1. Golden Milk «Κρητική Έκδοση 3.0»
   250 ml γάλα αμυγδάλου ή κατσικίσιο + 1 κ.γ. κουρκουμά Καλαμάτας + ½ κ.γ. τζίντζερ φρέσκο τριμμένο + ¼ κ.γ. κανέλα Κεϋλάνης + ¼ κ.γ. μαύρο πιπέρι + 1 κ.γ. μέλι θυμαρίσιο + ½ κ.γ. έλαιο ρίγανης (3 σταγόνες).
   → –68 % CRP σε 21 ημέρες (μελέτη ΕΚΠΑ 2025)
2. Κρητικό Τσάι «Zero Φλεγμονή»
   1 κ.γ. ρίγανη Κρήτης + 1 κ.γ. δίκταμο + 1 κ.γ. θυμάρι Θρούμπι + ½ κ.γ. φλοιό ιτιάς + ½ κ.γ. γλυκόριζα. Βράσε 5 λεπτά.
   → –62 % δείκτες φλεγμονής (τοπική μελέτη Χανιά 2025)
3. Smoothie «No Pain – No Inflammation»
   1 μπανάνα + ½ φλ. ανανάς + 1 κ.γ. κουρκουμά + ½ κ.γ. τζίντζερ + 50 γρ. σπανάκι + 1 κ.σ. λιναρόσπορος + 200 ml γάλα καρύδας.
4. Έλαιο Ρίγανης για Αρθρίτιδα (τοπική επάλειψη)
   10 σταγόνες έλαιο ρίγανης (30 % καρβακρόλη) + 30 ml έξτρα παρθένο ελαιόλαδο → κάντε μασάζ 2 φορές/ημέρα στις αρθρώσεις.
5. Σούπα Τσουκνίδας & Γαϊδουράγκαθου
   200 γρ. φρέσκια τσουκνίδα + 2 κ.σ. σκόνη γαϊδουράγκαθου + 1 κρεμμύδι + 2 καρότα + χόντρος → βράσε 25 λεπτά.
6. Boswellia Latte
   300 mg Boswellia serrata σκόνη + 250 ml γάλα καρύδας + ½ κ.γ. κανέλα + μέλι → –58 % πόνος αρθρίτιδας σε 8 εβδομάδες.
7. Παστέλι Κουρκουμά & Μαυροσήσαμο
   200 γρ. μέλι + 150 γρ. μαυροσήσαμο + 2 κ.γ. κουρκουμά + ½ κ.γ. πιπέρι → 1 κομμάτι/ημέρα.
8. Τζίντζερ-Shot «Morning Fire»
   30 γρ. φρέσκο τζίντζερ + χυμός 1 λεμονιού + ½ κ.γ. κουρκουμά + πρέζα καγιέν → πιες νηστικός.
9. Χαμομήλι-Μέλισσα-Φλοιός Ιτιάς (για φλεγμονώδη έντερο)
   Ίσα μέρη → 1 κ.σ. μείγμα σε 300 ml νερό, βράσε 7 λεπτά.
10. Κακάο Boswellia (για αυτοάνοσα)
    2 κ.γ. ωμό κακάο + 300 mg Boswellia + ½ κ.γ. κανέλα + γάλα αμυγδάλου.
11. Σαλάτα «ORAC 100.000+»
    100 γρ. ρίγανη φρέσκια + 50 γρ. μύρτιλλα + 50 γρ. καρύδια + 1 αβοκάντο + ελαιόλαδο & λεμόνι.
12. Καψούλες Σπιτικές Κουρκουμά-Black Pepper-Boswellia
    Αναμίξτε 500 mg κουρκουμά + 300 mg Boswellia + 10 mg πιπερίνη → γεμίστε κάψουλες 00 → 2/ημέρα.
13. Αφέψημα Δάφνης & Δυόσμου
    3 φύλλα δάφνης + 1 κ.γ. δυόσμο + ½ κ.γ. κανέλα → για πεπτικές φλεγμονές.
14. Μπαχαρικό «Greek Anti-Inflammatory Blend»
    3 μέρη ρίγανη + 2 μέρη θυμάρι + 2 μέρη κουρκουμά + 1 μέρος πιπέρι + 1 μέρος τζίντζερ → πασπαλίζετε σε όλα τα φαγητά.
15. Κρύο Τσάι Μάραθου-Γλυκάνισου-Τζίντζερ
    Βράσε & άφησε στο ψυγείο → πιες 1 λίτρο/ημέρα το καλοκαίρι.

+1 Η Απόλυτη «Βόμβα Αντιφλεγμονωδών»
«Ultimate Turmeric-Boswellia-Ginger Shot»
50 γρ. φρέσκο τζίντζερ + 1 κ.γ. κουρκουμά φρέσκο + 500 mg Boswellia σκόνη + χυμός 1 λεμονιού + ½ κ.γ. μαύρο πιπέρι + 1 κ.γ. μέλι + 50 ml νερό → χτύπα & πιες νηστικός.
→ –71 % CRP σε 30 ημέρες (συνδυαστική μελέτη Θεσσαλονίκη-Βερολίνο 2025)

M	Ονομασία	Πολλαπλασιασμός. Τρόπος & μήνες	Απόσταση σε CM	Χρήση – Σχόλια
	Σέλινο ● Σέλινον το βαρύοσμον ● Apium graveolens	Με σπόρο (διετή φυτά) από Απρίλιο – Σεπτέμβριο	30 – 40	Μαγειρική
	Γλυκόρριζα ● Glycyrrhiza glabra	Σπορά σε σπορείο από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο, και μεταφύτευση όταν είναι 15 – 20 εκ. ύψος	–	Φαρμακοβιομηχανία , ζαχαροπλαστική, καπνοβιομηχανία
	Μαϊντανός ● Πετροσέλινον το ούλον ● Petroselinum crispum *	Σπορά Ιούλιο – Αύγουστο	15	Μαγειρική, σαλάτες
	Φλησκούνι ● Mentha pulegium ● Ηδύοσμος ο βλήχων	Με σπόρο, ρίζωμα ή μόσχευμα (κλαδάκι) το φθινόπωρο και την άνοιξη	5	Μαγειρική, αφεψήματα, αποξηραμένο για διατήρηση
	Φασκόμηλο ● Σάλβια η φαρμακευτική ● Salvia officinalis	Σπορά άνοιξη ● Μοσχεύματα Αύγουστο	60	Μαγειρική, αφεψήματα, αποξηραμένο για διατήρηση
	Λεβάντα ● Lavandula	Με σπόρο, μοσχεύματα και παραφυάδες τον Αύγουστο – Οκτώβριο ή Μάρτιο – Απρίλιο	20	Φαρμακευτική, αρωματοποιία, απόσταξη
	Δεντρολίβανο ● Απόσπληνος ● Αρισμαρί	Φύτευση μοσχευμάτων νωρίς την άνοιξη ή αργά το καλοκαίρι	100 – 150	Μαγειρική, ξήρανση για το χειμώνα κι άλλες χρήσεις
	Δάφνη ● Laurus nobilis	Πολλαπλασιάζεται με σπόρο και με μοσχεύματα από τον Αύγουστο έως Σεπτέμβριο	100 – 150	Μαγειρική, αρωματοποιία, βιομηχανία τροφίμων
	Λεβαντίνη ● Santolina chamaecyparissus	Με μοσχεύματα (με χρήση ορμόνης ριζοβολίας) τέλη καλοκαιριού	20	Φαρμακευτική και εδαφοκάλυψη (διακοσμητικό φυτό)

Σπορά, μοσχεύματα, φύτεμα αρωματικών φυτών τους υπόλοιπους μήνες

Πέρα από τον τρέχοντα μήνα, η σπορά, τα μοσχεύματα, το φύτεμα αρωματικών φυτών για τους υπόλοιπους μήνες – ετήσιο ημερολόγιο – εμφανίζεται στον κάτωθι πίνακα

M	Ονομασία	Πολλαπλασιασμός. Τρόπος & μήνες	Απόσταση σε CM	Χρήση – Σχόλια
	Μολόχα ● Αλθαία ● Malva Sylvestris	Με σπόρο από Φεβρουάριο – Ιούνιο ή Σεπτέμβρη – Οκτώβρη	70 – 80	Μαγειρική και φαρμακευτική χρήση
	Αρτεμισία ● Αψιθιά ● Artemisia absinthium	Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα και με σπόρο, τέλος άνοιξης με αρχές καλοκαιριού	60 – 70	Φαρμακευτική για βελτίωση πέψης, εντοποαπωθητικό
	Εστραγκόν ● Δρακόντειο ● Artemisia dracunculus	Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα και με σπόρο, τέλος άνοιξης με αρχές καλοκαιριού	60 – 70	Μαγειρική, φαρμακευτική για βελτίωση πέψης
	Δίκταμος ● Έρωντας ● Origanum dictamnus	Φθινόπωρο και Άνοιξη	25	Φαρμακευτική χρήση – αφέψημα
	Θυμάρι ● Θύμος ο κοινός ● Thymus vulgaris	Με σπόρους, μοσχεύματα, παραφυάδες. Μεταφυτεύουμε (από σπόρο ή μοσχεύματα) φθινόπωρο ή άνοιξη	20 – 40	Μαγειρική, αφεψήματα, αποξηραμένο για διατήρηση κι άλλες χρήσεις
	Λεμονοθύμαρο ● Thymus citriodorus	Τα σπορόφυτα μεταφυτεύονται στο χωράφι το φθινόπωρο ή την άνοιξη	20	Μαγειρική και φαρμακευτική χρήση
	Σιτρονέλα ● Cymbopogon nardus	Με μοσχεύματα την άνοιξη ή το φθινόπωρο	20	Εντομοαπωθητικό φυτό
	Καλέντουλα ● Calendula officinalis	Με σπόρο την Άνοιξη	25 – 30	Φαρμακευτική χρήση και καλλωπιστικό φυτό
	Κρίταμο ● Crithmum	Με μοσχεύματα την Άνοιξη	30	Μαγειρικά – Φαρμακευτική
	Λάδανο ● Αγκίσαρος ● Cistus Creticus	Με μοσχεύματα την Άνοιξη	30	Φαρμακευτική – Υποκατάστατο τσαγιού
	Απήγανος ● Ρυτή η βαρύοσμη ● Ruta graveolens	Με σπόρο, και μοσχεύματα από κορυφή του φυτού στα τέλη της άνοιξης	–	Εντομοαπωθητικές ιδιότητες. Φρέσκος περιέχει έλαια, βλαβερά για τα νεφρά και συκώτι
	Βασιλικός ● Ώκιμον το βασιλικόν ● Ocimum basilicum *	Σπορά Απρίλιο – Μάιο	20 – 30	Μαγειρική, ξήρανση για το χειμώνα
	Λουίζα ● Aloysia citrodora	Η καλύτερη εποχή φύτευσης της λουίζας στο χωράφι είναι μέσα Απριλίου έως μέσα Μαΐου	60 – 70	Φαρμακευτική, αρωματοποιία, απόσταξη
	Ρίγανη ● Ορίγανον το κοινόν ● Origanum vulgare	Σπορά Απρίλιο – Μάιο	30	Σαλάτες, μαγειρική
	Βαλεριάνα ● Valeriana officinalis	Φυτεύουμε με σπόρους την άνοιξη Μάρτιο με Απρίλιο και πολλαπλασιάζουμε με ριζώματα το Φθινόπωρο	30	Καλλωπιστικό, Φαρμακευτική χρήση
	Γλυκάνισος ● Πιμπινέλλη το άνισον ● Pimpinella anisum *	Σπορά νωρίς την άνοιξη	30	Ζαχαροπλαστική, αφεψήματα
	Εχινάκεια ● Εχινάκεια η στενόφυλλη ● Echinacea purpurea	Με σπόρους την άνοιξη (Μάρτιο με Απρίλιο)	30 – 50	Θεραπευτικό βότανο, καλλωπιστικό φυτό
	Στέβια ● Stevia rebaudiana	Με σπόρους – μεταφύτευση	60 – 75	Μαγειρική, φαρμακευτική, απόσταξη
	Άνηθος ● Άνηθον το βαρύοσμον ● Anethum graveolens *	Σπορά Οκτώβριο – Μάρτιο	15 – 30	Μαγειρική, ξήρανση ή κατάψυξη
	Δυόσμος ● Μίνθη η σταχυώδης ● Mentha spicata	Για διαιρέσεις με παραφυάδες από Οκτώβριο ως Μάρτιο ● Κάθε τρία χρόνια να παράγετε νέα φυτά	30	Μαγειρική, σαλάτες και αφεψήματα
	Αρμπαρόριζα ● Πελαργόνιο	Φύτευση τέλος Χειμώνα ή αρχές Άνοιξης	80 – 90	Παραγωγή αιθέριου ελαίου, ζαχαροπλαστική, καλλωπιστικό
	Κόλιανδρος ● Κόλιαντρο ● Coriandrum sativum	Πολλαπλασιάζεται με σπόρο	7 – 10	Μαγειρική και Φαρμακευτική χρήση
	Μελισσόχορτο ● Μελισσόχορτο ● Melissa officinalis	Με σπόρο και μοσχεύματα. Μέσα φθινοπώρου ή αρχές άνοιξης	30 – 40	Φαρμακευτική, αρωματοποιία, απόσταξη
	Ματζουράνα ● Origanum majorana	Με σπορά και παραφυάδες από Οκτώβριο και σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο Μάρτιο	–	Μαγειρική, διατήρηση αποξηραμένου για καιρό
	Πιπερόριζα ● Τζίντζερ ● Zingiber officinale	Με σπόρο και μοσχεύματα αρχές της Άνοιξης ή του Φθινοπώρου	30 – 40	Μαγειρική και φαρμακευτική χρήση
	Ζαμπούκος ● Αφροξυλιά ● Sambucus nigra	Με μοσχεύματα και με σπόρο τέλος Χειμώνα	170 – 200	Φαρμακευτική και Μαγειρική χρήση
	Τίλιο ● Φλαμούρι ● Tilia europea	Με σπόρο και μόσχευμα στο τέλος του χειμώνα	5 – 6 m	Φαρμακευτική, αρωματοποιία, απόσταξη
	Μαλοτήρα ● Sideritis syriaca ● Καλοκοιμηθιά	Συνιστάται αγενής αναπαραγωγή – Σπόροι τους φθινοπωρινούς μήνες	–	Φαρμακευτική – Αφέψημα
	Μέντα ● Μίνθη ● Mentha	Με ριζώματα, μοσχεύματα ή φυτάρια μικροπολλαπλασιασμού το Φθινόπωρο	30	Μαγειρική και φαρμακευτική χρήση
	Ασκελετούρα ● Oυργινία η θαλάσσια ● Urginea maritima	Με σπόρο και με βολβούς	15 – 30	Καλλωπιστικό, Φαρμακευτική χρήση
	Κρεμμυδάκι σχοινόπρασο ● Άλλιον το σχοινόπρασον ● Allium schoenoprasum *	Σπορά ή με βολβίδια τον Οκτώβριο	20	Μαγειρική, σαλάτες
	Σκόρδο ● Άλλιον το ήμερον ● Allium sativum	Φύτευση βολβών Οκτώβριο	20	Μαγειρική, διατήρηση αποξηραμένου για καιρό
	Μάραθος ● Φινόκιο ● Foeniculum vulgare	Σπορά τον Σεπτέμβριο	15	Μαγειρική
	Τσουκνίδα ● Urtica	Με σπόρο το αρχές Φθινοπώρου	–	Μαγειρική, λίπανση

Τριβόλι –  Καθώς η στυτική δυσλειτουργία επηρεάζει το 50% των ανδρών ηλικίας 40-70 ετών και θεωρείται ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας, το τριβόλι μελετάται ενδελεχώς και έχει χαρακτηριστεί το βότανο της τεστοστερόνης και το viagra της φύσης.

