Βιολογική Καλλιέργεια Αρχεία - Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση https://do-it.gr/tag/βιολογική-καλλιέργεια/ Fri, 26 Dec 2025 00:32:33 +0000 el hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://do-it.gr/wp-content/uploads/2025/11/cropped-5828280-32x32.png Βιολογική Καλλιέργεια Αρχεία - Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση https://do-it.gr/tag/βιολογική-καλλιέργεια/ 32 32 Οδηγός Περμακουλτούρας: Δημιουργώντας Βιώσιμα και Αυτόνομα Οικοσυστήματα https://do-it.gr/odigos-permakoultouras-viosima-oikosystimata/ https://do-it.gr/odigos-permakoultouras-viosima-oikosystimata/#respond Sun, 07 Dec 2025 05:47:18 +0000 https://do-it.gr/?p=11668 Η Περμακουλτούρα βασίζεται σε τρείς ηθικές αρχές και δώδεκα σχεδιαστικές αρχές, που λειτουργούν ως πυξίδα για κάθε επέμβαση, από τον σχεδιασμό ενός μπαλκονιου μέχρι την οργάνωση μιας ολόκληρης κοινότητας. Η λέξη Permaculture προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων Permanent (Μόνιμη) και Agriculture (Γεωργία), και αργότερα Culture (Πολιτισμός). Στα ελληνικά αποδίδεται ως Αεικαλλιέργεια

Το άρθρο Οδηγός Περμακουλτούρας: Δημιουργώντας Βιώσιμα και Αυτόνομα Οικοσυστήματα εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Περιεχόμενα

  1. Εισαγωγή: Τι είναι η Περμακουλτούρα; (Πέρα από τη Γεωργία)
  2. Η Φιλοσοφία: Οι 3 Ηθικές Αρχές και οι 12 Κανόνες Σχεδιασμού
  3. Ο Σχεδιασμός (Design): Ζώνες και Τομείς (Zones & Sectors)
  4. Το Έδαφος: Η Ζωντανή Επιδερμίδα της Γης (Κομπόστ & Mulching)
  5. Διαχείριση Νερού: Slow, Spread, Sink (Swales & Rainwater)
  6. Φυτά και Δέντρα: Food Forests και Συνεργατικές Καλλιέργειες (Guilds)
  7. Ζώα στο Σύστημα: Από τις Κότες μέχρι τα Σκουλήκια
  8. Κοινωνική Περμακουλτούρα: Κοινότητες και Οικονομία
  9. Αστική Περμακουλτούρα: Βιωσιμότητα στο Μπαλκόνι και την Πόλη
  10. Οδηγός Βήμα-Βήμα: Πώς να Ξεκινήσετε Σήμερα
  11. FAQ (50 Συχνές Ερωτήσεις) με Schema Markup
  12. 50 Πηγές και Βιβλιογραφία

1. Εισαγωγή: Τι είναι η Περμακουλτούρα;

Η Περμακουλτούρα (Permaculture) δεν είναι απλώς μια μέθοδος κηπουρικής ή οργανικής καλλιέργειας. Είναι ένα ολιστικό σχεδιαστικό σύστημα, μια φιλοσοφία και μια προσέγγιση ζωής που έχει ως στόχο τη δημιουργία βιώσιμων, αποδοτικών και αυτόνομων ανθρώπινων περιβάλλονων, σε αρμονία με τη φύση. Ο όρος προέρχεται από την αγγλική λέξη “permanent agriculture” (μονίμη γεωργία) και αργότερα επεκτάθηκε σε “permanent culture” (μονίμη κουλτούρα), καθώς το πεδίο εφαρμογής της ξεπέρασε κατά πολύ το αγροτικό.

Ιδρυτές της θεωρούνται οι Bill Mollison και David Holmgren στη δεκαετία του ’70 στην Τασμανία, οι οποίοι, παρατηρώντας τη διαρκή φθορά των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων από τη σύγχρονη βιομηχανική γεωργία, προσπάθησαν να συνθέσουν μια εναλλακτική βασισμένη στις διαρκείς και ανθεκτικές δομές που παρατηρούνται σε φυσικά οικοσυστήματα, όπως τα δάση.

