Εισαγωγή: Η Τέχνη και η Επιστήμη του Σύγχρονου Αμπελώνα

Η καλλιέργεια της άμπελου στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μια γεωργική δραστηριότητα – είναι ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά, μια επιστήμη και μια τέχνη που εξελίσσεται συνεχώς. Το έτος 2026 φέρνει καθοριστικές αλλαγές: ένα νέο νομικό πλαίσιο, πρόσβαση σε καινοτόμες ανθεκτικές ποικιλίες και προηγμένες τεχνολογίες που επαναπροσδιορίζουν την αμπελουργία. Αυτός ο ολοκληρωμένος οδηγός συνδυάζει την παραδοσιακή σοφία με τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα και κανονιστικές απαιτήσεις, αποσκοπώντας να είναι ο πιο εμπεριστατωμένος πόρος για τον σύγχρονο Ελλήνα αμπελουργό.

Επανεγκατάσταση αμπελώνα

Φύτευση – διαμόρφωση αμπελώνα

Η φύτευση πραγματοποιείται τέλη Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου. Στην περίπτωση που χρησιμοποιηθούν έριζα μοσχεύματα υποκειμένου, η εγκατάσταση της επιθυμητής ποικιλίας γίνεται με ημιμαγιόρκειο εμβολιασμό τον Αύγουστο. Γενικώς, προτιμάται το γραμμικό σχήμα καλλιέργειας σε διάφορες παραλλαγές, όμως ανάλογα με την ισχύουσα νομοθεσία (αμπελώνες VQPRD), την ποικιλία και κυρίως τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, το σχήμα καλλιέργειας μπορεί να είναι κυπελλοειδές, καλάθι κ.ά. Οι αποστάσεις φύτευσης είναι συνήθως 2 – 2,40 m μεταξύ των γραμμών και 1 m μεταξύ των πρέμνων.

• Το σχήμα μόρφωσης.
• Την ποικιλία.
• Την γονιμότητα του εδάφους.
• Την επιθυμητή ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Άρδευση

Με την επιλογή της γραμμικής φύτευσης, έμμεσα επιλέγεται και η άρδευση του αμπελώνα. Τα τρία (3) πρώτα χρόνια από την εγκατάσταση, η τακτική άρδευση του αμπελώνα κρίνεται ως απαραίτητη. Στη συνέχεια, η συχνότητα άρδευσης και η ποσότητα του νερού εξαρτάται:

• Από τις ανάγκες της ποικιλίας.
• Την κατεύθυνση της παραγωγής.
• Την εποχή και κυρίως το βλαστικό στάδιο της καλλιέργειας.
• Τον τύπο του εδάφους.
• Το ετήσιο ύψος βροχόπτωσης.
• Την επιθυμητή ποιότητα του προϊόντος.

Μέρος 1: Νομικό Πλαίσιο & Διοικητικές Υποχρεώσεις για το 2026

1.1 Νέα Άδεια Φύτευσης: Διαδικασία και Προθεσμίες

Το 2026 σηματοδοτεί μια σημαντική προσαρμογή στις διαδικασίες χορήγησης αδειών νέας φύτευσης αμπελώνων. Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι αιτήσεις για το έτος καλλιέργειας 2026 υποβλήθηκαν από 1 Σεπτεμβρίου έως 20 Σεπτεμβρίου 2025 μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του Υπουργείου.

Κριτήρια Χορήγησης:

• Ελάχιστη έκταση αίτησης: 1 στρέμμα

• Μέγιστη έκταση αίτησης: 100 στρέμματα ανά αγροτεμάχιο

• Ποσοστό αδειών: Οι διαθέσιμες άδειες αντιστοιχούν στο 1% της συνολικής αμπελουργικής έκτασης της χώρας

• Αποκλεισμός προηγουμένως αδειοδοτημένων εκτάσεων: Δεν επιτρέπεται νέα αίτηση για τεμάχια που έχουν ήδη λάβει άδεια σε προηγούμενα έτη

Σημαντική Σημείωση: Οι άδειες φύτευσης για το 2026 δεν συνοδεύονται από επιδότηση μέσω προγραμμάτων αναδιάρθρωσης αμπελώνων, γεγονός που απαιτεί προσεκτικότερο οικονομικό σχεδιασμό.

1.2 Υποχρεωτικές Δηλώσεις Συγκομιδής και Κυρώσεις

Για την αμπελοοινική περίοδο 2025-2026, η υποβολή δήλωσης συγκομιδής είναι υποχρεωτική για όλους τους κατόχους αμπελώνων, με εξαίρεση εκείνους με έκταση έως 1 στρέμμα και παραγωγή αποκλειστικά για οικογενειακή κατανάλωση.

Προθεσμίες και Κυρώσεις (2025-2026):

Κρίσιμες Διαδικασίες:

• Μηδενική Δήλωση: Υποβάλλεται σε περίπτωση πλήρους απώλειας παραγωγής λόγω εξαιρετικών καιρικών φαινομένων (χαλάζι, πυρκαγιά, πλημμύρα)

• Δήλωση Παραγωγής Οίνου: Ακολουθεί τη δήλωση συγκομιδής για όσους παρασκευάζουν κρασί

• Δήλωση Απόσταξης: Απαιτείται για σταφύλια που προορίζονται για απόσταξη

Μέρος 2: Ποικιλιακή Επανάσταση για το 2026

2.1 Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανθεκτικών Ποικιλιών

Το 2026 είναι ένα σημείο καμπής στην ποικιλιακή γεωργία, με την έναρξη εφαρμογής του Ειδικού Προγράμματος Γεωργικής Έρευνας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ. Το πρόγραμμα εστιάζει στην ανάπτυξη και διάδοση ποικιλιών υψηλής προσαρμοστικότητας στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Κύρια Χαρακτηριστικά των Νέων Ποικιλιών:

• Αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες και εκτεταμένες περιόδους ξηρασίας

• Φυσική αντίσταση σε κοινές ασθένειες (κατσαντί, ωίδιο, φυσίκη)

• Βελτιωμένη ποιότητα καρπού και σταθερότητα παραγωγής

• Μειωμένη απαίτηση σε ψυχικές ώρες για ορθή βλάστηση

2.2 Πρωτοποριακές Ποικιλίες για Διάφορες Περιοχές

1. Ποικιλίες για Ξηροκλιματικές Περιοχές (Νησιά Αιγαίου, Κεντρική Ελλάδα):

• Ασυρτική: Ποικιλία με εγγενή αντοχή στην ξηρασία και υψηλή περιεκτικότητα σε αρωματικές ουσίες

• Μανδραδούρα: Ντόπια ποικιλία Κρήτης με εξαιρετική προσαρμοστικότητα σε ασβεστολιθικά εδάφη

2. Ποικιλίες για Υγροκλιματικές Περιοχές (Δυτική Ελλάδα, Ηπειρος):

• Βιδιάν: Υβριδική ποικιλία με εξαιρετική αντίσταση στον κατσαντί

• Καβαλιάρη: Ποικιλία που αναπτύσσεται καλά σε υψηλή υγρασία χωρίς να χάνει την ποιότητα του σταφυλιού

3. Διεθνείς Ποικιλίες με Δυναμική στην Ελλάδα:

• Aglianico: Ιταλική ποικιλία που προσφέρει πλήρης σωματώδη, τανικώδη κρασιά με νότες καπνού και γηρασμένο κρέας

• Touriga Nacional: Πορτογαλική ποικιλία με έντονη χρωστική δύναμη και αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες

Μέρος 3: Στρατηγική Επιλογή και Προετοιμασία Τόπου

3.1 Κριτήρια Επιλογής Οικοτόπου

Η επιλογή του κατάλληλου τόπου είναι το θεμέλιο για την επιτυχία του αμπελώνα. Το 2026, λόγω της κλιματικής αλλαγής, τα παραδοσιακά κριτήρια αξιολογούνται εκ νέου.

Βασικοί Παράγοντες Αξιολόγησης:

3.2 Προετοιμασία Εδάφους: Σύγχρονες Προσεγγίσεις

Η προετοιμασία του εδάφους πριν τη φύτευση είναι κρίσιμη για τη μακροπρόθεσμη υγεία και παραγωγικότητα του αμπελώνα.

Βήματα Προετοιμασίας:

1. Βαθιά Όργωση (60-100 cm): Σπάει το στερεό υπόστρωμα, βελτιώνει τη διαπερατότητα και διευκολύνει την ανάπτυξη των ριζών

2. Διόρθωση pH: Προσθήκη ασβέστη για όξινα εδάφη (pH<6) ή θειικού για αλκαλικά εδάφη (pH>8)

3. Ενίσχυση Οργανικής Ύλης: Εισαγωγή 20-30 τόνων ανά στρέμμα καλά ωριμασμένης κοπριάς ή κομποστού

4. Εγκατάσταση Συστήματος Άρδευσης: Τοποθέτηση συστήματος σταγονόμιστης άρδευσης πριν τη φύτευση για ελάχιστη διατάραξη των φυτών

5. Φυτευτική Τεχνητή Λιπασματοποίηση: Χρήση βιολογικών εμψυκτών και μυκορίζων για ενίσχυση της ριζικής ανάπτυξης

Μέρος 4: Τεχνικές Καλλιέργειας του 2026

4.1 Βιώσιμες Πρακτικές και Ολοκληρωμένη Διαχείριση

Το 2026, η βιωδική και βιοδυναμική καλλιέργεια παίρνει ολοένα και μεγαλύτερη διάσταση, υποστηριζόμενη από νέα τεχνολογικά εργαλεία.

Βιώσιμες Πρακτικές:

• Διαχείριση Κάλυψης Εδάφους: Καλλιέργεια συνοδευτικών πολυετών φυτών (συναχόχορτο, μπιζέλια) για βελτίωση της δομής του εδάφους και πρόσληψη αζώτου

• Ελαχιστοποίηση Επεξεργασίας Εδάφους: Χρήση μηχανημάτων μηδενικής όργωσης για διατήρηση της εδαφικής μικροβιολογίας

• Ολοκληρωμένη Διαχείριση Εχθρών (Π.Δ.Ε.): Συνδυασμός βιολογικών, φυσικομηχανικών και χημικών μεθόδων με προτεραιότητα στις πρώτες δύο

4.2 Τεχνολογίες Ακριβούς Γεωργίας (Precision Viticulture)

Η ακριβής γεωργία επαναπροσδιορίζει τη διαχείριση του αμπελώνα, επιτρέποντας παρεμβάσεις στο επίπεδο της μεμονωμένης άμπελου.

Τεχνολογικά Εργαλεία:

• Δορυφορικά και Εναέριες Εικόνες (drone): Παρακολούθηση ευρείας κλίμακας για εντοπισμό στρες νερού, ελλείψεων θρεπτικών και ασθενειών

• Αισθητήρες Εδάφους: Συστοιχίες αισθητήρων που μετρούν υγρασία, θερμοκρασία και ηλεκτρική αγωγιμότητα σε πραγματικό χρόνο

• Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΑΣΤ): Δημιουργία χαρτών παραγωγικότητας και ομοιογένειας για ζωνή διαχείριση

• Ρομποτικοί Συλλέκτες Δεδομένων: Αυτόνομα οχήματα που συλλέγουν δεδομένα για ύψος βλάστησης, πράσινη μάζα και φορτίο ομφακίων

Μέρος 5: Διαχείριση Θρεπτικών Στοιχείων και Άρδευσης

5.1 Στρατηγική Άρδευσης στην Εποχή της Ξηρασίας

Η αποτελεσματική διαχείριση των υδάτων είναι η σημαντικότερη πρόκληση για το 2026, ιδίως στις περιοχές που πλήττονται από συχνότερες και έντονες ξηρασίες.

Σύγχρονα Συστήματα Άρδευσης:

Στρατηγικές Οικονομίας Νερού:

• Έγκαιρη Άρδευση με Ελλείψεις Ελεγχόμενου Στρες: Εφαρμογή ελεγχόμενου στρες νερού κατά τη φάση της πέρανσης για ενίσχυση της ποιότητας των σταφυλιών

• Χρήση Εναλλακτικών Πηγών Νερού: Εγκατάσταση συστημάτων συλλογής και αξιοποίησης βροχόπτωσης και ανακύκλωσης λυμάτων τρίτης βαθμίδας

• Διαχείριση Κάλυψης Εδάφους: Χρήση οργανικού υλικού (φλοιός ακάνθου, τριφύλλι) για μείωση της εξάτμισης

5.2 Προγραμματισμένη Λίπανση με Βάση Δεδομένα

Η λίπανση του 2026 βασίζεται σε προηγμένη διαγνωστική και στοχευμένη εφαρμογή.

Διαγνωστικά Εργαλεία:

• Ανάλυση Φύλλων: Τριμηνιαίες αναλύσεις για παρακολούθηση ενδοφυτιακών επιπέδων θρεπτικών

• Ανάλυση Εδάφους: Ετήσιες αναλύσεις σε διάφορα βάθη (0-30 cm, 30-60 cm, 60-90 cm)

• Φασματική Ανάλυση: Χρήση πολυφασματικών εικόνων από drones για εντοπισμό ελλείψεων σε πραγματικό χρόνο

Προτεινόμενο Πρόγραμμα Λίπανσης (ανά στρέμμα):

Μέρος 6: Πρόληψη και Διαχείριση Ασθενειών & Εχθρών

6.1 Ολοκληρωμένη Διαχείριση για Βιώσιμη Προστασία

Το 2026 επιβάλλει μια προληπτική και οικολογική προσέγγιση στην προστασία των αμπελώνων, με έμφαση στη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων.

Στρατηγικές Πρόληψης:

1. Αναλογιστικές Τεχνικές: Σωστό κλάδεμα και διαμόρφωση για βελτίωση του αερισμού και μείωση της υγρασίας

2. Βιολογικοί Έλεγχοι: Εισαγωγή ωφέλιμων εντομοπαθογόνων (Trichogramma spp. για τη σησαμίδα) και ανταγωνιστικών μυκήτων (Ampelomyces quisqualis για το ωίδιο)

3. Ποικιλιακή Ανθεκτικότητα: Επιλογή ποικιλιών με φυσική αντίσταση ή αντοχή σε κοινές ασθένειες

6.2 Κλιματική Αλλαγή και Νέες Απειλές

Η κλιματική αλλαγή εισάγει νέους εχθρούς και ασθένειες που απαιτούν συνεχή ενημέρωση και προσαρμογή.

Νέες Απειλές για το 2026:

• Εκδυτικά Νηματώδη: Μεταναστευτικά είδη που εξαπλώνονται με την αύξηση των θερμοκρασιών

• Ασθένειες Ξυλώματος: Αύξηση περιπτώσεων εσκά και πετιούρ λόγω υψηλότερων θερμοκρασιών χειμώνα

• Εισβολές Εντόμων: Εμφάνιση νέων ειδών προερχόμενων από θερμότερες περιοχές (π.χ. Drosophila suzukii)

Προληπτικό Πρόγραμμα Προστασίας:

Μέρος 7: Τρύγος, Καταγραφή και Προστιθέμενη Αξία

7.1 Στρατηγικός Προγραμματισμός Τρύγου

Ο τρύγος του 2026 απαιτεί προσεκτικότερο προγραμματισμό λόγω των αλλαγών στον κλιματικό ρυθμό και της αύξησης των ακραίων καιρικών φαινομένων.