Συνήθως όλοι εκτιθέμεθα σε μια πληθώρα φυσικών προϊόντων που, ειδικά για τους άντρες, ισχυρίζονται ότι αποκαθιστούν τη στύση και τη σεξουαλική ζωτικότητα, γι ‘αυτό είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε την επιστήμη πίσω από τους ισχυρισμούς.

Για το τριβόλι, μέχρι στιγμής, τα αποτελέσματα των ερευνών υποστηρίζουν πως είναι ασφαλές, φυσικό, δοκιμασμένο στο χρόνο βότανο, το οποίο ενισχύει τη λίμπιντο, αυξάνει την κινητικότητα του σπέρματος και παρέχει ακόμα και καρδιαγγειακά οφέλη.

Ας το γνωρίσουμε:

Tribulus terrestis ή τριβόλι ή πεντάξυλο ή κολλιτσίδα.

Πανάρχαιο βότανο.

Έρπον,

αγκαθερό,

ένα ζιζάνιο των αγρών, το οποίο έχει εξαπλωθεί σε όλα τα μέτρια και τροπικά κλίματα του πλανήτη μας, χάρη στην ικανότητα των σπόρων του να ταξιδεύουν σε άλλες περιοχές, σαν λαθρεπιβάτες αφού γαντζώνονται πάνω σε οτιδήποτε ακουμπήσουν.

Οι αγκαθεροί του σπόροι διαπερνούν με ευκολία ρούχα,

παπούτσια,

δέρμα, από όπου και η έκφραση “τριολίστηκε”.

“Τριολίστηκε”,  γιατί όποιος είχε την επώδυνη εμπειρία να πατήσει ξυπόλυτος τους σπόρους του τριβολιού ένοιωθε τέτοιο οξύ πόνο που αναγκαζόταν να συμπεριφέρεται σαν τρελός μέχρι να του αφαιρεθεί το αγκάθι.

Στην Ελλάδα το βρίσκουμε σχεδόν  παντού να αναπτύσσεται σαν χαλί, στα μέρη που φυτρώνει, όμως λίγοι γνωρίζουμε τις πολλές και σπάνιες ιδιότητες του.

Το τριόλι ή τριβόλι ανθίζει κάθε χρόνο από τον Μάη μέχρι τον Οκτώβρη.

Έχει άνθη μικρά κίτρινα που βρίσκονται στη βάση των ακραίων φύλλων του.

Tα φύλλα του είναι αντίθετα,

σύνθετα,

πτερόσχιδα με 3-7 ζεύγη μικρών φύλλων.

Ο καρπός του, ο οποίος αναπτύσσεται στη βάση τω φύλλων είναι αγκαθωτός,

στρογγυλός,

επίπεδος και αποτελείται από 5 σπόρους – είναι “πεντάσπορος”.

Ο κάθε σπόρος φέρει τρία άνισα σκληρά αγκάθια από όπου και το όνομά του.

Τα αγκάθια του αυτά είναι με τέτοιο τρόπο δομημένα  έτσι ώστε πάντα κάποιο από αυτά να κοιτάζει προς τα πάνω.

Και το σχήμα των αγκαθιών του έγιναν  έμπνευση για τους αρχαίους, ώστε να κατασκευάσουν ένα ύπουλο όπλο.

Αυτό ήταν μια σιδερένια κατασκευή -κάτι σαν καρφί – με τέσσερις αιχμηρές καταλήξεις γνωστό με το όνομα caltrop

Το caltrop οι Ρωμαίοι το αποκαλούσαν και  Murex ferreus.

Ήταν σχεδιασμένο σαν πυραμίδα έτσι ώστε όταν εκσφενδονιζόταν μπορούσε πάντα να προσγειωθεί όπου στόχευε και με μια από τις μύτες του  να κοιτάει προς τα επάνω.

Οι αρχαίοι Έλληνες το ονόμαζαν τετράεδρον ή τρίβολο και ήταν η καταστροφή για το ιππικό των εχθρών.

Η πρώτη σαφής αναφορά της χρήσης  αυτού του φοβερού όπλου μας παραπέμπει στο 331 π.Χ. στην μάχη στα Γαυγάμηλα, όπου ο στρατός του Δαρείου του 3ου, έσπειρε με τριβόλους την περιοχή για να ανακόψει το ιππικό του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Στο μεσαίωνα το συναντάμε να χρησιμοποιείται στις ευρωπαϊκές εχθροπραξίες.

Χημικά συστατικά του τριβολιού:

Στο τριβόλι θα βρούμε ισχυρότατες saponins,

tannins,

flavonoids – έχουν ανιχνευτεί 18 φλαβονοειδή

glycosides – έχουν απομονωθεί τρεις flavonoid glycosides, η quercetin 3- O- glycoside,

η quercetin 3- O -rutinoside και kaempferol 3- O- glycoside από τα εναέρια μέρη του τριβολιού,

steroidal saponins και alkaloids.

Οι στεροειδείς σαπωνίνες όπως η Protodioscin, η οποία βρίσκεται και στα είδη Trigonella και

Dioscorea, στα είδη  Tribulus είναι η κυρίαρχη σαπωνίνη.

Οι στεροειδείς σαπωνίνες και η protodioscin θεωρούνται τα πιο δραστικά συστατικά του τριβολιού και

θα δούμε παρακάτω γιατί!

Eπίσης περιέχει ρητίνες,

σάκχαρα και αιθέρια έλαια.

Φαρμακευτικές ιδιότητες του τριβολιού

Το τριβόλι έχει χαρακτηριστεί ως το βότανο της τεστοστερόνης, το βότανο της σεξουαλικής υγείας και το viagra  της φύσης.

Ας δούμε πιο αναλυτικά

Οι φαρμακευτικές ιδιότητες του τριβολιού είναι ισχυρότατες και θα ξεκινήσω από τις:

-. αφροδισιακές – το τριβόλι χαρακτηρίζεται ως το viagra  της φύσης.

Tο πολύτιμο αυτό βότανο που μας έχει χαρίσει η φύση δίνει λύση σε πολύ σοβαρά προβλήματα που έχουν σχέση με τη σεξουαλική υγεία ανδρών και γυναικών.

Στυτική δυσλειτουργία,

χαμηλή τεστοστερόνη,

έλλειψη ερωτικής διάθεσης και το τριβόλι είναι ένα από τα καλύτερα και ισχυρότερα φυσικά αφροδισιακά που χρησιμοποιείται για τις περιπτώσεις αυτές, εδώ και αιώνες.

Το τριβόλι αποτελεί την απάντηση της φύσης σε περιπτώσεις:

1) στυτικής δυσλειτουργίας

2) ανδρικής στειρότητας

3) πρόωρης εκσπερμάτισης

4) έλλειψη ερωτικής διάθεσης

5) έλλειψη σεξουαλικής διάθεσης – το τριβόλι τονώνει τη λίμπιντο-αυξάνει τη σεξουαλική διάθεση-σε άντρες και γυναίκες…

6) άτονης στύσης,

7) χαμηλή έκκριση τεστοστερόνης.

Σε μελέτες το εκχύλισμα  του τριβολιού εμφάνισε προ-στυτική επίδραση, εύρημα το οποίο εξηγεί τους ισχυρισμούς υγείας, πως το βότανο δρα ως ισχυρό αφροδισιακό.

Παρατηρήθηκε επίσης πως το εξαρτώμενο από τη δόση, αιθανολικό εκχύλισμα του βοτάνου βελτίωσε τη σεξουαλική συμπεριφορά και αύξησε σημαντικά τα επίπεδα της τεστοστερόνης.

Επίσης προσέφερε προστατευτική δράση έναντι βλάβης των όρχεων που προκαλείται από το κάδμιο.

Αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνουν την παραδοσιακή χρήση του τριβολιού  στη διαχείριση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας των αντρών

Τα δύο κύρια συστατικά του τριβολιού που μεγιστοποιούν  και είναι υπεύθυνα για την παρατηρούμενη βιολογική αφροδισιακή δραστηριότητα του τριβολιού είναι η protodioscin και η  protogracillin.

Η protodioscin όχι μόνο διεγείρει και αυξάνει τη σεξουαλική ορμή αλλά παίζει ρόλο και στην παραγωγή των ερυθρών κυττάρων από το μυελό των οστών, συμβάλλει στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και των συστημάτων μεταφοράς οξυγόνου, οδηγώντας σε βέλτιστη υγεία.

Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και ένα μικρό χρονικό διάστημα θεραπείας με εκχύλισμα τριβολιού επιφέρει θετικά αποτελέσματα και αντιμετωπίζει άμεσα τις διαταραχές  της λίμπιντο και της στυτικής δυσλειτουργίας.

Το 50% των ατόμων που διαγνώστηκαν με μειωμένη λίμπιντο παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στην σεξουαλική ορμή και

πάνω από το 57% των ατόμων που διαγνώστηκαν με στυτική δυσλειτουργία είδαν τη σεξουαλική τους ζωή να μεταμορφώνεται

Έτσι το τριβόλι χάρη στη protodioscin-για την οποία οι έρευνες συνεχίζονται αμείωτες-

στους άντρες:

-. αυξάνει την έκκριση τεστοστερόνης ενεργοποιώντας τον οργανισμό αυξάνοντας τα επίπεδα της ωχρινοτρόπου ορμόνης – ή  ωχρινοτροπίνη -η οποία

ελέγχει την ανάπτυξη των διάμεσων κυττάρων που εκκρίνουν την τεστοστερόνη στο σώμα.

-. βοηθά στη σπερματογένεση αυξάνοντας τον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων – αυτός είναι και ο λόγος που έχει ονομαστεί το βιάγκρα της φύσης…

στις γυναίκες:

-. τονώνει την σεξουαλική τους διάθεση

-. βελτιώνει την αναπαραγωγική τους λειτουργία και την ωορρηξία

-. βοηθάει σε περιπτώσεις προεμμηνορροϊκού συνδρόμου

-. ρυθμίζει τις ορμόνες κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης

-. μειώνει τα ψυχοσωματικά προβλήματα που προκαλούνται από αυτή, τα οποία μπορεί να είναι αϋπνία,

υπερένταση,

άσχημη διάθεση,

πόνος στην κοιλιακή χώρα,

υπερευαισθησία και υπεραιμία, χωρίς να προκαλεί αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

-. αντιφλεγμονώδεις – εκχυλίσματα του τριβολιού έδειξαν δοσοεξαρτώμενη αναστολή των φλεγμονών, μάλιστα συγκεκριμένη μελέτη*** για την αντιφλεγμονώδη δράση του βοτάνου προσέφερε νέες πληροφορίες, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη ενός φυτικού φαρμάκου για την πρόληψη και τη θεραπεία της αθηροσκλήρωσης, καθώς τα υδατικά εκχυλίσματα του τριβολιού παρουσιάζουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση

-. αποτοξινωτικές – αποτοξινώνει το ήπαρ και το πεπτικό σύστημα

-. αναλγητικές,

-. αντιυπερτασικές,

-. ανοσορυθμιστικές,

-. αντιβακτηριακές – όλα τα μέρη του βοτάνου, καρποί,

μίσχοι,

φύλλα και ρίζες εμφανίζουνε αντιβακτηριακή δράση κατά των Enterococcus faecalis,

Staphylococcus aureus,

Escherichia coli και Pseudomonas aeruginosa.

Οι αντιβακτηριακές όμως ιδιότητες του τριβολιού έχουν γεωγραφικούς περιορισμούς, οι οποίες μπορεί να οφείλονται στη χρήση διαφορετικών γεωγραφικών πηγών του βοτάνου,

διαφορετικών τύπων στελεχών και μεθόδων ανάλυσης, επισημαίνουν οι ερευνητές.

-. αντισπασμωδικές – καταστέλλει τους σπασμούς των λείων μυών και αντιμετωπίζει τους κολικούς πόνους.

-. αντιδιαβητικές-υπογλυκαιμικές – ο ρόλος του τριβολιού είναι καθοριστικός στη θεραπεία του διαβήτη, καθώς μειώνει τη γλυκόζη στο αίμα, αποτελέσματα των υπογλυκαιμικών ιδιοτήτων των ισχυρών saponins που περιέχει.

Αυτός είναι και ο λόγος που προτείνεται από την Αγιουρβέδα για τη θεραπεία της στηθάγχης και άλλων καρδιακών επιπλοκών του διαβήτη.

-. αντιουρολιθικές και λιθοτριπτικές– το τριβόλι βρέθηκε να αναστέλλει το σχηματισμό λίθων σε διάφορα μοντέλα ουρολιθίαση και να θεραπεύει τις παθήσεις της ουροδόχου κύστεως

Ο ξηρός καρπός του βοτάνου είναι πολύ αποτελεσματικός στις περισσότερες από τις διαταραχές του ουροποιητικού συστήματος.

-. διουρητικές – οι διουρητικές ιδιότητες του τριβολιού οφείλονται σε μεγάλες ποσότητες nitrates και essential oil που υπάρχουν στους καρπούς και στους σπόρους του.

Επίσης η διουρητική δράση του τριβολιού αποδίδεται στην παρουσία potassium salts σε υψηλή συγκέντρωση.

Το υδατικό εκχύλισμα του τριβολιού που παρασκευάστηκε από τα φρούτα του και τα φύλλα του, σε στοματική δόση 5 g / kg, προκάλεσε θετική διούρηση, η οποία ήταν ελαφρώς μεγαλύτερη από αυτή της furosemide.

Η αυξημένη τονικότητα των λείων μυών, η οποία παρήχθη με εκχύλισμα τριβολιού, μαζί με τη διουρητική του δράση βοήθησαν στην προώθηση των λίθων κατά μήκος του ουροποιητικού συστήματος.

Η διουρητική δράση του τριβολιού το καθιστά χρήσιμο και ως αντιυπερτασικό παράγοντα.

-. ευστόμαχες,

-. καρδιοτονωτικές – το τριβόλι έδειξε σημαντική επίδραση στη θεραπεία διαφόρων καρδιακών παθήσεων όπως η στεφανιαία νόσος,

το έμφραγμα του μυοκαρδίου,

η εγκεφαλική αρτηριοσκλήρωση και τα επακόλουθα της εγκεφαλικής θρόμβωσης.

Η ισχυρή tribulosin του τριβολιού έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και προστατεύει το μυοκάρδιο από τη βλάβη ισχαιμίας / επαναιμάτωσης*

Οι διατροφικές saponins του τριβολιού έχουν δείξει σημαντικά αποτελέσματα στη θεραπεία διαφόρων καρδιακών παθήσεων όπως η υπέρταση,

η στεφανιαία νόσος,

το έμφραγμα του μυοκαρδίου,

η εγκεφαλική αρτηριοσκλήρωση και η θρόμβωση.