Στον πυρήνα της, η Περμακουλτούρα βασίζεται σε τρείς ηθικές αρχές και δώδεκα σχεδιαστικές αρχές, που λειτουργούν ως πυξίδα για κάθε επέμβαση, από τον σχεδιασμό ενός μπαλκονιου μέχρι την οργάνωση μιας ολόκληρης κοινότητας. Η λέξη Permaculture προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων Permanent (Μόνιμη) και Agriculture (Γεωργία), και αργότερα Culture (Πολιτισμός). Στα ελληνικά αποδίδεται ως Αεικαλλιέργεια.

Δεν είναι απλώς ένας τρόπος κηπουρικής. Είναι μια ολιστική επιστήμη σχεδιασμού. Στόχος της είναι η δημιουργία ανθρώπινων οικισμών και παραγωγικών συστημάτων που μιμούνται τη σταθερότητα, την ποικιλομορφία και την ανθεκτικότητα των φυσικών οικοσυστημάτων.

Σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει κλιματική αλλαγή και εξάντληση πόρων, η Περμακουλτούρα προσφέρει τη λύση: Συνεργασία με τη φύση, όχι εναντίον της.

2. Η Φιλοσοφία: Οι 3 Ηθικές Αρχές

Οι Τρεις Ηθικές Αρχές: Το «Γιατί»

  1. Φροντίδα για τη Γη (Earth Care): Η βάση όλων. Χωρίς υγιή πλανήτη, δεν υπάρχει υγιής ανθρωπότητα. Σημαίνει διατήρηση και ανάπλαση του εδάφους, των νερών, των δασών και της βιοποικιλότητας.
  2. Φροντίδα για τον Άνθρωπο (People Care): Δεν μπορούμε να φροντίσουμε τη Γη αν αμελούμε τους εαυτούς μας και τους γύρω μας. Αφορά την ικανοποίηση βασικών αναγκών (τροφή, στέγη, εκπαίδευση, κοινότητα) με τρόπους που δεν βλάπτουν το περιβάλλον.
  3. Δίκαιη Μερίθυνση (Fair Share): Σημαίνει να θέτουμε όρια στην κατανάλωση και στην αναπαραγωγή. Να μοιραζόμαστε τα πλεονάσματα (π.χ., τροφή, σπόροι, γνώση, χρόνος) και να επανεπενδύουμε στην πρώτη και τη δεύτερη αρχή. Είναι η βάση της συνεταιριστικότητας.

Οι 12 Σχεδιαστικές Αρχές του David Holmgren: Το «Πώς»

Αυτές οι αρχές είναι εργαλεία σκέψης που μας βοηθούν να αποφασίζουμε:

