πέφτουν λόγω έντονης παγωνιάς και χαλάζι καθώς και σε προσβολή από το έντομο της μύγας της Μεσογείου.

Το άρθρο Τα μυστικά για την καλλιέργεια της μανταρινιάς εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το πορτοκάλι εκτός από μοναδική γεύση, διαθέτει και σημαντική διατροφική αξία καθώς είναι πλούσια πηγή βιταμίνης C, αντιοξειδωτικών, μετάλλων και φυτικών ινών και συμμετέχει στα περισσότερα προγράμματα διατροφής.

Μπορούμε επίσης να φυτέψουμε για να διακοσμήσουμε το μπαλκόνι μας, απολαμβάνοντας τα πανέμορφα λευκά άνθη και την ξεχωριστή ομορφιά του.

Ας δούμε λοιπόν τις κυριότερες ποικιλίες πορτοκαλιές που μπορούμε να φυτέψουμε καθώς και χρήσιμες συμβουλές για τη φροντίδα που χρειάζεται η καλλιέργεια της πορτοκαλιάς, ώστε να απολαμβάνουμε ολόφρεσκα και ζουμερά πορτοκάλια από τον κήπο ή το χωράφι μας.

Μπορούμε να επιλέξουμε αρκετές ποικιλίες πορτοκαλιάς για να φυτέψουμε από οξύχυμες κοινές και ομφαλοφόρες ποικιλίες μέχρι τις γλυκόχυμες ποικιλίες, καθώς και τις ποικιλίες σανγκουίνι με κόκκινη σάρκα.

Η καλλιέργεια της πορτοκαλιά ευδοκιμεί σε μέσης σύστασης εδάφη, αμμοαργιλλώδη ή αργιλλοαμμώδη, γόνιμα, βαθιά, με χαμηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο που διαθέτουν καλή αποστράγγιση.

Για να μας δώσουν πλούσια παραγωγή, οι πορτοκαλιές χρειάζονται απαραίτητα ήπιες δροσερές συνθήκες, χωρίς πολύ υψηλές και χαμηλές θερμοκρασίες ή απότομες μεταβολές.

Η καλλιέργεια της πορτοκαλιάς προτιμά ηλιόλουστες και θερμές περιοχές για να ευδοκιμήσει και να δώσει ποιοτικούς καρπούς. Οι δυνατοί άνεμοι, ειδικά οι ψυχροί βοριάδες, το χαλάζι και το χιόνι προκαλούν μείωση της βλάστησης και της παραγωγής, καθώς και υποβάθμιση της ποιότητας των καρπών της πορτοκαλιάς.

Κατάλληλες για τις πορτοκαλιές είναι 4-5 μέτρα μεταξύ των γραμμών φύτευσης και 4 μέτρα μεταξύ των θέσεων φύτευσης. Αποφεύγουμε πυκνότερες φυτεύσεις στα δέντρα της πορτοκαλιάς για να εξασφαλίσουμε περισσότερη ηλιοφάνεια και καλύτερο αερισμό.

Η πορτοκαλιά μπορεί να καλλιεργηθεί στο μπαλκόνι ή τη βεράντα μας για να μεγαλώσει.

Η φύτευση της πορτοκαλιάς σε γλάστρα γίνεται, κυρίως, για καλλωπιστική χρήση λόγω του σκουροπράσινου φυλλώματος και των πορτοκαλί καρπών και όχι τόσο για παραγωγή πορτοκαλιών που είναι πολύ περιορισμένη σε σχέση με πορτοκαλιές που έχουν φυτευτεί στο έδαφος.

Επιλέγουμε ηλιόλουστο σημείο με νότιο προσανατολισμό για να τοποθετήσουμε τη γλάστρα της πορτοκαλιάς για να έχε πλουσιότερη βλάστηση και να μας χαρίσει περισσότερους καρπούς.

Για τη φύτευση της πορτοκαλιάς, χρησιμοποιούμε μία μεγάλη πήλινη ή πλαστική γλάστρα, με βάθος και διάμετρο τουλάχιστον 40-50 εκατοστών, ώστε να αναπτυχθεί το ριζικό της σύστημα.

Γεμίζουμε τη γλάστρα γενικής χρήσης ή ειδικό για , ενισχυμένο με θρεπτικά συστατικά αφού πρώτα έχουμε προσθέσει μία στρώση χαλικιών στη βάση της γλάστρας για να εξασφαλίσουμε καλύτερη αποστράγγιση.

Οι πορτοκαλιές χρειάζονται συχνό πότισμα για να εξασφαλίσουμε ικανοποιητική εδαφική υγρασία στο ριζικό τους σύστημα. Ειδικά τους θερμούς μήνες του καλοκαιριού, απαιτεί τακτικό πότισμα κάθε 2-3 μέρες, ενώ την περίοδο της άνοιξης και του φθινοπώρου αρκεί μία φορά τη βδομάδα.

Η ποσότητα κάθε ποτίσματος σχετίζεται με διάφορους παράγοντες, όπως την στράγγιση του εδάφους, την ηλικία των δέντρων, καθώς και από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν.

Ειδικά τα νεαρά δενδρύλλια πορτοκαλιάς, όταν φυτεύονται απαιτούν καλά ποτίσματα για να αναπτυχθεί επαρκώς το ριζικό τους σύστημα, και να δώσουν γρήγορα νέα δυνατή βλάστηση. Κατάλληλο σύστημα ποτίσματος της πορτοκαλιάς, είναι το σύστημα άρδευσης με σταγόνες.

H καλλιέργεια της πορτοκαλιάς χρειάζεται τακτική λίπανση για να μας δώσει πλούσια βλάστηση και καλή παραγωγή κάθε χρόνο. Είναι απαραίτητο να προσθέσουμε πλήρη που περιέχουν , , , , καθώς επίσης ιχνοστοιχεία και .