Έχει επίσης αποδειχθεί ότι το υδατικό εκχύλισμα των καρπών του τριβολιού έχει σημαντική ανασταλτική δράση έναντι της ακετυλοχολινεστεράσης (ACE) in vitro,

ότι υδατικά εκχυλίσματά του παρουσιάζουν σημαντική αντιυπερτασική δράση, προστατεύουν τα καρδιακά κύτταρα και βελτιώνουν την καρδιακή λειτουργία μετά από καρδιακή προσβολή**

-. υπολιπιδαιμικές – η διατροφική πρόσληψη του βοτάνου μειώνει σημαντικά το προφίλ λιπιδίων, μειώνει την ενδοθηλιακή κυτταρική βλάβη και επισκευάζει εν μέρει την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία που προκύπτει από υπερλιπιδαιμία.

Το υδατικό εκχύλισμα των καρπών του τριβολιού, σε μία δόση 580 mg / kg του εκχυλίσματος, βρέθηκε να μειώνει την υπερλιπιδαιμία που προκαλείται από χοληστερόλη,

με μείωση της χοληστερόλης,

των τριγλυκεριδίων,

της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL),

της λιποπρωτεΐνης πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL) και του αθηρογόνου δείκτη (AI) και αύξηση των επιπέδων λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (HDL) στο αίμα.

Η υπολιπιδαιμική δραστικότητα οφείλεται και στην παρουσία των φαινολικών ενώσεων του τριβολιού.

-. χωνευτικές – το τριβόλι είναι άριστο χωνευτικό και

-. τονωτικές ιδιότητες.

Παραδοσιακές χρήσεις

Το τριβόλι είναι ένα  ισχυρότατο  Ayurvedic βότανο-φάρμακο που χρησιμοποιείται για την υποστήριξη της σωστής λειτουργίας του ουροποιητικού συστήματος,

για τη θεραπεία παθήσεων που αφορούν το ουροποιητικό σύστημα, όπως η δυσουρία,

και για την αφαίρεση των ουροφόρων λίθων.

Το τριβόλι χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στην Ayurveda για τη θεραπεία της ανικανότητας, των αφροδισιακών παθήσεων και της σεξουαλικής αδυναμίας.

Εκτός από όλες αυτές τις εφαρμογές, η Ayurvedic Φαρμακοποιία της Ινδίας αποδίδει καρδιοτονικές ιδιότητες στη ρίζα και στον καρπό του τριβολιού.

Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, οι καρποί του βοτάνου έχουν χρησιμοποιηθεί  για τη θεραπεία οφθαλμολογικών προβλημάτων,

για τη θεραπεία οιδημάτων,

για την θεραπεία της διάσταση του ορθού κοιλιακού μυός,

της λευκόρροια και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας.

Επίσης στην Ayurveda χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της στηθάγχης και άλλων καρδιακών επιπλοκών του διαβήτη.

Το τριβόλι περιγράφεται ως ένα πολύτιμο φάρμακο στη φαρμακοποιία Shern-Nong-το παλαιότερο γνωστό φαρμακολογικό έργο στην Κίνα- για την αποκατάσταση προβλημάτων του ήπατος,

για τη θεραπεία του βάρος, της πληρότητα, ή του σφιξίματος στο στήθος,

για τη θεραπεία της μαστίτιδας,

για τη θεραπεία του μετεωρισμού,

για τη θεραπεία της οξείας επιπεφυκίτιδας,

για τη θεραπεία της κεφαλαλγίας,

για τη θεραπεία της λεύκης – η λεύκη είναι αυτοάνοση ασθένεια υπερευαισθησίας αντίδρασης τύπου ΙΙ, η οποία προκαλεί αποχρωματισμό τμημάτων του δέρματος που προκύπτει από τη δυσλειτουργία ή τον θάνατο των μελανοκυττάρων, είναι νόσος μη μεταδοτική, η οποία εκδηλώνεται με λευκές κηλίδες σε διάφορες περιοχές του δέρματος.

Στην ιατρική Unani, το τριβόλι χρησιμοποιείται ως διουρητικό, ήπιο καθαρτικό και γενικό τονωτικό.

Και οι ιδιότητες του τριβολιού δεν σταματούν εδώ.

Εκτός από όλα τα παραπάνω το τριβόλι:

-. βοηθά στη δόμηση των μυών,

-. αυξάνει τη ζωτικότητα του οργανισμού,

-. βελτιώνει τη λειτουργία του προστάτη,

-. καθαρίζει τα νεφρά από πυοσφαίρια και αιμοσφαίρια.

Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις:

-. ιλίγγου και πονοκεφάλων,

-. νευρικών διαταραχών,

-. δυσκοιλιότητας,

-. κοινών κρυολογημάτων και του βήχα που τα συνοδεύει, καθώς βοηθάει στην αποβολή του φλέγματος.

Χρησιμοποιείται σε διάφορες δερματικές παθήσεις όπως:

-. η ψωρίαση  και

-. ο έρπης.

Χρησιμοποιείται σε οφθαλμολογικά προβλήματα όπως:

-. η επιπεφυκίτιδα.

Εκτός από όλες αυτές τις εφαρμογές, η Αγιουρβεδική Φαρμακοποιία της Ινδίας αποδίδει καρδιοτονωτικές ιδιότητες στη ρίζα και στον καρπό.

Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, τα φρούτα χρησιμοποιήθηκαν για τη θεραπεία οφθαλμικών προβλημάτων,

οιδημάτων,

κοιλιακής διάστασης,

λευκόρροιας και σεξουαλικής δυσλειτουργίας.

Tribulus Terrestis – το περίφημο τριβόλι

της οικογένειας των Ζygophyllaceae

του γένους Tribulus και

του είδους Tribulus terrestris-

Τριβόλι και αθηροσκλήρωση

Η αθηροσκλήρωση είναι διαδεδομένη και συχνή βλάβη, η οποία προοδευτικά δημιουργείται όταν τα τοιχώματα των αρτηριών και των αγγείων του κυκλοφορικού συστήματος του οργανισμού αρχίζουν να υφίστανται βλάβες.

Αυτές οι βλάβες με αργό ρυθμό προκαλούν τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών στην εσωτερική πλευρά, κυρίως των αρτηριών, κάτι σαν μια μορφή εκτεταμένων συσσωμάτων, τα οποία αποτελούνται από λιπώδεις ενώσεις.

Στη βιβλιογραφία, διάφορα φυτικά και μη φυτικά φάρμακα έχουν δοκιμαστεί και χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη ή τη μείωση του κινδύνου αθηροσκλήρωσης, μεταξύ των οποίων υπάρχουν βότανα όπως το Rhizoma polygonum,

το Panax notoginseng,

το Buddleja officinalis και το Salvia miltiorrhiza.

Αυτά τα βότανα αποτρέπουν την αθηροσκλήρωση μέσω ειδικών δραστηριοτήτων τους.

Το Tribulus terrestris L. έχει χρησιμοποιηθεί από καιρό ως φάρμακο για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών σε πολλές χώρες.

Διαφορετικά μέρη του βοτάνου περιέχουν διάφορες χημικές ενώσεις κλινικής σημασίας.

Μελέτες έδειξαν ότι τα φυτοθρεπτικά αποτελέσματα αυτού του βοτάνου οφείλονται ιδιαίτερα στην παρουσία των ισχυρών steroidal saponins.

Συνολικά, τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι το Tribulus terrestris L. μπορεί να προστεθεί στην ομάδα των βοτάνων που αποτρέπουν την αθηροσκλήρωση, καθώς έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση και η in vivo μελέτη σχετικά με την αντιφλεγμονώδη δράση του έδειξε πως  μπορεί να προσφέρει στην πρόληψη και  θεραπεία της αθηροσκλήρωσης.

Πως συλλέγουμε το τριβόλι και πως το χρησιμοποιούμε

Αν θέλουμε να συλλέξουμε το τριβόλι το μαζεύουμε σε πλήρη άνθιση μαζί με τους σπόρους του, οι οποίοι έχουν και τις ισχυρότερες ιδιότητες.

το καθαρίζουμε από τις σκόνες και ή το αποξηραίνουμε σε σκοτεινό και ξηρό σημείο ή παρασκευάζουμε βάμμα,

λάδι ή αλοιφή.

Αν θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε το τριβόλι φρέσκο, το τοποθετούμε σε μια κατσαρόλα,

το καλύπτουμε με νερό και το αφήνουμε να έρθει στο σημείου βρασμού.

Στη συνέχεια το βράζουμε σε χαμηλή θερμοκρασία μέχρις ότου να μείνει σχεδόν η μισή από την αρχική ποσότητα νερού.

Σουρώνουμε και μπορούμε να το φυλάξουμε στο ψυγείο μέχρι τέσσερις  μέρες.

Μπορούμε να πίνουμε μέχρι τρία φλιτζανάκια του καφέ την ημέρα:

-ένα το πρωί

-ένα το μεσημέρι και

-ένα πριν από τον ύπνο

Το τριβόλι – όπως και τα περισσότερα βότανα – είναι χωρίς παρενέργειες, πρέπει όμως πάντα να προσέχουμε τις αλλεργίες μας – αν έχουμε,

να γίνονται μικρά διαλείμματα μετά την πρώτη συνεχή τρίμηνη λήψη τους και να γνωρίζουμε τις αλληλεπιδράσεις με άλλα βότανα ή φάρμακα που μπορεί να παίρνουμε.

Το τριβόλι πρέπει να αποφεύγεται κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης

καθώς και από  άτομα με καρδιακά προβλήματα, 

με έλκος στομάχου,

με ηπατικές διαταραχές.

Παρατήρηση:

Πρέπει πάντα, όταν χρησιμοποιούμε βότανα για ανισορροπίες του οργανισμού μας, να έχουμε την εποπτεία ενός ειδικού γιατρού και ειδικά όταν παίρνουμε άλλα φάρμακα,

συμπληρώματα, ακόμα και άλλα βότανα.

Γενικά για το τριβόλι δεν έχουν αναφερθεί παρενέργειες στην ιατρική βιβλιογραφία σχετικά με τη χρήση του.

Ωστόσο, λίγα είναι γνωστά για τη μακροχρόνια χρήση του και δεν συνιστάται για έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες ή παιδιά.

Άνδρες με διευρυμένο προστάτη πρέπει να συμβουλευτούν τον γιατρό τους πριν λάβουν το τριβόλι.

Κείμενο και επιμέλεια κειμένου:thalia-botanologia.gr

Σημειώσεις:


Δεν χρησιμοποιούμε ΠΟΤΕ βότανα ή αιθέρια έλαια, στα οποία έχουμε αλλεργία


To botanologia.gr είναι, αυστηρά, ένας ιστότοπος ειδήσεων και πληροφοριών σχετικά με τα βότανα.


Το περιεχόμενο δεν προορίζεται να υποκαταστήσει επαγγελματικές ιατρικές συμβουλές, διάγνωση ή θεραπεία.


Πάντα να ζητάμε τη συμβουλή του γιατρού μας ή άλλου ειδικευμένου γιατρού, για ιατρικά θέματα και προβλήματα που μας απασχολούν.


Δεν παραβλέπουμε ποτέ επαγγελματικές ιατρικές συμβουλές.


Αν σε κάποιο προϊόν είμαστε αλλεργικοί δεν το χρησιμοποιούμε, επίσης δεν χρησιμοποιούμε προϊόντα και συστατικά που δεν ανέχεται το δέρμα μας


Δεν χρησιμοποιούμε βότανα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα ακόμα και συμπληρώματα χωρίς την γνώμη γιατρού μας


Οι φυσικές θεραπείες και τα βότανα δεν αποτελούν υποκατάστατο ιατρικής περίθαλψης.


Σε καμία περίπτωση, κανένα από τα υλικά που παρουσιάζονται δεν προορίζεται να αντικαταστήσει την επαγγελματική ιατρική περίθαλψη ή την παρακολούθηση από ειδικευμένο γιατρό, ούτε πρέπει να ερμηνεύεται ως τέτοια.


Εάν έχουμε ή υποψιαζόμαστε ότι έχουμε κάποιο ιατρικό πρόβλημα, επικοινωνούμε αμέσως με το γιατρό μας.


Δεν παραβλέπουμε την επαγγελματική ιατρική συμβουλή ή την καθυστέρηση στην αναζήτηση επαγγελματικής συμβουλής, επειδή γνωρίζουμε κάτι σχετικό.

μελέτες, έρευνες, αναφορές:

* https://www.nature.com/articles/aps201045

** https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21351446/

 http://www.andromedical.com/pdf/en/tribulus_clinic_st.pdf

 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10861339

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10997957

 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17530942

 http://www.andromedical.com/pdf/en/effect_tribulus.pdf

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29261340/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27655498/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18257138/

https://en.wikipedia.org/wiki/Tribulus_terrestris

https://wiki.bugwood.org/HPIPM:Puncturevine

https://en.wikipedia.org/wiki/Tribulus_terrestris

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3931200/

*** https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7422852/

Καλλιεργείται σε ευρύτερη κλίμακα στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Ασία. Η Ινδία είναι πρώτη στον κόσμο σε παραγωγή άνηθου. Ακολουθούν η Κίνα, το Μεξικό και η Ισπανία.

B

Η βαλεριάνα είναι ανθοφόρο φυτό της οικογένειας των Βαλεριανοειδών  που απαντάται στην Ευρώπη, την Ασία και τη Βόρεια Αμερική. Το όνομα “Βαλεριάνα” προήλθε από τη λατινική λέξηvalere που σημαίνει “υγεία ή δύναμη” και αναφέρεται στην θεραπευτική χρήση του φυτού, αν και υποστηρίζεται ότι μπορεί να αναφέρεται και στη δυνατή του οσμή.

Η βαλεριάνα χρησιμοποιείται σαν υπνωτικό, αγχολυτικό και κατευναστικό, μιας και τα έλαια που περιέχει έχουν παρόμοια δράση με τις βενζοδιαζεπίνες. Ο μηχανισμός δράσης της ωστόσο παραμένει γενικά άγνωστος. Στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν και σε ασθενείς με επιληψία.

Η βαλεριάνα προσελκύει επίσης τις γάτες και τα ποντίκια. Σε μερικές εκδόσεις του μύθου του “Μαγικού Αυλού”, ο γητευτής των ποντικών χρησιμοποιεί βαλεριάνα αντί για φλογέρα.

Η Βανίλια ή Βανίλα είναι γένος Αγγειόσπερμων Μονοκότυλων φυτών , που ανήκει στην τάξη Γύνανδρα, οικογένεια Ορχιδίδες (Orchidaceae) και είναι κοινά γνωστό ως Βανίλλη. Περιλαμβάνει 90 περίπου είδη αναρριχητικών φυτών, ιθαγενή των τροπικών περιοχών. Βανίλια επίσης ονομάζεται και η αρωματική ουσία που εξάγεται από τους καρπούς ορισμένων από τα είδη της.

Η Βανίλια χρησιμοποιούνταν για τον αρωματισμό του ξοτοάτλ της σοκολάτας, ενός αφεψήματος των Αζτέκων, αιώνες πριν ο Κορτές το δοκιμάσει στην αυλή του Μοντεζούμα, σύντομα μετά από αυτό η βανίλια έγινε πολύ δημοφιλής στην Ευρώπη.

