Τα χόρτα είτε καλλιεργούνται, είτε μπορεί να τα μαζέψει κανείς από  ακαλλιέργητες εκτάσεις, στις οποίες φυτρώνουν.^[3] 

Τα άγρια φαγώσιμα χόρτα δεν τα ξεριζώνουμε ποτέ.

κόβουμε με το μαχαίρι μόνο τα φύλλα και τα βλαστάρια τους. Η ρίζα συνήθως δεν τρώγεται (εκτός μερικών εξερέσεων οπος ειναι ο π.χ. Ακρολιμπας), οπότε δεν έχει νόημα να συλλέγεται. Ακόμα κι αν χρειαστεί να συλλεχθεί για φαρμακευτική χρήση, αυτός δεν είναι λόγος να καταστραφεί όλο το φυτό.  Κόβοντας λοιπόν μόνο τα φύλλα, εξασφαλίζεται η επιβίωση του χόρτου, πολύ πιθανόν και ο πολλαπλασιασμός του.  Τέλος, η σακούλα με τα χόρτα θα πρέπει να τοποθετείται σε σκιερό και δροσερό μέρος, ποτέ στον ήλιο και σε κλειστούς χώρους (πορτμπαγκάζ) γιατί έτσι μπορούν να μαραθούν, σε ελάχιστο χρόνο. Τα χόρτα πρέπει να διατηρούνται σε δροσερό μέρος, χωρίς να διαβρέχονται με νερό. Η υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών, με αποτέλεσμα να σαπίσουν.

Καθάρισμα και πλύσιμο των άγριων χόρτων

Τα χόρτα που μαζεύουμε ή αγοράζουμε θέλουν καθάρισμα. Καταρχήν, θα πρέπει να ξεχωρίσουμε τα διάφορα ξένα σώματα και χορταράκια που δεν τρώγονται. Μετά αφαιρούμε τα κιτρινισμένα ή άρρωστα φύλλα και βλαστάρια τους. Οι ρίζες τους είναι σκληρές για να βραστούν μαζί με τα τρυφερά βλαστάρια, οπότε θα κοπούν κι’ αυτές. Το ιδανικό είναι να φάμε τα χόρτα την ίδια ημέρα που θα τα μαζέψουμε, πολύ δε περισσότερο αν τα έχουμε αγοράσει. Τις περισσότερες φορές αυτό δεν είναι δυνατό, και οι λόγοι είναι διάφοροι. Θα χρειαστεί λοιπόν να τα συντηρήσουμε.

Βασικοί κανόνες συντήρησης μέχρι την κατανάλωση

Αν δεν βραστούν την ίδια ημέρα, είναι απαραίτητο να φυλαχθούν στο κάτω μέρος του ψυγείου, κλεισμένα σε αεροστεγείς πλαστικές σακούλες, κατάλληλες για τρόφιμα, από τις οποίες θα αφαιρεθεί ο περισσότερος αέρας συμπιέζοντας τες. Επίσης, είναι απαραίτητο να γίνεται καθαρισμός, χωρίς να πλυθούν,γιατί η υγρασία ευνοεί τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών που υπάρχουν σ’ αυτά, με αποτέλεσμα να χαλάσουν.

Το πλύσιμο των χόρτων γίνεται σε κρύο νερό.

Ποια είναι τα άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας

Όπως και να έχει για να μαζέψει κάποιος όχι μυημένος χόρτα από την ύπαιθρο καλό θα είναι να πάρει συμβουλές και από ντόπιους, επίσης καλό θα είναι να αποφεύγονται χωράφια κοντά σε καλλιέργειες, ιδικά δενδρώδεις, γιατί υπάρχει πάντα η περίπτωση να έχουν ψεκαστεί τα χόρτα με ζιζανιοκτόνα, ή να υπάρχουν άλλα υπολείμματα φυτοφαρμάκων.

Αγριοζοχός

Urospermum picroides / Οικ: Αστεροειδών-Asteraceae

Άλλες ονομασίες: Πικρίθρα, Κουφολάχανο

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20-50 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Το σχήμα τους και οι διαστάσεις των φύλων του δεν είναι σχεδόν ποτέ το ίδιο. Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα οδοντωτά και μακριά με παχύ κόκκινο μίσχο και κεντρικό νεύρο. Μαζεύεται από το Φθινόπωρο μέχρι το τέλος της άνοιξης. Η γεύση των φύλλων είναι λίγο πικρή, τρώγονται ωμά σε σαλάτες, μαγειρεύονται μόνα τους βραστά με μπόλικο λεμόνι ή σε συνδυασμό με αρνί ή κατσίκι. Τέλος χρησιμοποιούνται και σε χορτόπιτες.

Αγριοκαρδαμούδα

Capsella bursa-pastoris / Οικ: Brassicaceae

Άλλες ονομασίες: Αγριοκάρδαμο, τζουρκάς, ραγιάς

Ετήσιο ή διετές φυτό (κοινό ζιζάνιο), που φτάνει περίπου μέχρι τα 40 εκατοστά ύψος. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους, σε όλη την Ελλάδα. Τα φύλλα τους τρώγονται βραστά με άλλα φαγώσιμα χόρτα και χρησιμοποιούνται σε σαλάτες μαζί με τα άνθη τους, για πιπεράτη γεύση. ^[4] Τα φύλλα περιέχουν βιταμίνες Α, Β1, Β2, Β6 και C, σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο, νάτριο, κάλιο, ψευδάργυρο.^[10]

Αντίδια

Έιναι κοντινός συγγενής με το ραδίκι, τα αντίδια χαρακτηρίζονται επίσης από την πικρή τους γεύση. Διακρίνονται σε δύο βασικές ποικιλίες, το πλατύφυλλο και το κατσαρό και μαγειρεύονται ακριβώς όπως τα ραδίκια^[1] (βραστά, τσιγαριαστά, με κρεας ή πατάτες).