Παράμετροι Προγραμματισμού:

• Τεχνική Ωριμότητα: Μετρήσεις °Brix (ζάχαρη), οξύτητας (στα τρτάρτα) και pH κάθε 2-3 μέρες από το κλείσιμο της πέρανσης

• Φαινολογική Ωριμότητα: Αξιολόγηση της εξέλιξης των αρωματικών προκαταρκτικών και της χρωστικής ουσίας

• Προγνωστικά Μοντέλα: Χρήση θερμικών μοντέλων για ακριβή πρόβλεψη ημερομηνίας ωρίμανσης

Σύγχρονες Τεχνικές Τρύγου:

• Διαζωνοτικός Τρύγος: Συλλογή σταφυλιών από διαφορετικές ζώνες ωριμότητας του ίδιου αμπελώνα για βελτιστοποίηση ποιότητας

• Νυχτερινός/Πρωινός Τρύγος: Συλλογή σε χαμηλές θερμοκρασίες για διατήρηση αρωματικών και πρόληψη ζύμωσης εν τω ταξειδίω

• Μηχανοποιημένη Συγκομιδή: Χρήση συγκορευτών με ρυθμιζόμενη ισχύ για ελάχιστη βλάβη στα σταφύλια και τα φυτά

7.2 Καταγραφή Παραγωγής και Ποιοτικός Έλεγχος

Το 2026 εισάγονται νεαρά πρότυπα καταγραφής και ιχνηλασιμότητας που βελτιώνουν τη διαφάνεια και την αξία του τελικού προϊόντος.

Σύστημα Πλήρους Ιχνηλασιμότητας:

Μέρος 8: Οικονομικά & Εμπορική Αξία για το 2026

8.1 Κόστος Εγκατάστασης και Λειτουργίας

Η οικονομική βιωσιμότητα του σύγχρονου αμπελώνα απαιτεί προσεκτικό υπολογισμό κόστους και απόδοσης.

Εκτίμηση Κόστους Εγκατάστασης (ανά στρέμμα):

8.2 Χρηματοδότηση και Επιδοτήσεις

Το 2026 φέρνει νέα προγράμματα χρηματοδότησης που ευθυγραμμίζονται με τις στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη βιώσιμη γεωργία.

Διαθέσιμα Προγράμματα:

• Αγροτικές Επιδοτήσεις Εντατικοποίησης: Στόχος βιολογική καλλιέργεια και μείωση χρήσης φυτοφαρμάκων

• Πράσινος Δεσμός (Green Deal): Χρηματοδότηση για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και αύξηση της βιοποικιλότητας

• Αναγέννηση (NextGenerationEU): Επενδύσεις σε τεχνολογικές υποδομές και ψηφιοποίηση

Κριτήρια Χορήγησης (2026):

1. Εφαρμογή βιώσιμων μεθόδων καλλιέργειας (κάλυψη εδάφους, ολοκληρωμένη διαχείριση)

2. Χρήση συστημάτων ανακύκλωσης νερού και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

3. Ενσωμάτωση συστημάτων ιχνηλασιμότητας και ποιοτικού ελέγχου

4. Συμμετοχή σε προγράμματα συλλογικής προώθησης και σημασίες ποιότητας

🔍 Αμπέλι: 50 Συχνές Ερωτήσεις & Απαντήσεις (FAQ)

Το παρακάτω ερωτηματολόγιο καλύπτει όλες τις πτυχές της σύγχρονης αμπελουργίας για το 2026, από το νομικό πλαίσιο μέχρι τις πιο προηγμένες τεχνολογικές καινοτομίες.

📋 Ερωτήσεις για το Νομικό Πλαίσιο & Διοικητικές Υποχρεώσεις

1. Πότε ανοίγουν οι αιτήσεις για άδεια φύτευσης του 2027;
Η υποβολή αιτήσεων για νέα φύτευση για το 2027 πραγματοποιείται ηλεκτρονικά από 1 έως 20 Σεπτεμβρίου 2026 μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του ΥΠΑΑΤ.

2. Τι πρέπει να κάνω αν έχασα την προθεσμία για την άδεια φύτευσης;
Δεν υπάρχει παράταση ή δεύτερη περίοδος υποβολής. Μπορείτε να υποβάλετε αίτηση κατά την επόμενη ετήσια προθεσμία (Σεπτέμβριος 2026 για το 2027). Στο μεταξύ, προτείνεται να προετοιμάσετε το έδαφος και να επιλέξετε ποικιλία.

3. Ποια είναι τα κριτήρια για να λάβω άδεια φύτευσης;
Βασικά κριτήρια είναι η διαθεσιμότητα αγροτεμαχίου ελάχιστου ενός στρέμματος, η μη ύπαρξη προηγούμενης άδειας για το ίδιο τεμάχιο και η τήρηση των επιτρεπόμενων ποσοστώσεων (1% της εθνικής αμπελουργικής έκτασης).

4. Γιατί οι άδειες φύτευσης για το 2026 δεν επιδοτούνται;
Οι άδειες αυτές δεν εντάσσονται σε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, αλλά σε κανονικό πρόγραμμα επέκτασης. Για επιδοτήσεις, πρέπει να ακολουθήσετε ξεχωριστές διαδικασίες μέσω των προγραμμάτων αναδιάρθρωσης αμπελώνων.

5. Πώς υποβάλλω τη δήλωση συγκομιδής;
Η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας Γεωργική Καρτέλα του ΥΠΑΑΤ μέχρι την 15η Δεκεμβρίου κάθε έτους για την προηγούμενη αμπελοοινική περίοδο.

6. Ποιοι απαλλάσσονται από τη δήλωση συγκομιδής;
Απαλλάσσονται κάτοχοι έως 1 στρέμματος που αποδεικνύουν ότι η παραγωγή είναι αποκλειστικά για οικογενειακή κατανάλωση και δεν πωλείται.

7. Τι γίνεται αν δεν υποβάλω δήλωση συγκομιδής;
Επιβάλλονται σημαντικά πρόστιμα (από 200 έως 5.000 € ανάλογα με την έκταση) και αποκλείεστε από όλα τα επιδοτούμενα προγράμματα και ενισχύσεις.

8. Τι είναι η “μηδενική δήλωση” και πότε τη χρησιμοποιώ;
Υποβάλλεται όταν η παραγωγή έχει καταστραφεί ολοσχερώς από εξαιρετικά καιρικά φαινόμενα (π.χ., χαλάζι, πυρκαγιά). Απαιτείται απόδειξη από αρμόδια φορέα (π.χ., πιστοποιητικό ΟΓΑ).

9. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ δήλωσης συγκομιδής και δήλωσης παραγωγής οίνου;
Η δήλωση συγκομιδής καταγράφει τη συγκομισμένη ποσότητα σταφυλιών, ενώ η δήλωση παραγωγής οίνου καταγράφει την ποσότητα κρασιού που παράχθηκε και υποβάλλεται από τον οινοποιό.

10. Υπάρχει υποχρέωση καταγραφής των γεωργικών πρακτικών μου;
Ναι, ιδιαίτερα για βιολογική καλλιέργεια ή συμμετοχή σε προγράμματα ποιότητας (Π.Ο.Π., Π.Γ.Ε.). Η ψηφιακή γεωργική καρτέλα καθιστά αυτή την καταγραφή υποχρεωτική για όλες τις δραστηριότητες.

🍇 Ερωτήσεις για Ποικιλίες και Υλικά Φύτευσης

11. Ποιες είναι οι κύριες καινοτομίες στις ποικιλίες του 2026;
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανθεκτικών Ποικιλιών εισάγει ποικιλίες με αυξημένη αντοχή σε ξηρασία, καύσωνα και ασθένειες (κυρίως κατσαντί και ωίδιο), ενώ διατηρούν ή βελτιώνουν την ποιότητα του σταφυλιού.

12. Ποια ποικιλία προτείνετε για πολύ ξηρές περιοχές;
Για ξηροκλιματικές περιοχές (Νησιά Αιγαίου, Κεντρική Ελλάδα) προτείνονται: Ασυρτική (εγγενής αντοχή στην ξηρασία) και Μανδραδούρα (ανθεκτική ποικιλία Κρήτης). Για διεθνείς ποικιλίες: Aglianico και Touriga Nacional.

13. Τι χαρακτηρίζει την ποικιλία Aglianico;
Η Aglianico δίνει πλήρης, σωματώδη και τανικώδη κόκκινα κρασιά με χαρακτηριστικές νότες καπνού, γηρασμένου κρέατος και τσιμέντου. Διαθέτει υψηλή οξύτητα και μεγάλη δυνατότητα γήρανσης.

14. Πού μπορώ να βρω πληροφορίες για τις νέες ποικιλίες;
Στον ιστότοπο του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και στα Εθνικά Κέντρα Φυτών. Επίσης, στην Vitis International Variety Catalogue (VIVC) για διεθνή δεδομένα.

15. Πώς επιλέγω τον σωστό υποβοηθητικό;
Η επιλογή βασίζεται στο: τύπο εδάφους (ασβεστούχο, αργιλικό, κ.λπ.), αντοχή στη φυλλοξήρα, συμβατότητα με την ποικιλία και αντοχή σε αλατότητα ή ξηρασία.

16. Ποια είναι η βέλτιστη πυκνότητα φύτευσης για σύγχρονο αμπελώνα;
Σε εύφορα εδάφη: 2.000-2.500 φυτά/στρέμμα. Σε λιγότερο εύφορα ή για έντονη ποιότητα: 4.000-5.000 φυτά/στρέμμα. Η τελική επιλογή γίνεται με σύστημα Ακριβούς Γεωργίας.

17. Πότε είναι η καλύτερη περίοδος φύτευσης στην Ελλάδα;
Για γυμνόριζα φυτά: Φθινόπωρο (μετά την πτώση των φύλλων) έως Πρόωρο Άνοιξη (πριν την κίνηση). Για φυτά σε γλάστρες: Άνοιξη, αφού περάσει ο κίνδυνος παγετών.

18. Πώς προετοιμάζω τα φυτά πριν από τη φύτευση;
Απολύμανση των ριζών, περικοπή υπερμήκων ή κατεστραμμένων ριζών και βύθιση σε νερό για 12-24 ώρες για ενυδάτωση.

19. Υπάρχουν ειδικά πρωτόκολλα φύτευσης για βιολογική καλλιέργεια;
Ναι, περιλαμβάνουν χρήση βιολογικού φυτικού υλικού, μυκορίζων για ενίσχυση της ριζοβολίας και οργανικών λιπασμάτων στην τρύπα φύτευσης.

20. Μπορώ να φυτέψω διαφορετικές ποικιλίες στον ίδιο αμπελώνα;
Ναι, εφόσον έχουν παρόμοιο κύκλο ωρίμανσης και ανάγκες σε κλάδεμα. Αυτό βοηθά στη διαχείριση κινδύνων και στη δημιουργία πολύπλοκων κρασιών.

🌱 Ερωτήσεις για Καλλιεργητικές Πρακτικές & Διαχείριση

21. Ποια είναι τα βασικά βήματα προετοιμασίας του εδάφους;

1. Βαθιά όργωση (60-100 cm)

2. Διόρθωση pH (με ασβέστη ή θείο)

3. Ενίσχυση με οργανική ύλη (κοπριά, κομπόστ)

4. Εγκατάσταση συστήματος άρδευσης

5. Φυτευτική λίπανση με βιοεμψυκτές

22. Ποια είναι η σημασία του pH του εδάφους και πώς το διορθώνω;
Το βέλτιστο pH για την άμπελο είναι 6.0-7.5. Για όξινα εδάφη (pH<6) προστίθεται αγροτικός ασβέστης, ενώ για αλκαλικά (pH>7.5) προστίθεται θειικό ασβέστιο ή θείο.

23. Τι είναι η “ακριβής γεωργία” (Precision Viticulture) και πώς την εφαρμόζω;
Είναι η διαχείριση του αμπελώνα με βάση την ανομοιογένεια του, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες όπως drones, αισθητήρες εδάφους και Γ.Σ.Π. Απαιτεί σχεδίαση ζωνών διαχείρισης και στοχευμένες παρεμβάσεις.

24. Πώς μειώνω την κατανάλωση νερού στον αμπελώνα μου;
Με σταγονόμιστη άρδευση, κάλυψη εδάφους με οργανικό υλικό, κλάδεμα για ελέγχω της βλάστησης και επιλογή ποικιλιών ανθεκτικών στην ξηρασία.

25. Ποιος είναι ο βέλτιστος τρόπος κλάδεματος;
Εξαρτάται από την ποικιλία και το σχήμα απόφυσης. Το απλό Guyot (1 κλήμα, 1-2 ομφάκια) είναι κοινό για ποιότητα. Το διπλό Guyot ή Cordon χρησιμοποιούνται για πιο δυναμικές ποικιλίες. Το χειμερινό κλάδεμα γίνεται κατά την περίοδο ηρεμίας.

26. Τι είναι το “πράσινο κλάδεμα” και πότε το κάνω;
Είναι οι θερινές παρεμβάσεις: ξεφύλλισμα, ξήλωμα παραφυάδων, κλάδεμα κορμών και λεπτή κλήρωση. Εκτελούνται από την άνθηση έως την πέρανση για βελτίωση αερισμού και έκθεσης των σταφυλιών.

27. Πώς διαχειρίζομαι τα ζιζάνια με βιώσιμο τρόπο;
Με μηχανικό/χειροκίνητο ξεχόρτασμα, κάλυψη εδάφους με φυσικό υλικό (φλοιός, τριφύλλι), συνοδευτικές καλλιέργειες και σε τελευταία ανάγκη, βιολογικά εργαλεία.

28. Τι είναι η “γεωπότιση” (fertigation) και ποια τα πλεονεκτήματά της;
Είναι η ταυτόχρονη άρδευση και λίπανση μέσω του συστήματος σταγονόμιστης άρδευσης. Παρέχει ακριβή δοσολογία, άμεση διαθεσιμότητα θρεπτικών και μείωση του κόστους εφαρμογής.

29. Πότε και πώς κάνω δειγματοληψία εδάφους και φύλλων;

• Εδάφους: Κάθε 2-3 χρόνια, το Φθινόπωρο, από βάθος 0-30 cm και 30-60 cm.

• Φύλλων: Τον Ιούλιο, συλλέγονται πεταλούδες από την αντίθετη πλευρά των τσαμπιών.

30. Πώς αντιμετωπίζω την αλατότητα του νερού άρδευσης;
Με πλύσιμο του εδάφους με περισσότερο νερό, επιλογή υποβοηθητικών ανθεκτικών στην αλατότητα, χρήση οργανικής ύλης και μικρο-ψεκασμού για μείωση συσσώρευσης αλάτων.

🛡️ Ερωτήσεις για Προστασία Φυτών & Ασθένειες

31. Ποια είναι τα κύρια μέτρα πρόληψης κατά του κατσαντί;
Προληπτικοί ψεκασμοί με βάση μοντέλα πρόγνωσης (π.χ., MILAVIT), βελτίωση αερισμού με κατάλληλο κλάδεμα και χρήση ανθεκτικών ποικιλιών.

32. Πώς λειτουργεί η “σύγχυση των αρσενικών” για τη σησαμίδα;
Διασκορπίζονται συνθετικές φερόμονες στον αμπελώνα που “κρύβουν” τα αρσενικά, εμποδίζοντάς τα να εντοπίσουν τα θηλυκά για ζευγάρωμα.

33. Τι είναι η “ολοκληρωμένη διαχείριση” (Π.Δ.Ε.) και πώς την εφαρμόζω;
Η Π.Δ.Ε. συνδυάζει αγροτεχνικές, βιολογικές, φυσικομηχανικές και χημικές μεθόδους με προτεραιότητα στις πρώτες. Βασίζεται σε παρακολούθηση, όρια παρέμβασης και ελάχιστη χρήση φυτοφαρμάκων.