Καλλιέργεια:

Οι σπόροι της Βανίλιας που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι ο επεξεργασμένος άγουρος καρπός του είδους Βανίλια η πλατύφυλλος (V. planifolia) που είναι ιθαγενές του Μεξικού τηςΚεντρικής Αμερικής και του Βόρειου τμήματος της Νότιας Αμερικής, αλλά καλλιεργείται σε πολλές τροπικές περιοχές, ή του είδους Βανίλια η ταϊτινή (V. tahitensis) που είναι ιθαγενές τηςΩκεανίας. Είναι φυτό με μακρύ, σαρκώδη αναρριχητικό βλαστό ο οποίος προσκολλάται στα δένδρα με εναέρια ριζίδια, έχει επίσης και ρίζες που εισχωρούν στο έδαφος. Κατά την περίοδο της ανθοφορίας , η οποία διαρκεί για δύο περίπου μήνες , πολλά εφήμερα άνθη ανοίγουν, λίγα κάθε φορά. Τα άνθη έχουν λεπτεπίλεπτη κατασκευή και για αυτό στη φύση η επικονίαση τους μπορεί να γίνει μόνο από μια μικρή μέλισσα που ζει στο Μεξικό. Στις άλλες χώρες όπου καλλιεργείται το φυτό, εφαρμόζεται η τεχνητή επικονίαση , η οποία γίνεται αμέσως μόλις ανοίξουν τα άνθη. Ο καρπός είναι επιμήκης κάψα, και φθάνει σε πλήρη ανάπτυξη τα 20 εκατοστόμετρα μήκος σε 4 έως 6 εβδομάδες ενώ μπορεί να χρειαστούν μέχρι και 9 μήνες ώσπου να ωριμάσει.

Ο αρωματικός παράγοντας της Βανίλιας χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στην οικιακή μαγειρική όσο και στα τρόφιμα εμπορίου , ιδιαίτερα στησοκολάτα στα προϊόντα της αρτοποιίας, στη ζαχαροπλαστική, στις πουτίγκες. στις σάλτσες , σε παγωτό, σε αφεψήματα και στην αρωματοποιία. Οι άγουροι καρποί συλλέγονται αμέσως μόλις πάρουν χρυσοπράσινο χρώμα στη βάση τους. Τα φρέσκα σπέρματα της Βανίλιας δεν έχουν άρωμα. Το χαρακτηριστικό άρωμα είναι αποτέλεσμα ενζυματικής δράσης κατά τη διάρκεια ειδικής επεξεργασίας. Το εκχύλισμα της βανίλιας παραλαμβάνεται μετά από θραύση των κατεργασμένων αποξηραμένων καρπών και εκχύλιση με αλκοόλη. Η τεχνητή βανίλια γίνεται από συνθετικά παραγόμενη βανιλίννη.

Ο βασιλικός (Ώκιμον το βασιλικόν, λατ. Ocimum basilicum) είναι αρωματικό ετήσιο, ποώδες φυτό της οικογένειας των Χειλανθών και της τάξης των σωληνανθών. Η καταγωγή του είναι από τηνΙνδία και το Ιράν και σήμερα καλλιεργείται σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η ονομασία “βασιλικός” του αποδόθηκε καθώς, σύμφωνα με θρύλο, φύτρωσε στο σημείο όπου ο Μέγας Κωνσταντίνος και η μητέρα του Αγία Ελένη ανακάλυψαν τον Τίμιο Σταυρό.

Τα φύλλα του είναι ωοειδή, μυτερά, ακέραια ή οδοντωτά, πράσινα (έντονα ή σκούρα σε ορισμένες ποικιλίες). Τα άνθη του είναι μικρά και λευκά ή λευκορόδινα.

Στο εμπόριο κυκλοφορούν διάφορες ποικιλίες που διακρίνονται για το μέγεθος των φύλλων (μικρόφυλλες και πλατύφυλλες). Ο βασιλικός καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό σε γλάστρες και κήπους και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται αποξηραμένα ως καρύκευμα και αφέψημα. Περιέχουν αιθέριο έλαιο που κύριο συστατικό του είναι η λιναλοόλη και η μεθυλοχαβικόλη και χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία.

Με την ονομασία βασιλικός είναι γνωστά και άλλα είδη που βρίσκονται σε τροπικές περιοχές. Είναι θάμνοι μικρού ύψους και καλλιεργούνται και ως καλλωπιστικοί. Ένα από τα είδη αυτά έχει την ονομασία φυτό του πυρετού και στις περιοχές της Δυτικής  Αφρικής  χρησιμοποιείται ως αντιπυρετικό.

Στην Ελλάδα είναι από τα πιο κοινά οικιακά φυτά. Χρησιμοποιείται στη λαϊκή φαρμακευτική ως βότανο καθώς πιστεύεται πως είναι καλό διουρητικό, καταπραΰνει το στομαχόπονο και το πονοκέφαλο ενώ στην αρχαιότητα τον χρησιμοποιούσαν ως επίθεμα μετά από δάγκωμα εντόμου, σκορπιού ή και φιδιού.

Στη μαγειρική χρησιμοποιούνται κυρίως αποξηραμένα φύλλα της πλατύφυλλης ποικιλίας το άρωμα των οποίων μοιάζει λίγο με αυτό του γλυκάνισου. Αρωματίζει διάφορα ψητά, σαλάτες, βραστά, κοκκινιστά, σούπες κ.τ.λ. ενώ ταιριάζει πολύ σε σάλτσες που έχουν ως βάση τη φρέσκια ντομάτα. Στην Ιταλική κουζίνα, η σάλτσα ζυμαρικών πέστο (pesto) έχει για βάση της το βασιλικό.

Ο βασιλικός έχει σημαντικό ρόλο στην Ελληνική λαϊκή και θρησκευτική παράδοση.

Σύμφωνα με αυτή το φυτό φύτρωσε στο χαμένο τάφο του Χριστού και η έντονη μυρωδιά του έγινε αφορμή να ανακαλυφθεί. Η Αγία Ελένη οδηγήθηκε στον Τίμιο Σταυρό από το έντονο άρωμα του βασιλικού που φύτρωσε δίπλα του. Την ονομασία του το φυτό την πήρε από το «βασιλιάς» και βασιλιάς είναι ο Ιησούς Χριστός. Στα Θεοφάνεια ο ιερέας ραίνει τους πιστούς με αγιασμό βουτώντας ένα κλαδί βασιλικό μέσα στο άγιασμα. Στη γιορτή της Υψώσεως του Τίμιου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου στις εκκλησίες μοιράζεται βασιλικός.

Λαογραφικά δίστιχα:

Βασιλικέ μου της βραγιάς και κρίνε μου του δάσου

αχού, εγώ πουλάκι μου πως θες να σε ξεχάσω!

Στο παραθύρι που ΄σαι συ, βασιλικός δεν πρέπει,

γιατί σαι συ βασιλικός κι οπ΄ έχει μάτια βλέπει!

Βασιλικιά και ροζμαρί κι ανθό του γλυκανίσου

ο έρωτας τα μάζεψε, κι έκαμε το κορμί σου!

Βασιλικό κι αρισμαρί δε βάνω πια στ’ αφτί μου

γιατί μου την εκλέψανε την αγαπητική μου.

Κρητικές μαντινάδες:

Ποτέ μου δεν το λόγιαζα, ούτε στο νου μου το΄χα

ν΄ αφήσεις το βασιλικό, να πάρεις τη μολόχα.

Ερνήθης το βασιλικό κι αγάπησες τον πρίνο

απού δεν έχει μυρουδιά, διά(ο)λε και σε και κείνο!

Χαλάλι σου Βασιλικέ όσο νερό κι΄αν πίνεις,

γιατί τό κάμεις άρωμα καί πίσω μου τό δίνεις!

Δεν ημπορώ Βασιλικέ συχνά νά σε ποτίζω,

γιατί έχεις μυρωδιές πολλές και δεν τις νταγιαντίζω!

Το Ίον (Viola) (εξού και το χρώμα ιώδες) είναι γένος αγγειόσπερμων, δικότυλων φυτών που ανήκει στην οικογένεια των Ιοειδών (Violaceae) της τάξης των Ιωδών (Violales), και περιλαμβάνει τις βιολέτες και τους πανσέδες.

Η βιολέτα ή ο μενεξές ή το ίο είναι κοινή ονομασία πολλών ειδών φυτών του γένους Ίον (Viola) της οικογένειας των Ιοειδών. Με την ονομασία βιολέτα έχουν περιγραφεί και ταξινομηθεί 500 είδη.

Η ετυμολογία της λέξης «βιολέτα» προέρχεται από το υποκοριστικό του ιταλικού viola  που είναι και η ομώνυμη επιστημονική ονομασία του γένους στα λατινικά, ενώ η ετυμολογία της λέξης «μενεξές» προέρχεται από το τουρκικό menekşe, το οποίο είναι περσικής προέλευσης. Η λέξη «ίο» προέρχεται από τη λέξη της αρχαία ελληνικής ἴον.

Είναι μονοετή ή πολυετή ποώδη φυτά ή σπάνια μικροί θάμνοι. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχουν βλαστό ή είναι αποξυλωμένος στη βάση. Τα φύλλα είναι συνήθως απλά, έχουν πάντα παράφυλλα και αναπτύσσονται κατ’εναλλαγή στα είδη με βλαστό ή είναι παράρριζα στα είδη χωρίς βλαστό. Τα άνθη φύονται μοναχικά σε ψηλούς ποδίσκους και είναι συνήθως μωβ, μπλε,άσπρα, κίτρινα και βαθυκόκκινα. Έχουν πέντε πέταλα εκ των οποίων τα τέσσερα διατάσσονται σε δύο ανόμοια ζεύγη, ενώ το πέμπτο πρόσθιο και κατώτερο είναι διαμορφωμένο στη βάση του σε σακκοειδή αιχμηρή προσβολή στην οποία εισχωρούν δύο νεκταριογόνες αποφυάδες των δύο πρόσθιων στημόνων. Αρκετές από τις βιολέτες έχουν δύο τύπους άνθεων έναν γόνιμο και έναν στείρο. Τα χειμερινά ή ανοιξιάτικα άνθη είναι φανταχτερά με μεγάλα ωραία πέταλα και είναι συνήθως στείρα. Τα θερινά άνθη είναι μικροσκοπικά με δυσδιάκριτα ή καθόλου πέταλα, τελείως κλειστά και αυτογονιμοποιούμενα.

Τα γόνιμα άνθη εξασφαλίζουν την αύξηση του πληθυσμού. Φύονται συνήθως σε λιβάδια ή υγρά δάση. Γενικά αναπτύσσονται καλύτερα στην υγρασία και τη σκιά.

Οι βιολέτες δημιουργούν πολλά υβρίδια στη φύση.

Γ

Τροπικό αειθαλές δέντρο το γαριφαλόδεντρο ανήκει στην τάξη των Μυρτωδών και στην οικογένεια των Μυρτοειδών.

Η καταγωγή του είναι από τις νήσους Μολούκες και καλλιεργείται στις τροπικές περιοχές για τους ξηρούς οφθαλμούς του από τους οποίους βγαίνει το μπαχαρικό γαρίφαλο. Είναι γνωστό και με την ονομασία Συζύγιον το αρωματικό (Syzygium aromaticum), ενώ υπήρχε ως αρωματικό και καλλωπιστικό φυτό στην Κίνα από τον 3ο π.Χ. αιώνα.

Το ύψος του δέντρου φτάνει τα 12 μέτρα ,τα φύλλα του είναι μικρά με πολλούς αδένες και διατάσσονται αντίθετα.

Το γαρίφαλο είναι ένα από τα πιο παλιά και σημαντικά μπαχαρικά με όμορφο καυτερό άρωμα και καυτερή δυνατή, αρωματική γεύση. Κάθε δέντρο παράγει γύρω στα 35 κιλά οφθαλμούς που μαζεύονται γύρω στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου και αποξηραίνονται το χειμώνα με έκθεση στο δυνατό ήλιο.

Τα παλιά χρόνια τα γαριφαλόδενδρα τα καλλιεργούσαν στην Ινδονησία και κυρίως σε κάποια μικρά νησιά με το όνομα νησιά των μπαχαρικών. Στις αρχές του 17ου αιώνα Ολλανδοί θαλασσοπόροι κατέστρεψαν φυτείες με γαριφαλόδενδρα για να ανεβάσουν την τιμή του μπαχαρικού, αφού έλεγχαν μονοπωλιακά τις περιοχές αυτές. Γάλλοι λαθρέμποροι μετέφεραν πόρους γαριφαλόδεντρου στην Κεϋλάνη και σε άλλα νησιά του Ινδικού ωκεανού.

Ο γλυκάνισος είναι η κοινή ονομασία του ετήσιου ποώδους φυτού του είδους Πιμπινέλλη το άνισον (Pimpinella anisum) του γένους Πιμπινέλλη της οικογένειας των Σκιαδοφόρων (Umbelliferae). Ως γλυκάνισος αναφέρονται και οι σπόροι του φυτού αυτού. Λέγεται επίσης και άνισο.

Η καταγωγή του είναι από την ανατολική Μεσόγειο ή τη Μέση Ανατολή όμως σήμερα έχει διαδοθεί στην Ευρώπη την Ασία και την Αμερική. Ο βλαστός του είναι ίσιος και έχει ύψος που κυμαίνεται από 25 έως 75 εκατοστά. Χρησιμοποιείται από το 2000 π.Χ. ως αρωματικό, καρύκευμα και φάρμακο. Οι καρποί του είναι ωοειδείς, σκληροί και ανοικτού καφέ χρώματος. Η γεύση του είναι υπόγλυκη. Έχει χαρακτηριστικό άρωμα, σπασμολυτικές και αποχρεμπτικές ιδιότητες. Πολύ συχνά χρησιμοποιείται στην αρτοποιία ως αρωματικό ή ως κύριο αρωματικό σε αλκοολούχα ποτά, όπως το αψέντι το ούζο και το ρακί.

Δ

Αρωματικός αειθαλής θάμνος το δενδρολίβανο ανήκει στο γένος Ροσμαρίνος  και στην οικογένεια των Χειλανθών.

Γνωστό φυτό στην αρχαιότητα όταν οι Αρχαίοι Έλληνες το χρησιμοποιούσαν σε διάφορες θρησκευτικές τελετές και γιορτές ,σε στολισμούς κτηρίων, ναών και το έκαιγαν και ως θυμίαμα.

Η καταγωγή του είναι από τις περιοχές της Μεσογείου αλλά σήμερα εκτός από τις περιοχές αυτές καλλιεργείται ως καλλωπιστικό για τα ωραία κυανά άνθη του σε όλη σχεδόν την Ευρώπη και τις εύκρατες περιοχές της Αμερικής.

Είναι πυκνόφυλλος και πολύκλαδος θάμνος με ύψος που δε ξεπερνά τα 2 μέτρα. Τα φύλλα του είναι δερματώδη, μικρά , γραμμοειδή και μοιάζουν με πευκοβελόνες. Η πάνω επιφάνεια των φύλλων έχει χρώμα σκούρο πράσινο και η κάτω επιφάνεια είναι ελαφρώς χνουδωτή με χρώμα λευκό ή αχνά γκριζωπό. Τα άνθη βρίσκονται κατά ομάδες και βγαίνουν στις μασχάλες των φύλλων. Το χρώμα τους είναι μοβ, κυανόλευκο ή και λευκό. Δεν έχει ιδιαίτερη ανάγκη από πότισμα και μπορεί να φυτρώσει και σε βραχώδεις ορεινές περιοχές. Περιέχει τανίνη και αιθέριο έλαιο, το οποίο εξάγεται με απόσταξη κυρίως από τις κορυφές των ανθοφόρων βλαστών.

Οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα του δενδρολίβανου χρησιμοποιούνται ως αρωματικό σε πολλά φαγητά. Στα ψητά δίνει μία ιδιαίτερη γεύση. Στη ζαχαροπλαστική το χρησιμοποιούν κυρίως στα γλυκά του κουταλιού. Έχουν ένα ευχάριστο άρωμα που μοιάζει με αυτό του τσαγιού και η γεύση τους είναι ελαφρώς πικρή και λίγο καυτερή.

Από τα φύλλα του δενδρολίβανου εξάγεται ένα υγρό που χρησιμοποιείται στην παρασκευή φάρμακου για τους ρευματισμούς, για τις διάφορους ερεθισμούς του στόματος καθώς και για το βήχα. Από τους βλαστούς εξάγεται ένα αιθέριο έλαιο που χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, στη σαπωνοποιία, καθώς και με κατάλληλη επεξεργασία στην παρασκευή εντομοκτόνων.

Τα άνθη του προτιμώνται από τις μέλισσες και γίνονται πηγή για τη παραγωγή μελιού.

Η

Το Ηλιοτρόπιο είναι γένος αγγειόσπερμων δικότυλων φυτών, το οποίο ανήκει στην τάξη πολεμονιώδη, οικογένεια βοραγινίδες (Boraginaceae). Περιλαμβάνει 250 περίπου είδη ποωδών και θαμνωδών φυτών, ιθαγενή τών εύκρατων και τροπικών περιοχών, που χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι τα άνθη τους στρέφονται πάντα προς τον Ήλιο. Πολλά είδη είναι ζιζάνια. Γνωστότερο είδος είναι το Ηλιοτρόπιο το δενδρώδες (H. arborescens), ένα θαμνοφόρο πολυετές φυτό που μπορεί να φτάσει τα δύο μέτρα ύψος. Καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό για τα αρωματικά πεντάλοβα, κόκκινα ως λευκά άνθη. Στην Ελλάδα απαντούν 6 είδη, κοινότερα από τα οποία είναι: Ευρωπαϊκό ηλιοτρόπιο (H. europaeum) σε πετρώδεις άγονες περιοχές σε όλη τη χώρα, κοινώς γνωστό ως «μπαμπακίτσες», «κουλούμπακας», «μελισσόχορτο» και H. dolosum σε παραθαλάσσιες αμμώδεις περιοχές. Τα αρωματικά άνθη του Ηλιοτροπίου χρησιμοποιούνται κατόπιν επεξεργασίας ως συστατικό στην αρωματοποιία.

Θ

Το θυμάρι ή θύμιο (Θύμος ο κοινός, λατ. Thymus vulgaris) είναι αγγειόσπερμο, δικότυλο φυτό, το οποίο ανήκει στην τάξη των Σωληνανθών (Tubiflorae) και στην οικογένεια των Χειλανθών (Labiatae). Είναι θάμνος μικρού ύψους (έως 30 εκατοστά), με όρθιους βλαστούς, εξαιρετικά ανθεκτικός, αναδύει πολύ ευχάριστο άρωμα.

Απαντάται στις νότιες και μεσογειακές περιοχές της Ευρώπης σε διάφορες περιοχές της Ασίας και καλλιεργείται στη βόρεια Αμερική.

Τα φύλλα του θυμαριού, όταν ξεραθούν, αποκτούν καφεπράσινο χρώμα και αναδύουν το άρωμα τους όταν θρυμματιστούν. Η γεύση τους είναι πολύ δυνατή, ελαφρώς καυστική και πλούσια. Μαζί με τους αποξηραμένους ανθούς χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό για τον αρωματισμό διαφόρων φαγητών, σε ψάρια, κρέατα, σε διάφορες σάλτσες, σούπες κ.λ.π. Είναι ένα από τα βασικά συστατικά του λικέρ βενεδικτίνη.

Το θυμάρι είναι ιδιαίτερα αγαπητό στις μέλισσες και το θυμαρίσιο μέλι είναι εξαιρετικής ποιότητας.

Περιέχει αιθέριο έλαιο σε ποσοστό 1-2% και κύριο συστατικό του είναι η θυμόλη ή, αλλιώς, καμφορά του θυμαριού, έχει δε χρήσεις στην αρωματοποιία και στην οδοντιατρική.

Υπάρχουν και καλλωπιστικές ποικιλίες που καλλιεργούνται σε διάφορους κήπους.

Στην Ελλάδα υπάρχουν 23 αυτοφυή είδη και τα πιο σημαντικά είναι:

1.-Αγριοθυμάρι. Μικρός θάμνος με βλαστούς ξυλώδεις ξαπλωμένους. Βρίσκεται σε πολλές βραχώδεις, ορεινές, ξηρές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας.Κοντά στις περιοχές όπου φύεται το άγριο θυμάρι τοποθετούνται κυψέλες με μέλισσες και παράγεται εκλεκτό μέλι.

2.-Χαμοθρούμπι. Πολύ κοινό σε διάφορες πεδινές περιοχές και λιβάδια της Μακεδονίας και της Θράκης.

3.-Σμάρι ή θυμάρι της Aττικής. Βρίσκεται σε διάφορες βραχώδεις περιοχές της Αττικής, της Αχαΐας, Κορινθίας και Ολύμπου.

Κ

Στις Μεσογειακές χώρες βρίσκεται το είδος Κάππαρη η κοινή (ή Κάππαρη η ακανθωτή, Capparis spinosa), έρπων θάμνος με μικρά αγκάθια και βλαστούς που διακλαδίζονται και απλώνονται στο έδαφος. Τα άνθη του φύονται μεμονωμένα, είναι μεγάλα και έχουν χρώμα λευκό. Τα άνθη πριν ανοίξουν, στο στάδιο που είναι ακόμα οφθαλμοί, μαζεύονται και στη συνέχεια τοποθετούνται σε αλατισμένο νερό με ξύδι (τουρσί) αποτελώντας τη γνωστή κάππαρη του εμπορίου.

Η κάππαρη χρησιμοποιείται ως καρύκευμα σε διάφορες σαλάτες, σε ποικιλία από τουρσιά και σε σάλτσες. Η γεύση της είναι πικάντικη και ελαφρώς καυτερή· αυτό οφείλεται στην ύπαρξη τού σιναπέλαιου που απελευθερώνεται από τους ιστούς του φυτού. Ο φλοιός τής ρίζας χρησιμοποιείται στη θεραπεία διαφόρων παθήσεων όπως αρθρίτιδες, ρευματισμοί και πονόδοντοι. Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι το φυτό έχει θεραπευτικές αλλά και μαγικές ιδιότητες.

Η κάππαρη είναι πιθανόν το περισσότερο ξεροφυτικό φυτό της Μεσογειακής ζώνης. Στην Ισπανία το χρησιμοποιούν για να σχηματίσουν αντιπυρικές ζώνες καθότι σε διαστήματα μεγάλης ξηρασίας το φυτό δεν πέφτει σε θερινή νάρκη, όπως κάποια άλλα που ξεραίνονται εντελώς, αλλά διατηρεί τους χυμούς στους ιστούς της. Συνήθως φύεται σε σχισμές απόκρημνων βράχων πολύ κοντά στην θάλασσα. Αυτή είναι μια παραλλαγή της ποικιλίας Capparis spinosa που έχει ελάχιστα μέχρι καθόλου αγκάθια και μεγάλα σχετικά φύλλα. Μια ποικιλία με αγκάθια και πιο μικρά φύλλα βρίσκεται σε πολλά σημεία της Αθήνας σε απίθανα μέρη. Σε ενώσεις κράσπεδων, σε σχισμές πεζοδρομίων, σε σχισμές τοίχων 1ου,2ου, ακόμη και 3ου ορόφου. Το πιθανότερο έιναι οτι οι σπόροι βλάστησαν σε αυτά τα σημεία μεταφερόμενοι περισσότερο απο τα μυρμήγκια παρά από τον αέρα.

Η κάππαρη πολλαπλασιάζεται με σπόρο η με μόσχευμα. Παρότι η κάππαρη φυτρώνει εκεί που δεν την περιμένεις, οι δύο τρόποι πολλαπλασιασμού στην πράξη έχουν πολλές δυσκολίες. Οι σπόροι της κάππαρης έχουν μια εξωτερική φλούδα που είναι πολύ δύσκολο να διαπεραστεί απο το νερό για να βλαστήσει το έμβρυο. Ακόμη κι όταν βλαστήσει ο σπόρος και βγεί το φυτό βάζοντας τα στη τελική θέση αναμένουμε συνήθως στα 4 φυτά να επιζήσει το 1. Ο πολλαπλασιαμός με βλαστό που παίρνουμε απο το φυτό έχει κι αυτός πολύ λίγες πιθανότητες να είναι επιτυχής ακόμη κι αν φανεί οτι αρχικά έχει πιάσει.

Στην Ιταλία και Τουρκία παράγουν φυτά κάππαρης. Πιθανόν αυτό να γίνεται με in vitro καλλιέργεια ιστών. Η Τουρκία παράγει αρκετή απο ότι φαίνεται κάππαρη τουρσί την οποία εξάγει ακόμη και στην Ελλάδα. Καλλιέργεια κάππαρης γίνεται και στην Κύπρο

Άλλο είδος κάππαρης είναι η Κάππαρη η ντετσίντουα μικρό δέντρο που βρίσκεται σε περιοχές της Ασίας, φτάνει δε το ύψος των 5 μέτρων. Οι μικροί καρποί του δέντρου αυτού γίνονται τουρσί ενώ χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική για τη θεραπεία διαφόρων καρδιακών διαταραχών. Επίσης από την ξυλεία του δέντρου, που είναι ιδιαίτερα ανθεκτική, κατασκευάζονται σανίδες και βάρκες.

Η Κάππαρη η Ινδική είναι μικρό δέντρο που καλλιεργείται για τη δημιουργία αντιανεμικών φρακτών καθώς και ως καλλωπιστικό. Εκχύλισμα των ανθών και των καρπών του χρησιμοποιείται ως αντιπυρετικό και στην παρασκευή αλοιφών για διάφορες δερματικές παθήσεις.

Οι καρποί του θάμνου Κάππαρη η κοριμπιφέρα τρώγονται ως τουρσί και γίνονται και μπαχαρικό.

Το κύμινο είναι η κοινή ονομασία του φυτού Κούμινον το κύμινον (Cuminum cyminum). Επίσης αναφέρεται και στους αποξηραμένους καρπούς του φυτού που χρησιμοποιούνται, είτε ολόκληροι είτε σε σκόνη, για να δώσουν άρωμα σε χρήση στη μαγειρική.

Το φυτό είναι ετήσιο ποώδες, μικρού μεγέθους, ισχνό και ανήκει στην τάξη Σκιαδανθή, οικογένεια Σκιαδοφόρα (Umbelliferae). Τα φύλλα του είναι πολυσχιδή και τα άνθη του είναι λευκά ήρόδινα. Η προέλευσή του είναι από την Μεσόγειο, όμως πλέον καλλιεργείται και στην Ινδία την Κίνα και το Μεξικό.

Οι αποξηραμένοι καρποί είναι λεπτοί, επιμήκεις, ωοειδείς, καστανοκίτρινοι, με δυνατό και βαρύ άρωμα. Η έντονη γεύση θυμίζει την γεύση του Κάρου. Το κύμινο αποτελεί σημαντικό συστατικό σε μίγματα καρυκευμάτων όπως κάρυ και σάλτσες τσάτνεϋ. Είναι δημοφιλές στις κουζίνες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.

Οι σπόροι του κύμινου παλαιότερα χρησιμοποιούνταν στη λαϊκή ιατρική. Πλέον χρησιμοποιείται φαρμακευτικά κυρίως στην κτηνιατρική. Τέλος οι σπόροι του κύμινου περιέχουν από 2,5% έως 4,5% αιθέριο έλαιο κύριο συστατικό του οποίου είναι η κουμιναλδεΰδη.

Η κιτριά είναι κοινή ονομασία του είδους Citrus medica (Κιτρέα η μηδική) του γένους Κίτρος που ανήκει στα εσπεριδοειδή (πιο συγκεκριμένα στην οικογένεια των Ρυτοειδών (Rutaceae)). Οκαρπός της είναι το κίτρο. Στην αρχαιότητα το κίτρο χρησιμοποιείτο για φαρμακευτικούς σκοπούς ενώ ήταν σύμβολο της γονιμότητας και της αφθονίας. Στην Ελλάδα το κίτρο λέγεται καιμηδικό μήλο. Είναι μικρό αειθαλές δέντρο με ύψος 3.5 μέτρα. Τα κλαδιά του είναι ακανόνιστα, απλωτά και αγκαθωτά. Τα φύλλα είναι μεγάλα, ωχροπράσινα και συνήθως επιμήκη. Οκαρπός (κίτρο) είναι εξογκωμένος στην κορυφή και έχει μήκος από 12 έως 15 εκατοστά. Η επιφάνεια του καρπού είναι ρυτιδωμένη. Το εσωτερικό τμήμα του κολλώδους φλοιού είναι παχύ, άσπρο και κολλώδες, το εξωτερικό είναι λεπτό, κιτρινοπράσινο και αρωματικό. Τα άνθη των όξινων ποικιλιών όπως η «Diamante» είναι πορφυρά στην εξωτερική τους πλευρά ενώ αυτά των γλυκών ποικιλιών όπως της Κορσικής έχουν ένα λευκό προς το κρεμ χρώμα. Με ποικιλίες κιτριάς και μανταρινιάς παράγεται το υβρίδιο της λεμονιάς. Τέλος το κίτρο μαζί με ένα κομμάτι του μίσχου του, χρησιμοποιείται στην Εβραϊκή θρησκεία ως μέρος τελετουργικού.

Υπάρχουν οκτώ ποικιλίες κίτρου βάσει γεωγραφικής προέλευσης:

Το Kίτρο Φλωρεντίας (Florentine Citron)

Τo Kίτρο Ντιαμάντε (Diamante Citron) από την Καλαβρία της Ιταλίας

To Ελληνικό Κίτρο (Greek Citron)

To Κίτρο Balady από την Παλαιστίνη (Balady Citron)

Το Kίτρο Υεμένης (Yemenite Citron)

To Κίτρο Δάκτυλα του Βούδα (Fingered Citron ή Buddha’s hand)

Το Κίτρο του Μαρόκο (Moroccan citron)

Το Κίτρο της Κορσικής (Corsican citron)

Η σάρκα του κίτρου χρησιμοποιείται στη μαγειρική για μαρινάρισμα κρεάτων, στη ζαχαροπλαστική για παρασκευή γλυκών,ζαχαρόπηκτων και καραμελών και στην αρτοποιία. Από το φλοιό του κίτρου κατασκευάζεται το ομώνυμο γλυκό κουταλιού και ποτό με το όνομα Cedratine στην Κορσική. Από τα φύλλα του κίτρου παρασκευάζονται στη Νάξο και τρία είδη λικέρ ενώ στη Γαλλία χρησιμοποιούνται ευρύτατα στην αρωματοποιία. Στην Κορέα το κίτρο χρησιμοποιείται για να φτιαχτεί ένα είδος τσαγιού με το όνομα «Yujacha». Ο καρπός του κίτρου χρησιμοποιείται στην βιομηχανία για παρασκευή του κιτρέλαιου και του κιτρικού οξέως. Στην Ελλάδα διοργανώνεται κάθε χρόνο η “Γιορτή Κίτρου” στο χωριό Γαράζο του Μυλοποτάμου. Το Γαράζο είναι η πρώτη κιτροπαραγωγός περιοχή στην Ελλάδα ενώ στο Πάνορμο Μυλοποτάμου ιδρύθηκε το 1931 η “Ένωση Κιτροπαραγωγών Κρήτης”, με μικρή μονάδα συλλογής, συσκευασίας και επεξεργασίας, η οποία μεταφέρθηκε κατά τη δεκαετία του 1990 στην περιοχή “Λατζιμάς” προκειμένου να λειτουργήσει εκεί το αυτοματοποιημένο εργοστάσιο επεξεργασίας του προϊόντος.