Η λίπανση της πορτοκαλιάς γίνεται σε 3 στάδια: α) κάνουμε μία πρώτη λίπανση στις αρχές της άνοιξης, ενσωματώνοντας στο έδαφος το λίπασμα, β) δεύτερη λίπανση στις αρχές του καλοκαιριού και γ) τρίτη λίπανση με περισσότερο κάλιο την εποχή του φθινοπώρου.

Ενδεικτικά, ικανοποιητική ποσότητα λιπάσματος για πορτοκαλιές είκοσι ετών, είναι 1-1,5 κιλό λίπασμα σε κάθε λίπανση.

Το κλάδεμα της πορτοκαλιάς πρέπει να γίνεται από τις αρχές της άνοιξης μέχρι τα τέλη καλοκαιριού, αφού έχει ολοκληρωθεί η καρποφορία των δέντρων. Ο χρόνος του κλαδέματος εξαρτάται από την ποικιλία της πορτοκαλιάς και τις κλιματικές συνθήκες της περιοχής.

Σχετικά με τον τρόπο κλαδέματος της πορτοκαλιάς, εφαρμόζουμε κάθε χρόνο ελαφρύ κλάδεμα διατηρώντας την σε κυπελλοειδές σχήμα.

Απομακρύνουμε εσωτερικά αδύνατους βλαστούς καθπως και λαίμαργους (δυνατοί εσωτερικοί βλαστοί που δεν φέρουν καρποφορία) για να εξασφαλίσουμε καλύτερο αερισμό και φωτισμό. Παράλληλα, διατηρούμε την πορτοκαλιά μας σε ένα σταθερό ύψος.

Επίσης, αφαιρούμε τις ποδιές (πλάγια καρποφόρα βλάστηση σε χαμηλό ύψος) της πορτοκαλιάς που έχουν ασθενικούς βλαστούς και μικρή παραγωγή για να ενισχύσουμε τις πιο δυναμικές ποδιές.

Η καλλιέργεια της πορτοκαλιάς προσβάλλεται από αρκετά έντομα όπως η , ο η μύγα της Μεσογείου και ο , ενώ το έντομο του κάνει ζημιά στην τρυφερή βλάστηση στις νεαρές πορτοκαλιές.

Για την βιολογική αντιμετώπιση των εντόμων, ψεκάζουμε προληπτικά με όπως ο και τα που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα.

Επίσης, στις πορτοκαλιές συναντάμε το σύμπτωμα της κομμίωσης (έκκριση κόλλας) που οφείλεται στον μύκητα φυτόφθορα (Phytophtora) που επιβιώνει στο έδαφος και εκδηλώνεται στην βάση του κορμού (λαιμός) του δέντρου καθώς και στις ρίζες.

Για την βιολογική , αλείφουμε τον κορμό του δέντρου μέχρι ένα μέτρο με βορδιγάλιο πολτό (γαλαζόπετρα με ασβέστη) και φροντίζουμε η βάση του κορμού του δέντρου να μην έρχεται σε επαφή με το νερό άρδευσης.

Μεγάλος κίνδυνος για τις πορτοκαλιές είναι ο ιός της τριστέτσα που πρόσφατα εμφανίστηκε και στη χώρα μας και προσβάλλει ιδιαίτερα πορτοκαλιές που είναι εμβολιασμένες σε υποκείμενο νερατζιάς.

Η πορτοκαλιά μπορεί να πολλαπλασιαστεί με σπόρο, με μοσχεύματα και με εμβολιασμό. Παρακάτω, περιγράφουμε αναλυτικά πως θα δημιουργήσουμε καινούρια δέντρα πορτοκαλιάς από τις αγαπημένες μας ποικιλίες:

Αν δοκιμάσουμε να πολλαπλασιάσουμε την πορτοκαλιά με σπόρο, δεν θα μας δώσει δενδρύλλιο που να κάνει καρπούς ίδιας ποικιλίας με τον σπόρο που φυτέψαμε και θα πρέπει να τα εμβολιάσουμε με την επιθυμητή ποικιλία πορτοκαλιάς.

H πορτοκαλιά μπορεί να εμφανίσει διάφορα προβλήματα όπως κιτρίνισμα στα φύλλα, πτώση των ανθών, πτώση των καρπών μαύρισμα στα φύλλα και τους καρπούς. Ας δούμε λοιπόν παρακάτω τις αιτίες που προκαλούν αυτά τα προβλήματα για να μπορέσουμε να τα αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά.

Το κιτρίνισμα των φύλλων της πορτοκαλιάς μπορεί να εμφανιστεί σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας αλλά κα σε συνθήκες ξηρασίας ειδικά αν οι πορτοκαλιές έχουν μείνει απότιστες. Επίσης, τα φύλλα της πορτοκαλιάς παίρνουν κίτρινο χρώμα σε περίπτωση έλλειψη θρεπτικών στοιχείων όπως αζώτου, σιδήρου, ψευδαργύρου και μαγνησίου και θα πρέπει να προσθέσουμε κατάλληλο λίπασμα.

Tα άνθη της πορτοκαλιάς μπορεί να πέσουν σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας ή αν προσθέσουμε μεγάλες ποσότητες . Επίσης, αν οι πορτοκαλιές είναι εκτεθειμένες σε δυνατούς ανέμους, βοριάδες ή νοτιάδες, τότε μπορεί να πέσουν ή να καούν τα άνθη τους.

Είναι πολύ συχνό φαινόμενο το μαύρισμα των φύλλων και των καρπών της πορτοκαλιάς λόγω του που αναπτύσσεται πάνω σε μελιτώματα από έντομα όπως η μελίγκρα (αφίδες), ο , η και τον .

Για να το αντιμετωπίσουμε το μαύρισμα στα φύλλα και στους καρπούς της πορτοκαλιάς, θα πρέπει να ψεκάσουμε με βιολογικά σκευάσματα χαλκού και θερινού πολτού που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα.

Η πτώση των καρπών της πορτοκαλιάς μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη νερού τους καλοκαιρινούς μήνες, σε υπερβολική λίπανση με λίπασμα αζώτου, σε έντονη παγωνιά και χαλάζι καθώς και σε προσβολή από το έντομο της μύγας της Μεσογείου.