Αντράκλα – Γλιστρίδα

Portulaca Oleracia / Οικ: Portulacaceae

Άλλες ονομασίες: σκλιμίτσα, τρέβα, χοιροβότανο

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα για αυτό θεωρείτε και ζιζάνιο. Τα φύλλα της είναι σκουρωπά πράσινα, σαρκώδεις και παχιά. Λέγεται ότι αν μασήσεις μερικά φρέσκα φύλλα και τα βάλεις κάτω από τη γλώσσα σου ξεδιψάς. Έχει πολύ βιταμίνη C και σίδηρο και μια διατροφική έρευνα στην Κρήτη έδειξε ότι η κατανάλωσή της, όπως και η τσουκνίδα βοηθάει την καρδιά (είναι το φυτό με τα περισσότερα ω3 λιπαρά).

Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές τους από την αρχή του καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Τρώγεται ωμή σαλάτα με λαδόξιδο και κρεμμύδια ή προσθέτετ ε στη ντοματοσαλάτα. Γενικά μπορεί να αντικαταστήσει τα μαρούλια σαν πράσινο λαχανικό. Μαγειρεύεται γιαχνί κατσαρόλας.

Ασκόλυμπρος

Άγριο χέρσο, ποώδες, ετήσιο ή διετές φυτό. Τρώγονται τα στελέχη των φύλλων και η ρίζα, συνήθως ως βραστά, αλλά και ως φρικασέ. Είναι ιδιαίτερα νόστιμο και υγιεινό λαχανικό.^[8] Καταναλώνετε πολύ στην Κρήτη και ειδικά στο νομό χανιών.

Βλήτο

Amaranthus sp. / Οικ: Amaranthacae

Άλλες ονομασίες: Βλίστρος, γλίστρος, γλίντρος, βλιταράκι.

Είναι ετήσιο που φτάνει τα 80 εκατοστά, Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές τους από αρχή καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Αποτελεί μεγάλο ζιζάνιο στις καλλιέργειες γιατί πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και γρήγορα. Ο σπόρος του μπορεί να φυτρώσει και μετά από δέκα χρόνια. Πρέπει να το κλαδεύουμε συχνά για να πετάει από τα πλάγια πριν προλάβει να κάνει σπόρους. Τρώγονται βραστά με ξύδι ή λεμόνι και σε συνδυασμό με σκόρδο ή τσιγαριστά με διάφορα άλλα λαχανικά όπως οι κολοκυθοκορφάδες. Φτιάχνεται μέχρι και γιαχνί με πατάτες και χρησιμοποιείτε και για πίτες μαζί με άλλα άγρια φαγώσιμα χόρτα.

Βολβοί ή βροβιοι (ασκορδουλακκοι)

Muscari comosum (Μούσκαρι το εύοσμον), υπάρχουν και άλλα ειδει όπος το Muscari negletum

Βολβώδες, αυτοφυώμενο λαχανικό. Τρώγονται βραστοί με λάδι και ξύδι. Με σκόρδο και άνηθο γίνονται ιδιαίτερα νόστιμοι.^[8]

Οι βολβοί ήταν απο την αρχαιότητα ένας καλός μεζές ^[11]

Σίλυβο το μαριανό

Silybum marianum / Cardus marianus / Οικ: Σύνθετα (Compositae).

Άλλες ονομασίες: Γαϊδουράγκαθο, κουφάγκαθο, κάρδος, σίλυβο, άκανθο. Υπάρχουν παραλαγές στα  είδη ακανθού.

Διετές ακανθώδες φυτό που φθάνει σε ύψος το 1,5 μέτρο. Τα φύλλα του είναι πράσινα με χαρακτηριστικά άσπρα σημάδια σαν φλέβες και τα λουλούδια του έχουν χρώμα βυσσινί.Είναι φυτό ιθαγενές της Μεσογείου και φυτρώνει σε όλη την νότια Ευρώπη. Είναι αυτοφυές, ευδοκιμεί σε χερσότοπους αλλά και σε καλλιεργημένες εκτάσεις. Προτιμά τα ηλιόλουστα μέρη και τα καλά στραγκιζόμενα εδάφη. Πολλαπλασιάζετε εύκολα από μόνο του με τους σπόρους του και αντέχει μέχρι και τους -15 βαθμούς κελσίου.

H ρίζα και τα φρέσκα νέα φύλλα του τρώγονται ωμά ή μαγειρεμένα αλλά πρέπει πρώτα να αφαιρεθούν οι αιχμηρές άκρες τους, το οποίο είναι αρκετά χρονοβόρο. Τα φύλλα είναι αρκετά παχιά και έχουν ήπια γεύση όταν είναι νέα, αλλά γίνονται πιο πικρά το καλοκαίρι με τη ζέστη. Μαγειρεμένα έχουν γεύση σπανακιού.