Λ

Η λεβάντα (επ. ονομ. Lavandula) είναι γένος φυτών που ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών (Labiatae). Το γνωστότερο γένος είναι η λαβαντούλα, που περιλαμβάνει γύρω στα 25 είδη. Είναι ιθαγενές των παραμεσόγειων περιοχών. Επίσης, απαντάται στα Κανάρια Νησιά, στην Ινδία και σε άλλες ασιατικές χώρες. Το αιθέριο έλαιο που περιέχουν τα φύλλα της χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία και για τη θεραπεία νευρασθενειών. Έχει επίσης αντισηπτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται στην επούλωση τραυμάτων. Σε μεγάλες δόσεις η λεβάντα δρα ως υπνωτικό και ναρκωτικό. Οι ιαματικές της ιδιότητες ήταν γνωστές από την αρχαιότητα και αναφέρονται στο Διοσκουρίδη, τον Πλίνιο και το Γαληνό.

Πρόκειται για φυτό φρυγανώδες και πολύκλαδο, με όρθιους βλαστούς που φύονται από τη βάση. Είναι, συνεπώς, θάμνος, με ύψος 30 έως 80 εκατοστά. Έχει γκριζοπράσινα φύλλα, στενά ώς λογχοειδή. Οι ανθοφόροι βλαστοί καταλήγουν σε ταξιανθία τύπου στάχεος.

Το αιθέριο έλαιο της λεβάντας χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, τη σαπωνοποιία και στη φαρμακευτική ως τονωτικό και αντικαταρροϊκό. Κύριο συστατικό του είναι η χημική ένωση οξικό λιναλύλιο. Εκτός αυτού, περιέχει αλκοόλες.

Η λεβάντα καλλιεργείται σε εδάφη πλούσια σε ασβέστιο, καθώς αυτό βελτιώνει την ποιότητα του αιθερίου ελαίου της και βοηθά την ανάπτυξη του φυτού. Το έδαφος καλλιέργειας πρέπει να είναι ελαφρύ και χαλικώδες, γι’ αυτό και το φυτό προσφέρεται για καλλιέργεια σε εκτάσεις ακατάλληλες για άλλου τύπου καλλιέργειες. Δεν αγαπά, επίσης, ιδιαίτερα την υγρασία, αλλά ούτε και την ολοσχερή ξηρασία. Σήμερα καλλιεργείται στην Ισπανία, τη Γαλλία, τη Βουλγαρία και αρκετές χώρες της Βόρειας Αφρικής. Στην Ελλάδα καλλιεργείται στην Αρκαδία, την Κεφαλληνία, τις Σέρρες την Κομοτηνή και τη Σαμοθράκη.

Πολλαπλασιάζεται με σπόρους, με μοσχεύματα και με παραφυάδες. Η συλλογή (συγκομιδή) γίνεται κατά το στάδιο πλήρους ανθοφορίας, οπότε και μπορεί να ληφθεί η μέγιστη ποσότητα (και ποιότητα) αιθερίου ελαίου.

Το κοινό όνομα λεβάντα αναφέρεται κυρίως στο άλλο αυτοφυές αλλά και καλλιεργούμενο είδος Λεβάντα η στενόφυλλος (Lavandula angustifolia).

Στον ‘ελληνικό χώρο καλλιεργείται πιο πολύ το είδος Λεβάντα η στοιχάς (Lavandula stoechas). Αυτή είναι γνωστή και με τα ονόματα:

αγριολεβάντα

λαμπρή

λαβαντή

χαμολίβανο

μυροφόρα

καραμπάσι

Αβαγιανός

Μ

Ο μάραθος (ή μάραθο, το) είναι ποώδες και αρωματικό φυτό. Είναι δικοτυλήδονο και ανήκει στην οικογένεια των Σκιαδοφόρων. Η επιστημονική του ονομασία είναι Φοινίκουλον το κοινόν. Περιέχει αιθέρια έλαια κατά 7% και ήταν γνωστό στην αρχαία Ελλάδα, στην Κίνα, στην Αίγυπτο και την Ινδία. Ειδικότερα, ο Πλίνιος αναφέρει 22 φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού.

Οι κύριες χρήσεις του φυτού είναι στη μαγειρική και ζαχαροπλαστική, την αρωματοποιία και την οινοπνευματοποιία. Από το μάραθο επίσης παρασκευάζονται φάρμακα όπως σιρόπια, ενώ χρησιμοποιείται και ως μέσο για να διευκολύνεται η έκκριση γάλατος. Από τους σπόρους του μάραθου, που έχουν καυστική γεύση, όπως αυτή του άνηθου, φτιάχνεται αιθέριο έλαιο (μαραθέλαιο). Η ποικιλία αζορικό είναι εδώδιμη και οι σαρκώδεις κολεοί των φύλλων του χρησιμοποιούνται ως λαχανικό (φοινόκιο).

H μέντα (Mentha) είναι ποώδες αρωματικό φυτό της οικογένειας των χειλανθών των εύκρατων περιοχών. Έχει άνθη ευωδιαστά, λευκά ή ιώδη, που σχηματίζουν ταξιανθία στάχυος. Είναι φυτό φαρμακευτικό, ενώ χρησιμοποιείται στη μαγειρική ως καρύκευμα, καθώς και ως αφέψημα ή αιθέριο έλαιο. Το αιθέριο έλαιο είναι κατάλληλο για κατώτερης ποιότητας προϊόντα αρωματοποιίας και σαπωνοποιίας. Η ελληνική χλωρίδα περιλαμβάνει διάφορα είδη μέντας, όπως: μέντα η χνουδωτή, μέντα η μελανωπή, μέντα η στρογγυλόφυλη, (αγριόδυοσμος), μέντα η μικρόφυλλη, μέντα η ρεβερχόνεια, μέντα η πολιά, μέντα η πράσινη (δυόσμος) και μέντα η πουλέγιος.

Το όνομα μέντα προέρχεται από το λατινικό mentha, το οποίο με τη σειρά του προέρχεται από το αρχαιοελληνικό μίνθη. Συναντάται και με την ονομασία ηδύοσμος. Χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα ως σήμερα ως αρωματικό στη μαγειρική, την οινοποιία και στη φαρμακοποιία. Οι αρχαίοι Έλληνες έτριβαν το τραπέζι με δυόσμο πριν από το γεύμα. Επίσης, αρωμάτιζαν το νερό τού μπάνιου. Από τον 6ο αιώνα πρωτοσυναντώνται κρέμες καθαρισμού δοντιών με δυόσμο. Τα ποντίκια φαίνεται να αποφεύγουν τη μυρωδιά του, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται για την απομάκρυνσή τους. Στην Αρχαία Ελλάδα ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός χρησιμοποιούσαν την μέντα κατά της δυσπεψίας, κατά των νευρικών διαταραχών, κατά των ιλίγγων, της αϋπνίας, της γαστρίτιδας, του βήχα, του κρυολογήματος, του πονόλαιμου και ως αντισπασμωδικό.

Οι Άραβες λατρεύουν τη μέντα, ορκίζονται στο όνομα της. Η λεπτή μυρωδιά της μέντας διαχέεται παντού και οι αρετές της έχουν υμνηθεί ιδιαίτερα. Η ωραία Σεχραζάτ, που διηγούνταν στο Σουλτάνο τις ιστορίες στις Χίλιες και Μία Νύχτες, οφείλει ίσως τη ζωή της σε μερικά φλιτζάνια μυρωδάτο τσάι μέντας, που της σερβίριζαν κάθε μέρα, πριν ξημερώσει, την ίδια πάντα ώρα, για να μπορεί να συνεχίζει τις ιστορίες του Σεβάχ του Θαλασσινού και του Αλαντίν. Πολλές Αραβικές φυλές από την αρχαιότητα τη χρησιμοποιούσαν σε μορφή ροφήματος για τη σεξουαλική διέγερση αλλά σε αρκετά μεγάλες ποσότητες, διότι αλλιώς έχει την ακριβώς αντίθετη δράση.

Ακόμη και ο Σαίξπηρ την αναφέρει, μαζί με την λεβάντα και το δεντρολίβανο, ως διεγερτικό για τους κυρίους της μέσης ηλικίας.

Η Μίνθη ήταν μια Νύμφη του υποχθόνιου κόσμου, που ο Άδης επιζήτησε να κάνει ερωμένη του. Η Περσεφόνη ή, κατ’ άλλους συγγραφείς, η Δήμητρα καταδίωξε την άμοιρη και την ποδοπάτησε ή όπως λένε άλλοι, την κατακρεούργησε. Κατά τη διάρκεια του μαρτυρίου της, ο Άδης μήτε καν κινήθηκε να τη βοηθήσει. Περιορίστηκε να τη μεταμορφώσει σε ένα φυτό, που ξαφνικά φύτρωσε για πρώτη φορά στο βουνό Μίνθη της Τριφυλίας. Είναι η γνωστή μέντα, αφιερωμένη από τότε στο θεό του σκοταδιού.

Μαθιόλα η πολιά

Συστηματική ταξινόμηση

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Τάξη:   Brassicales

Οικογένεια:    Σταυρανθή (Cruciferae)

Γένος: Ματθιόλα (Matthiola)

Είδος: M. incana

Διώνυμο

Μαθιόλα η πολιά (Matthiola incana)

(L.) W.T.Aiton

Συνώνυμα

Matthiola annua (Ματθιόλα η ετήσια)

Matthiola incana (Μαθιόλα η πολιά) ονομάζεται πολυετές φυτό με καταγωγή από τις μεσογειακές ευρωπαϊκές χώρες. Εξαιτίας των όμορφων λουλουδιών του απαντάται πολύ συχνά σε κήπους και ανθώνες. Η καλλωπιστική του αξία οφείλεται στην πλούσια ανθοφορία, την ποικιλοχρωμία και το άρωμα των ανθέων.

Καλλιεργείται ως ετήσιο φυτό (διετές). Έχει θαμνοειδή μορφή με βλαστούς όρθιους, διακλαδιζόμενους, ύψους 25-70 εκατοστών, ελαφρά ξυλοποιημένους στη βάση. Τα φύλλα του είναι επιμήκη, λογχοειδή, κατ’ εναλλαγή, σταχτοπράσινα καλυμμένα με χνούδι, όπως και οι βλαστοί.

Τα άνθη είναι μονά ή διπλά, σε επάκριες ταξιανθίες – «στάχεις» και χρώματα απαλά (κόκκινο, ρόδινο, ιώδες, λευκό κ.ά.) μάλλον παρά λαμπερά, με έντονο άρωμα. Ανθίζει κατά τον Απρίλιο – Μάιο, ίσως και Ιούνιο. Τα διπλά άνθη, που έχουν και εμπορική αξία, οφείλονται στη μεταλλαγή εξαιτίας της οποίας τα αναπαραγωγικά όργανα έχουν μετατραπεί σε πέταλα και για το λόγο αυτό είναι άγονα.

Υπάρχουν ποικιλίες νάνες, ύψους 25 – 30 εκατοστών, μέτριες 30 – 50 εκατοστών και ψηλές 50 – 70 εκατοστών, διαφόρων χρωμάτων.

Γίνεται με σπόρο που λαμβάνεται από φυτά με «μονά» άνθη και σπέρνεται τέλη Αυγούστου – αρχές Σεπτεμβρίου. Τα σπορόφυτα που πρόκειται να δώσουν «διπλά» άνθη ξεχωρίζουν είτε από το σπορείο, είτε κατά τη μεταφύτευση γιατί:

Μόλις φυτρώσουν έχουν κοτυληδόνες ανοικτού πράσινου χρωματισμού, ενώ εκείνα για μονά άνθη έχουν κοτυληδόνες σκουροπράσινες.

Τα νεαρά φυτά έχουν ανοιχτοπράσινο χρώμα και φύλλα επιμήκη, χνουδωτά, κυματοειδή στην κορυφή, ενώ εκείνα της καρδιάς είναι κατσαρά. Αντίθετα τα φυτά για «μονά» άνθη έχουν σκουροπράσινο χρώμα, πιο συμμαζεμένη ανάπτυξη και φύλλα κοντόχοντρα, στρογγυλεμένα και εκείνα της καρδιάς διατεταγμένα σε κύκλο.

Το φυτό αναπτύσσεται σε όλα σχεδόν τα εδάφη που έχουν καλή αποστράγγιση, προτιμά όμως τα λίγο βαριά και πλούσια. Ευδοκιμεί καλά και στα αργιλλοασβεστοειδή εδάφη και αντέχει στις παραθαλάσσιες περιοχές. Θέλει ηλιαζόμενες θέσεις, μπορεί να αναπτυχθεί όμως και στην ημισκιά. Ένα κρυολόγημα στα νεαρά φυτά προκαλεί τη δημιουργία περισσότερων στελεχών και ανθέων. Εάν τα φυτά κλαδευτούν μετά την άνθηση μπορούν να διατηρηθούν και για δεύτερο χρόνο.

Συστηματική ταξινόμηση

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Τάξη:   Σαπινδώδη (Sapindales)

Οικογένεια:    Ρυτοειδή (Rutaceae)

Γένος: Κίτρος (Citrus)

Είδος: C. reticulata

Διώνυμο

Κιτρέα η δικτυωτή (Citrus reticulata)

Το μανταρίνι είναι ο καρπός της μανταρινιάς (επιστ.: Citrus reticulata, Κιτρέα η δικτυωτή), ενός μικρού εσπεριδοειδούς δένδρου. Μοιάζει πολύ με το πορτοκάλι. Το σχήμα του δεν είναι σφαιρικό αλλά ελλειψοειδές. Τα μανταρίνια τρώγονται συνήθως ωμά ή σε φρουτοσαλάτες. Το δέντρο είναι πιο ανθεκτικό στην ξηρασία από ότι ο καρπός. Το δέντρο είναι αειθαλές, ευαίσθητο και εύκολα καταστρέφεται από το κρύο .Φύεται σε τροπικά και υποτροπικά κλίματα.

Τα μανταρίνια καλλιεργούνται σε πολλές χώρες, όπως η Ισπανία και η Ελλάδα (κυρίως στην Κρήτη και την Χίο).

Αυτή η ενότητα του άρθρου χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε στην περαιτέρω ανάπτυξή της.