  1. Παρατήρηση και Αλληλεπίδραση: Ξεκινήστε παρατηρώντας το φυσικό τοπίο, τους ανέμους, τον ήλιο, τα νερά, τη χλωρίδα και πανίδα. Μην δράσετε βιαστικά.
  2. Λάβετε και Αποθηκεύστε Ενέργεια: Αξιοποιήστε τον ήλιο, το νερό της βροχής, τον άνεμο και τη βιομάζα. Φτιάξτε λάκκους διατήρησης υγρασίας, φυτεύτε δέντρα για σκιά και ξύλο, εγκαταστήστε ηλιακούς συλλέκτες.
  3. Αποκτήστε Παραγωγή: Κάθε στοιχείο του συστήματος πρέπει να παράγει κάτι χρήσιμο (τροφή, κοπριά, σκίαση, ομορφιά).
  4. Εφαρμόστε Αυτορρύθμιση και Δεκτέ Λαμβάνετε Σχόλια: Σχεδιάστε έτσι ώστε τα συστήματα να είναι αυτο-ρυθμιζόμενα και να μην χρειάζονται συνεχή παρέμβαση. Μάθετε από τα λάθη.
  5. Χρησιμοποιήστε και Αξιοποιήστε Ανανεώσιμους Πόρους και Υπηρεσίες: Προτιμήστε την ενέργεια του ήλιου, των φυτών και των ζώων έναντι της τεχνολογίας που καταναλώνει πετρέλαιο.
  6. Μην Παράγετες Απόβλητα: Το “απόβλητο” ενός στοιχείου είναι η πρώτη ύλη ενός άλλου. Σχεδιάστε κλειστούς κύκλους (π.χ., κουζινικά υπολείμματα > κομποστ > χούμο > φυτά > τροφή).
  7. Σχεδιάστε από τα Μοτίβα προς τις Λεπτομέρειες: Παρατηρήστε τα μοτίβα στη φύση (σπείρες, κυματισμοί, κλαδιά) και χρησιμοποιήστε τα ως οδηγό για τη διάταξη των στοιχείων σας.
  8. Ενσωματώστε παρά Διαχωρίζετε: Τοποθετήστε τα στοιχεία (φυτά, ζώα, κατασκευές) με τρόπο ώστε να συνεργάζονται και να υποστηρίζονται μεταξύ τους, μειώνοντας την ανάγκη για εξωτερική εργασία.
  9. Χρησιμοποιήστε Μικρές και Αργές Λύσεις: Τα μικρά συστήματα είναι πιο εύκολα στη διαχείριση, λιγότερο επιρρεπή σε καταστροφές και καλύπτουν καλύτερα τις τοπικές ανάγκες.
  10. Χρησιμοποιήστε και Αξιοποιήστε τη Διαφορετικότητα: Η βιοποικιλότητα είναι το κλειδί για την ανθεκτικότητα. Ποικιλόμορφες φυτείες προλαμβάνουν ασθένειες και εισβολείς.
  11. Χρησιμοποιήστε Περιθώρια και Αξιοποιήστε το Περιθωριακό: Οι πιο παραγωγικές και δυναμικές ζώνες σε ένα οικοσύστημα είναι τα σύνορά του (π.χ., όριο δάσους-λιβαδιού). Σχεδιάστε με εστίαση σε αυτές τις “ζώνες άκρων”.
  12. Χρησιμοποιήστε Δημιουργικά και Ανταποκρίνεστε στις Αλλαγές: Η αλλαγή είναι αναπόφευκτη. Μπορούμε να την προβλέψουμε και να την αξιοποιήσουμε, σχεδιάζοντας προσαρμοστικά συστήματα.

3. Ο Σχεδιασμός (Design): Ζώνες και Τομείς

Η επιτυχία στην Περμακουλτούρα κρίνεται στο χαρτί, πριν πιάσουμε το φτυάρι.

Ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία της περμακουλτούρας είναι η έννοια των Ζωνών (Zones) και των Τομέων (Sectors).

Ζώνες (Zones): Οργάνωση με βάση τη Συχνότητα Χρήσης και Φροντίδας

  • Ζώνη 0: Το σπίτι/οικία. Εδώ ξεκινάει η βιωσιμότητα (ενεργειακή αποδοτικότητα, διαχείριση νερού και αποβλήτων).
  • Ζώνη 1: Η πλησιέστερη περιοχή στο σπίτι. Περιλαμβάνει τον κήπο της κουζίνας, τα βότανα, τα θερμοκήπια, και τα ζώα που χρειάζονται καθημερινή φροντίδα (π.χ., κοτόπουλα).
  • Ζώνη 2: Λιγότερο διαχειριζόμενη. Καλλιέργειες πολλαπλών ετών (θάμνοι, μούρα), μικρά οπωροφόρα δέντρα, και μεγαλύτερα κτηνοτροφικά συστήματα.
  • Ζώνη 3: Η κύρια αγροτική παραγωγή (δημητριακά, μεγάλα οπωροφόρα, εκτροφή προβάτων). Λιγότερες επεμβάσεις, περισσότερη μηχανοποίηση.
  • Ζώνη 4: Ημιάγρια περιοχή για συλλογή ξυλείας, άγριων φυτών, εκτροφή και βόσκηση ζώων. Ελάχιστη διαχείριση.
  • Ζώνη 5: Άγρια φύση. Χώρος παρατήρησης και μάθησης, χωρίς άμεση ανθρώπινη επέμβαση.