Τα κεφάλια του μπορούν να φαγωθούν όπως οι αγκινάρες πριν ανθίσουν, αλλά είναι πολύ πιο μικρά. Οι ξεφλουδισμένοι μίσχοι του τρώγονται ωμοί ή μαγειρεμένοι, είναι εύγευστοι και θρεπτικοί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως το σπαράγγι ή το ρεβέντι ή να προστεθούν σε σαλάτες. Τρώγονται καλύτερα την άνοιξη όταν είναι νέοι πριν σκληρύνουν. Οι ψημένοι σπόροι του είναι υποκατάστατο του καφέ.

Ραπανίδα

Raphanus raphanistrum / Οικ: Brassicaceae

Άλλες ονομασίες:Άγρια ραπάνια, ραπανίδα, ραπανόβρουβα

Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 60 εκατοστά Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους σαν ζιζάνιο. Τα φύλλα τους είναι πράσινα μακριά.Τα τρυφερά φρέσκα φύλλα μαζεύονται από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. Μαγειρεύονται βραστά για σαλάτα και τρώγονται με ξύδι ή λεμόνι, ή γίνονται τσιγαριστά με μυρωδικά.

Ζοχός

Sonchus oleraceus / Οικ: Αστεροειδών-Asteraceae

Άλλες ονομασίες: Τσόχος, σφογκός

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40-80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι ανοιχτοπράσινα οδοντωτά και περιέχουν γαλακτώδη χυμό. Μαζεύεται από τις αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος της άνοιξης. Η γεύση τους είναι λίγο γλυκιά και τρώγονται βραστά με μπόλικο λεμόνι και μπαίνουν και σε χορτόπιτες μαζί με άλλα άγρια φαγώσιμα χόρτα και μυρωδικά.

Κάπαρη 

Στα ελληνικά νησιά μα και σε όλη τη Μεσόγειο συναντάμε αυτοφυείς θάμνους κάπαρης, «κρεμασμένους» σε απόκρημνα βράχια πάνω από τη θάλασσα. Μπορεί η κάπαρη να είναι και τόρα ιδιαίτερα δημοφιλής, αλλά φαίνεται πως ήταν ευρέως διαδεδομένη ήδη από την αρχαιότητα.

Καυκαλήθρα

Tordylium apulum / Οικ: Apiaceae

Άλλες ονομασίες: Μοσχολάχανο, καυκαλίδα, αγριοκουτσουνάδα

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τη χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φασολάδες και σάλτσες.

Κρίταμο

Αυτοφύεται κατά μήκος των ακτών ολόκληρης της Μεσογείου. Η ονομασία του στα αγγλικά (Rock Samphire)

Είναι γνωστό και με τις ονομασίες “σπαράγγι της θάλασσας”, “μάραθος της θάλασσας” ή “πίκλα της θάλασσας”.

Τα φύλλα του έχουν κυανοπράσινο χρώμα, είναι λεία, επιμήκη και σαρκώδη. Είναι πολύ στιλπνά και υπόλευκα, όπως της γλιστρίδας (ή αντράκλας), αλλά πιο πλατιά, πιο επιμήκη και με αλμυρή γεύση. Ανθίζει το καλοκαίρι, σχηματίζοντας «σκιάδια» των 8-36 ακτίνων, επί των οποίων βγαίνουν τα άνθη. Τα άνθη του είναι κιτρινοπράσινα. Ο βλαστός και τα φύλλα του, όταν τριφτούν, αναδίδουν μία ευχάριστη  μυρωδιά^[7]. Οι σπόροι του μιάζουν με το κριθάρι^[11], εξού και οι αρχαίοι το ονόμαζαν «κρίθμον». Στις παραθαλάσσιες περιοχές είθισται να πωλείται με την κοινή ονομασία «αρμύρα» ή και «αλμυριά» , λόγω της αλατότητάς του.^[7] Είναι γευστικό σαν συμπλήρωμα σε σαλάτα λαχανικών, γίνεται, επίσης, τουρσί μέσα σε ξύδι και άλμη, το οποίο χρησιμοποιείται, ως συνοδευτικό, σε θαλασσινούς μεζέδες. Τέλος, οι βλαστοί και τα άνθη του τηγανίζονται και γίνονται ομελέτες.

Λαγουδοπαξίμαδο ή Γλήχωμα

(Glechoma hederacea, ground ivy)

Αυτοφυόμενο, ποώδες φυτό, που ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών. Φυτρώνει σε δροσερά και σκιερά μέρη, κατά προτίμηση στις ρίζες της χαρουπιάς και μέσα στα σκίνα. Αφθονεί κυρίως στην Ανατολική Κρήτη, όπου και χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες οι βλαστοί και τα φύλλα του. Λόγω της ιδιαίτερης αρωματικής γεύσης του, προστίθεται συχνά στα φαγητά αντί του μαϊντανού. Το λαγουδοπαξίμαδο ή γλήχωμα το κισσόφυλλον μοιάζει με τον κισσό, όχι μόνο στην ονομασία, αλλά και στην μορφή. Οι βλαστοί του έρπουν, αλλά τα φύλλα του είναι όρθια.

Λάπαθο, Αγριολάπαθο

Rumex sp. / Οικ: Polygonaceae

Άλλες ονομασίες: Λάπατο, ξυνολάπατο, ξινήθρα, αγριοσέσκλο.

Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 50 εκατοστά. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Έχει γύρω στα 5 είδη πολύ διαδεδομένα στην Ελλάδα.

Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα και έχουν μια ελαφριά ξινή γεύση^.[4]  Τα σκουροπράσινα φύλλα τους έχουν μια ελαφριά υπόξινη γεύση. Τρώγονται βραστά ή με κρέας, ενώ ταιριάζουν πολύ σε παραδοσιακές χορτόπιτες.^[1]

Μάραθος

Foeniculum vulgare / Οικ: Apiaceae

Άλλες ονομασίες: Μάλαθρο

Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φρέσκα φύλλα από το χειμώνα έως το τέλος της άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.

Μυρώνι (Κτενόχορτο της Αφροδίτης)

Scandix pectin veneris / Οικ: Apiaceae

Άλλες ονομασίες: Σκαντζίκι, κτενόχορτο της Αφροδίτης, μυριαλίδα.

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Είναι συγγενεύουν με τον μαϊντανό, και μοιάζει πολύ οπτικά, η γεύση τους είναι πιο απαλή και μοιάζει πολύ με της γλυκόριζας. Η αρωματική τους ένταση τα καθιστά ιδανικά για παντός τύπου πίτες και σαλάτες.

Ραδίκια άγρια

Cichorium intybus / Οικ: Αστεροειδών-Asteraceae

Άλλες ονομασίες: Πικροράδικο, πικραλίδα.

Πολυετή φυτά που φτάνουν ένα μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται από το φθινόπωρο με τις πρώτες βροχές έως το τέλος της άνοιξης.^[4] Τα φύλλα τους είναι μακριά με έντονο πράσινο χρώμα, ενώ η γεύση τους είναι έντονη και πικρή. Τα ραδίκια, όπως εξάλλου και τα περισσότερα από τα χόρτα, είναι απολαυστικά βραστά με μπόλικο λαδολέμονο ως σαλάτα, ενώ είναι εξαιρετικά επίσης τσιγαριαστά ή στην κατσαρόλα με κρέας[1]

Σέσκουλα

Beta vulgaris / Οικ: Chenopodiaceae

Άλλες ονομασίες: Σέσκλο, γλυκορίζι.

Πολυετές φυτό που φτάνει μέχρι τα 50-60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα τους είναι σκουροπράσινα γυαλιστερά και το νεύρο τους λευκό και χοντρό. Καλλιεργείτε και γι αυτό μαζεύεται, άνοιξη και φθινόπωρο.

Τα φύλλα τους είναι μεγάλα, γυαλιστερά, αρκετά σκληρά και γραμμωτά και έχουν παρόμοια γεύση με το σπανάκι. Τρώγονται ωμά ή βραστά ως σαλάτα

Σινάπι

Sinapis alba / Οικ: Brassicaceae

Άλλες ονομασίες: Αγριοσινάπια, σινιάβρη, βρούβες, γλυκόβρουβες.

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι πράσινα ανοιχτά. Μαζεύονται τα φύλλα το φθινόπωρο έως την άνοιξη.

Τα φρέσκα τρυφερά φύλλα τους τρώγονται βραστά μόνα τους ή με άλλα χόρτα και χρησιμοποιούνται μαζί με άλλα σε χορτόπιτες.

Καλλιεργείται και για τους σπόρους του. Αλεσμένοι χρησιμεύουν στην παρασκευή μουστάρδας.

Άγρια Σπαράγγια

Asparagus sp. / Οικ: Liliaceae

Άλλες ονομασίες: Σφαράγια, σπαραγγούδι, φρύγανο, κουτσαγρέλια.

Πολυετές φυτά που φτάνουν το ενάμιση μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους και κυρίως κάτω από ακαλλιέργητες ελιές. Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί τους, δηλαδή τα νέα βλαστάρια που βγαίνουν από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο.

Τα τρυφερά πρώιμα βλαστάρια τρώγονται και ωμά σαν σαλάτα. Μαγειρεύονται ελαφρώς βρασμένα με λάδι και ξύδι για ορεκτικό και το ζουμί τους πίνεται και είναι διουρητικό. Με τα σπαράγγια γίνονται καταπληκτικές ομελέτες και σάλτσες για μακαρονάδα!

Σταμναγκάθι (ή Ραδίκι του βράχου)

Cichοrium Spinosun / Οικ: Compositae

Το σταμναγκάθι είναι ένα είδος της οικογένειας των ραδικιών το οποίο ανήκει στο γένος (

Cichorium

) και στην οικογένεια των (Compositae). Είναι φυτό που αυτοφύεται στη Κρήτη, την Στερεά Ελλάδα, την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες, θεωρείται το πιο εκλεκτό άγριο χόρτο της Κρήτης. Πρόκειται για ένα πολύ ξεχωριστό στη γέυση χόρτο, το οποίο τρώγεται παντού στην Κρήτη, τόσο ωμό, όσο και μαγειρεμένο με κρέας.