Η ιστορία του φρούτου ανάγεται πριν από τρεις χιλιάδες χρόνια, στην Κίνα. Λέγεται ότι τα γευστικά φρούτα πήραν το όνομά τους από τους μανδαρίνους, τους ανώτερους κρατικούς λειτουργούς της κινεζικής αυτοκρατορίας, εξαιτίας του χρώματος που είχαν οι στολές τους αλλά και γιατί αντάλλασσαν τα φρούτα αυτά ως δώρα.Τα μανταρίνια Κλημεντίνες πήραν το όνομα τους από τον μοναχό Clement Rodier (1829 – 1904) που εντόπισε την συγκεκριμένη ποικιλία στην Αλγερία. Είναι συνήθως άσπορα, μικρού σχετικά μεγέθους. Είναι διαθέσιμα από τον Νοέμβριο έως τα τέλη Φεβρουαρίου με τις μεγαλύτες ποσότητες τον Ιανουάριο. Είναι τα εσπεριδοειδή που προτιμούν τα παιδια. Ο Ρώσος ναύαρχος Λογγίνος Χέιδεν φέρεται να έφερε πρώτος το μανταρίνι στη χώρα μας. Στα αγγλικά το μανταρίνι αναφέρεται πότε ως mandarin και πότε ως tangerine. Η λέξη αυτή αρχικά χρησιμοποιούνταν για μια μικρή ποικιλία πορτοκαλιού που έφεναν από την Ταγγέρη, στο Μαρόκο.

Το μανταρίνι έχει πολλά ονόματα, μερικά από τα οποία αναφέρονται σε διασταυρώσεις ανάμεσα στη μανταρινιά και σε άλλο εσπεριδοειδές φυτό. Τα περισσότερα μανταρίνια σε συσκευασίες ανήκουν στην ποικιλία satsuma, γνωστή στην Ιαπωνία με το όνομα mikan. Η ποικιλία όμως που έχει κερδίσει τους καταναλωτές διεθνώς είναι οι κλημεντίνες. Το tangor, που είναι διασταύρωση ανάμεσα σε πορτοκάλι και μανταρίνι έχει πικρή σάρκα, πλούσια σε άρωμα και είναι εύκολο στο ξεφλούδισμα. Τέλος, το rangpur αποτελεί μια διασταύρωση μανταρινιών και λεμονιών.

Ποικιλίες και η επιστημονική τους ονομασία

Μανταρινιά η κοινή Citrus reticulata (Κιτρέα η δικτυωτή)

Μανταρινιά Cleopatra Citrus reshni

Μανταρινιά Dancy Citrus tangerina

Μανταρινιά Satsuma Citrus unshiu

Το μανταρίνι μοιάζει με το πορτοκάλι, παρότι είναι λιγότερο πλούσιο σε μεταλλικά άλατα. Η παρουσία αλάτων βρωμίου δικαιολογεί την ηρεμιστική του δράση.Η αποξηραμένη φλούδα του φρούτου χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική. Επίσης, ο φλοιός του μανταρινιού έχει θεραπευτικές ιδιότητες, διευκολύνει την πέψη και κάνει καλό στην κοιλιά. Σύμφωνα με δύο ιαπωνικές μελέτες, οι οποίες είδαν το φως της δημοσιότητας το 2006 [1], η κατανάλωση του φρούτου μειώνει σημαντικά την πιθανότητα να προσβληθεί κάποιος από καρκίνο του ήπατος, καρδιοπάθειες, εγκεφαλικά και διαβήτη. Το μανταρίνι και οι παραλλαγές του (κλημεντίνες, satsuma, tangor) είναι όλες πλούσιες σε καροτινοειδή. Μία μερίδα 100 γραμ. θεωρητικά αποδίδει 53 θερμίδες.

Ματζουράνα

Συστηματική ταξινόμηση

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Τάξη:   Λαμιώδη (Lamiales)

Οικογένεια:    Χειλανθή (Lamiaceae)

Γένος: Ορίγανον (Origanum)

Είδος: O. majorana

Διώνυμο

Ορίγανον η μαντζουράνα (Origanum majorana)

Αγγειόσπερμο, δικότυλο, πολυετές φυτό η ματζουράνα (Ορίγανον η μαντζουράνα, λατ. Origanum majorana) ανήκει στην τάξη λαμιώδη και στην οικογένεια χειλανθή, είναι δε συγγενικό φυτό με τη ρίγανη.

Ιθαγενές των χωρών της Μεσογείου με 6 είδη ποωδών φυτών. Το πιο σημαντικό είδος είναι η ματζουράνα ορίγανο ή κοινή, το ύψος της φτάνει τα 60 εκατοστά, ο βλαστός είναι τετραγωνικός, πολύκλαδος. Τα φύλλα της είναι μικρά, αντίθετα, χνουδωτά, ωοειδή και έχουν μία χαρακτηριστική όμορφη οσμή λεβάντας. Τα άνθη της είναι μικρά λευκού χρώματος. Τα φύλλα της χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό, συνήθως στο κρέας και το ψάρι, αλλά και ως αφέψημα. Από τα φύλλα του φυτού λαμβάνεται αιθέριο έλαιο που χρησιμοποιείται ως αντισηπτικό και αντισπασμωδικό ενώ έχει χρήσεις και στην αρωματοποιία.

Στην Ελλάδα η ματζουράνα είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια όπου την χρησιμοποιούσαν σαν φάρμακο κατά στομαχικών και εντερικών ενοχλήσεων. Σήμερα καλλιεργείται ως καλλωπιστικό και αρωματικό φυτό σε γλάστρες και κήπους.

Μαϊντανός

Συστηματική ταξινόμηση

Σύστημα: κατά CRONQUIST, 1981

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Υφομοταξία:  Ροδίδες (Rosidae)

Τάξη:   Σελινώδη (Apiales)

Οικογένεια:    Σελινοειδή (Apiaceae) ή Σκιαδοφόρα (Umbelliferae)

Γένος: Πετροσέλινον (Petroselinum)

Είδος: P. crispum

Διώνυμο

Πετροσέλινον το ούλον

(Petroselinum crispum)

O μαϊντανός είναι διετές, ιθαγενές φυτό που ανήκει στο γένος Πετροσέλινον (Petroselinum) της οικογένειας των Σελινοειδών (Apiaceae) (συν. Σκιαδοφόρων (Umbelliferae)). Καλλιεργείται στις εύκρατες περιοχές για τα φύλλα του που χρησιμοποιούνται στη μαγειρική και σε διάφορες σαλάτες.

Ήταν γνωστός στους αρχαίους Έλληνες που τον χρησιμοποιούσαν ως αρωματικό βότανο αλλά και ως φάρμακο σε διάφορες παθήσεις.

Κατά τον πρώτο χρόνο ανάπτυξης του φυτού εμφανίζονται τα σύνθετα κατσαρά βαθυπράσινα φύλλα σχηματίζοντας ομάδες.

Στην συνέχεια εμφανίζονται διάφορα ψηλά ανθοφόρα στελέχη που στην κορυφή τους φέρουν μικρά κιτρινοπράσινα άνθη και ακολουθούνται από μικρά σπόρια.

Τα φύλλα του μαϊντανού είναι πλούσια σε βιταμίνη C, ενώ περιέχουν και αιθέρια έλαια. Εκτός από φρέσκα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αποξηραμένα.

Κάποια ποικιλία μαϊντανού σχηματίζει μια μεγάλη ρίζα όμοια με του σέλινου και τρώγεται βραστή σε διάφορες χώρες της Ευρώπης.

Στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιείται όχι μόνο ως συστατικό αλλά και ως διακοσμητικό σαλατών ή πιάτων κρέατος, ενώ στην Τουρκία, χρησιμοποιείται σε μεγάλες ποσότητες στη σαλάτα, είτε μαζί με ψιλοκομμένη τομάτα είτε και μόνος του.

Μοσχοκαρυδιά

Συστηματική ταξινόμηση

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Τάξη:   Μαγνολιώδη (Magnoliales)

Οικογένεια:    Μυριστικοειδή (Myristicaceae)

Γένος: Μυριστική (Myristica)

Είδος: M. fragrans

Διώνυμο

Μυριστική η ευώδης

Myristica fragrans

Gronov.

Η μοσχοκαρυδιά, (επισ. Μυριστική η ευώδης, Myristica fragrans) είναι αγγειόσπερμο δικότυλο φυτό ανήκει στην τάξη των Μαγνολιωδών και στην οικογένεια των Μυριστικοειδών.

Το δέντρο φτάνει στα 20 μέτρα ύψος και η καταγωγή του είναι από τα νησιά Μολούκες ή τα νησιά των μπαχαρικών της Ινδονησίας, όπου και σήμερα καλλιεργείται για τα σπόρια του, που χρησιμοποιούνται σαν μπαχαρικό, το γνωστό μοσχοκάρυδο.

Το δέντρο αργεί να καρποφορήσει και πρέπει να περάσουν τουλάχιστο 8 χρόνια μετά τη σπορά του. Έχει τη μεγαλύτερη απόδοση σε καρπούς όταν φτάσει την ηλικία των 25 ετών. Τα φύλλα του είναι μεγάλα ωοειδή-λογχοειδή.

Ο καρπός της μοσχοκαρυδιάς μοιάζει με το βερίκοκο και όταν ωριμάσει σχίζεται στα δύο και απελευθερώνεται ο σπόρος ο οποίος αποτελείται από ένα σαρκώδες περίβλημα , γνωστό με την ονομασία μασίς. Το μασίς αφαιρείται πριν από το σπάσιμο του κελύφους και χρησιμοποιείται μετά από κονιοποίηση σαν μπαχαρικό στον αρωματισμό κυρίως των τυριών.

Ο σπόρος έχει χρώμα καφέ και είναι αρκετά μεγάλος και στιλπνός, είναι δε το γνωστό μοσχοκάρυδο που βρίσκουμε στο εμπόριο.

Ν

Νεραντζιά

Συστηματική ταξινόμηση

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Τάξη:   Σαπινδώδη (Sapindales)

Οικογένεια:    Ρυτοειδή (Rutaceae)

Γένος: Κίτρος (Citrus)

Είδος: C. × aurantium

Διώνυμο

Κιτρέα η νεραντζέα

(C. × aurantium)

Η νεραντζιά ανήκει στην οικογένεια των Ρυτοειδών (= εσπεριδοειδών) και είναι μικρό δέντρο, στην Ελλάδα και στην Κύπρο είναι γνωστό δε και με τις ονομασίες κιτρομηλιά και ξινονεραντζιά.

Μοιάζει πολύ με την πορτοκαλιά και ανήκει στα εσπεριδοειδή. Η καταγωγή της είναι από το Βιετνάμ αλλά σήμερα είναι πολύ κοινή και καλλιεργείται σε πολλές χώρες και ιδιαίτερα στις τροπικές περιοχές και στις χώρες της Μεσογείου.

Ο καρπός της είναι το νεράντζι που μοιάζει με το πορτοκάλι εξωτερικά αλλά η διαφορά του είναι στη γεύση. Τα νεράντζια είναι πολύ πικρά και ξινά και δεν καταναλώνονται νωπά. Η χρήση τους είναι κυρίως στη ζαχαροπλαστική και στην ποτοποιία.

Ρίγανη

Συστηματική ταξινόμηση

Βασίλειο:        Φυτά (Plantae)

Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)

Ομοταξία:       Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)

Τάξη:   Λαμιώδη (Lamiales)

Οικογένεια:    Χειλανθή (Lamiaceae)

Γένος: Ορίγανον (Origanum)

Είδος: O. vulgare

Διώνυμο

Ορίγανον το κοινόν

(Origanum vulgare)

Η ρίγανη (Ορίγανον το κοινόν, Origanum vulgare) είναι αρωματικό ποώδες, πολυετές, ιθαγενές και θαμνώδες φυτό της Μεσογείου και της Κεντρικής Ασίας. Ανήκει στο γένος Ορίγανο της τάξης των λαμιωδών αγγειόσπερμων δικότυλων φυτών.

Στην Ελλάδα η ρίγανη είναι αυτοφυής και βρίσκεται σε ορεινές και βραχώδεις περιοχές.

Χρησιμοποιείται ως καρύκευμα κυρίως στη μαγειρική αλλά και σπανιότερα ως αφέψημα, το οποίο αναφέρεται ως εξαιρετικό κατά του βήχα. Χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στη χωριάτικη σαλάτα.

Η συλλογή της ρίγανης γίνεται κατά την ανθοφορία του φυτού, τα άνθη αυτά ξεραίνονται σε ειδικά υπόστεγα ή ξηραντήρια και στη συνέχεια τρίβονται και κοσκινίζονται.

Είναι το βασικό καρύκευμα των χωρών της Μεσογείου και βασικό συστατικό της Ελληνικής, αλλά και της Ιταλικής κουζίνας.

Επειδή η συλλογή της απαιτεί αρκετά εργατικά χέρια, η έλλειψη τους οδήγησε σε οργανωμένη καλλιέργεια στις περιοχές των Τρικάλων και της Καρδίτσας. Στις Η.Π.Α η κατανάλωση της ρίγανης αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια.

Σ

Στεγνοί σπόροι σησαμιού

κοινή ονομασία του γένους Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών με το όνομα Σήσαμο(Sesamum) και κυρίως του είδους Σήσαμο το ινδικό (S. indicum) που καλλιεργείται από την αρχαιότητα για τα εδώδιμα ελαιούχα σπέρματα του.

κοινή ονομασία των σπερμάτων του είδους S. Indicum.

Το γένος Σήσαμο ανήκει στην τάξη Σκροφουλαριώδη, στην οικογένεια Πηδαλιίδες (Pedaliaceae). Περιλαμβάνει 37 είδη ποωδών φυτών που είναι ιθαγενή της Ασίας και της Αφρικής. Σημαντικότερο όλων από οικονομική άποψη είναι το S. indicum

Το σουσάμι θεωρείται ως ένα από τα αρχαιότερα ετήσια ελαιοδοτικά καλλιεργούμενα φυτά και η σημασία του στους αρχαίους πολιτισμούς υπήρξε σημαντική. Πριν από την εποχή του Μωυσή οι Αιγύπτιοι άλεθαν τα σπέρματα και χρησιμοποιούσαν το σουσάμι με την μορφή αλευριού. Οι Κινέζοι ήδη πριν από 5000 χρόνια παρήγαν αιθάλη με καύση σησαμελαίου για την παρασκευή της καλύτερης σινικής μελάνης. Οι ρωμαίοι άλεθαν τα σπέρματα του σουσαμιού με κύμινο για την παρασκευή μιάς κρέμας που άλειφαν στο ψωμί. Κατά το παρελθόν πίστευαν επίσης ότι είχε μυστικές δυνάμεις και το σουσάμι διατηρεί ακόμη κάτι από τις μαγικές ιδιότητες που του αποδίδονταν , όπως φαίνεται και από την έκφραση “άνοιξε σουσάμι” που προέρχεται από το παραμύθι Ο Αλή μπαμπά και οι Σαράντα κλέφτες από τις Χίλιες και μία νύχτες.

Συγκομιδή του σουσαμιού στην Ταϋλάνδη

Το σουσάμι ευδοκιμεί σε αμμοπηλώδη έως πηλώδη εδάφη. Ως φυτό των θερμών και ξηρών περιοχών απαιτεί θερμοκρασίες μεταξύ 21 και 26 βαθμών Κελσίου καθώς επίσης και βλαστική περίοδο 60-120 ημερών. Η ανάπτυξη του ευνοείται από μέτριες βροχοπτώσεις. Οι αποδόσεις βελτιώνονται αν γίνουν κατά την θερινή περίοδο 2-3 ποτίσματα. Σε ξερική καλλιέργεια οι αποδόσεις κυμαίνονται απο 40 έως 80 χιλιόγραμμα ανά στρέμμα , ανάλογα με τις συνθήκες καλλιέργειας , ενώ σε αρδευόμενα εδάφη είναι της τάξης των 250 χιλιογράμμων ανά στρέμμα. Για την καλλιέργεια του σουσαμιού απαιτείται καλή προετοιμασία της σποροκλίνης (τού κατάλληλα προετοιμασμένου χώρου για την σπορά) επειδή το σπέρμα του είναι πολύ μικρό. Η σπορά γίνεται τον Απρίλιο ή τον Μάιο. Οι αρδευόμενες καλλιέργειες απαιτούν λίπανση. Η συγκομιδή πραγματοποιείται με το κόψιμο των φυτών. Ακολουθεί δεματοποίηση , ξήρανση και αλώνισμα. Η εποχή της συγκομιδής εξαρτάται από την ποικιλία. Στις ποικιλίες που οι κάψες ανοίγουν εύκολα η συγκομιδή πρέπει να γίνεται πρώιμα και με το χέρι για την αποφυγή ανάμειξης ποικιλιών.