Τομείς (Sectors): Διαχείριση Εξωτερικών Δυνάμεων

Πρόκειται για φυσικές δυνάμεις που κινούνται δια μέσου του τοπίου: ήλιος (διαδρομή το χειμώνα/καλοκαίρι), άνεμοι (κρύοι/ζεστοί), βροχή/πλημμύρες, θόρυβος, πυρκαγιά, θέα. Σχεδιάζουμε για να εκμεταλλευτούμε τις θετικές (π.χ., ηλιακό θερμό) και να αποκλείσουμε ή να αποτρέψουμε τις αρνητικές (π.χ., κρύοι βόρειοι άνεμοι).

4. Το Έδαφος: Η Ζωντανή Επιδερμίδα της Γης

Στην Περμακουλτούρα δεν ταΐζουμε τα φυτά, ταΐζουμε το έδαφος.

1. Δημιουργία Υγιούς Εδάφους & Κομποστ

  • No-Dig Gardening (Κηπουρική χωρίς σκάψιμο): Προστατεύει τη δομή του εδάφους και τη μικροβιολογία του. Χτίζοντας φυτευτές πλάτες με στρώσεις χαρτιού, κομποστ, άχυρο.
  • Καλλιέργεια Συνοδότητας (Companion Planting): Φυτεύοντας συγκεκριμένα φυτά μαζί για αμοιβαιό οφέλος (π.χ., ντομάτα-βασιλικός-μαρούλι, τριάδα «Three Sisters»: καλαμπόκι, φασόλι, κολοκύθα).
  • Πράσινα Λιπάσματα & Κυλινδροειδείς Σποράς (Seed Bombs): Φυτά όπως η τριφύλλι, η βίκη και το αλφάλφα εμπλουτίζουν το έδαφος με άζωτο. Οι σφαιρίδια σπόρων επιταχύνουν την αναδάσωση.

2. Διαχείριση Νερού

  • Λάκκοι Διατήρησης Υγρασίας (Swales): Οριζόντιες τάφροι σε λοξό έδαφος που πιάνουν το νερό της βροχής, επιβραδύνουν την απορροή και το διαχέουν στο υπέδαφος.
  • Δεξαμενές Καταλογής Βρόχινου Νερού: Απαραίτητες για κάθε βιώσιμη ιδιοκτησία.
  • Βιολογικοί Τεχνητοί Έλεις (Greywater Systems): Ανακύκλωση νερού από ντους και νεροχύτες για το πότισμα.

3. Δασικός Κήπος (Food Forest)

Είναι η απόλυτη εφαρμογή της περμακουλτούρας. Μιμείται τη δομή ενός φυσικού δάσους με επτά «στρώματα»:

  1. Κανονικά Δέντρα (μηλιές, αχλαδιές, βαλανιδιές)
  2. Ψηλοί Θάμνοι (φουντουκιές, αραβοσιτόκαρποι)
  3. Θάμνοι (σμέουρα, σταφίδες)
  4. Βότανα & Ποώδη (π.χ., μέντα, λεβίστικο)
  5. Επίγεια Φυτά (κολοκυθιές, πατάτες)
  6. Ριζώματα (κρεμμύδια, παστινάκι)
  7. Ανεμβοδιαστές (Lianas) (αμπέλια, κιούι)

Δημιουργεί ένα υπερπαραγωγικό, αυτο-διατηρούμενο οικοσύστημα.