Σταμναγάθι

Πηγές και βιβλιογραφία:

[1] Τα χόρτα του χειμώνα – http://www.olivemagazine.gr/χρήσιμα/διατροφικά-χρήσιμα/τα-χόρτα-του-χειμώνα/

[2] Τα άγρια χόρτα της ελληνικής γης – http://www.naturanrg.gr/ta-agria-xorta-ths-ellhnikhs-ghs/

[3] http://www.agiosnektarios.gr/Herbs.pdf

[4] https://plantpro.gr/post/826

[5] http://gardentalk.gr/άγρια-φαγώσιμα-χόρτα/

[6] Σταμναγκάθι – http://plantpro.gr/post/734

[7] Κριταμο – https://enotitasaronikou.wordpress.com/2012/11/07/κριταμο-ή-κριθμον-το-παραθαλασσιο-ή-αρ/

[8] Χόρτα της Κρητης – http://www.cretan-nutrition.gr/wp/?page_id=1728#pap

[9] Χόρτα της Κρητης – http://www.cretan-nutrition.gr/wp/?page_id=1728&lang=el&page=2

[10] Αγριοκαρδαμούδα (Καψέλλα) – http://www.haniotika-nea.gr/120780-agriokardamouda-kapsella/

[11] Ελμουτ Μπαουμαν – Η ελληνική χλωρίδα, εκδοση της  Ελληνικής εταιρίας προστασίας της φύσεως, 1984

[12] Βότανα στον κήπο και στο μπαλκόνι μας, Ρουλα Γκόλιου, ISBN 978-960-457-681-4

[13] Όλα για την κάπαρη- http://www.bostanistas.gr/?i=bostanistas.el.article&id=1130

Το άρθρο Φαγώσιμα χόρτα και βότανα στην ύπαιθρο εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

1. Πικραλίδα

Ταυτότητα: Πολυετές αυτοφυές φυτό, φτάνει τα 25 εκατοστά ύψος. Η πικραλίδα βρίσκεται ριζωμένη συνήθως σε χωράφια ως ζιζάνιο ή σε ακαλλιέργητους τόπους. Η ρίζα και τα φύλλα της καταπολεμούν την πέτρα στη χολή. Επίσης είναι διουρητική, χωρίς όμως να μειώνει το κάλιο από τον οργανισμό.
Εποχή: Από τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη.
Στην κουζίνα μας: Ωμή σε σαλάτες ή βραστά. Τα φύλλα της τα βάζουμε και σε λαχανόπιτες.

2. Γλιστρίδα

Ταυτότητα: Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Φημίζεται για τη βιταμίνη C και το σίδηρο που περιέχει. Ο λαός λέει πως αν βάλεις λίγα φύλλα γλιστρίδας κάτω από τη γλώσσα σου, ξεδιψάς (ίσως έτσι βγήκε και η φράση για τον πολυλογά, επειδή νιώθοντας ανακουφισμένος από δίψα, ξεκινά ασταμάτητο μονόλογο)!
Εποχή: Από αρχές του καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο.
Στην κουζίνα μας: Τρώγεται ωμή σε σαλάτα και μπορεί να αντικαταστήσει τα μαρούλια σαν πράσινο λαχανικό.

3. Πικροράδικα

Ταυτότητα: Πολυετή φυτά που φτάνουν το 1 μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε χωράφια αφρόντιστα και ακαλλιέργητα.
Εποχή: Από το φθινόπωρο με τα πρωτοβρόχια έως το τέλος της άνοιξης.
Στην κουζίνα μας: Βραστά με λαδολέμονο ή μαγειρεμένα με κρέας.

4. Γαϊδουράγκαθο – σίλυβο

Ταυτότητα: Διετές αυτοφυές, ακανθώδες φυτό που φθάνει το 1,5 μέτρο ύψος. Τα πράσινα φύλλα του διαφέρουν από τις άσπρες γραμμές. Ευδοκιμεί κοντά σε χερσότοπους.
Εποχή: Φθινόπωρο και χειμώνα (αντέχει μέχρι και τους -15 βαθμούς Κελσίου).
Στην κουζίνα μας: Εάν αφαιρέσουμε τα αγκάθια του, μπορούμε να μαγειρέψουμε τη ρίζα και τα φρέσκα φύλλα του, που θυμίζουν σπανάκι.

5. Ραπανίδα

Ταυτότητα: Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Εξαπλώνεται σαν ζιζάνιο σε διάφορους τόπους. Ξεχωρίζει για τα μακριά, πράσινα φύλλα της.
Εποχή: Από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη.
Στην κουζίνα μας: Πολύ νόστιμα χόρτα βραστά ως σαλάτα με λαδόξυδο.

6. Περδικονύχι

Ταυτότητα: Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σε μεγάλη ποσότητα στα ελληνικά βουνά, αλλά και σε χωράφια.
Εποχή: Από το χειμώνα μέχρι την άνοιξη, προτού ανθίσει.
Στην κουζίνα μας: Το περδικονύχι το χρησιμοποιούμε σε ομελέτες και σε διάφορες πίτες.

7. Καυκαλήθρα

Ταυτότητα: Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Είναι γνωστή και ως καυκαλίδα, μοσκάκι, αγριοκουτσουνάδα, μερουλήθρα, και μοσχολάχανο. Το άρωμά της είναι έντονο γεμάτο φρεσκάδα.
Εποχή: Από το χειμώνα μέχρι την άνοιξη, προτού ανθίσει.
Στην κουζίνα μας: Εκτός από τις πίτες, χρησιμοποιείται ως μυρωδικό σε φασολάδες.