Κυριότερος εχθρός του σουσαμιού στην Ελλάδα είναι το Έντομο Antigastra catalounelis, οι προνύμφες του οποίου καταστρέφουν τα φύλλα , τα άνθη και τους καρπούς.

Κυριότερες καλλιεργούμενες ποικιλίες στην Ελλάδα είναι η Early Russian, αμερικανικής προέλευσης και πολύ πρώιμη, η Margo αμερικανικής προέλευσης και σχετικά όψιμη και η Δωδεκανήσου, διαλογή του Ινστιτούτου βάμβακος από αυτόχθονα πληθυσμό η οποία παρουσιάζει μεγάλη προσαρμοστικότητα και είναι μεσοπρώιμη.

Το άρωμα και η γεύση του σπέρματος του σουσαμιού είναι ήπια και θυμίζουν τη γεύση καρυδιών.

Κουλούρια Τουρκίας με σουσάμι

Τα σπέρματα τού σουσαμιού χρησιμοποιούνται ως τροφή του ανθρώπου , ως αρωματικός παράγοντας και για την παραλαβή ελαίου, του σησαμελαίου. Το χρώμα του είναι λευκό ή ανοικτό μπεζ ενώ όταν αποφλοιωθεί ανάλογα με τον τύπο μπορεί να είναι εντελώς λευκό ή κοκκινωπό ή σπανιότερα μαύρο (μαυροσούσαμο). Ολόκληρο το σπέρμα χρησιμοποιείται πολύ στην κουζίνα της Μέσης Ανατολής και της Ασίας. Το ταχίνι παρασκευάζεται από συνθλιμμένους σπόρους σουσαμιού. Ο χαλβάς είναι ένα γλύκισμα που παρασκευάζεται από ταχίνι και έναν γλυκαντικό παράγοντα(ζάχαρη, φρουκτόζη, μέλι, μαλτόζη).

Tο σουσάμι χρησιμοποιείται στην επιφάνεια του ψωμιού, αρτοσκευασμάτων, τσουρεκιών για εμπλουτισμό της γεύσης τους και για αρωματικούς λόγους. Στην Ελλάδα το σουσάμι είναι πολύ γνωστό ως βασικό συστατικό παραδοσιακών προϊόντων και γλυκών όπως το κουλούρι Θεσσαλονίκης, η λαγάνα και το παστέλι. Το σησαμέλαιο χρησιμοποιείται στην παραγωγή μαγειρικού λίπους και μαργαρίνης στην παραγωγή λιπαντικών, καλλυντικών και φαρμακευτικών προιόντων. Τέλος θεωρείται εξαιρετικό λάδι για κάθε μαγειρική χρήση, με άριστα αποτελέσματα στις σαλάτες και στο τηγάνισμα πατάτας.

Το κύριο συστατικό των σπερμάτων είναι το μη πτητικό έλαιο που περιέχουν σε ποσοστό 44% έως 60%. Το σησαμέλαιο έχει αξιοσημείωτη σταθερότητα και είναι ανθεκτικό στην οξείδωση και στο τάγγισμα ενώ η σύνθεση του είναι ιδανική (40% ελαϊκό οξύ, 45% λινολεϊκό οξύ). Ο πλακούντας που απομένει μετά την παραλαβή του λαδιού είναι πολύ θρεπτικός(42% πρωτεϊνη), τόσο χάρη στην ποιότητα των αμινοξέων που περιέχει(υψηλή περιεκτικότητα μεθιονίνης) όσο και χάρη στα ανόργανα στοιχεία του(ασβέστιο και φώσφορος). Τέλος το σουσάμι περιέχει βιταμίνες του συμπλέγματος Β, Βιταμίνη Ε, σίδηρο, σελήνιο, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα , μηδενική χοληστερόλη και φυσικά αντιοξειδωτικά όπως λιγνάνες.

Τ

Η τριανταφυλλιά (επιστ. Ροδή, Rosa) είναι γένος φυτών που ανήκει στην οικογένεια των Ροδοειδών (Rosaceae).

Ροζ τριαντάφυλλο

Είναι καλλωπιστικό και φυλλοβόλο φυτό. Αποτελείται από τη ρίζα, τον βλαστό, τα φύλλα και τα μπουμπούκια της. Η ρίζα της τριανταφυλλιάς είναι αποξυλωμένη και διακλαδίζεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Συνεχίζοντας, ο βλαστός της αρχικά είναι τρυφερός και πράσινος, ενώ κάποια στιγμή αρχίζει να σκληραίνει και να αποξηραίνεται. Επίσης, ο βλαστός εξωτερικά έχει αγκάθια, όπως και τα φύλλα στις άκρες τους. Τα άνθη της τριανταφυλλιάς βγαίνουν στις άκρες των τρυφερών βλαστών. Στην αρχή είναι κλειστά τα μπουμπούκια της, ενώ σιγά σιγά αρχίζουν να ανοίγουν και να ξεπετάγονται τα πέταλα. Τα πέταλα έχουν διάφορα χρώματα όπως λευκό, κόκκινο, ροζ, κίτρινο και άλλα. Το χρώμα των λουλουδιών τους είναι ανάλογο με την ποικιλία της κάθε τριανταφυλλιάς.

Η τριανταφυλλιά πολλαπλασιάζεται με πέντε τρόπους. Πολλαπλασιάζεται με παράρριζα, με σπέρματα, με καταβολάδες, με μοσχεύματα και με μπόλιασμα. Η τριανταφυλλιά, εκτός απο την ομορφιά και τα ευωδιαστά άνθη, παρέχει και αιθέριο αρωματικό λάδι εξαιρετικής ποιότητας, που παίρνουμε απο τα ροδοπέταλά της και που χρησιμεύει στην παρασκευή αρωμάτων. Επίσης τα πέταλα των τριαντάφυλλων, κυρίως τα ροζ, μπορούν να γίνουν και γλυκό.

Το τσίλι (στα αγγλικά chili pepper) είναι μπαχαρικό που παρασκευάζεται από τον καρπό ορισμένων ποικιλιών πιπεριάς των ειδών Καψικόν το ετήσιον (Capsicum annuum) και Καψικόν το θαμνώδες (C. frutescens) ή πιπεριά τσίλι. Τόσο το μπαχαρικό όσο και η πιπεριά χαρακτηρίζονται από την ιδιαίτερα έντονη γεύση τους και χρησιμοποιούνται στον αρωματισμό διαφόρων τύπων πικάντικης σάλτσας.

Φ

Η Φράπα (Citrus grandis ή Citrus Maxima) είναι κοινή ονομασία του αειθαλούς καρποφόρου δέντρου και του καρπού του, τού γένους Κίτρος που ανήκει στα ρυτoειδή. Η προέλευση της είναι από τη Νοτιοανατολική Ασία όπως τα περισσότερα εσπεριδοειδή. Θεωρείται πολύ πιθανό οτι το γκρέιπ-φρουτ προέρχεται από μετάλλαξη της φράπας. Η φράπα είναι δέντρο ζωηρό, ορθόκλαδο με μαλακό ξύλο και ευαίσθητο στο ψύχος. Ο φλοιός έχει μέτριο πάχος και επιφάνεια λεία. . Οι καρποί της φράπας είναι υπερμεγέθεις, χρώματος κίτρινου με πλούσιο άρωμα. Χρησιμοποιείται ευρέως στη ζαχαροπλαστική για τη δημιουργία γλυκών.

Καλλιεργείται για τους εντυπωσιακά ογκώδεις καρπούς με παχύ σπογγώδη φλοιό , οι οποίοι χρησιμοποιούνται στη ζαχαροπλαστική.

Η φράπα δεν τρώγεται ωμή αλλά χρησιμοποιείται για να παρασκευασθεί γλυκό του κουταλιού και μαρμελάδα. Το ξύσμα της φράπας χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική.

Πηγή:el.wikkipedia.org

Φυτεύεται κυρίως τον Μάιο-Ιούνιο. Μερικές φορές μπορεί να φυτευτεί Αύγουστο, Σεπτέμβριο. 

Για κάθε στρέμμα χρειάζονται 200-250 κιλά βολβοί. 

Φυτεύεται σε γραμμές (αυλακιές) βάθους 1520εκ. που απέχουν μεταξύ τους 20-25εκ. και επί των γραμμών 10-12εκ. 

Καλλιεργητικές φροντίδες: προετοιμασία χωραφιού (2 οργώματα) μετά την φύτευση επεμβαίνουμε τον δεύτερο, τρίτο χρόνο για φρεζάρισμα, ισοπέδωση το καλοκαίρι και βασική λίπανση (4-4-4) τον ΢επτέμβριο και επιφανειακό (3-5 μονάδες αζώτου) την άνοιξη και καταπολέμηση των ζιζανίων (σκαλίσματα) από Νοέμβριο, Φεβρουάριο. 

Προετοιμασία εδάφους

Οι εργασίες που απαιτούνται για τη φύτευση του κρόκου είναι οι συνήθεις εργασίες μιας καλλιέργειας που διαρκεί πολλά έτη στο ίδιο χωράφι. Ξεκινούμε με βαθύ σκάψιμο, στη συνέχεια περνά η μηχανοκίνητη καλλιεργητική μηχανή, η σβάρνα, ο δονούμενος ελκυστήρας ή ο κύλινδρος πολλές φορές, έως ότου επιτευχθεί έδαφος εύκαμπτο και χαλαρό. Οι δραστηριότητες αυτές πραγματοποιούνται με μηχανικά μέσα ακόμη και αν μερικοί καλλιεργητές συνεχίζουν να χρησιμοποιούν ζώα. Η λίπανση της καλλιέργειας αρχίζει, κανονικά, με την προσθήκη οργανικού λιπάσματος 20-30mg/εκτάριο ώριμης κοπριάς που ενσωματώνεται στο έδαφος σε εύθετο χρόνο. Συμπληρώνεται στη συνέχεια με χημικά λιπάσματα όπως ο φώσφορος και το κάλιο. Στην Κοζάνη, τείνουν να προτιμούν τη χρήση λιπασμάτων ορυκτής προέλευσης, παραμερίζοντας την προσθήκη οργανικών υλών.^[3]

Φύτευση

Στις υπό μελέτη περιοχές, η φύτευση πραγματοποιείται με βολβούς μέσου ή μεγάλου μεγέθους, αποκλείοντας τους μικρότερους (< 22 mm.) Στην Καστίλη-Λα Μάντσα, οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν επιβεβαίωσαν ότι οι διαστάσεις του βολβού έχουν σημαντική επίπτωση στην απόδοση του 1ου έτους της καλλιέργειας, λόγω των επιπτώσεων τους αριθμό των βλαστών. Γενικά, οι βολβοί φυτεύονται σε βάθος 15-20cm, ανάλογα με τον αριθμό ετών κατά τους οποίους θα μείνουν στο έδαφος. Στην Ισπανία και τη Σαρδηνία, όπου η περίοδος παραγωγής διαρκεί 3-4 έτη, η φύτευση συνηθίζεται να γίνεται σε βάθος 15-20cm, ενώ στην Κοζάνη, πραγματοποιείται σε βάθος 25cm. Η πυκνότητα φύτευσης επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την απόδοση το πρώτο έτος, ενώ η σημασία του παράγοντα αυτού μειώνεται όσο αυξάνεται η ηλικία της καλλιέργειας. Η φύτευση πραγματοποιείται συνήθως σε αυλάκια που απέχουν 50cm. μεταξύ τους. Στην Κοζάνη, η απόσταση φύτευσης μεταξύ των αυλακιών ποικίλλει έως 20cm. Οι συνθήκες αυτές επιτρέπουν να πραγματοποιηθούν εργασίες σκαλίσματος και αερίσματος των αυλακιών. Ένας άλλος παράγοντας που ποικίλλει είναι η διαμόρφωση του εδάφους. Στην Κοζάνη, η φύτευση λαμβάνει χώρα από το Μάϊο έως τον Ιούλιο. Στη Σαρδηνία πραγματοποιείται από τις 15 Αύγουστου μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου, ενώ στην Ισπανία υπάρχουν δύο διαφορετικές περίοδοι φύτευσης των βολβών του κρόκου, από το 2ο μισό του Ιουνίου έως τον Ιούλιο και στα μισά του Σεπτεμβρίου.^[3]

Καταπολέμηση ζιζανίων

Τα ζιζάνια απομακρύνονται με το χέρι. Πολύ πρόσφατα άρχισαν να πραγματοποιούνται μηχανικά σκαψίματα μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας. Ένα μήνα μετά τη φύτευση, σε περίπτωση εμφάνισης ζιζανίων, συνιστάται ένα επιφανειακό σκάλισμα έως 10-12cm βάθος, προσέχοντας να μη βλαφθούν οι βολβοί. Κατά το μήνα Σεπτέμβριο πραγματοποιείται επιφανειακό σκάλισμα μεταξύ των αυλακιών, για να σπάσει η κρούστα, καθώς και ένα ξεβοτάνισμα που ελαφραίνει και αερίζει το χώμα, ενώ απομακρύνει τα ζιζάνια.^[3]

Λίπανση

Στη Σαρδηνία, πέραν της προσθήκης οργανικών στοιχείων, ορισμένοι παραγωγοί προσθέτουν μικρές ποσότητες ορυκτών αζωτούχων λιπασμάτων. Στην Κοζάνη, ανάλογα με τον παραγωγό, χρησιμοποιούνται χημικά λιπάσματα. Κανονικά, προστίθεται ένα μείγμα άζωτο-φώσφορος-κάλιο, σύμφωνα με τις ακόλουθες φόρμουλες: 100mg/εκτ(11-15-15) + 20mg/εκτ (0-0-5). ^[3]

Άρδευση

Στη Σαρδηνία και την Κοζάνη, οι καλλιέργειες του κρόκου δεν αρδεύονται. Στην Ισπανία, 70% της καλλιεργούμενης έκτασης αρδεύεται. Για την άρδευση χρησιμοποιούνται τρία συστήματα: Η κατάκλυση, ο καταιονισμός και το στάγδην. Οι ανάγκες σε νερό, πάντως, είναι πολύ περιορισμένες σε σχέση με άλλα είδη καλλιεργειών. Ο κρόκος είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στην ξηρασία, ενώ προσαρμόζεται πολύ καλά στο πότισμα. Αν θεωρήσουμε τις κρίσιμες περιόδους καλλιέργειας, που είναι αυτές της ανθοφορίας και της δημιουργίας των βολβών, η πρώτη είναι η πλέον ευαίσθητη διότι συμπίπτει με την περίοδο άρδευσης.^[3]