Κατάλληλη εποχή για να συγκομίσουμε τα ώριμα πορτοκάλια είναι όταν αποκτήσουν πορτοκαλί χρώμα και έχουν γλυκάνει καθώς διαθέτουν επαρκή περιεκτικότητα σε σάκχαρα. Για καλύτερη συντήρηση και αποθήκευση των πορτοκαλιών, τα διατηρούμε στο ψυγείο μέσα σε νάιλον σακούλα.

Το άρθρο 10 μυστικά για την καλλιέργεια της πορτοκαλιάς εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Με καταγωγή από τη βόρεια Αφρική και την περιοχή της Αραβίας, η χουρμαδιά είναι ένα είδος φοίνικα που φτάνει σε ύψος μέχρι 15-20 μέτρα και ζει περίπου 150 χρόνια.

Διαθέτει λεπτό κορμό και πάνω του αναπτύσσονται μακριά φύλλα που φτάνουν σε μήκος 3-5 μέτρων. Τα φύλλα της χουρμαδιάς διατηρούνται ασημοπράσινα για 4-5 χρόνια και μετά ξεραίνονται και λυγίζουν.

Η χουρμαδιά είναι δίοικο φυτό, διαθέτει δηλαδή αρσενικά και θηλυκά φυτά. Τα θηλυκά φυτά παράγουν τους χουρμάδες, τους νόστιμους κίτρινο-καφετί καρπούς στενόμακρού σχήματος, με τη γλυκιά γεύση, που περιέχουν χαρακτηριστικούς σπόρους με αυλακώσεις.

Οι χουρμάδες αποτελούν πλούσια πηγή ενέργειας και θεωρούνται υπερτροφές (superfood) καθώς περιέχουν σε φυσικά σάκχαρα, πρωτεΐνες, μέταλλα, βιταμίνες και φυτικές ίνες.

Η καλλιέργεια της χουρμαδιάς δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και ευδοκιμεί εύκολα στις νότιες περιοχές της χώρας μας. Θα τη συναντήσουμε σε πάρκα και πλατείες, ιδιαίτερα σε παραθαλάσσιες περιοχές, όπου δίνει ένα εξωτικό χαρακτήρα.

Ας δούμε αναλυτικά τι συνθήκες χρειάζεται η καλλιέργεια της χουρμαδιάς και τι φροντίδα θέλει για να απολαμβάνουμε τους πιο νόστιμους χουρμάδες από τον κήπο μας.

Υπάρχουν αρκετές ποικιλίες χουρμαδιάς (Phoenix dactylifera) που προέρχονται κυρίως από το Ιράν, την Αλγερία, την Αίγυπτο και το Μαρόκο. Οι ποικιλίες χουρμαδιάς, ανάλογα την υφή του καρπού του χουρμά, διαχωρίζονται σε μαλακές, ημίξηρες και ξηρές. Ορισμένες από τις πιο διαδεδομένες και δημοφιλείς ποικιλίες χουρμαδιάς που μπορούμε να καλλιεργήσουμε είναι η εξής:

Η καλλιέργεια της χουρμαδιάς ευδοκιμεί σε περιοχές με υποτροπικό κλίμα. Χρειάζεται ζεστά ξηρά καλοκαίρια μεγάλης διάρκειας, χωρίς βροχοπτώσεις για να παράγει καρπούς καλής ποιότητας.

Το δέντρο της χουρμαδιάς αναπτύσσεται σε μέρη με σχετικά ήπιους χειμώνες, καθώς δεν είναι ανθεκτικό σε παρατεταμένες συνθήκες έντονης παγωνιάς και θερμοκρασίες κάτω του -7°C.

Μπορούμε να φυτέψουμε τις χουρμαδιές σε μεγάλη ποικιλία εδαφών αρκεί το έδαφος να έχει καλό αερισμό και καλή αποστράγγιση.

Η χουρμαδιά αποτελεί ιδανική επιλογή , καθώς είναι περισσότερο ανθεκτική στην αλατότητα του εδάφους από οποιοδήποτε καρποφόρο δέντρο.

Η καλύτερη εποχή για να φυτέψουμε χουρμαδιές είναι μέσα στην άνοιξη αφού περάσουν οι παγωνιές του χειμώνα.

Κατά τη φύτευση, ανοίγουμε μεγάλους λάκκους με βάθος και πλάτος ενός μέτρου για να μπορέσει να αναπτυχθεί το ριζικό σύστημα του δέντρου και να στηρίξει το μεγάλο ύψος της χουρμαδιάς.

Στον λάκκο φύτευσης, προσθέτουμε , όπως η και το , για να ενισχύσουμε το χώμα και να το εμπλουτίσουμε με θρεπτικά συστατικά.

Για να έχουμε παραγωγή χουρμάδων, θα πρέπει να φυτέψουμε θηλυκό φυτό και να υπάρχει κοντά κάποιο αρσενικό φυτό χουρμαδιάς.

Σε επαγγελματικές καλλιέργειες χουρμαδιάς φυτεύεται 1 αρσενικό φυτό για κάθε 30 θηλυκά φυτά χουρμαδιάς, με στα 8-9 μέτρα μεταξύ των θέσεων φύτευσης και 9-10 μέτρα μεταξύ των γραμμών φύτευσης.

Για να έχουμε επικονίαση, γονιμοποίηση και καρπόδεση στις χουρμαδιές, την περίοδο της άνοιξης γίνεται μεταφορά της γύρης με τον άνεμο, από τα λουλούδια των αρσενικών φυτών στα λουλούδια των θηλυκών φυτών χουρμαδιάς.

Στις επαγγελματικές καλλιέργειες χουρμαδιάς γίνεται συχνά και τεχνητή επικονίαση, δηλαδή μεταφορά της γύρης από τους καλλιεργητές από τα αρσενικά στα θηλυκά άνθη. Με αυτόν τον τρόπο, επιτυγχάνεται μεγαλύτερο ποσοστό καρπόδεσης και μεγαλύτερη παραγωγή χουρμάδων.