8. Οξαλίδα

Ταυτότητα: Ποώδες φυτό με κίτρινα άνθη. Η οξαλίδα χρησιμοποιείται ως υποκατάστατου του αλατιού και του ξυδιού, όμως σε μεγάλες ποσότητες ενδέχεται να είναι δηλητηριώδης.
Εποχή: Σχεδόν όλες τις εποχές, τη συναντάμε παντού, γιατί εξαπλώνεται πολύ εύκολα.
Στην κουζίνα μας: Τη χρησιμοποιούμε σε σούπες, σε σάλτσες και σε χορτόπιτες σε προσεκτικές, μικρές ποσότητες, για να δώσει μια ξινή γεύση.

9. Ρόκα – Αζούματο

Ταυτότητα: Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60-80 εκατοστά. Μαζεύει τις μέλισσες με τα άνθη της, που είναι μακριά και λευκά.
Εποχή: Ανθίζει από άνοιξη μέχρι και το καλοκαίρι.
Στην κουζίνα μας: Κόβουμε συχνά τα φύλλα της για να εμποδίσουμε την ανθοφορία. Τρώγεται σκέτη σαν ξιδάτη σαλάτα ή με μαρούλι, λάχανο, ντομάτα.

10. Σινάπι – Βρούβες

Ταυτότητα: Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Στην Ελλάδα το συναντούμε πολύ συχνά, κάτι που δικαιολογεί τη φράση «πάμε για βρούβες»! Οι αλεσμένοι σπόροι του χρησιμεύουν στην Παρασκευή μουστάρδας.
Εποχή: Μαζεύονται τα φύλλα το φθινόπωρο έως την άνοιξη.
Στην κουζίνα μας: Τα φρέσκα τρυφερά φύλλα τους τρώγονται βραστά μόνα τους ή με άλλα χόρτα και χρησιμοποιούνται με άλλα χόρτα σε χορτόπιτες.

ΠΗΓΗ

Το άρθρο Aγρια χόρτα του ελληνικού βουνού εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Ανήκει στα είδη της ελληνικής χλωρίδας και αποτελεί το μοναδικό είδος του γένους Portulaca που αυτοφύεται στην Ελλάδα. Σε αυτό αναφέρεται η ανδράχνη του Θεοφράστου και του Διοσκουρίδη. Γένος δικοχυληδόνων διαλυπεταλλων φυτών, χρησιμοποιούμενο ως εδώδιμο ολόκληρο, εκτός των ριζών του και σαν σαλατικό.
Είναι ετήσιο φυτό, ύψους 0,10 έως 0,30 μ., με φύλλα αντίθετα, σαρκώδη και γυαλιστερά. Τα άνθη της είναι κίτρινα.