34. Ποια βιολογικά προϊόντα είναι αποτελεσματικά κατά του ωιδίου;
Προϊόντα με Bacillus subtilis, λειχένη, ορυκτέλαιο, σέρπενταϊν και σουσάμι. Εφαρμόζονται προληπτικά και σε πρώιμα στάδια μόλυνσης.

35. Πώς εντοπίζω την εσκά και πώς τη διαχειρίζομαι;
Σημεία: αποχρωματισμένα φύλλα με πράσινες φλέβες, ξερά κλαδιά. Διαχείριση: κλάδεμα μολυσμένων κλαδιών, χρήση υγιών υλικών φύτευσης και ισορροπημένη λίπανση.

36. Τι πρέπει να κάνω αν εντοπίσω νέα, άγνωστη ασθένεια στον αμπελώνα μου;
Φωτογραφήστε, απομονώστε δείγμα και επικοινωνήστε άμεσα με το Κέντρο Προστασίας Φυτών της περιοχής σας ή με αγροτικό λειτουργό.

37. Πώς προστατεύω τον αμπελώνα από πυρκαγιά;
Δημιουργία πυροπροστατευτικής ζώνης (απομάκρυνση ξηρού φυτικού υλικού), σύστημα άρδευσης για έκτακτες ανάγκες και συνεργασία με πυροσβεστική για σχέδιο εκκένωσης.

38. Είναι απαραίτητος ο ψεκασμός μετά το τρύγο;
Συνήθως ναι, ειδικά ένας προληπτικός ψεκασμός κατά του κατσαντί για προστασία των φύλλων και της παραγωγής του επόμενου έτους.

39. Πώς διαχειρίζομαι τα υπολείμματα κοπράνων και εναποθέτω τίμια;
Εφαρμόζω ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης με παγίδες φερμονών και χρησιμοποιώ επιλεκτικά φυτοφάρμακα μόνο όταν ξεπεραστούν τα όρια παρέμβασης.

40. Υπάρχει κίνδυνος από νέες ασθένειες λόγω της κλιματικής αλλαγής;
Ναι, η αύξηση της θερμοκρασίας διευκολύνει την εγκατάσταση νέων ειδών εντόμων και ασθενειών από θερμότερες περιοχές. Απαιτεί συνεχή ενημέρωση και προσαρμογή των πρακτικών.

📈 Ερωτήσεις για Τεχνολογία, Οικονομικά & Μέλλον

41. Πόσο κοστίζει να εγκαταστήσω ένα σύστημα ακριβούς γεωργίας;
Το κόστος για βασικό σύστημα (drones, αισθητήρες εδάφους, λογισμικό) ξεκινά από 2.000-3.000 €. Το Return on Investment (ROI) επέρχεται σε 3-5 χρόνια μέσω εξοικονόμησης νερού, λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.

42. Πώς μπορώ να χρηματοδοτήσω επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες;
Μέσω του Κοινοτικού Πλαισίου Πολιτικής 2023-2027, των εθνικών επιδοτήσεων (ΥΠΑΑΤ), του προγράμματος Αναγέννηση και πράσινων επενδύσεων.

43. Τι είναι οι “πράσινες επενδύσεις” και πώς τις προσελκύω;
Επενδύσεις που ευθυγραμμίζονται με τους περιβαλλοντικούς στόχους της ΕΕ. Προσελκύονται με βιώσιμο σχέδιο επιχείρησης, μετρήσιμους περιβαλλοντικούς στόχους και καλές πρακτικές διακυβέρνησης.

44. Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τον προγραμματισμό του τρύγου;
Προκαλεί προώρηση της ωρίμανσης, αυξάνει τον κίνδυνο από ακραία καιρικά φαινόμενα (χαλάζι, καύσωνες) και αλλάζει την ενδοφυτιακή χημεία των σταφυλιών. Απαιτεί εξατομικευμένα μοντέλα ωρίμανσης.

45. Ποια είναι τα κύρια οφέλη της βιολογικής καλλιέργειας για το 2026;
Υψηλότερη τιμή πώλησης, πρόσβαση σε ειδικές αγορές, μείωση εξάρτησης από χημικά, βελτίωση εδαφικής υγείας και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.

46. Πώς δημιουργώ μια “ψηφιακή ιχνηλασιμότητα” για τα προϊόντα μου;
Με την εφαρμογή συστημάτων QR codes/blockchain που καταγράφουν κάθε βήμα: φύτευση, καλλιέργεια, τρύγος, μεταποίηση. Αυτό προσθέτει αξία και διαφάνεια.

47. Τι τάσεις κυριαρχούν στην παγκόσμια αμπελουργία που πρέπει να γνωρίζω;

1. Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (νέες ποικιλίες, τεχνικές)

2. Βιωσιμότητα και κυκλική οικονομία

3. Τεχνολογική ψηφιοποίηση (AI, IoT)

4. Ζήτηση για αυθεντικότητα και ιστορία

48. Πώς μπορώ να αυξήσω την αξία του αμπελώνα πέρα από την πώληση σταφυλιών;
Με τουριστικές δραστηριότητες (αμπελοτουρισμός), εκπαιδευτικά προγράμματα, παραγωγή δευτερογενούς προϊόντος (αυγά, μέλι από συνοδευτικές καλλιέργειες) και πώληση άνθρακα.

49. Τι είναι τα “πιστώματα άνθρακα” και πώς τα αποκτώ;
Είναι πιστοποιητικά που αντιπροσωπεύουν μείωση μιας τόνου CO₂. Αποκτώνται με βιώσιμες πρακτικές που αυξάνουν τον άνθρακα στο έδαφος (κάλυψη εδάφους, ελάχιστη όργωση) και πωλούνται σε ειδικές αγορές.

50. Πώς θα μοιάζει ο αμπελώνας του 2030;
Θα είναι υπερσυνδεδεμένος (IoT), αυτόνομος (ρομποτική), κυκλικός (μηδενικά απόβλητα) και προσαρμοστικός (AI για λήψη αποφάσεων), με έμφαση στην ανθεκτικότητα και την οικολογική υπηρεσία.

Πηγές

Θέση εγκατάστασης του αμπελώνα, Κατάλληλο έδαφος για εγκατάσταση αμπελώνα, Εγκατάσταση αμπελώνα – Προετοιμασία εδάφους, Επανεγκατάσταση αμπελώνα, Επιλογή Ποικιλιών – Φυτών, Φύτευση – διαμόρφωση αμπελώνα, Άρδευση, Λίπανση, Έλεγχος ζιζανίων, Χειμερινό κλάδεμα, Θερινά κλαδέματα

Θέση εγκατάστασης του αμπελώνα

Το άρθρο Αμπέλι: Ο Πλήρης Οδηγός Καλλιέργειας (2026) εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το άρθρο Το κρασί του πάγου ή Eiswein ή Ice Wine εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Εγκατάσταση  αμπελώνα PDF

Κλήματα ανά στρέμμα

Το άρθρο Εγκατάσταση του αμπελώνα εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Tι ζημιές προκαλεί η ευδεμίδα στην καλλιέργεια του αμπελιού;

Η ευδεμίδα είναι ένα νυκτόβιο πεταλουδάκι που κρύβεται κατά την διάρκεια της ήμερας. Δραστηριοποιείται κατά τη διάρκεια της δύσης του ηλίου, τις πρώτες βραδινές ώρες και νωρίς το πρωί. Kάθε πεταλουδάκι ευδεμίδας ζει 5-20 μέρες και μπορεί να γεννήσει μέχρι και εκατό αυγά πάνω στα άνθη ή πάνω στα σταφύλια. Τα αυγά εξελίσσονται σε κάμπιες που καταστρέφουν τα άνθη και προκαλούν ποιοτική υποβάθμιση και σάπισμα στα σταφύλια, ειδικότερα σε κληματαριές και αμπέλια που έχουν πυκνόρραγους καρπούς.

Συγκεκριμένα, η πρώτη πτήση των πεταλούδων της ευδεμίδας ξεκινά στα μέσα Απριλίου, αφήνοντας τα αυγά τους στα άνθη των αμπελιών. Οι ανθοφάγες κάμπιες της ευδεμίδας που βγαίνουν, προσβάλλουν και καταστρέφουν τα άνθη και τα συνδέουν με χαρακτηριστικά μετάξινα νημάτια. Οι πεταλούδες της επόμενης γενιάς, κατά τον Ιούνιο, αφήνουν τα αυγά τους πάνω στα τσαμπιά και οι κάμπιες τρέφονται από τα άγουρα σταφύλια προκαλώντας πολλές φορές την πτώση τους.

Η σοβαρότερη ζημιά στα σταφύλια παρατηρείται στο διάστημα από Ιούλιο μέχρι Σεπτέμβριο και γίνεται από τις κάμπιες της τρίτης και τέταρτης γενιάς της ευδεμίδας. Σε αυτό το στάδιο, κάθε κάμπια συνήθως προσβάλλει 1-3 κοντινές ράγες σε κάθε σταφύλι και μπορεί να καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος των σταφυλιών του αμπελιού ή της κληματαριάς. Πρέπει να σημειώσουμε ότι σε σταφύλια που έχουν προσβληθεί από ευδεμίδα, αναπτύσσονται δευτερογενώς μυκητολογικές ασθένειες όπως του βοτρύτη και της όξινης σήψης που προκαλούν εκτεταμένο σάπισμα των σταφυλίων κατά την ωρίμανση.

Με ποιους τρόπους γίνεται η οικολογική αντιμετώπιση της ευδεμίδας;

Για την αποτελεσματική καταπολέμηση της ευδεμίδας, απαιτείται η παρακολούθηση της εμφάνισης και της εξέλιξης του εντόμου, ώστε να προσδιοριστεί ο ακριβής χρόνος των επεμβάσεων με τα κατάλληλα οικολογικά σκευάσματα που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα. Σε βιολογική καλλιέργεια αμπελιού ακολουθούμε τα εξής βήματα για την αντιμετώπιση της ευδεμίδας:
– Παρακολούθηση της ευδεμίδας με παγίδες

Μπορούμε να φτιάξουμε μόνοι μας αυτοσχέδιες παγίδες παρακολούθησης της ευδεμίδας χρησιμοποιώντας πλαστικά δοχεία, προσθέτοντας 4 κουταλιές της σούπας ξυδιού και δύο κουταλιές σούπας ζάχαρης σε ένα λίτρο κρασί. Όταν αρχίσουν οι συλλήψεις των πρώτων εντόμων της ευδεμίδας, είναι καιρός να λάβουμε τα μέτρα αντιμετώπισης.
– Δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων

Για τους επαγγελματίες αμπελοκαλλιεργητές, είναι αναγκαία η ενημέρωση και η παρακολούθηση των δελτίων γεωργικών προειδοποιήσεων του πληθυσμού του εντόμου που εκδίδονται ανά περιφέρεια από τα Κέντρα Φυτοπροστασίας για τις επεμβάσεις καταπολέμησης της ευδεμίδας στον κατάλληλο χρόνο από τους παραγωγούς.
– Ψέκασμα με βιολογικά σκευάσματα ‘

Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ευδεμίδας με οικολογικό τρόπο, με την έναρξη των πτήσεων των πεταλούδων και την εμφάνιση των πρώτων αυγών και καμπιών σκονίζουμε ή ψεκάζουμε έγκαιρα με βιολογικό σκεύασμα . Επίσης, ο βιολογικός ψεκασμός με , δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της ευδεμίδας, αρκεί ο ψεκασμός να γίνεται σε θερμοκρασίες κάτω των 28°C.

Ένα από τα φυτά που μπορούμε να συναντήσουμε την ευδεμίδα είναι και η ελιά χωρίς να δημιουργεί όμως ζημιές. Συγκεκριμένα, μεγάλος πληθυσμός ευδεμίδας παρατηρείται ανάμεσα στα ελαιόδεντρα ψάχνοντας τροφή, ενώ ένα μέρος της ανάπτυξης της ανθόβιας γενιάς της ευδεμίδας πραγματοποιείται πάνω στα άνθη της ελιάς.

Το άρθρο Αντιμετώπιση της ευδεμίδας στο αμπέλι εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

 Ευδεμίδα: Στις επόμενες ημέρες και στις πρωιμότερες περιοχές αναμένεται η 2η πτήση.

 Καλλιεργητικά μέτρα: Είναι εξίσου αποτελεσματικά με τα φυτοπροστατευτικά και ενισχύουν τη δράση τους.

Αμπέλια και καιρικές συνθήκες

Το τελευταίο δεκαήμερο επικράτησαν υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες και χαμηλή σχετική υγρασία. Οι παραπάνω συνθήκες περιόρισαν σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη του περονοσπόρου, λιγότερο αυτήν του ωιδίου και επιτάχυναν την ανάπτυξη της βλάστησης των αμπελιών. Ενδεικτικά στην ποικιλία σουλτανίνα, στην πρώιμη ζώνη καταγράφηκε εβδομαδιαία αύξηση του μήκους της βλάστησης έως 30 εκ.. Σχετικά με την ευδεμίδα, η 1η πτήση σχεδόν ολοκληρώθηκε στην μεσοπρώιμη ζώνη, είναι σε εξέλιξη στην όψιμη ζώνη ενώ μέσα στις επόμενες ημέρες υπολογίζεται έναρξη της 2ης πτήσης στις πρωιμότερες περιοχές του νησιού.

Βλαστικά στάδια αμπελιού στην ποικιλία σουλτανίνα

Βλαστικά στάδια που επικρατούν ανά ζώνηπρωιμότητας
ΚλίμακαBaggiolini	Στάδιο GΞεχώρισμα σταφυλιού	Στάδιο HΜούρο	Στάδιο IΆνθηση	Στάδιο JΚαρπόδεση
Κλίμακα BBCH	55	57	65	71
Πρώιμη ζώνη		Από I έως J, επικρατεί το I
Μεσοπρώιμη		Από Η έως I επικρατεί το H
Όψιμη ζώνη	Επικρατεί το G, έναρξη Η

Π Ε Ρ Ο Ν Ο Σ Π Ο Ρ Ο Σ :

 Γενικές πληροφορίες – Διαπιστώσεις :

• Οι ξηροθερμικές συνθήκες του τελευταίου δεκαήμερου ανέστειλαν προσωρινά την εξέλιξη του μύκητα. Τα συμπτώματα της ασθένειας (κηλίδες λαδιού, εξανθήσεις) παρέμειναν ανενεργά κοντά στις αρχικές θέσεις εμφάνισης.
• Στις επόμενες ημέρες προβλέπεται καιρική αστάθεια (πρόγνωση ΕΜΥ) που θα ευνοήσει την ενεργοποίηση των κηλίδων και τις νέες μολύνσεις σε αμπέλια που βρίσκονται κοντά στις αρχικές εστίες. Εστίες έχουν διαπιστωθεί σε αρκετές θέσεις, κυρίως στα κεντρικά και βόρεια του νησιού.
• Τα βλαστικά στάδια του μούρου – άνθησης – καρπόδεσης είναι πολύ ευαίσθητα και ο μύκητας μπορεί να χτυπήσει «κατευθείαν» στα σταφύλια.