Aν και η καλλιέργεια της χουρμαδιάς είναι αρκετά ανθεκτική στην ξηρασία, χρειάζεται πότισμα την άνοιξη και το καλοκαίρι, δηλαδή την περίοδο της ανθοφορίας και καρποφορίας για να έχει ικανοποιητική παραγωγή χουρμάδων.

Επίσης, οι χουρμαδιές πρέπει να ποτίζονται συχνά κατά τον πρώτο χρόνο φύτευσης, μέχρι να αναπτυχθεί ικανοποιητικά το ριζικό σύστημα των δέντρων.

Το υπερβολικό πότισμα της χουρμαδιάς και η κακή αποστράγγιση του εδάφους μπορεί να προκαλέσει σάπισμα στις ρίζες ή μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση καφέ κηλίδων στο φύλλωμα.

Η χουρμαδιά έχει αρκετές ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά και λίπασμα για να έχει καλή ανάπτυξη και πλούσια παραγωγή χουρμάδων.

Προσθέτουμε κάθε χρόνο πλήρες βιολογικό λίπασμα με ιχνοστοιχεία στις αρχές της άνοιξης, στις αρχές του φθινοπώρου και στις αρχές του καλοκαιριού.

Οι χουρμαδιές σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας του εδάφους και κακής αποστράγγισης, μπορούν να προσβληθούν από την μυκητολογική ασθένεια της φουζαρίωσης που προσβάλλει εσωτερικά το ξύλο της χουρμαδιάς και μπορεί να την ξεράνει.

Σημαντικό πρόβλημα για την χουρμαδιά είναι και το κόκκινο σκαθάρι που προσβάλλει τους φοίνικες του οποίου η καταπολέμηση είναι αρκετά δύσκολη.

Οι χουρμαδιές μπαίνουν σε παραγωγή όταν φτάνουν σε ηλικία 4-5 χρόνων, ενώ έρχονται σε πλήρη καρποφορία σε ηλικία 10-15 χρόνων. Οι καρποί της χουρμαδιάς ωριμάζουν την περίοδο Αυγούστου – Σεπτεμβρίου, ανάλογα την πρωιμότητα της ποικιλίας και ανάλογα τις κλιματολογικές συνθήκες της καλλιεργούμενης περιοχής.

Οι χουρμάδες σχηματίζονται σε τσαμπιά και δεν ωριμάζουν ταυτόγχρονα σε κάθε δέντρο. Η συλλογή των χουρμάδων γίνεται με το χέρι, έχει διάρκεια αρκετών εβδομάδων και είναι μία αρκετά απαιτητική καλλιεργητική εργασία.

Το κλάδεμα της χουρμαδιάς περιορίζεται μόνο στην αφαίρεση των ξεραμένων φύλλων. Αποτελεί ωστόσο μία δύσκολη διαδικασία, λόγω του μεγάλου ύψους των δέντρων της χουρμαδιάς.

Επιπλέον, στα νεαρά φυτά χουρμαδιάς, είναι απαραίτητη η αφαίρεση των παραφυάδων που βγαίνουν από τον κορμό για να μπορέσει να αναπτυχθεί καλύτερα το κεντρικό φυτό χουρμαδιάς.

Η χουρμαδιά πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα με τις παραφυάδες, τους βλαστούς που βγαίνουν από τον κορμό κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Αφαιρούμε τις παραφυάδες με ένα σκαλιδάκι, τις μεταφυτεύουμε σε μία γλάστρα για να ριζώσουν, και αφού περάσουν μερικοί μήνες τους μεταφυτεύουμε στην οριστική τους θέση. Ο πολλαπλασιασμός της χουρμαδιάς με παραφυάδες, δίνει φυτά χουρμαδιάς που έχουν ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά με το μητρικό φυτό.

Ο πολλαπλασιασμός της χουρμαδιάς μπορεί να γίνει και με σπόρο, ωστόσο είναι μία διαδικασία που συνήθως αποφεύγεται καθώς με αυτό τον τρόπο το φυτό που προκύπτει διαφέρει από την αρχική ποικιλία. Επιπλέον, από τους σπόρους μίας θηλυκής χουρμαδιάς, περίπου τα μισά φυτά που θα προκύψουν θα είναι αρσενικά και επομένως δεν μας δίνουν καρπούς.

Αν και στη χώρα μας δεν υπάρχουν οργανωμένες φυτείες χουρμαδιάς, αξίζει να επισημάνουμε ότι τα τελευταία χρόνια η καλλιέργεια της χουρμαδιάς προωθείται για αξιοποίηση στις παραθαλάσσιες περιοχές της Κρήτης, της νότιας Πελοποννήσου, στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα.

Το άρθρο Χουρμαδιά, ένας φοίνικας με πεντανόστιμους καρπούς εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το κατάλληλο κλάδεμα για τον καλύτερο αερισμό της κόμης μειώνει δραστικά τους πληθυσμούς των εχθρών.

ΚΟΚΚΙΝΗ ΨΩΡΑ

Η πτήση των αρσενικών της δεύτερης γενιάς βρίσκεται στην κορύφωσή της. Η καταπολέμηση της 2ης γενιάς της κόκκινης ψώρας είναι στρατηγικής σημασίας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του εχθρού, καθώς οι επόμενες γενιές είναι αλληλοεπικαλυπτόμενες και συνεπώς είναι δύσκολο να προσδιορισθούν.

Μόνο σε εκείνους τους οπωρώνες που παρατηρήθηκαν κατά την συγκομιδή, την περσινή περίοδο, πάνω από 4-10 άτομα της κόκκινης ψώρας ανά καρπό, με το μικρότερο όριο για τα μανταρίνια και το μεγαλύτερο για τα πορτοκάλια και αν η προσβολή ήταν ομοιόμορφη (δηλαδή αφορούσε τα περισσότερα δέντρα), να γίνει επέμβαση με τη λήψη του δελτίου με ένα από τα κατάλληλα φάρμακα, βλ λίστα που έχει σταλεί.