Η αντράκλα χρησιμοποιείται σαν σαλατικό και συγχρόνως, σαν φάρμακο κατευναστικό, διουρητικό, ανθελμινθικό.
Είναι δροσιστικό, κατευναστικό, διουρητικό και ανθελμινθικό. Τα σπέρματα του φημίζονται ομοίως ως ανθελμινθικά, βρασμένα σε νερό ή σε γάλα.
Χρησιμότητα: αμοιβάδωση, κολίτιδα, χολολιθίαση.Βλήτο: βλίτα βλίτραΜε τις παραπάνω ονομασίες τυγχάνουν γνωστά διάφορα τυγχάνουν γνωστά διάφορα εδώδιμα φυτά, από τα οποία άλλα είναι είδη της Αλβερσίας (Albersia blitum h.), άλλα του αμαράντου (A. retroflexus A. silvestris Desf., A. Albus L.—κοινώς πάντα αγριόβλιτα καλούμενα) και άλλα του γένους Blitum της οικογένειας των Χηνοποδιωδών (Β. capitatum h. και Β. viqratum L.), παρεμφερή προς το σπανάκι, όπως επίσης και το είδος Atriplex hortensis L. A. Bossu), το οποίο τρώγεται μαζί με σπανάκι, ή πράσα και του οποίου τα σπέρματα είναι καθαρκτικά, μετέχουν δε της σκόνης του Guttfcte, η οποία δινόταν παλιά κατά της επιληψίας των παιδιών. Γενικώς είναι χόρτα μικράς θρεπτικής αξίας, ευστόμαχα και ελαφρώς υπακτικά.Κάπαρη: Capparis Spinosa & ποικιλίες αυτής: Capparie Sicula Duharn / Capparis Rupestris SibthΗ κάππαρη ανήκει στα καππαριδώδη (Capparideae), οικογένεια δικοτυληδόνων πολυπεταλλων φυτών, που έχουν ως επί το πλείστων τέσσερα πέταλα, γυροφόρο και μισχωτή ωοθήκη, καρπό φάγα ή κάψα πολύσπερμη.
Καππαριδωδών υπάρχουν περί τα τριακόσια γένη. Στην Ελλάδι από των αρχαίων χρόνων ήταν γνωστή η κάππαρις η ακανθώδης και οι ποικιλίες αυτής κάππαρις η Σικελική και κάππαρις η κρημνόφυλλος, της οποίας και τα βλαστάρια, αλλά κυρίως οι μικροί καρποί καταναλώνονται ως τουρσί, σε ξύδι ή άλμη.Το έλυτρον (φλοιός) της ρίζας της καππάρεως χρησιμοποιείται ως διουρητικό και κατά της ισχιαλγίας.
Συστηθεί ακόμη η κάππαρη κατά των ελμίνθων και εν γένει κατά των εντερικών σκωλήκων και παρασίτων, κατά των αιμορροΐδων, κατά της μεγαλοσπληνίας, θεωρείται δε και ως άριστο τονωτικό της αδενικής εκκρίσεως, ούσα εμμηναγωγός και αφροδισιακή.
Περί αυτής Ο Ορειβάσιος γράφει ότι: «ταριχευθεΐσα και διαβραχεΐσα μέχρι του τελείως άποθέσθαι την έκ των άλών δυναμιν, όλιγότροφον μέν γίνεται, άπορρίπτει δε το έν τή γαστρί φλέγμα και έκφράττει τα σπλάχνα προ των άλλων σιτίων διά όξυμέλιτος η όξελαίου».Την σημερινή εποχή: Κάππαρη η καλοκαιρινή υπέρτροφή-φάρμακο
Πώς σώζουν τα λαχανικά – Η έλλειψη οξυγόνου βλάπτει το… συκώτι!
Σε συνθήκες έλλειψης οξυγόνου σωρεύεται λίπος στα ζωτικά μας όργανα, προσοχή σε υπνική άπνοια και διάφραγμα! Όπως αναφέρεται σε άρθρο της το οποίο δημοσιεύθηκε το 2010 στην επιστημονική επιθεώρηση «Biochemical and Biophysical Research Communications» (τεύχος 398, σελίδες 74-78), υπάρχει μια φυτική ουσία που αναστέλλει την ενεργότητα του HIF-1 σε κύτταρα ηπατοκαρκινώματος. Αποτέλεσμα της αναστολής ήταν τα καρκινικά κύτταρα να μην μπορούν να επιβιώσουν σε συνθήκες υποξίας.
Η ουσία αυτή ονομάζεται καμπφερόλη (kaempferol) και εντοπίζεται σε λαχανικά όπως η κάππαρη, το μπρόκολο, το πράσο και το σπανάκι.Έχοντας διαπιστώσει την υπό όρους αντικαρκινική δράση της καμπφερόλης, οι Έλληνες ερευνητές δοκίμασαν να τη χρησιμοποιήσουν και στην περίπτωση της έκτοπης συσσώρευσης λίπους.
Διαπίστωσαν ότι η δράση της στην αναστολή του HIF-1 είχε όντως το αναμενόμενο αποτέλεσμα, κάτι που αυξάνει τις ελπίδες τους για την ανάπτυξη φαρμακευτικής αγωγής για το λιπώδες ήπαρ:
«Η παρεμπόδιση της κυτταρικής “παχυσαρκίας” μέσω της χορήγησης ενός φυσικού φλαβονοειδούς μάς δίνει ελπίδες ότι τα αποτελέσματά μας θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων κατά των παθολογικών επιπτώσεων της παχυσαρκίας ή άλλων διαταραχών που προκαλούν μειωμένη οξυγόνωση» σημειώνει ο Έλληνας ερευνητής.
Το γονίδιο HIF1 δημιουργεί υποξία δηλαδή έλλειψη οξυγόνου χαρακτηριστικό όλων των καρκίνων. Η κάπαρη δίνει το περισσότερο οξυγόνο στον οργανισμό.Στρύχνος: Solanum nigrum L. Σολάνον το μέλαν Οικ. SolanaceaeΆλλες ονομασίες στην Ελλάδα: αγριοντομάτα, μαυρόχορτο, βρωμόχορτο, βρωμοβότανο, μαυρομάχι, αμπελουρίδα, πομιλοχόρταρο.
Περιοχές: Σε όλη την Ελλάδα ιδιαίτερα δε στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη. Φυτό κοινό της Ελληνικής χλωρίδας.
Εποχή συλλογής: Ιούνιος στα νότια μέχρι Οκτώβριο