Οδηγίες :

1. Αμπέλια με συμπτώματα και αμπέλια που βρίσκονται κοντά στις εστίες εμφάνισης, η προβλεπόμενη πιθανή βροχή πρέπει να τα βρει καλυμμένα.
2. Λόγω της γρήγορης αύξησης της βλάστησης την περίοδο αυτή να προτιμούνται διεισδυτικά ή διασυστηματικά σκευάσματα ή μίγματα τους.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον περονόσπορο πατήστε εδώ

Ω Ι Δ Ι Ο :

Γενικές πληροφορίες – Διαπιστώσεις :

• Συμπτώματα σε φύλλα και ανθοταξίες από νέο κύκλο της ασθένειας διαπιστώνονται πλέον σε όλες τις ζώνες.
• Παρά την μείωση της αναπαραγωγής και μολυσματικότητας του μύκητα το τελευταίο δεκαήμερο λόγω υψηλών θερμοκρασιών και χαμηλής  υγρασίας,  νέες μολύνσεις συνεχίζουν να γίνονται, οι κύκλοι της ασθένειας είναι σύντομοι την περίοδο αυτή και τα βλαστικά στάδια της εποχής (μούρο – άνθηση – καρπόδεση – νεαρές ρώγες) είναι πολύ ευαίσθητα στις προσβολές.

Οδηγίες :

• Απαραίτητη η συνέχιση της προστασίας χωρίς κενά την περίοδο αυτή (συνεχής κάλυψη με μεσοδιάστημα εφαρμογών ανάλογα με το σκεύασμα).
• Στα βλαστικά στάδια της άνθησης – καρπόδεσης να προτιμηθεί το θειάφι σε μορφή σκόνης επίπασης. Προσοχή : το θειάφι σε θερμοκρασίες πάνω από 30οC μπορεί να προκαλέσει φυτοτοξικότητα.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το ωίδιο πατήστε εδώ

Ε Υ Δ Ε Μ Ι Δ Α :

Γενικές πληροφορίες – Διαπιστώσεις – Οδηγίες :

• Σχετικά με την εξέλιξη του εντόμου, η 1η πτήση (ανθόβια γενιά) ολοκληρώνεται στη μεσοπρώιμη ζώνη, είναι σε εξέλιξη στην όψιμη ζώνη ενώ στις επόμενες ημέρες αναμένεται η έναρξη της 2ης πτήσης (καρπόβια γενιά) στις πρωιμότερες περιοχές. Προς το παρόν δεν συνιστάται αντιμετώπιση.
• Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αυξημένη διάθεση και πρωτοβουλία από παραγωγικούς φορείς, παραγωγούς και τεχνικούς φυτοπροστασίας για την παρακολούθηση των πληθυσμών της ευδεμίδας με παγίδες φερομόνης. Η εξέλιξη αυτή είναι πολύ θετική, θα πρέπει όμως να υπάρχει συνέπεια και τακτικότητα στη συχνότητα των παρατηρήσεων (ανά 2-3 ημ.). Επίσης πέρα από τις συλλήψεις θα πρέπει να συνεκτιμούνται και άλλοι παράγοντες (ωοτοκίες, βλαστικά στάδια, μετεωρολογικά δεδομένα κ.ά.) προκειμένου να αποφεύγονται άκαιρες και άσκοπες επεμβάσεις. Η υπηρεσία μας, για το σκοπό αυτό, είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί με κάθε ενδιαφερόμενο.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ευδεμίδα πατήστε εδώ

 Καλλιεργητικά μέτρα: Η πυκνή – πολύ ζωηρή βλάστηση είναι στοιχείο επιβαρυντικό για την καλλιέργεια που ευνοεί την ανεξέλεγκτη εγκατάσταση φυτοπαρασίτων (εντόμων – μυκήτων) και κάνει δυσκολότερη την αντιμετώπισή τους. Γενικά η βλάστηση πρέπει να ελέγχεται με χλωρά κλαδέματα ώστε το εσωτερικό του πρέμνου να αερίζεται και να διατηρεί χαμηλή υγρασία. Η υγρασία είναι βασικός παράγοντας της εξάπλωσης των φυτοπαρασίτων.

 Προσοχή :

• Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά για την καλλιέργεια.
• Προτιμείστε φυτοπροστατευτικά φιλικότερα για τον χρήστη, το περιβάλλον και το προϊόν.
• Σε κάθε περίπτωση διαβάζετε προσεκτικά και εφαρμόζετε πιστά την ετικέτα.

Εγκεκριμένα σκευάσματα ανά καλλιέργεια και ασθένεια στην ιστοσελίδα του ΥΠΑΑΤ πατώντας εδώ

 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΜΠΕΛΟΦΥΛΛΑ

Με βάση τα αποτελέσματα των ελέγχων σε νωπά αμπελόφυλλα συχνά ανιχνεύονται υπολείμματα γεωργικών  φαρμάκων  πάνω  από   τα   ανώτατα   επιτρεπτά   όρια   του   Ευρωπαϊκού   Κανονισμού. Πέρα των σοβαρών επιπτώσεων που συνεπάγεται αυτό για τη Δημόσια Υγεία, επιβάλλονται διοικητικές και ποινικές κυρώσεις βάσει του Ν.4036/2012 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.

Εφιστούμε την προσοχή σας στα παρακάτω:

• Οι εγκρίσεις των γεωργικών φαρμάκων στο αμπέλι αφορούν το προϊόν σταφύλι και όχι τα νωπά αμπελόφυλλα. Συνεπώς οι οδηγίες χρήσης και οι ημέρες αναμονής πριν τη συγκομιδή από την τελευταία εφαρμογή αφορούν μόνο το σταφύλι. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν τηρούνται οι οδηγίες της ετικέτας είναι πιθανό στα νωπά αμπελόφυλλα να ανιχνεύονται υπολείμματα πάνω από τα επιτρεπτά όρια.
• Ουσιαστικά ασφαλής συγκομιδή νωπών αμπελόφυλλων μπορεί να γίνεται μόνο από αμπέλια που δεν έχει γίνει καμία χρήση φυτοπροστατευτικού προϊόντος.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΟΣΜΗΝΩΝ

Οι μέλισσες είναι ο κύριος επικονιαστής των περισσότερων φυτικών ειδών και με τη μεγαλύτερη οικονομική αξία.
Δρουν στη διάρκεια της ανθοφορίας, έτσι εξασφαλίζουν την επιβίωσή τους (γύρη, νέκταρ) ενώ παράλληλα διεκπεραιώνουν μία από τις κορυφαίες φυσικές διεργασίες, την επικονίαση που εξασφαλίζει την καρποφορία και τη διαιώνιση των ειδών.
Είναι μια υψηλού βαθμού εξειδίκευση μεταξύ φυτών – εντόμων και ο σημαντικότερος συντελεστής της φυτικής παραγωγής.

Ψεκασμοί με εντομοκτόνα στην άνθηση δεν δικαιολογούνται :

Είναι αναποτελεσματικοί, οικολογικά ζημιογόνοι και αφανίζουν τα μελισσοσμήνη.

Η κυκλοφορία των μελισσών σε ένα περιβάλλον είναι βιοδείκτης οικολογικής σταθερότητας, αρμονικής συμβίωσης και υγιούς λειτουργίας της βιοκοινότητας.

Η αποφυγή – κατάργηση των ψεκασμών στην άνθηση είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη και αφορά όλους όσοι ασχολούνται με τη γεωργία (επαγγελματίες – ερασιτέχνες).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα Δελτία για το αμπέλι στηρίζονται σε δεδομένα που προέρχονται από συγκεκριμένο και αντιπροσωπευτικό δίκτυο βιολογικών, φαινολογικών & μετεωρολογικών παρατηρήσεων σε τρεις ζώνες πρωιμότητας: πρώιμη (παραλιακή), μεσοπρώιμη (ενδοχώρα) και όψιμη (ορεινή). Αν και δίνουν με μεγάλη ακρίβεια την γενική τάση που επικρατεί ως προς την εξέλιξη των φυτοπαρασίτων δεν μπορούν να ισχύουν ως έχουν για κάθε αμπέλι. Στις τελικές αποφάσεις φυτοπροστασίας που λαμβάνετε, συμβουλευόμενοι το Δελτίο και σε συνεργασία με τον τοπικό σας γεωπόνο, οφείλετε να ενσωματώνετε τις παρατηρήσεις σας και να συνεκτιμάτε τις τοπικές ιδιαιτερότητες του αμπελιού (ανάγλυφο, μικροκλίμα, έκθεση, ιστορικό κ.ά).

Ασθένειες και εχθροί της αμπέλου

Περονόσπορος

O περονόσπορος είναι η σπουδαιότερη ασθένεια του αμπελιού και προκαλείται από τον μύκητα Plasmopara viticola της οικ. των Peronosporaceae. Οι ζημίες από τον περονόσπορο αφορούν κυρίως την παραγωγή της τρέχουσας καλλιεργητικής περιόδου. Παρατηρούνται ανοιχτοπράσινες κυκλικές κηλίδες στην πάνω επιφάνεια των φύλλων που η όψη τους μοιάζει με κηλίδες από λάδι σε ύφασμα και  διεθνώς ονομάζονται “κηλίδες λαδιού” . Με ευνοϊκό καιρό οι κηλίδες μεγαλώνουν γρήγορα, συνενώνονται και καλύπτουν μεγάλες επιφάνειες ή και ολόκληρο το φύλλο. Αν η ατμοσφαιρική υγρασία  είναι υψηλή όλα τα προσβεβλημένα φυτικά μέρη καλύπτονται από λευκή εξάνθηση, που είναι οι καρποφορίες του παθογόνου μύκητα. Στο φύλλο η εξάνθηση εμφανίζεται σε ολόκληρη την κάτω επιφάνεια των νεαρών κηλίδων.

Το προσβεβλημένο μέρος του ελάσματος ξεραίνεται και τα φύλλα πέφτουν.  Οι βλαστοί  προσβάλλονται όταν είναι τρυφεροί και μόνο όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές. Οι προσβολές των βλαστών εμφανίζονται με την μορφή επιμηκών καστανών κηλίδων.  Οι προσβολές στις ράγες είναι επιμήκεις και έχουν χρώμα καστανό. Το παθογόνο διαχειμάζει με τα ωοσπόρια. Μπορεί ακόμα να διαχειμάσει με την μορφή μυκηλίου σε φύλλα που ενδεχόμενα διατηρούνται το χειμώνα σε περιοχές με ήπιο κλίμα.
     
H καταπολέμηση του περονόσπορου βασίζεται  αποκλειστικά στην εφαρμογή προληπτικών ψεκασμών με μυκητοκτόνα. Τα πιο συνηθισμένα μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούνται για τη καταπολέμηση του περονόσπορου είναι τα χαλκούχα, τα διθειοκαρβαμιδικά και πολλά ακόμη διασυστηματικά.

Ωίδιο

Υπάρχει σε όλες τις περιοχές που καλλιεργείται το αμπέλι και αν δεν γίνει επιμελημένη καταπολέμηση μπορεί να προκαλέσει ολική ποσοτική ή ποιοτική καταστροφή της παραγωγής. H ασθένεια προκαλείται από τον μύκητα Uncinula necator της οικογένειας Erysiphaceae. Στα νεαρά φύλλα, νωρίς την άνοιξη, παρατηρούνται μικρές κιτρινοπράσινες κηλίδες με ασαφές περιθώριο. Οι κηλίδες στην πάνω επιφάνεια του φύλλου καλύπτονται με λευκή αλευρώδη εξάνθηση     που δεν είναι παρά το μυκήλιο του μύκητα. Η εξάνθηση εξαπλώνεται γρήγορα και μπορεί να καλύψει μεγάλες επιφάνειες του φύλλου, ενώ τα πολύ προσβεβλημένα φύλλα παραμορφώνονται. Καστανές κηλίδες εμφανίζονται στους πράσινους βλαστούς. H προσβολή στα άνθη δυνατόν να οδηγήσει σε αντίστοιχη ξήρανση.  Τα σταφύλια προσβάλλονται μέχρι το γυάλισμα, αλλά το πιο ευαίσθητο στάδιο είναι αμέσως μετά το δέσιμο. Μολύνσεις μπορούν να γίνουν σχεδόν ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο εφόσον υπάρχουν φυτικά μέρη  πράσινα. Συνθήκες έντονης ξηρασίας βοηθούν στην εξάπλωση της ασθένειας. Τα θειαφίσματα βοηθούν στην καταπολέμηση του ωιδίου.

Βοτρύτης της αμπέλου

Το παθογόνο αίτιο αυτής της σοβαρής ασθένειας είναι ο μύκητας Botrytis cinerea. Με συνθήκες υγρές, την άνοιξη παρατηρούνται κυκλικές ή ακανόνιστες κηλίδες, συνήθως στην περιφέρεια του ελάσματος των φύλλων, που γρήγορα ξηραίνονται και παίρνουν καστανό χρώμα. Στην συνέχεια μπορεί να σημειωθεί προσβολή στην κορυφή των νεαρών βλαστών. Κατά την περίοδο της άνθησης παρατηρείται νέκρωση σε τμήματα των ταξιανθιών ή και σε ολόκληρες τις ταξιανθίες. Το συνηθέστερο είναι η προσβολή και η καταστροφή των ώριμων σταφυλιών. Όταν ο καιρός είναι υγρός οι ρώγες καλύπτονται από γκρίζα μούχλα που είναι οι καρποφορίες του μύκητα. Στις προσβεβλημένες ράγες αποκολλάται εύκολα η επιδερμίδα.

Καλός αερισμός των σταφυλιών, μέτρια ανάπτυξη των φυτών (όχι χρήση αζωτούχων λιπασμάτων) και αποφυγή πληγών στις ράγες είτε από χαλάζι είτε από εχθρούς ή ασθένειες αποτελούν μέτρα αποφυγής της μόλυνσης. Χημικές επεμβάσεις συστήνονται να γίνονται στο τέλος της άνθησης, στο κλείσιμο του σταφυλιού, στην αλλαγή του χρώματος, και δυο-τρεις εβδομάδες πριν τον τρύγο. Ειδικά διασυστηματικά βοτρυδιοκτόνα ιδιαίτερα σε πυκνόρραγες ποικιλίες συστήνονται να γίνονται προληπτικά ανεξαρτήτου καιρού, τουλάχιστον μια φορά, τρεις εβδομάδες πριν τον τρυγητό.

Φόμοψη

Η φόμοψη προκαλείται από το μύκητα P. viticola Στις αρχές της βλαστικής περιόδου στα     φύλλα της βάσης των νέων βλαστών παρατηρούνται πολύ μικρές λευκοκίτρινες κηλίδες.  Σύντομα στα νεύρα και στους μίσχους των φύλλων καθώς και στα πρώτα μεσογονάτια παρατηρούνται μικρά μαύρα στίγματα που με τον καιρό μεγαλώνουν και στο τέλος της άνοιξης ή τις αρχές του καλοκαιριού παρατηρούνται καστανόμαυρες κηλίδες με αβαθές επίμηκες σχίσιμο κατά μήκος του βλαστού. Αυτά είναι τα τυπικά συμπτώματα της ασθένειας.

Στα σταφύλια παρατηρούνται μεγάλες κηλίδες στον ποδίσκο και στις ράχες των σταφυλιών. Το φθινόπωρο οι προσβεβλημένοι βλαστοί, εκτός από τα παρατηρούμενα έλκη, δεν ωριμάζουν κανονικά και σπάζουν εύκολα. Στα τέλη του φθινοπώρου πάνω στην     επιφάνεια τους παρατηρούνται πολλά μαύρα στίγματα που είναι τα πυκνίδια του παθογόνου μύκητα. Η φόμοψη προκαλείται από το μύκητα P. viticola που σχηματίζει μικρά μαύρα πυκνίδια που περιέχουν μονοκύτταρα σπόρια.