Σε όσους οπωρώνες έχουν έντονη προσβολή και έγινε καταπολέμηση της πρώτης γενιάς με νευροτοξικά σκευάσματα (ΔΓΠ 1.05/06/2019) καλό είναι να γίνει επανάληψη της επέμβασης αυτή την εποχή.

ΨΕΥΔΟΚΟΚΚΟΣ

Οι συλλήψεις στις φερομονικές παγίδες είναι ιδιαίτερα αυξημένες σε ορισμένες μόνο περιοχές. Να γίνει επέμβαση με τη λήψη του δελτίου στους οπωρώνες που κατά την περσινή χρονιά παρουσίασαν προβλήματα. Ο ψεκασμός μπορεί να συνδυασθεί με αυτόν της κόκκινης ψώρας. Κατάλληλα φάρμακα Βλ. λίστα που έχει σταλεί.

ΠΑΡΛΑΤΟΡΙΑ

Σε οπωρώνες της Θεσπρωτίας που παρουσιάζουν έντονες προσβολές να γίνει επέμβαση από την λήψη του δελτίου μέχρι 15 (δεκαπέντε) Αυγούστου . 

Το άρθρο Προστασία Εσπεριδοειδών από κοκκοειδή εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Πληροφορίες για το χρόνο ζωής των καρποφόρων δέντρων σε χρόνια και για το μετά από πόσα χρόνια αρχίζουν να παράγουν καρπούς.

Πληροφορίες για: Αμυγδαλιά, Αχλαδιά, Βερικοκιά, Δαμασκηνιά, Ελιά, Εσπεριδοειδή (Λεμονιά, Πορτοκαλιά, Μανταρινιά), Καρυδιά, Κερασιά, Κουκουναριά, Κυδωνιά, Λωττός, Μηλιά, Μουριά, Μουσμουλιά, Νεκταρινιά, Ροδακινιά, Ροδιά, Συκιά, Τζιτζιφιά, Φιστικιά, Χαρουπιά, Χουρμαδιά.

Τα δέντρα έχουν και αυτά το χρόνο ζωής τους. Όπως και οι άλλοι ζωντανοί οργανισμοί, μεγαλώνουν, μπαίνουν στην παραγωγική ηλικία και στη συνέχεια γερνούν και πεθαίνουν (ξεραίνονται). Παρακάτω θα βρείτε το μέσο χρόνο ζωής για πολλά παραγωγικά δέντρα.

Παράμετροι που επηρεάζουν το χρόνο ζωής ενός δένδρου

Ο πραγματικός χρόνος ζωής ενός δέντρου που παράγει καρπούς και έχετε στον κήπο ή τον δενδρόκηπο, εξαρτάται από πολλές παραμέτρους.

Παραμέτρους που εντάσσονται σε κατηγορίες όπως κλίμα, κατάσταση χώματος, ιδιαιτερότητες του μέρους που έχει φυτευτεί, φροντίδα που δέχεται.

Κάποιες από τις κύριες παραμέτρους που επηρεάζουν το χρόνο ζωής ενός δέντρου είναι:

• Τοπικές κλιματολογικές συνθήκες
• Χρονιές με πολύ ζέστη ή πολύ κρύο
• Χρονιές με λίγες βροχές (ξηρασία) ή χρονιές με πολλές βροχές
• Ποιότητα και κατάσταση εδάφους
• Τακτική και σωστή λίπανση
• Προσβολή από ασθένειες, έντομα, μύκητες
• Αντιμετώπιση ή όχι των προβλημάτων από ασθένειες, έντομα, μύκητες
• Πρακτικές κλαδέματος ή απουσία κλαδέματος και αφαίρεσης νεκρών κλαδιών

Επίσης έχει παρατηρηθεί ότι οι νάνες ποικιλίες έχουν μικρότερο χρόνο ζωής από ότι οι κανονικές.

Τέλος, ποικιλίες δέντρων που είναι καλύτερα προσαρμοσμένες σε μία περιοχή, ζουν περισσότερο από άλλα δέντρα που έχουν εισαχθεί σε αυτή την περιοχή.

​ Χρόνος ζωής δέντρων

Αμυγδαλιά (almond)

40 -50 χρόνια

Αχλαδιά (pear, asian pear)

150+ χρόνια

Βερικοκιά (apricot)

25 – 40 χρόνια

Δαμασκηνιά (plum cultivated)

15-30+ χρόνια

Ελιά (olive)

500+ χρόνια

Εσπεριδοειδή (citrus) (λεμονιά, πορτοκαλιά, μανταρινιά)

50+ χρόνια

Καρυδιά (walnut)

60+ χρόνια

Καρυδιά Πεκάν (pecan)

200+ χρόνια

Κερασιά (cherry)

15 – 30 χρόνια

Κερασιά Άγρια (cherry wild black)

200+ χρόνια

Κουκουναριά (pinyon pine)

Αιωνόβιο

Κυδωνιά (quince)

30-50 χρόνια

Λωτός (persimmon)

50-75 χρόνια

Μηλιά (apple)

50 – 150 χρόνια

Μουριά (mulberry)

300 χρόνια

Μουσμουλιά (loquat)

100+ χρόνια

Νεκταρινιά (nectarine)

15-20 χρόνια

Ροδακινιά (peach)

15-20 χρόνια

Ροδιά (pomegranate)

30+ χρόνια

Συκιά (fig)

30-40+ χρόνια

Τζιτζιφιά (jujube)

100+ χρόνια

Φιστικιά (pistachio)

150+ χρόνια

Χαρουπιά (carob)

100+ χρόνια

Χουρμαδιά (date palm)

150 χρόνια

Χρόνος που απαιτείται για να δώσει ένα δένδρο καρπούς

Όπως τα δέντρα δεν ζουν όλα για τα ίδια χρόνια, έτσι δεν δίνουν όλα το ίδιο γρήγορα καρπούς.