Στρύχνος ο κηπαίος του Διοσκορίδη. Στρύχνος ο εδώδιμος του θεόφραστου.
Φυτό ετήσιο της οικογενείας των Σολανωδών, λαχανευόμενο πριν της καρποφορίας. Φαγώσιμα είναι τα φύλα με τα στελέχη.Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους.
Είναι ετήσιο, πολύκλαδο, ύψους 0,10 0,60 μ., λείο ή αραιός τριχιντό, έχει φύλλα βαθυπράσινα, ωοειδή, άνθη μικρά λευκά, εμφανιζόμενα στις αρχές του καλοκαιριού μέχρι τα μέσα του φθινοπώρου και μαύρο σφαιρικό καρπό.Το φυτό κυρίως στους καρπούς του περιέχει σολανίνη που είναι τοξική, αλλά με το βράσιμο γίνετε ακίνδυνη. Οι καρποί του αποφεύγονται ως περιέχοντες μείζονας ποσότητας σολανίνης και μυρικό οξύ.Το φυτό χαρακτηρίζεται από πολύτιμες φαρμακευτικές ιδιότητες, που οφείλονται στην σολανίνη που περιέχει.
Στη θεραπευτική χρησιμοποιούνται όλα τα μέρη του φυτού σαν μαλακτικά και καταπραϋντικά, κατόπιν ιατρικής υποδείξεως.
Χρησιμότητα: εγκαύματα, έρπεις, λειχήνες προσώπων, μητρίτιδα, πρηξίματα, φαγούρα.
Στην φαρμακοποιία χρησιμοποιούνται το χόρτο και η ρίζα του, σαν καθαρτικά και διουρητικά. Ο δηλητηριώδης, κιτρινωπός χυμός του χρησιμοποιείται εξωτερικώς.Λόγω της περιεχομένης σολανίνης στο φυτό, τα φύλλα του είναι καταπραϋντικά. Προς τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται σε αφέψημα, προς λούσεις και ενδοκυστικές εγχύσεις, λαμβάνουν δε μέρος στην παρασκευή του «Baume tranquille» ή «έλαιο του υοσκιάμου» και της «Onguent populeum».
Με αυτό πλένονται περιοχές του σώματος οιδηματώδεις, φλεγμαίνοντες και επώδυνοι. Γινόντουσαν ακόμη κολπικές πλύσεις επί καρκίνου της μήτρας.Επίσης συστήθηκε όπως επί των λειχήνων, επί των επώδυνων ελκών, των φλεγμονωδών όγκων, των φλεγμονών των εγκαυμάτων, των παρωνυχίδων κλπ. τοποθετούνται καταπλάσματα εκ φύλλων του στύφνου.
Όμοια καταπλάσματα συστήθηκαν και κατά των αιμορροΐδων.
Ο χυμός του στύφνου, τριβόμενος γύρω των οφθαλμών, προκαλεί διεύρυνση της κόρης.
Ο στύφνος είναι ακόμη διουρητικός και καθαρκτικός του αίματος, αξιοσύστατος, λόγω των ανωτέρω ιδιοτήτων του, στους αρτηριοσκληρωτικούς και τους αρθριτικούς, τους οποίους μάλιστα ανακουφίζει και από τους πόνους τους, λόγω των ελαφρώς ναρκωτικών αυτού ιδιοτήτων, αποδιδόμενο στην σολανίνη που περιέχει.Χηνοπόδιο: Chenopodium anthelminthicum Gray. Οικ.. ChenopodiaceaeΠολυετές, αρωματικό φυτό, ιθαγενές της Β. Αμερικής. Τα φύλλα του είναι ακέραια, λογχοειδή. Τα άνθη του πρασινωπά, φέρονται κατά δέσμες στις μασχάλες των φύλλων και εμφανίζονται κατά τα μέσα του καλοκαιριού μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου.Είναι φυτό φαρμακευτικό (στομαχικό, διεγερτικό, αντισπασμωδικό, ανθελμινθικό), αλλά και πολύ τοξικό, ιδίως τα σπέρματα του, λόγω του αιθέριου ελαίου πού περιέχει.
Οι καρποί είναι ανθελμινθικοί. Στη φαρμακευτική χρησιμοποιούνται όλα τα μέρη του, εκτός από τις ρίζες και τα χονδρά στελέχη. Συγκομίζεται κατά το τέλος του Σεπτεμβρίου και ξηραίνεται σε ειδικό ξηραντήριο.

Χρησιμότητα: ταινίες, υστερία.Προφυλάξεις
Πάντα χρησιμοποιείτε τα βότανα υπό την επίβλεψη ενός ειδικού ιατρού και ποτέ μόνοι σας. Μην χρησιμοποιείτε βότανα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα ακόμα και συμπληρώματα χωρίς την γνώμη ιατρού. Οι φυσικές θεραπείες και τα βότανα δεν αποτελούν υποκατάστατο ιατρικής περίθαλψης.
Οι πληροφορίες που παρέχονται είναι καθαρά και μόνο για ενημερωτικό σκοπό.
Η σελίδα δεν φέρει καμία ευθύνη: Διαβάστε τους όρους χρήσης

Το άρθρο Τα καλοκαιρινά φαγώσιμα χόρτα: θεραπευτικές ιδιότητες εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το άρθρο Νοέμβριος – Δεκέμβριος: Άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Διαφέρουν στο ότι ο βλαστός των δέντρων, ο οποίος αντιστοιχεί στους βλαστούς των λαχανικών και των ποωδών φυτών, μένει για πάντα, ενώ ο βλαστός των λαχανικών και των ποών είναι ετήσιος.

Όλοι λοιπόν οι βλαστοί των δέντρων και των θάμνων, αν βραστούν σε νερό, μπορούν να τρώγονται, εκτός αν κάποιοι από αυτούς είναι αηδιαστικοί ή φαρμακεροί.

Οι άνθρωποι, όμως, δεν τους τρώνε λόγω αφθονίας των υπόλοιπων εδεσμάτων που είναι καλύτερα από αυτούς.

Στην πείνα, όμως, λόγω της ανάγκης φτάνουν στη βρώση τους. Γιατί και αυτοί τρέφουν κάπως, αν χωνευτούν καλά.Καλύτεροι ανάμεσά τους είναι της κοκκορεβιθιάς, της λυγαριάς, του αμπελιού, του σχίνου, του βάτου και της σκυλλοτριανταφυλλιάς.
Στα μέρη μας διατηρούν τους καρπούς της κοκκορεβιθιάς βάζοντάς τους σε ξίδι ή ξιδάτη άρμη.Διαβάστε ακόμη:Πηγές βιταμινών από βότανα

Το άρθρο Οι άγριοι φαγώσιμοι καρποί και βλαστοί δέντρων και θάμνων εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το άρθρο Οκτώβριος: Άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το άρθρο Σεπτέμβριος: Άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το άρθρο Ιούλιος-Αύγουστος: Άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Διαβάστε ακόμη:Αποθήκευση τροφίμων ανά έτος

Το άρθρο Άγρια φαγώσιμη τροφή εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

Το άρθρο Ιούνιος: Άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.