Το παθογόνο διατηρείται με την μορφή μυκηλίου ή πυκνιδίων στις κληματίδες, στους βραχίονες, στους μίσχους των φύλλων και τους ποδίσκους των σταφυλιών.  Την άνοιξη, όταν αρχίζει η έκπτυξη των οφθαλμών, σε συνθήκες υγρασίας, ελευθερώνουν μεγάλο αριθμό σπορίων, που παρασύρονται με τις σταγόνες της βροχής και μεταφέρονται σε μικρές αποστάσεις και προκαλούν μολύνσεις. Οι προσβολές γίνονται κατά το στάδιο της έκπτυξης των βλαστών όταν υπάρχει βροχή και  κατάλληλη θερμοκρασία.

Κατά το χειμερινό κλάδεμα θα πρέπει να γίνεται επιμελημένη αφαίρεση των προσβεβλημένων κλιματίδων.    

Eυτυπίωση

Θεωρείται μία από τις περισσότερο καταστρεπτικές ασθένειες του ξύλου του αμπελιού. H ευτυπίωση προκαλείται από τον ασκομύκητα Eutypa lata με ατελή μορφή το Libertella blepharis.

Tα πρώτα συμπτώματα παρατηρούνται την άνοιξη στους προσβεβλημένους βραχίονες με την έκπτυξη πολλών αδύνατων χλωρωτικών βλαστών με μικρά μεσογονάτια, παραμορφωμένα μικρά φύλλα και περιφερειακή ξήρανση του ελάσματος των φύλλων καθώς και ανισοραγία στα σχηματιζόμενα σταφύλια.

Σε κάθετη τομή φαίνεται  η ξήρανση του ξύλου του βραχίονα η οποία  έχει σχήμα τριγωνικό χρώμα μαύρο, είναι πολύ συμπαγές και σκληρό. H μόλυνση του αμπελιού γίνεται στα τραύματα και βασικά από τις τομές που γίνονται κατά το κλάδεμα. H μόλυνση προχωρεί πολύ αργά και τα πρώτα συμπτώματα γίνονται αντιληπτά μετά από 3-4 χρόνια μετά την μόλυνση.

Το σημάδεμα των προσβεβλημένων πρέμνων και η  προσεκτική αφαίρεση των προσβεβλημένων βραχιόνων κατά το χειμερινό κλάδεμα καθώς και το κάψιμο τους αποτελεί απαραίτητο μέτρο για τον περιορισμό της ασθένειας.Οι τομές στους βραχίονες πρέπει να καλύπτονται προσεκτικά με πυκνό αιώρημα ενός απολυμαντικού.

Ίσκα

Η ασθένεια της ίσκας προσβάλλει πρέμνα ηλικίας πάνω από δέκα χρόνων σκόρπια μέσα στ’ αμπέλια. H ίσκα εμφανίζεται με δύο μορφές, τη χρόνια και την απότομη ξήρανση του πρέμνου ή αποπληξία. Και στις δύο περιπτώσεις τα συμπτώματα εμφανίζονται αργά το καλοκαίρι.

Στη χρόνια μορφή παρατηρείται, το καλοκαίρι, καστανός μεταχρωματισμός στα μεσονεύρια διαστήματα των φύλλων της βάσης αρχικά και πολλές φορές σε ολόκληρο το πρέμνο, ενώ παραμένει μια πράσινη ζώνη κατά μήκος των κύριων νεύρων

Στη μορφή της αποπληξίας τα πρέμνα <<καίγονται>> ξαφνικά, αρχικά τα φύλλα και αμέσως μετά τα σταφύλια και ολόκληροι οι βλαστοί.  Και στις δύο μορφές σε κάθετη τομή το ξύλο έχει ανοικτό χρωματισμό και είναι εύθρυπτο αυτό το διαφοροποιεί από την ευτυπίωση. Tα πρέμνα μολύνονται από τις πληγές του κλαδέματος και μάλιστα από τις μεγάλες τομές που γίνονται στους χονδρούς βραχίονες με τα βασιδιοσπόρια του υπεύθυνου μύκητα, που μεταφέρονται με τον αέρα. H εμφάνιση της ασθένειας στα νέα πρέμνα προφανώς οφείλεται στην χρησιμοποίηση μολυσμένου πολλαπλασιαστικού υλικού.

Η καταπολέμηση γίνεται με το κάψιμο των προσβεβλημένων πρέμνων. Η αποφυγή δημιουργίας μεγάλων πληγών κατά το κλάδεμα  και η κάλυψη τους με ειδική αλοιφή αποτελούν μέτρα περιορισμού της ασθένειας.

Καρκίνος

Ο καρκίνος του αμπελιού (προκαλείται από το βακτήριο Agrobacterium tumefaciens), αποτελεί σοβαρό πρόβλημα σε αμπελουργικές περιοχές  που καλλιεργούνται οι διάφορες ποικιλίες του είδους Vitis vinifera όπου οι κλιματολογικές συνθήκες λόγω του παγετού ευνοούν τη δημιουργία πληγών. Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ο σχηματισμός όγκων που εμφανίζονται στον κορμό, στο επίπεδο της επιφάνειας του εδάφους, ή λίγο κάτω   απ’  αυτό. Αρχικά οι όγκοι μοιάζουν με μικρές προεξοχές, μεμονωμένες ή σε ομάδες, με χρώμα υπόλευκο, και σύσταση μαλακή. Το μέγεθος των όγκων ποικίλλει.  Σε νεαρά πρέμνα, ηλικίας μέχρι τεσσάρων ετών, παρατηρούνται όγκοι που οφείλονται στην ύπαρξη μολυσμένου πολλαπλασιαστικού υλικού. Στα πρέμνα που φέρουν όγκους, συνήθως οι βλαστοί  είναι καχεκτικοί και η παραγωγή μειωμένη, ενώ συχνά μέρος ή ολόκληρο το πρέμνο ξηραίνεται.      
Τα νεαρά προσβεβλημένα πρέμνα γίνονται καχεκτικά και πολλά από αυτά ξηραίνονται σε διάστημα 1-3 χρόνων.

Η ασθένεια ευνοείται στα αλκαλικά και ελαφριά εδάφη.

Μολυσματικός εκφυλισμός

Ο μολυσματικός εκφυλισμός είναι η γνωστότερη ίωση του αμπελιού. Προκαλείται μείωση της ποσότητας και υποβάθμιση της ποιότητας της παραγωγής καθώς και μείωση της αντοχής των φυτών στις αντίξοες συνθήκες του περιβάλλοντος. Οι μορφές που συναντάμε είναι:

Ριπιδοειδές φύλλο: Τα φύλλα είναι μικρά έχουν έντονες εγκολπώσεις, είναι ασύμμετρα, έχουν ακανόνιστη διάταξη νεύρων και αιχμηρά άκρα. Oι βλαστοί παρουσιάζουν δεσμίωση, διπλούς κόμβους και κοντά μεσογονάτια διαστήματα. Τα σταφύλια είναι μικρότερα και λιγότερα, δεν δένουν κανονικά και παρουσιάζουν έντονη ανισοραγία.

Κίτρινο μωσαϊκό: Χαρακτηρίζεται από έντονο κίτρινο  μεταχρωματισμό την άνοιξη που δυνατόν να περιορίζεται σε μερικές σκόρπιες ακανόνιστες κηλίδες στα φύλλα ή να καλύπτει ολόκληρη την κόμη λίγων ή περισσοτέρων πρέμνων οπότε η προσβολή φαίνεται από μακριά. H βλάστηση που αναπτύσσεται το καλοκαίρι έχει κανονικό πράσινο χρώμα. Τα φύλλα και οι βλαστοί δεν είναι  έντονα παραμορφωμένα αλλά η παραγωγή είναι μειωμένη. Περινεύριος μεταχρωματισμός: Περί τα μέσα του καλοκαιριού σε λίγα φύλλα παρατηρείται κίτρινος μεταχρωματισμός στα κεντρικά νεύρα.

H ασθένεια προκαλείται απ’ τον ιό Grapevine Fanleaf Virus (GFLV) που ανήκει στην ομάδα των Nepovirus. Δυο νηματώδεις οι Xiphinema index και Xiphinema italiae έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να μεταδώσουν τον παθογόνο ιό του. Στα εδάφη που πρόκειται να γίνει αναμπέλωση πρέπει να γίνει καταπολέμηση των νηματωδών πριν τη φύτευση.

Όξινη σήψη

Η όξινη σήψη είναι μια δευτερογενής ασθένεια της αμπέλου αφού οφείλεται σε βακτήρια και ζυμομύκητες που αναπτύσσονται σε τραυματισμένες ράγες. Ο τραυματισμός αυτός μπορεί να έχει προέλθει από προσβολή ευδεμίδας, ωιδίου ή και βοτρύτη. Η προσβολή εξαπλώνεται πολύ γρήγορα, τα σταφύλια σαπίζουν και αναδίδεται μια όξινη οσμή, καθώς και μικρά έντομα, οι μύγες του ξυδιού πετούνε τριγύρω.

Μέτρια ζωηρότητα των φυτών, καλός αερισμός των σταφυλιών και υγιεινή αυτών από τις παραπάνω ασθένειες αποτελούν μέτρα αποφυγής της μόλυνσης. Η ασθένεια ευνοείται από τις υψηλές θερμοκρασίες και την υψηλή υγρασία.

ΕΧΘΡΟΙ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

Ψευδόκοκος της αμπέλου

Ο ψευδόκοκκος της αμπέλου οφείλεται στα κοκκοειδή Planococcus citri και Planococcus ficus. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η κολλώδης άσπρη ουσία που αφήνουν τα έντομα στα προσβεβλημένα σταφύλια. Διαχειμάζει στον κορμό των πρεμνών μέσα στο ρυτίδωμα ή στο έδαφος, για αυτό το λόγο είναι πολύ δύσκολη η καταπολέμησή του. Την άνοιξη ανεβαίνει στη βλάστηση και το καλοκαίρι συγκεντρώνεται στα σταφύλια ή την κάτω επιφάνεια του φύλλου. Έχει 5-8 γενιές το χρόνο και γεννά περίπου 400 αυγά που είναι καλυμμένα με βαμβακώδη ουσία. Θα πρέπει να γίνει συστηματική παρακολούθηση ώστε να εντοπιστούν οι πρώτες προσβολές και να αρχίσει η καταπολέμηση. Συνήθως χρειάζονται τρεις ψεκασμοί, αρχές Μαΐου, μέσα Ιουνίου και μέσα Αυγούστου.

Ευδέμιδα (Lobesia botrana)

Είναι ο σημαντικότερος εντομολογικός εχθρός της αμπέλου. Οι ζημίες γίνονται από τις προνύμφες, σκουλήκι των σταφυλιών. Προσβάλλει όλες τις ποικιλίες και προξενεί σοβαρές ποσοτικές και ποιοτικές ζημίες καθώς και πληγές στα σταφύλια που αποτελούν την είσοδο για δευτερογενείς προσβολές όπως βοτρύτη ή όξινη σήψη.Το τέλειο έντομο είναι μια μικρή καφετιά πεταλούδα, η οποία ζει 10-12 μέρες και γεννά 50-80 αυγά πάνω στα σταφύλια. Πετάει το απόγευμα ακανόνιστα και σε μικρές αποστάσεις. Την ημέρα κρύβεται μέσα στο φύλλωμα.Το αυγό μοιάζει με λέπι γυαλιστερό και διακρίνεται σχετικά εύκολα.Η προνύμφη είναι περίπου ένα εκατοστ και έχει χρώμα κιτρινοπράσινο ή ανοικτό καφέ.

Ο βιολογικός κύκλος του εντόμου εξαρτάται από το κλίμα της περιοχής που ζει και ιδιαίτερα από την θερμοκρασία και υγρασία, 22-28 βαθμούς Κελσίου και 40-70% υγρασία, ευνοούν την εξέλιξη του. Ο βιολογικός κύκλος διαρκεί 35-40 μέρες και ο αριθμός γενεών συνήθως είναι 3-4.

Η πρώτη γενιά, η ανθόβια εξελίσσεται στις ταξιανθίες στο στάδιο του μούρου. Τρέφεται με τα άνθη τα οποία τα δένει με ένα μεταξωτό νήμα, κατασκευάζοντας ένα κουκούλι. Οι επόμενες γενιές, οι καρπόβιες αναπτύσσονται πάνω και μέσα στις ράγες. Η καταπολέμηση του εντόμου γίνεται κατόπιν παρακολούθησης των γενεών της ευδεμίδας μέσω των φερομονικών παγίδων.

Ερίνωση (Eriophyes vitis)

Η ερίνωση, της οποίας υπεύθυνο είναι ένα μικροσκοπικό άκαρι, προκαλεί στην πάνω επιφάνεια των φύλλων διογκωμένες ανώμαλες κηλίδες, φλύκταινες. Η κοιλότητα της διόγκωσης στην κάτω επιφάνεια σκεπάζετε από πυκνό λευκό τρίχωμα που στη συνεχεία μεταχρωματίζεται σε καφέ. Σε περιπτώσεις σοβαρής προσβολής παρατηρείται μείωση της ανάπτυξης των βλαστών ή ακόμη και ζημιές στις ταξιανθίες. Σε περιπτώσεις προσβολής των οφθαλμών μπορεί να μην εκπτυχθούν ή να δώσουν ασθενική και παραμορφωμένη βλάστηση.

Το άρθρο Ασθένειες κι εχθροί του Αμπελιού εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Τα ανοιξιάτικα και καλοκαιρινά κλαδέματα στο αμπέλι ονομάζονται και χλωρά, αφού αφορούν τους νέους χλωρούς βλαστούς που αναπτύσσονται την άνοιξη. Ο στόχος όλων αυτών των επεμβάσεων δεν είναι άλλος από την αύξηση και τη βελτίωση της ποιότητας της παραγωγής. Τα χλωρά κλαδέματα του αμπελιού είναι το βλαστολόγημα, το κορυφολόγημα, το ξεφύλλισμα, το αραίωμα ταξιανθιών, άγουρων σταφυλιών ή τμημάτων τους και μεμονωμένων άγουρων ραγών  και η χαραγή ή δακτυλίωση όπως αλλιώς λέγεται.

Με το κλάδεμα καρποφορίας (που γίνεται ανάλογα με την περιοχή και την ποικιλία από το Φεβρουάριο μέχρι τα μέσα Μαρτίου) κάθε καρποφόρος βλαστός έχει κλαδευτεί ώστε να έχει πάνω του δύο οφθαλμούς (τους δύο πιο κοντά στη βάση του), εκτός από τις ποικιλίες που οι γόνιμοι οφθαλμοί είναι μετά τον 3^ο ή 4^ο από τη βάση του βλαστού οπότε διατηρούνται 3 ή 4 οφθαλμοί (αφού ο 1ος ή ο 1ος και ο 2ος είναι άγονοι). Την άνοιξη, από κάθε οφθαλμό θα εκπτυχθεί ένας βλαστός. Οι βλαστοί του αμπελιού ονομάζονται κληματίδες και έτσι ο βλαστός που θα προκύψει από τον πάνω οφθαλμό λέγεται καρποφόρα κληματίδα και ο βλαστός που θα προκύψει  από τον κάτω οφθαλμό ονομάζεται κληματίδα αντικατάστασης και θα δώσει τη βλάστηση της επόμενης χρονιάς.