Τα έτη από την μεταφύτευση έως την πρώτη καρποφορία ενός δένδρου που αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα, ισχύουν με μία παραδοχή.

Αναφέρονται σε μπολιασμένα δέντρα που έχουμε αγοράσει από φυτώριο και έχουμε φυτέψει 1-2 χρόνια μετά το μπόλιασμά τους.

Αμυγδαλιά (almond): 2-4 χρόνια

Αχλαδιά (pear, asian pear): 4-6 χρόνια

Βερικοκιά (apricot): 2-5 χρόνια

Ελιά (olive): 2-3 χρόνια

Εσπεριδοειδή (citrus) (λεμονιά, πορτοκαλιά, μανταρινιά):1-3 χρόνια

Δαμασκηνιά (plum cultivated): 3-6 χρόνια

Καρυδιά (walnut): 4-5 χρόνια

Καρυδιά Πεκάν (pecan): 4-8 χρόνια

Κερασιά (cherry): 3-7 χρόνια

Κυδωνιά (quince): 3-5 χρόνια

Λωτός (persimmon): 3-4 χρόνια

Μηλιά (apple): 2-5 χρόνια

Μουριά (mulberry): 2-3 χρόνια

Μουσμουλιά (loquat): 2-3 χρόνια

Νεκταρινιά (nectarine): 2-4 χρόνια

Ροδακινιά (peach): 2-4 χρόνια

Ροδιά (pomegranate): 4 χρόνια

Συκιά (fig): 2-4 χρόνια

Τζιτζιφιά (jujube): 3 χρόνια

Φιστικιά (pistachio): 5-7 χρόνια

Χαρουπιά (carob): 6-7 χρόνια

Ελπίζω να βρήκατε χρήσιμες αυτές τις πληροφορίες.

Τέτοιες πληροφορίες για τα δέντρα μας βοηθούν να καταλάβουμε τι συμβαίνει με τα δέντρα μας αλλά και να κάνουμε προγραμματισμό στις φυτέψεις ώστε να έχουμε συνεχώς παραγωγή.

Πηγή:

LEAF Network

Φωτογραφία:

Photo by Brienne Hong on Unsplash

Tags: ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ • ΑΧΛΑΔΙΑ • ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ • ΔΕΝΔΡΑ • ΔΕΝΤΡΑ • ΕΛΙΑ • ΚΕΡΑΣΙΑ • ΚΗΠΟΣ • ΛΕΜΟΝΙΑ • ΜΑΝΤΑΡΙΝΙΑ • ΜΗΛΙΑ • ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ • ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ • ΡΟΔΙΑ • ΣΥΚΙΑ

Το άρθρο Πόσα χρόνια ζουν τα καρποφόρα δέντρα; εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Με το όνομά της έχουν “βαφτισθεί”, ως φόρος τιμής και εκτίμησης, δεκάδες ελληνικά χωριά, ενώ αποτελεί το μοναδικό δένδρο που παράγει αλεύρι, γι’ αυτό και είναι γνωστή και ως “ψωμόδενδρο”.

Η καστανιά είναι πανάρχαιο δέντρο όπως αποδεικνύεται από διάφορα ευρήματα της εποχής του Χαλκού. Ήταν η τροφή των φτωχών το μεσαίωνα.

Οι καστανιές είναι μεγάλα δέντρα συνήθως και το ύψος τους μπορεί να φτάσει τα 35 μέτρα. Είναι είτε αυτοφυή είτε καλλιεργούνται για τους νόστιμους καρπούς τους και για την καλή σε ποιότητα ξυλεία τους αλλά και σαν καλλωπιστικά σε διάφορα πάρκα. Οι καστανιές πρέπει να βρίσκονται σε υψόμετρο πάνω από 250 μέτρα και δεν ευδοκιμούν σε χαμηλότερα υψόμετρα.

 Στην Ελλάδα ο καστανάς είναι από τα πιο παλιά και παραδοσιακά επαγγέλματα και η εικόνα ενός ανθρώπου με μία μικρή ψησταριά με το όνομα φουφού,να ψήνει κάστανα το χειμώνα στους δρόμους των μεγάλων πόλεων έχει μείνει κλασσική. Καστανιές βρίσκονται κυρίως στη Θεσσαλία, Μακεδονία και στις ορεινές περιοχές της Κρήτης και της Λέσβου. Ονομαστές ποικιλίες είναι τα κάστανα Πηλίου και Κρήτης. Ειδικότερα στη Λέσβο ο τύπος του κάστανου φέρνει πιο πολύ στους μικρασιατικούς τύπους κάστανου παρά στους ηπειρωτικούς της Ελληνικής ενδοχώρας.

Υποτιμημένη από τους Έλληνες αγρότες, αλλά και την Πολιτεία παραμένει η καστανιά, που θα μπορούσε να καταστεί ένα δυναμικό προϊόν και να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση του εισοδήματος των ορεινών πληθυσμών σε πολλές περιοχές της χώρας μας δυστυχώς όμως λόγω των ελλείψεων πολιτικών στήριξης της ορεινής επαρχίας που εφαρμόζονται και στην αγροτική οικονομία καθώς και λόγω έλλειψης συγκεκριμένου σχεδίου, έχει φτάσει στο σημείο να εισάγει τη τελευταία δεκαετία 6000 τόνους νωπού κάστανου από τη Πορτογαλία, τη Τουρκία, και τελευταία και από τη Νότια Κορέα και τη Κίνα. Ενδεικτικό της πτώσης της εγχώριας παραγωγής είναι το γεγονός ότι τις δεκαετίες του 1960 και 1970 η Ελλάδα παρήγαγε 18000 τόνους κάστανα το χρόνο. Τη τελευταία δεκαετία παρήγαγε μονάχα 11000 τόνους. Τα αίτια που έγινε αυτή η ραγδαία μείωση της καλλιέργειας κάστανου εκτός από τις πολιτικές αιτίες έχει να κάνει και με φυσικές (έλκος της καστανιάς). Πάντως γίνονται και προσπάθειες βελτίωσης της παραγωγής. Από το 1992 γεωπόνοι κάνουν βιολογική καταπολέμηση σε ολόκληρη τη χώρα του μύκητα ‘έλκος της καστανιάς’ με αποτέλεσμα το τελευταίο χρόνο η παραγωγή να παρουσιάσει άνοδο στους 12000 τόνους, ίσως και ως τους 13000. Μέχρι στιγμής 17 νομοί σε όλη την Ελλάδα καταπολέμησαν το μύκητα και μένουν άλλοι 11 νομοί.