Βλαστολόγημα στο αμπέλι

Το βλαστολόγημα είναι καλοκαιρινή εργασία που μπορεί να αρχίσει από τα μέσα της άνοιξης, ανάλογα με την ανάπτυξη του αμπελιού. Διενεργείται με το χέρι και πρέπει να γίνει την κατάλληλη στιγμή, όταν έχουν αρχίσει να ξεχωρίζουν οι ταξιανθίες αλλά πριν την άνθιση. Συνήθως το αμπέλι είναι σε αυτό το στάδιο τον Απρίλιο – Μάιο, οι βλαστοί έχουν μήκος 15-35 cm και τουλάχιστον 5 φύλλα ο καθένας. Στις πολύ ζωηρές ποικιλίες μπορεί να χρειαστεί και δεύτερο βλαστολόγημα.

Ο βασικός στόχος του βλαστολογήματος είναι να μειώσει τη βλαστική ανάπτυξη των κληματίδων ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη και η ωρίμανση των τσαμπιών. Οι κληματίδες για την ανάπτυξή τους καταναλώνουν νερό και θρεπτικά στοιχεία. Διατηρώντας μόνο αυτές που πραγματικά χρειάζονται, το νερό και τα θρεπτικά στοιχεία που θα κατανάλωναν είναι  στη διάθεση των τσαμπιών για να δημιουργηθούν και να ωριμάσουν τα σταφύλια.

• Όταν το βλαστολόγημα γίνεται σωστά, διευκολύνει και το κλάδεμα του επόμενου χρόνου. Επιπλέον δημιουργεί καλύτερες συνθήκες φωτισμού και αερισμού στο εσωτερικό των φυτών, με αποτέλεσμα την καλύτερη ανάπτυξη των σταφυλιών.
• Το βλαστολόγημα πρέπει να γίνεται από έμπειρο εργάτη που να ξέρει καλά το κλάδεμα του αμπελιού και να μπορεί να προβλέπει για την αντικατάσταση των βραχιόνων και των καρποφόρων κληματίδων, καθώς και τα κενά που θα χρειαστεί να καλυφθούν την επόμενη χρονιά. Ακόμα μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται για τα αμπέλια που έχουν πληγεί από παγετό ή χαλάζι.
• Το βλαστολόγημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις επιτραπέζιες ποικιλίες σταφυλιού όπως η Κορινθιακή σταφίδα και η Σουλτανίνα.  

Πως γίνεται το βλαστολόγημα στο αμπέλι

Το βλαστολόγημα έχει τρία βασικά στάδια: Πρώτα αφαιρούνται οι λαίμαργοι βλαστοί που έχουν εκπτυχθεί από λανθάνοντες οφθαλμούς στον κορμό του αμπελιού. Μετά αφαιρούνται οι βλαστοί που εκπτύσσονται στους βραχίονες και κάτω από την κληματίδα αντικατάστασης. Τέλος διενεργείται το βλαστολόγημα στους καρποφόρους οφθαλμούς.

Ο τρόπος που γίνεται το βλαστολόγημα εξαρτάται από το πώς διαμορφώνεται η καρποφορία πάνω στις κληματίδες του βλαστού. Έτσι:

• Όταν η κληματίδα αντικατάστασης δεν έχει ταξιανθίες (τσαμπιά), είναι δηλαδή στείρα, βλαστολογείται ώστε να έχει μήκος 50-60 cm.
• Όταν η καρποφόρα κληματίδα είναι στείρα αφαιρείται από τη βάση της, καθώς δεν έχει να προσφέρει κάτι και καταναλώνει θρεπτικά συστατικά και νερό.
• Όταν και οι δύο κληματίδες είναι στείρες, η καρποφόρα (πάνω) κληματίδα αφαιρείται και η κληματίδα αντικατάστασης (κάτω) βλαστολογείται ώστε να έχει μήκος 50-60 cm.
• Όταν και οι δύο κληματίδες έχουν ταξιανθίες, γίνεται κορυφολόγημα και όχι βλαστολόγημα.

Κατά το βλαστολόγημα αφαιρούνται και οι έλικες που έχουν αναπτυχθεί στους βλαστούς. Η αφαίρεση των ελίκων δεν εξυπηρετεί ουσιαστικά τους σκοπούς του βλαστολογήματος, απλά γίνεται για να είναι πιο εύκολη η υποστύλωση των βλαστών  στα σωστά σημεία και να μην στηρίζονται οι βλαστοί αυθαίρετα στα σύρματα.

Κορυφολόγημα στο αμπέλι

Την άνοιξη όταν το αμπέλι ανθίζει, δημιουργείται ανταγωνισμός ανάμεσα στη βλάστηση που αναπτύσσεται στην κορυφή των βλαστών και στις ταξιανθίες, σε ότι αφορά το νερό και τα θρεπτικά συστατικά. Σε αυτό τον ανταγωνισμό επικρατεί η αυξανόμενη κορυφή, η οποία μεγαλώνει ταχύτατα εμποδίζοντας την ανάπτυξη των ταξιανθιών και επομένως των καρπών. Πολλές φορές η ανάπτυξη της κορυφής οδηγεί σε πτώση των ανθέων ή και των ανώριμων ραγών. Αυτό που επιτυγχάνεται με το κορυφολόγημα είναι η απομάκρυνση της κορυφής από τους βλαστούς, ώστε το νερό και τα θρεπτικά συστατικά να διατεθούν στις ταξιανθίες.

Οι στόχοι του κορυφολογήματος είναι από τη μία η αύξηση της παραγωγής του αμπελιού και από την άλλη η ομοιόμορφη ανάπτυξη των βλαστών του. Με το κορυφολόγημα επιτυγχάνεται αύξηση της παραγωγής γιατί:

• Τα τσαμπιά τρέφονται καλύτερα
• Μειώνεται η πτώση των ανθέων
• Γίνεται καλύτερη καρπόδεση, αφού μειώνεται η πτώση των ανώριμων καρπών

Πότε γίνεται το κορυφολόγημα στο αμπέλι.

Το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για το κορυφολόγημα εξαρτάται από τον τελικό στόχο της εργασίας.

• Έτσι όταν επιδιώκεται να μειωθεί η πτώση των ανθέων (υπάρχουν ποικιλίες που ανθορροούν εντονότερα  από άλλες), το κορυφολόγημα γίνεται λίγο πριν την άνθηση.
• Όταν επιδιώκεται η αύξηση του μεγέθους των ραγών, το κορυφολόγημα γίνεται όταν αρχίζουν τα σταφύλια να ωριμάζουν ή όπως αλλιώς λέγεται όταν αρχίζει το γυάλισμα.

Συνήθως στο κορυφολόγημα αφαιρούμε την κορυφή αφήνοντας 2-5 καλά σχηματισμένα φύλλα πάνω από το τελευταίο τσαμπί του βλαστού. Αυτό όμως δεν μπορεί να αποτελέσει γενικό κανόνα καθώς το πόσα φύλλα πρέπει να μένουν πάνω από το τελευταίο τσαμπί εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της κάθε ποικιλίας (π.χ. τη ζωηρότητά της ή την τάση που έχει να ρίχνει τα άνθη).

Το κορυφολόγημα είναι συνήθως χειρονακτική εργασία, σε μεγάλους όμως αμπελώνες μπορεί να γίνει και μηχανικά, αρκεί τα αμπέλια να είναι μορφωμένα σε γραμμικά σχήματα.

Ξεφύλλισμα στα αμπέλια

Ο βασικός στόχος του ξεφυλλίσματος δεν είναι η αύξηση της παραγωγής αλλά η αύξηση της ποιότητας των σταφυλιών. Με το ξεφύλλισμα δημιουργούνται στο εσωτερικό του αμπελιού καλύτερες συνθήκες φωτισμού και αερισμού με αποτέλεσμα να βελτιώνεται η ποιότητα των σταφυλιών και ειδικά το χρώμα τους. Παράλληλα ο σωστός αερισμός εξασφαλίζει και κάποια προστασία από μυκητολογικές και εντομολογικές προσβολές. Το ξεφύλλισμα εφαρμόζεται, ανάλογα με την ποικιλία και την περιοχή, όταν τα τσαμπιά αρχίζουν να ωριμάζουν ή λίγο πριν την τελική τους ωρίμανση. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται ξεφύλλισμα στις αρχές της άνοιξης που ακόμα αναπτύσσονται οι κληματίδες. Σε αυτό το στάδιο θα αφαιρεθούν φύλλα που φωτοσυνθέτουν με αποτέλεσμα να μειωθεί η φωτοσυνθετική ικανότητα του αμπελιού και να μειωθεί η παραγωγή.

Κατά το ξεφύλλισμα αφαιρούνται αρχικά τα μικρά φύλλα, τα κακοσχηματισμένα και αυτά που βρίσκονται κάτω από το πρώτο τσαμπί κάθε βλαστού. Στην Ελλάδα το ξεφύλλισμα γίνεται κυρίως στις επιτραπέζιες ποικιλίες σταφυλιού και στις ποικιλίες σταφιδοποιίας. Πολλές φορές είναι απαραίτητα περισσότερα από ένα ξεφυλλίσματα.

Το υπερβολικό ξεφύλλισμα μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα να προκληθούν στις ρόγες εγκαύματα από τον ήλιο.

Αραίωμα ταξιανθιών, άγουρων σταφυλιών ή τμημάτων τους και μεμονωμένων άγουρων ραγών

Με αυτό το χλωρό κλάδεμα εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι μειώνεται η παραγωγή. Ουσιαστικά όμως βελτιώνεται η ποιότητα των σταφυλιών σε ότι αφορά το μέγεθος, το βάρος, τη μορφή και το χρώμα τους.

Το αραίωμα των ταξιανθιών συνιστάται κυρίως για τις επιτραπέζιες ποικιλίες που σε καρποφόρο βλαστό έχουν 2-3 ταξιανθίες και τις ποικιλίες σταφιδοποιίας.  Το αραίωμα γίνεται αμέσως μετά την εμφάνιση των ταξιανθιών και αποσκοπεί στο να μειωθεί το ποσοστό των ανθέων που πέφτει. Επιπλέον με την εργασία αυτή εξασφαλίζονται περισσότερα θρεπτικά συστατικά στις ανθοταξίες που μένουν στο αμπέλι, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το βάρος και το μέγεθος των ραγών. 

Το αραίωμα των άγουρων τσαμπιών συνιστάται τόσο σε ποικιλίες επιτραπέζιες και σταφιδοποιίας, όσο και σε ποικιλίες οινοποιίας που είναι πολύ παραγωγικές. Το αραίωμα γίνεται αμέσως μετά την καρπόδεση και στόχο έχει να βελτιωθεί η ποιότητα των σταφυλιών που παραμένουν στο αμπέλι. Επιπλέον με αυτό το αραίωμα μπορεί να εξασφαλιστεί και η ομοιόμορφη ωρίμαση των σταφυλιών.

Στο αραίωμα τμήματος των άγουρων σταφυλιών αφαιρείται το κάτω τμήμα του τσαμπιού έτσι ώστε κάθε τσαμπί να έχει 4-8 κύριες διακλαδώσεις. Το μειονέκτημα αυτής της πρακτικής είναι ότι αλλοιώνεται η μορφή του τσαμπιού. Με αυτό το αραίωμα επιτυγχάνεται η αύξηση του μεγέθους των ραγών. Επιπλέον βελτιώνεται το χρώμα του και μειώνονται οι πιθανότητες να δημιουργηθούν μικρές ράγες.

Στο αραίωμα μεμονωμένων άγουρων ραγών οι ανεπιθύμητες ρόγες αφαιρούνται με ειδικά ψαλίδια μετά την καρπόδεση. Είναι η πιο σπάνια από τις τεχνικές αραιώματος και πραγματοποιείται μόνο σε επιτραπέζιες ποικιλίες που έχουν μεγάλη εμπορική αξία και δημιουργούν πολύ πυκνά τσαμπιά ή τσαμπιά με ρόγες διαφορετικών μεγεθών.

Χαραγή ή δακτυλίωση στο πρέμνο

Είναι το πιο δύσκολο στην εφαρμογή χλωρό κλάδεμα αλλά και αυτό που γίνεται πιο σπάνια. Οι στόχοι του είναι και πάλι το καλύτερο δέσιμο των σταφυλιών, η πιο γρήγορη ωρίμανση και η επίτευξη της καλύτερης δυνατής ποιότητας. Η χαραγή γίνεται μετά την άνθιση αλλά πριν την ωρίμανση των σταφυλιών. Σε αυτό το κλάδεμα αφαιρείται ένας δακτύλιος από τον κορμό, τους βραχίονες ή τις κληματίδες, ο οποίος έχει πλάτος 3-8 mm και πάχος τέτοιο ώστε λίγο μεγαλύτερο από το πάχος του φλοιού του αμπελιού. Με αυτή τη διαδικασία οι υδατάνθρακες του αμπελιού παραμένουν πάνω από το σημείο της χαραγής και είναι στη διάθεση των καρπών. Φυσικά η χαραγή απαιτεί ειδικά μαχαίρια και ψαλίδια αλλά το σημαντικότερο είναι η εμπειρία εκείνου που κάνει την εργασία. Αν η εργασία αυτή δεν γίνει σωστά το αμπέλι ενδέχεται να εξασθενήσει. Φυσικά δεν είναι πρακτική που συνιστάται σε όλα τα αμπέλια, παρά σε αυτά με πολύ ζωηρή βλάστηση και χωρίς υπερβολική παραγωγή.    

www.gardenguide.gr

Το άρθρο Εργασίες στο αμπέλι την άνοιξη και το καλοκαίρι εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία έντονη τάση επιστροφής των νέων στη αγροτική παραγωγή. Η ενασχόληση όμως με την «επιχειρηματική» γεωργία σε περιόδους οικονομικής στενότητας και ανεργίας προϋποθέτει την ορθή πληροφόρησης των ενδιαφερόμενων τόσο σε οικονομικό όσο και σε γεωτεχνικό επίπεδο. Πιο απλά πρέπει ο «νέος αγρότης» να κάνει σωστή επιλογή καλλιέργειας/ων και κυρίως να διερευνήσει τη δυνατότητα διάθεσης των παραγόμενων προϊόντων προτού ολοκληρωθεί η παραγωγική διαδικασία. Τα αναλυτικά βήματα τόσο σε οικονομικό/εμπορικό όσο και σε γεωτεχνικό επίπεδο, καθώς και δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα πολυετών καλλιεργειών, αναφέρονται παρακάτω.

Οικονομικό/Εμπορικό Επίπεδο: (1) διερεύνηση αγορών για τη διάθεση του παραγόμενου προϊόντος, (2) ανάλυση εμπορικών δεδομένων (10ετίας) του παραγόμενου προϊόντος για τον κατά προσέγγιση προσδιορισμό του αναμενόμενου εισοδήματος, (3) ενημέρωση για το κόστος εγκατάστασης, το ετήσιο καλλιεργητικό κόστος, τις απαιτούμενες εργατοώρες και τον εξοπλισμό, (4) διερεύνηση ομαδοποίησης της παραγωγής με ποσοτικούς στόχους (Ομάδες ή Συνεταιρισμοί), (5) επιλογή τελικής μορφής πώλησης και υπολογισμός κόστους καθετοποίησης της παραγωγής, (6) ανάδειξη ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του προϊόντος με ποιοτικούς στόχους, (7) διαφήμιση σε ΜΜΕ ανάλογα με το τελικό προϊόν και συμμετοχή σε εκθέσεις, (8) επιλογή εμπορικών συνεργασιών (χρόνος πληρωμής, σταθερότητα τιμής, απορροφητικότητα και προβολή).

Γεωτεχνικό Επίπεδο: 

(1) διερεύνηση εγκατάστασης καλλιέργειας βάσει εδαφοκλιματικών συνθηκών και διαθέσιμων στρεμμάτων (ανάλυση εδάφους),

(2) σχεδιασμός φύτευσης και υποστύλωσης (προσανατολισμός φύτευσης, χωροταξική διάρθρωση, πάσσαλοι, σύρματα, αντηρίδες),

(3) επιλογή πολλαπλασιαστικού υλικού (ποικιλία και υποκείμενο),

(4) επιλογή μεθόδου καλλιέργειας (συμβατική, ολοκληρωμένη διαχείριση, βιολογική) και

(5) σχεδιασμός εγκατάστασης συστήματος προστασίας (δίχτυα).

Παράδειγμα 1: Επιτραπέζιο Ροδάκινο

Για την καλλιέργεια επιτραπέζιου ροδάκινου ελεύθερης φύτευσης τοποθετούνται 40-45 δέντρα ανά στρέμμα. Το κόστος της αρχικής εγκατάστασης είναι 200 ευρώ ανά στρέμμα και περιλαμβάνει τα φυτά, το σύστημα άρδευσης και τα εργατικά. Τα τρία πρώτα έτη τα έξοδα της καλλιέργειας υπολογίζονται περίπου στα 100 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ από το 3^ο έτος και μετά τα έξοδα αυξάνονται και κυμαίνονται στα περίπου 250 ευρώ ανά στρέμμα. Η καλλιέργεια θα δώσει παραγωγή από το 3^ο έτος και στο 5^ο έτος θα έχουμε πλήρη παραγωγή. Η απόδοση μετά το 5^ο έτος είναι 3-4 τόνοι ανά στρέμμα και η τιμή ανά κιλό κυμαίνεται από 0,30-0,60 ευρώ.

Παράδειγμα 2: Επιτραπέζιο Σταφύλι

Για την καλλιέργεια επιτραπέζιου σταφυλιού ποικιλίας Crimson τοποθετούνται 200-250 φυτά ανά στρέμμα. Το κόστος της αρχικής εγκατάστασης είναι περίπου 3.000 ευρώ ανά στρέμμα και περιλαμβάνει τα πρέμνα, την υποστύλωση, το σύστημα άρδευσης, το δίχτυ και τα εργατικά. Το κόστος καλλιέργειας για τα 3 πρώτα χρόνια κυμαίνεται από 200 έως 300 ευρώ ανά στρέμμα, ωστόσο μετά τον 3^ο έτος το κόστος καλλιέργειας αυξάνεται και κυμαίνεται από 600 έως 800 ευρώ ανά στρέμμα. Η καλλιέργεια αρχίζει να αποδίδει από το 3^ο έτος φύτευσης και μετά, ενώ πλήρως παραγωγικά και ώριμα θεωρούνται τα φυτά στο 5^ο έτος. Η απόδοση κυμαίνεται από 1,5 έως 2 τόνους ανά στρέμμα και η τιμή της ποικιλίας κυμαίνεται από 0,80 έως 1,20 ευρώ το κιλό.

Παραγωγικό δυναμικό

Το παραγωγικό δυναμικό της κάθε καλλιέργειας εξαρτάται από πολλές παραμέτρους, με ποιο σημαντικές:

(1) τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, οι οποίες αφενός μπορούν να εκτοξεύσουν την παραγωγή και αφετέρου μπορούν να οδηγήσουν σε ολική καταστροφή της καλλιέργειας,

(2) την ορθή λιπαντική τακτική,

(3) την επιλογή κατάλληλων ποικιλιών σε σχέση με τις τοπικές εδαφοκλιματικές συνθήκες και φυσικά

(4) τους σωστούς χειρισμούς και τις έγκαιρες παρεμβάσεις του παραγωγού στην καλλιέργεια.

Ιωάννης Καραστέργιος, Γεωπόνος

Το άρθρο Πόσο κοστίζει η εγκατάσταση ενός αμπελιού και ενός οπωρώνα με ροδάκινα ανά στρέμμα εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Πριν μερικά χρόνια, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις στη χώρα πλησίαζαν τα δύο (2) εκατομμύρια στρέμματα, αλλά με την αστυφιλία, τον μικρό κλήρο και τις χαμηλές τιμές πώλησης έχει μειωθεί στα επίπεδα του ενός εκατομμυρίου εκατόν πενήντα χιλιάδων (1,15 εκατ.) στρεμμάτων για όλων των ειδών τους αμπελώνες (οινοποιήσιμα, επιτραπέζια, σταφιδοποιίας).

Διοικητική διαδικασία

Η φύτευση ενός αμπελώνα με οινοποιήσιμες ποικιλίες υπόκειται σε περιορισμούς. Από το 1987 και μετά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω των κοινοτικών κανονισμών επιτρέπει τη φύτευση μόνο μετά από την άδεια του κράτους-μέλους.

Σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανονισμούς που είναι σε ισχύ, η άδεια φύτευσης χορηγείται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μέσω ψηφιακής εφαρμογής. Η διαδικασία ολοκληρώνεται το αργότερο την 30η Ιουλίου εκάστου έτους. Τα διαθέσιμα προς φύτευση στρέμματα είναι κάθε έτος το 1% της φυτεμένης έκτασης της Ελλάδας.

Η ελληνική επικράτεια είναι χωρισμένη σε αμπελουργικά διαμερίσματα με γεωγραφικά κριτήρια (Θράκης, Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Στερεάς Ελλάδας,  Πελοποννήσου, Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαίου, Κυκλάδων, Ιονίων Νήσων, Κρήτης). Εντός των αμπελουργικών διαμερισμάτων είναι ταξινομημένες γηγενείς και ξενικές ποικιλίες ως συνιστώμενες και επιτρεπόμενες για καλλιέργεια.

Σχεδιασμός φύτευσης

Η φύτευση νέου αμπελώνα δεν είναι μια απλή διαδικασία. Πρέπει να είναι αντικείμενο μελέτης. Θα πρέπει να προηγηθεί μια έρευνα για τις ποικιλίες που είναι κατάλληλες για την περιοχή, εάν θα προτιμηθούν γηγενείς ή από άλλες περιοχές ή ξένες, να γίνουν  αναλύσεις του εδάφους, του νερού και γενικότερα των καιρικών συνθηκών.

Οι βασικές παράμετροι, που πρέπει να συνυπολογιστούν σε γενικές γραμμές, είναι οι ακόλουθες:

Τοποθεσία

Το αμπέλι πρέπει να είναι φυτεμένο σε τέτοια θέση, ώστε να δέχεται όλες τις ευεργετικές και ευνοϊκές επιδράσεις του ήλιου και του αέρα, να «εκμεταλλεύεται», δηλαδή, το λεγόμενο «μικροκλίμα» της περιοχής. Επίσης, να δίνεται προσοχή στην καλή αποστράγγιση του χωραφιού.

Έδαφος


Πρέπει να προηγηθεί μια εξέταση εδαφολογική, ώστε να γνωρίζουμε τη χημική σύσταση και σύνθεση του εδάφους, το «ph» που καθορίζει εάν το έδαφος είναι όξινο, ή αλκαλικό κ.ο.κ. Στα εδάφη που έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε χλωριούχο νάτριο, δηλαδή τα αλμυρά εδάφη, δεν ενδείκνυται η εγκατάσταση αμπελιού.

Διάταξη


Η διάταξη και ο προσανατολισμός του αμπελιού είναι σημαντικοί παράγοντες για την καλλιέργεια. Εξαρτώνται, φυσικά, από την τοποθεσία και το κλίμα της περιοχής. Η φύτευση, γενικά, πρέπει να ακολουθεί όσο το δυνατόν ευθεία διάταξη, σχηματίζοντας παραλληλόγραμμα αναλόγως με τις αποστάσεις μεταξύ των φυτών και των γραμμών. Οι αποστάσεις φύτευσης εξαρτώνται από τη σύσταση και το βάθος του εδάφους και την ποικιλία. Σε τοποθεσίες με συχνή ξηρασία (νησιά) και μικρό βάθος, οι αποστάσεις είναι μεγαλύτερες και αντίστροφα. Γενικά, η απόσταση μεταξύ των νέων φυτών είναι από 1 έως και 2 μέτρα και η απόσταση μεταξύ των “γραμμών” φύτευσης από 2 έως 2,5 μέτρα. Στις μικρές καλλιέργειες, στις οποίες η άροση γίνεται με μικρές φρέζες, η απόσταση των γραμμών μπορεί να είναι και μικρότερη.

Προετοιμασία χωραφιού


Η βαθιά άροση είναι το πρώτο βήμα, ώστε να ξεριζωθούν τελείως οι θάμνοι και τα ζιζάνια. Η χημική ανάλυση του εδάφους, που προηγήθηκε, δίνει τα απαραίτητα οργανοληπτικά στοιχεία που πρέπει να προσθέσουμε στο έδαφος.

Επιλογή υποκειμένου και ποικιλίας


Βασικό του αμπελουργού στο τέλος είναι και η επιλογή του κατάλληλου «αμπελουργικού υλικού». Πρέπει να έχουμε υπόψη ποιες ποικιλίες ενδείκνυνται για την περιοχή, το αμπελουργικό ιστορικό της περιοχής, τι ποικιλία αμπελιού  επιθυμούμε να εγκαταστήσουμε και για ποιο ακριβώς λόγο, π.χ. ποικιλία αμπελιού για λευκό κρασί ή για ερυθρό ή και τα δυο ή για επιτραπέζια σταφύλια. Τα μοσχεύματα πρέπει να είναι ανθεκτικά στη φυλλοξήρα, στις ιώσεις που προσβάλλουν το αμπέλι και σε κάθε περίπτωση να είναι πιστοποιημένα.

Ιδιότητες των υποκειμένων και κατηγοριοποίηση

• ανάλογα με την ευρωστία

• ανάλογα με την καθυστέρηση της ωρίμανσης που προσδίδουν στο εμβόλιο – ποικιλία

• ανθεκτικότητα στην ξηρασία

• ανθεκτικότητα σε ασβέστιο

• ανθεκτικότητα σε αλατούχα & όξινα εδάφη

• ανθεκτικότητα σε συνεκτικά και βαριά εδάφη

• ανθεκτικότητα στους νηματώδεις (από το 2015)

• συμβατότητα με την ποικιλία

Φύτευση


Το φύτεμα των νέων  αμπελιών συνιστάται να γίνεται την άνοιξη μέχρι τον Ιούνιο. Κατά τη φύτευση, είναι υποχρεωτική η τοποθέτηση μικρού υποστυλώματος λ.χ καλάμι ή ξύλινο πασαλάκι, και –για να γνωρίζουμε την ακριβή θέση φύτευσης και αργότερα πάνω σ΄ αυτόν– να προσδεθεί το κλήμα, για να αποκτήσει κορμό ευθυτενή μέχρι να δεθεί στα σύρματα, αν πρόκειται για γραμμικό αμπέλι, ή να αποκτήσει ανθεκτικούς και υψηλόκορμους βραχίονες, αν πρόκειται για το παραδοσιακό σχήμα του «κύπελλου». Στις περιοχές με καλοκαιρινή ξηρασία, προσοχή στα συχνά ποτίσματα στα νέα φυτά τον πρώτο χρόνο.

Τρόπος φύτευσης (φυτό με μπάλα)


• Σκάβουμε έναν λάκκο βάθους 40 εκ. (μεγαλύτερο από τον όγκο της μπάλας).

• Τοποθετούμε το φυτό με την μπάλα στον λάκκο (το εμβόλιο παραμένει έξω από το έδαφος).

• Γεμίζετε την τρύπα με ελαφρύ χώμα και το ποτίζουμε αρκετά, ώστε να γίνει καλή επαφή με την μπάλα (δεν πιέζουμε το χώμα).

• Αφού το νερό απορροφηθεί, γεμίζουμε τον λάκκο μέχρι τη γραμμή του εδάφους.

• Καλύπτουμε το εμβόλιο με επιπλέον χώμα, ώστε να δημιουργηθεί υγρασία μέχρι να αναπτυχθούν οι βλαστοί.

Τρόποι κλαδέματος

Το αμπέλι κλαδεύεται δυο και τρεις φορές το χρόνο και τα κλαδέματα διαχωρίζονται σε χειμερινά (ξηρά) και καλοκαιρινά (χλωρά). Τα χειμερινά κλαδέματα χωρίζονται σε «κλάδεμα διαμόρφωσης» και σε «κλάδεμα καρποφορίας».

Κλάδεμα διαμόρφωσης

Όταν το αμπέλι είναι νέο, δηλαδή τα πρώτα δύο ή τρία χρόνια, το κλάδεμα θα εξαρτηθεί από το «σχήμα» που έχουμε αποφασίσει να του δώσουμε, ή καλύτερα, τη μέθοδο καλλιέργειας που διαλέξαμε. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι διαμόρφωσης, ανάλογα με την ποικιλία, το έδαφος και το κλίμα. Από τα σχήματα διαμόρφωσης που εφαρμόζονται σήμερα ξεχωρίζουν τρία βασικά :

Kυπελλοειδές 


Πρόκειται για το παραδοσιακό σύστημα καλλιέργειας της αμπέλου, ευρύτατα διαδεδομένης σε όλο τον κόσμο. Το όνομά του το πήρε από το σχήμα του, που είναι ένας κοντός κορμός, 40 -50 εκ., από τον οποίο εκτείνονται 3 έως και 6 βραχίονες, σε σχήμα «κύπελλου». Κάθε χρόνο αφήνουμε 2 ή 3 κληματίδες σε κάθε βραχίονα με 2 ή περισσότερα καρποφόρα μάτια. Η άδεια φύτευσης χορηγείται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μέσω ψηφιακής εφαρμογής. Η διαδικασία ολοκληρώνεται το αργότερο την 30η Ιουλίου εκάστου έτους.

Το σχήμα ευνοεί τον καλό φωτισμό και αερισμό του πρέμνου, αλλά πρέπει να κλαδεύεται με τρόπο ώστε να μην αποκτήσει ύψος με τα χρόνια, λόγω του ότι οι κληματίδες κινούνται ελεύθερες με τον άνεμο.

Γραμμικό Σύστημα

Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η στήριξη των πρέμνων σε σειρές συρμάτων, συνήθως τρία σύρματα, τα οποία βρίσκονται σε μέτριου ύψους πασσάλους, από 1,2 έως και 2,2 μ ανάλογα με την περιοχή και τους ανέμους. Η απόσταση από σύρμα σε σύρμα είναι συνήθως 40 εκ. Με αυτόν τον τρόπο είναι πολύ πιο εύκολη η χρήση μηχανημάτων για την καλλιέργεια, διευκολύνεται και τυποποιείται το κλάδεμα, καθώς δίνουν στο φυτό τη δυνατότητα ανάπτυξης μεγαλύτερου όγκου βλάστησης και μεγαλύτερη αναλογία ενεργού φυλλώματος, επειδή στις γραμμές του αμπελιού όλα τα φύλλα είναι στο φως και στον ήλιο, εξασφαλίζοντας έτσι την καλύτερη τροφοδοσία των σταφυλιών. Τα πλέον διαδεδομένα γραμμικά συστήματα είναι το Royat και το Guyot. Και τα δύο διακρίνονται σε μονό και σε αμφίπλευρο.