Τρόπος αναπαραγωγής :Πολλαπλασιάζονται με σπόρο, με μοσχεύματα και με εμβολιασμό. 

Τρόπος καλλιέργειας : 

Πυκνότητα φύτευσης : Σύμφωνα με την παραδοσιακή τεχνική, οι παραγωγοί φυτεύουν άγρια υποκείμενα στα κτήματά τους σε φυτευτικό σύνδεσμο από 8Χ8 έως 10Χ10 μ. Ένα απ’τα θετικά της καλλιεργειας είναι ότι η καλλιέργεια της καστανιάς δεν είναι πολύπλοκη όπως συμβαίνει με άλλες καλλιέργειες.  Το δέντρο ανθίζει κατά την άνοιξη και τα κάστανα ωριμάζουν από τις αρχές Σεπτεμβρίου μέχρι τέλη Νοεμβρίου ανάλογα με τις συνθήκες και τη ποικιλία.

Άρδευση-λίπανση : Αρχικά τον Ιούνιο είναι απαραίτητο να γίνει το πρώτο ράντισμα. Στη συνέχεια τον Ιούλιο πρέπει να γίνει το δεύτερο ράντισμα και πρέπει να κοπούν τα χορτάρια στο χωράφι και αμέσως να γίνει το πότισμα. Τον Αύγουστο γίνεται το τρίτο και τελευταίο ράντισμα ενώ ένα ακόμη κόψιμο χορταριών καθώς και πότισμα πρέπει να επαναληφθεί τον Σεπτέμβριο. Το μέγεθος του κάστανου έχει να κάνει με την υγρασία, τη ποικιλία και τη σύσταση του εδάφους.Τα ασβεστολιθικά πετρώματα είναι απαγορευτικά για την ανάπτυξη του φυτού.

Συγκομιδή : Πρέπει να τονιστεί εδώ ότι το μεγαλύτερο έξοδο για όλη τη καλλιέργεια είναι όταν έρθει η ώρα της συγκομιδής γιατί χρειάζονται πολλά εργατικά χέρια. Η συγκομιδή γίνεται με τίναγμα των καρπών του δέντρου και στη συνέχεια γίνεται μάζεμα με το χέρι. Μερικοί στρώνουν δίχτυα για πιο εύκολο μάζεμα. 

 Οταν τα δενδρύλλια φτάσουν σε ηλικία περίπου 3 ετών, τα νεαρά δένδρα αρχίζουν να καρποφορούν και τότε προβαίνουν σε εμβολιασμό (ενοφθαλμισμό ή με σχιστό και υπόφλοιο εγκεντρισμό) με εμβόλια τα οποία προμηθεύονται από εκλεκτούς φαινότυπους (plus trees) που κατά την κρίση τους εντοπίζουν σε δικά τους ή γειτονικά κτήματα. Ομως, στον 21ο αιώνα η προσέγγιση αυτή είναι εντελώς απαράδεκτη.

Οι παραγωγοί θα πρέπει πρώτα να προβαίνουν σε εδαφολογική ανάλυση των αγροτεμαχίων τους. Εάν το έδαφος είναι κατάλληλο, θα πρέπει να κάνουν έρευνα αγοράς και να προμηθεύονται τα δενδρύλλια επιθυμητής ποικιλίας ή προέλευσης. 

Εχθροί-ασθένειες : Μετά την καταπολέμηση του έλκους της καστανιάς και τον έλεγχο της μελάνωσης με φειδωλή άρδευση, δεν υπάρχει κανένας λόγος οι ενδιαφερόμενοι καλλιεργητές να καταφεύγουν σε γαλλικές ή άλλες ξενόφερτες ποικιλίες με άνοστο καρπό (“πατάτα”) και οι οποίες διαφημίζονται ως ανθεκτικές σε ασθένειες. Το αρνητικό όμως είναι ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν φυτώρια που να έχουν σφραγίδα πιστοποίησης και οι περισσότεροι καλλιεργητές αγοράζουν τα δέντρα από μη πιστοποιημένα φυτώρια με αποτέλεσμα η ποιότητα της παραγωγής να είναι αμφισβητούμενη.

Απόδοση-παραγόμενη βιομάζα : Κάθε δέντρο μπορεί να δώσει από 30-50 κιλά κάστανα. Το μέγιστο της απόδοσης θεωρείται το 50ο-60ο έτος της ηλικίας του. Ανάλογα με το είδος, μέσα στο περίβλημα καρπού υπάρχουν 2-3 καρποί και σε άλλα είδη μόνο ένας. Η απόδοση της καλλιέργειας καστανιάς δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητη. Με σημερινές τιμές, μια σύγχρονη, φροντισμένη φυτεία αποδίδει περίπου 350-400 ευρώ ανά στρέμμα τον χρόνο.

Μεταποιείται περίπου μόνο το 10% της παραγωγής σε γλυκό κουταλιού, σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου ποσοστό 30-40% μεταποιείται σε πλήθος προϊόντων, όπως αποφλοιωμένο στεγνό ή κονσερβοποιημένο κάστανο, καστανάλευρο, σκευάσματα αρτοποιίας, ζυμαρικά, ηδύποτα και μπύρα, πουρέ και κρέμα κάστανου, διάφορα γλυκίσματα, με κορυφαίο προϊόν το μαρόν γλασέ (marrons glaces). 