Λύρα

Χαρακτηριστικό γνώρισμα αποτελεί η στήριξη των πρέμνων σε σειρές συρμάτων, ώστε να σχηματίζουν ένα V. Χρησιμοποιείται, κυρίως, για επιτραπέζια σταφύλια και σε περιορισμένη χρήση.

Επιμέλεια-Συντονισμός έκδοσης: Τάνια Γεωργιοπούλου
Γράφουν: Διονύσιος Γραμματικός, Γεωπόνος Msc, Προϊστάμενος τμήματος Αμπέλου & Ελαίας, Δ/νση Συστημάτων Καλλιέργειας

Το άρθρο Όλα τα βήματα για την εγκατάσταση οινοποιήσιμου αμπελώνα εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Οι αμπελουργοί προτιμούν γενικά έρριζα εμβολιασμένα φυτά 1 έτους. Μερικοί παραγωγοί προτιμούν να πραγματοποιούν μόνοι τους τον εμβολιασμό των μοσχευμάτων. Συλλέγουν μοσχεύματα χειμερινού ξύλου κατά τη διάρκεια του ληθάργου τόσο από την παραγωγό ποικιλία όσο και από την ποικιλία του υποκειμένου και πραγματοποιούν στη συνέχεια την ένωση των δύο μερών. Μια άλλη μέθοδος περιλαμβάνει τη φύτευση απλών έρριζων φυτών και τον επιτόπιο εμβολιασμό τους 1-2 χρόνια αργότερα.  Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, η αγορά των φυτών από έναν νόμιμο πωλητή είναι πάντα η καλύτερη δυνατή λύση.

Μετά από όλα τα βήματα προετοιμασίας που περιγράφονται στα προηγούμενα κεφάλαια, μπορούμε να προχωρήσουμε με την εγκατάσταση του αμπελώνα. Οι παραγωγοί επισημαίνουν τα ακριβή σημεία στο έδαφος όπου θα φυτέψουν τα νεαρά φυτά. Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα, χρησιμοποιούσαν σχοινιά και πασσάλους για να βεβαιωθούν ότι θα φυτέψουν τα αμπέλια σε ευθεία γραμμή. Σήμερα, η τεχνολογία βοηθά τους αγρότες, καθώς χρησιμοποιούν λέιζερ υψηλής ακρίβειας. Στη συνέχεια, ανοίγουν λάκκους 30-50 cm και φυτεύουν τα φυτά. Η φύτευση μπορεί να γίνει είτε με το χέρι είτε με τη χρήση μηχανών φύτευσης με λέιζερ. Το πλεονέκτημα των μηχανών σε σχέση με τη χειροκίνητη φύτευση είναι ότι είναι ικανές να φυτέψουν γρήγορα, με πολύ υψηλή ακρίβεια και στις σωστές αποστάσεις. Από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη φύτευση σε κεκλιμένα εδάφη.

Όταν πρόκειται για έρριζα εμβολιασμένα φυτά, είναι σημαντικό να τα φυτέψετε σε τέτοιο βάθος έτσι ώστε το σημείο εμβολιασμού να βρίσκεται περίπου 4-5 cm πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Αν καλύψουμε το σημείο εμβολιασμού, το εμβόλιο πιθανότατα θα αναπτύξει ρίζες. Αυτές οι ρίζες θα αρχίσουν να αυξάνονται γρήγορα και θα ξεπεράσουν εκείνες του υποκειμένου. Αυτό θα ήταν ένα μεγάλο πρόβλημα. Ωστόσο, σε χώρες με υψηλό κίνδυνο παγετού, κάποιοι αγρότες καλύπτουν ολόκληρο το φυτό με χώμα μετά τη μεταφύτευση, προκειμένου να το προστατεύσουν. Έπειτα, αφαιρούν το χώμα μαζί με τις ρίζες που πιθανώς έχουν αναπτυχθεί στο εμβόλιο, περίπου δύο εβδομάδες αργότερα.

Όσον αφορά τις αποστάσεις φύτευσης και τον πληθυσμό τον πρέμνων, συναντούμε και πάλι πολλά διαφορετικά μοτίβα ανάλογα με τις ποικιλίες παραγωγής, τη δομή του εδάφους, την οργανική ύλη, τον τύπο του αμπελώνα και τις τεχνικές καλλιέργειας. Για παράδειγμα, στους αρδευόμενους αμπελώνες με εύφορο έδαφος, ένα συνηθισμένο μοτίβο περιλαμβάνει 200-250 φυτά ανά στρέμμα για τις επιτραπέζιες ποικιλίες και 300-350 φυτά ανά στρέμμα για τις οινοποιήσιμες ποικιλίες με απόδοση 1-1,2 τόνους ανά στρέμμα (1 στρέμμα = 1.000 τετραγωνικά μέτρα).

Για πληθυσμό 300 έως 400 φυτά ανά στρέμμα, πολλοί παραγωγοί προτιμούν να εγκαταστήσουν τα αμπέλια τους σε αποστάσεις 2 – 2,5 m μεταξύ σειρών και 1,25 – 1,35 m μεταξύ των φυτών πάνω στη σειρά. Άλλοι παραγωγοί προτιμούν απόσταση 2,5 μέτρων μεταξύ των σειρών και 1,15 μ. μεταξύ των φυτών. Το δεύτερο μοτίβο δεν συνιστάται για όλες τις ποικιλίες. Ο λόγος είναι ότι διατηρώντας τόσο στενές αποστάσεις μεταξύ των φυτών στη γραμμή, οι ρίζες των δύο γειτονικών φυτών μπορεί να ανταγωνίζονται ισχυρά. Αποστάσεις μικρότερες από 1 μέτρο μεταξύ των φυτών πρέπει γενικά να αποφεύγονται, δεδομένου ότι θα οδηγήσουν σε αλληλοεπικάλυψεις  φυλλωμάτων, γεγονός που συχνά οδηγεί σε ανεπαρκή αερισμό και μειωμένη κυκλοφορία του αέρα στην καλλιέργεια.

Οι περισσότερες σύγχρονες ποικιλίες επιτραπέζιων σταφυλιών δίνουν καλά αποτελέσματα σε απόσταση 3 μέτρων μεταξύ των γραμμών και απόσταση 1,5 μέτρων μεταξύ των φυτών πάνω στη γραμμή.

Ορισμένοι αγρότες χρησιμοποιούν ειδικά αντιχαλαζικά δίχτυα για προστασία των φυτών σε συνθήκες χαλαζόπτωσης. Τα δίχτυα αυτά προστατεύουν επίσης την καλλιέργεια από πουλιά.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΦΥΤΕΥΣΗΣ ΕΡΡΙΖΩΝ
ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΜΠΕΛΟΥ

Με τις παρακάτω οδηγίες, ελπίζουμε να σας δώσουμε τις απαραίτητες συμβουλές, ώστε να μην «φαλάρει» κανένα κλίμα από όσα θα φυτέψετε.

Ο σχεδιασμός της εγκατάστασης ενός νέου αμπελώνα  αφορά από την επιλογή της θέσης του χωραφιού που θα φυτευτεί, τις ποικιλίες και τα υποκείμενα, μέχρι τη διάθεση του προϊόντος. Συνεπώς παίζει καθοριστικό ρόλο η μελέτη όλων των παραγόντων που συντελούν στη διαμόρφωση του κόστους της επένδυσης, αλλά και του κόστους του παραγόμενου προϊόντος. Τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθηθούν  είναι τα οι εξής:

Προετοιμασία χωραφιού
Η βαθειά άροση κατά την διάρκεια του καλοκαιριού είναι το πρώτο βήμα, ώστε να απαλλαχθούμε από  διάφορα  ζιζάνια. Η χημική ανάλυση του εδάφους που προηγείται μας δίνει τις απαραίτητες πληροφορίες για τα χημικά στοιχεία  που θα πρέπει να προσθέσουμε στο έδαφος, αλλά και του υποκειμένου που θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε. Η βασική λίπανση του εδάφους θα πρέπει να γίνει πριν την φύτευση των κλημάτων.

Τοποθεσία
Ο αμπελώνας μας θα πρέπει να είναι φυτεμένος σε τέτοια θέση ώστε να δέχεται όλες τις ευεργετικές και ευνοϊκές επιδράσεις του ήλιου και του αέρα. Παρ΄  όλα αυτά η κλίση του εδάφους είναι προσδιοριστικός παράγοντας για τον προσανατολισμό των γραμμών. Τα επικλινή εδάφη που βρίσκονται σε πλαγιές λόφων, θεωρούνται τα καταλληλότερα για την εγκατάσταση αμπελώνων, διότι αφενός πλήττονται λιγότερο από τους ανοιξιάτικους παγετούς και αφετέρου παράγουν καλύτερης ποιότητας σταφύλια.

Έδαφος
Με την  εδαφολογική ανάλυση γνωρίζουμε την δομή, τη χημική σύσταση και την σύνθεση του εδάφους, το «pH» που καθορίζει την αλκαλικότητα ή μη του χωραφιού μας. Όλα αυτά καθορίζουν  τόσο την ανάπτυξη των φυτών της αμπέλου, όσο και στα παραγόμενα σταφύλια που θα χρησιμοποιηθούν  για οινοποίηση.

Επιλογή ποικιλίας
Η επιλογή της ποικιλίας έχει σχέση με το  ποιες ποικιλίες ενδείκνυνται για την περιοχή, το αμπελουργικό ιστορικό της περιοχής, το τι αμπέλι επιθυμούμε να εγκαταστήσουμε και για ποιο ακριβώς λόγο πχ αμπέλι για λευκό κρασί ή για ερυθρό ή και τα δυο. Τα φυτά θα πρέπει να είναι από επιλεγμένο φυτώριο ώστε να μην υπάρχουν προβλήματα στο γενετικό υλικό αλλά και σε ιώσεις ή άλλες ασθένειες.

Κλάδεμα
Τα χλωρά κλαδέματα κατά την διάρκεια της χρονιάς αλλά και το χειμερινό κλάδεμα θα διαμορφώσουν το τελικό σχήμα στα φυτά και θα δημιουργήσουν γερά φυτά έτοιμα να δεχθούν το μελλοντικό τους φορτίο, τα σταφύλια. Ο έλεγχος των ζιζανίων, των ασθενειών και εχθρών της αμπέλου καθώς και των ποτισμάτων που πιθανά θα χρειαστούν, είναι καθοριστικά για την σωστή ανάπτυξη των φυτών μας και την δημιουργία καλού ριζικού συστήματος.

Προεργασία
Από την παραλαβή τους και αν θέλουμε να τα φυτέψουμε σύντομα, έχοντας φυσικά κάνει την κατάλληλη προεργασία στο χωράφι μας, καλό θα είναι να τα βάλουμε σε ένα δοχείο με νερό για 10-15 ώρες, ώστε να ενυδατωθούν, γιατί ήσαν για ένα διάστημα μέσα σε ψυγείο και κατόπιν να τα φυτέψουμε.
Εάν θέλουμε να τα φυτέψουμε μετά από λίγες ημέρες, θα πρέπει να τα «παραχώσουμε» σε καλά σκαμμένο χώμα, ώστε εκεί να παραμείνουν για όσες ημέρες χρειαστεί έως την ημέρα της φύτευσης. Για τον σκοπό αυτό, χωρίζουμε τα φυτά σε δεμάτια των 5 ή παραπάνω φυτών, ανοίγουμε ένα αυλάκι στο χώμα βάθους 25 πόντων περίπου και βάζουμε τα φυτά μέσα με μικρή κλίση και τα σκεπάζουμε έτσι ώστε να είναι όλο το ριζικό τους σύστημα καλά παραχωμένο στο χώμα. Το χώμα αν δεν έχει την κατάλληλη υγρασία που θα τα διατηρήσει υγρά πρέπει να ποτιστεί. Αυτός ο τρόπος της παράχωσης βοηθάει τα φυτά να διατηρήσουν τους χυμούς τους έως την ημέρα της φύτευσης. Τα φυτά δεν μπορεί να παραμείνουν εκεί περισσότερο από 15 ημέρες και οπωσδήποτε πριν την έναρξη της εαρινής βλάστησης.

Φύτευση
Ο κάθε λάκκος που θα ανοίξουμε, πρέπει να έχει βάθος λίγο μεγαλύτερο από το μήκος του φυτού. Εάν έχουμε πολύ καλά χωνεμένη κοπριά, μπορούμε να ρίξουμε στο βάθος του μια μικρή φτυαριά και να την σκεπάσουμε με λίγο χώμα. Θα κόψουμε τις ρίζες του φυτού με ένα καλό ψαλίδι, αφήνοντας μόνο ένα μήκος 4 – 5 εκατοστών. Το φυτό θα βγάλει σύντομα νέες ρίζες. Βάζοντας το φυτό στο κέντρο του λάκκου ρίχνουμε το χώμα περιμετρικά, πατώντας το πολύ καλά ώστε να μην αφήσει κενά αέρος και να μην μείνουν οι ρίζες εκτεθειμένες. Το φυτό πρέπει να είναι μέσα στη γη έως λίγο πιο κάτω από το σημείο εμβολιασμού.
Τώρα που το χώμα εκεί είναι φρέσκο, είναι η κατάλληλη στιγμή να μπήξουμε ένα πάσαλο στήριξης του φυτού, με μήκος περίπου 1 μέτρο έξω από το χώμα. Εκεί θα δένονται οι νέοι βλαστοί ώστε να μην σπάσουν με τον πρώτο άνεμο. Εάν οι πάσαλοι στήριξης είναι σιδερόβεργες 8-10 χιλ. πρέπει αργότερα το καλοκαίρι να φροντίσουμε να περάσουμε καλάμι στην βέργα πάνω στο οποίο θα δένονται οι βλαστοί, ώστε να μην επηρεάζονται από τη άνοδο της θερμοκρασίας της σιδερόβεργας.

Πότισμα
Τον πρώτο χρόνο τα φυτά πρέπει να ποτίζονται τακτικά αλλά όχι υπερβολές. Το σωστό πότισμα το καλοκαίρι είναι μία (1) φορά την εβδομάδα να γεμίζει ένας λάκκος ποτίσματος με διάμετρο 60 – 70 εκατοστά γύρω από το νεαρό φυτό. Όλα βέβαια εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες και την υγρασία του συγκεκριμένου αμπελώνα.

Αποστάσεις φύτευσης
Οι αποστάσεις αυτές εξαρτώνται από τον χώρο που έχουμε, την μορφολογία του εδάφους και φυσικά τον τρόπο καλλιέργειας που έχουμε διαλέξει για το αμπέλι. Όσο πιο πυκνή φύτευση, τόσο μεγαλύτερες απαιτήσεις σε ζωτικές ουσίες θα έχουν τα φυτά ώστε να δίνουν την ετήσια παραγωγή που επιθυμούμε. Πάντως να έχουμε κατά νου ότι, η ποιότητα του μούστου που θα μας δώσει το αμπέλι, εξαρτάται και από τον όγκο της παραγωγής του. Λίγα και καλά είναι ο χρυσός κανόνας!
Παρακάτω θα σας δώσουμε έναν ενδεικτικό πίνακα αποστάσεων φύτευσης ανάμεσα σε κάθε ρίζα και σε κάθε γραμμή φύτευσης και αριθμού φυτών ανά στρέμμα.

Κλήματα ανά στρέμμα

Δείτε ένα μικρό βίντεο στα Ελληνικά για την φύτευση έρριζων φυτών αμπέλου:

https://youtu.be/4LwixYJe7-k

Το άρθρο Φύτευση αμπέλου εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.