Είδη

Τα κυριότερα είδη καστανιάς είναι:

• Η Ευρωπαϊκή Καστανιά. Γρήγορα αναπτυσσόμενο δέντρο που φτάνει τα 30 μέτρα σε ύψος. Τα φύλλα του είναι πριονωτά και μεγάλα, τα κάστανα έχουν καφέ ή καστανόγκριζο ρυτιδωμένο φλοιό. Το ξύλο της Ευρωπαϊκής καστανιάς είναι σκληρό και ανθεκτικό, σχίζεται εύκολα και δεν προσβάλλεται από μύκητες και έντομα. Χρησιμοποιείται στην επιπλοποιία, στην παραγωγή δοκαριών, πασσάλων σαν οικοδομική ξυλεία (ανθεκτικές σανίδες) στην παραγωγή χαρτιού και στη βυρσοδεψία.
• Η Ιαπωνική καστανιά. Είναι δέντρο ή θάμνος με ύψος που φτάνει τα 10 μέτρα. Έχει φύλλα σχήματος καρδιάς και τα κάστανα που παράγει είναι μεγάλα αλλά όχι τόσο νόστιμα.
• Η Αμερικανική καστανιά. Το ύψος των δέντρων φτάνει τα 35 μέτρα και δίνει καλής ποιότητας ξυλεία ενώ και οι καρποί τους θεωρούνται από τους πιο νόστιμους. Το είδος κινδύνευσε με εξαφάνιση όταν το 1900 ένας μύκητας πρόσβαλλε τα δέντρα και προκάλεσε την ασθένεια «σήψη της καστανιάς». Όσες καστανιές παρέμειναν από την πανωλεθρία αυτή διασταυρώθηκαν με ανθεκτικές ασιατικές ποικιλίες.
• Η Κινεζική καστανιά. Τα δέντρα φτάνουν τα 18 μέτρα ύψος. Είναι ένα πολύ ανθεκτικό είδος στα έντομα και τις ασθένειες καθώς και στο σάπισμα. Αναπτύσσεται σε μεγάλα υψόμετρα, πάνω από 2000 μέτρα. Τα κάστανα της θεωρούνται πολύ νόστιμα.

Ευεργετικές και θεραπευτικές ιδιότητες

Το κάστανο αποτελεί καρπό πλούσιο σε θρεπτικά στοιχεία (άμυλο, σάκχαρα, πρωτεΐνες, λίπη και φυτικές ίνες), μεταλλικά στοιχεία και βιταμίνες Β1, Β2, Β3, Β5, C, ενώ αποτελεί τροφή με αρκετά υψηλή θερμιδική αξία χωρίς χοληστερόλη (189 θερμίδες / 100 γραμ.). Τα νωπά κάστανα περιέχουν 50% νερό, 45% υδατάνθρακες και 5% φυτικό έλαιο. Τρώγονται ψητά ή βραστά, χρησιμοποιούνται στη ζαχαροπλαστική, στη μαγειρική σε διάφορες συνταγές και γίνονται και αλεύρι κυρίως σε διάφορες περιοχές της Ασίας.Σημειώνεται πως η βιταμίνη C είναι θερμο-ανθεκτική και επομένως δεν διασπάται κατά το βράσιμο ή ψήσιμο των καρπών. Η γεύση της σάρκας του καρπού είναι υπόγλυκη, ζαχαρώδης και στους άγριους καρπούς ελαφρά πικρή, ιδιαίτερα όταν τρώγεται με το περισπέρμιο (χνουδωτή επιδερμίδα).

Είναι σημαντικό πως κάστανα συνιστώνται στην Παιδιατρική για τη θεραπεία περιστατικών γαστρεντερίτιδας και κοιλιακών ανωμαλιών νηπίων και παιδιών καθόσον αποτελούν τροφή χωρίς γλουτένη. Η περιεκτικότητά του σε φυτικές ίνες είναι επίσης υψηλή και, σε αντίθεση με άλλους ξηρούς καρπούς, το κάστανο περιέχει λίπη σε πολύ χαμηλό επίπεδο (μόνον 2-5%).  

 Στα βρασμένα κάστανα παρατηρείται αύξηση στην περιεκτικότητά τους σε νερό, αλλά μειώνεται η πρωτεΐνη, ενώ αυξάνεται η περιεκτικότητα σε λίπη.  Αντίθετα, στα ψημένα κάστανα, η πρωτεΐνη δείχνει να αυξάνεται, το ίδιο και οι αδιάλυτες και διαλυτές φυτικές ίνες, ενώ τα διαθέσιμα σάκχαρα μπορεί να αυξηθούν κατά 25%, με αποτέλεσμα και το ενεργειακό επίπεδο να αυξάνεται σημαντικά. 

Ευεργετικό για την υγεία το μέλι καστανιάς: Το μέλι ανθέων καστανιάς δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό στη χώρα μας. Είναι σκουρόχρωμο και έχει ιδιαίτερα έντονη γεύση και μοναδικό άρωμα. Οι μελισσοκόμοι ενθαρρύνουν τα μελίσσια τους να βόσκουν νέκταρ και γύρη καστανιάς διότι έτσι παρατείνεται η διάρκεια ζωής της μέλισσας και επιτυγχάνεται η ενδυνάμωση των πληθυσμών τους. Ομως, το μέλι που παράγεται από άνθη καστανιάς έχει τον ιδιαίτερο βιολογικό χαρακτήρα να εμποδίζει την ανάπτυξη βακτηριακών προσβολών στον άνθρωπο. 

Στην Ιταλία το μέλι καστανιάς παραδοσιακά χρησιμοποιείται για επικάλυψη χρόνιων πληγών, εγκαυμάτων και δερματικών ελκών, ακριβώς λόγω της αντιβακτηριακής του δράσης.Συμπερασματικά, το κάστανο όχι μόνον αποτελεί καρπό υψηλής διατροφικής αξίας, αλλά είναι και εξαιρετικά ευεργετικό για την ανθρώπινη υγεία.

Follow us

Το άρθρο Η καλλιέργεια καστανιάς και οι ευεργετικές ιδιότητες του κάστανου. εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.