4. Ενσωμάτωση Ζώων

Τα ζώα είναι κρίσιμα συστατικά: χοίροι σκάβουν και ετοιμάζουν γη, κότες ξεζουμίζουν και ελέγχουν παράσιτα, πρόβατα κουρεύουν το γρασίδι, οι μέλισσες επικονιάζουν. Το κλειδί είναι να τα ενσωματώσουμε με τρόπο που να εκμεταλλεύεται τη φυσική τους συμπεριφορά για το όφελος ολόκληρου του συστήματος.

5. Κατασκευές & Εναλλακτική Ενέργεια

  • Δομές με Φυσικά Υλικά: Χρήση πηλού, άχυρου, ξύλου, λίθου.
  • Παθητικός Ηλιακός Σχεδιασμός: Μεγάλα νότια παράθυρα για χειμερινή θέρμανση, προστατευτικά στηρίγματα για καλοκαιρινή σκίαση.
  • Συστήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας: Ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά, μικρο-ανεμογεννήτριες.

6. Φυτά και Δέντρα: Food Forests

Το Food Forest (Δάσος Τροφίμων) είναι η κορωνίδα της Περμακουλτούρας. Μιμείται τη δομή ενός δάσους αλλά με εδώδιμα φυτά.

Τα 7 Επίπεδα του Δάσους

  1. Canopy (Θόλος): Μεγάλα δέντρα (Καρυδιές, Καστανιές).
  2. Low Tree Layer: Μικρά οπωροφόρα (Μηλιές, Δαμαスキνιές).
  3. Shrub Layer (Θάμνοι): Μούρα, Φραγκοστάφυλα.
  4. Herbaceous (Ποώδη): Λαχανικά, Βότανα, Κομφρέι.
  5. Ground Cover (Εδαφοκάλυψη): Φράουλες, Τριφύλλι.
  6. Rhizosphere (Ρίζες): Καρότα, Πατάτες, Σκόρδα.
  7. Vertical (Αναρριχητικά): Αμπέλια, Ακτινίδια.

Guilds (Συντεχνίες Φυτών)

Φυτεύουμε δέντρα μαζί με “υποστηρικτικά” φυτά.

  • Αζωτοδεσμευτικά: (π.χ. Τριφύλλι, Ψευδακακία) για λίπανση.
  • Δυναμικοί Συσσωρευτές: (π.χ. Κομφρέι) που τραβούν θρεπτικά από το βάθος.
  • Προσελκυστές Εντόμων: (π.χ. Λεβάντα) για επικονίαση.

7. Ζώα στο Σύστημα

Τα ζώα δεν είναι μόνο για κρέας/αυγά. Είναι “εργάτες”.

  • Κότες: Σκαλίζουν, λιπαίνουν, τρώνε παράσιτα, δίνουν αυγά. Το “Chicken Tractor” είναι κινητό κοτέτσι για ελεγχόμενη βόσκηση.
  • Μέλισσες: Απαραίτητες για επικονίαση.
  • Κατσίκες/Πρόβατα: Διαχείριση χόρτων σε μεγάλες εκτάσεις (Ζώνη 3-4).

8. Αστική Περμακουλτούρα

Δεν χρειάζεστε στρέμματα. Η επανάσταση ξεκινάει στο μπαλκόνι.

  • Κάθετη φύτευση: Χρήση τοίχων και κρεμαστών γλαστρών.
  • Κομποστοποίηση διαμερίσματος: Bokashi ή Wormery.
  • Συλλογή νερού: Κουβάδες στο μπάνιο και το μπαλκόνι.
  • Κοινότητα: Ανταλλαγή σπόρων, αστικοί κήποι.

9. Κοινωνική Περμακουλτούρα

Η βιωσιμότητα αφορά και τις ανθρώπινες σχέσεις.

  • Μη-Βίαιη Επικοινωνία (NVC): Για την επίλυση διαφορών.
  • Οικονομία: Τοπικά νομίσματα, τράπεζες χρόνου, ανταλλακτική οικονομία.
  • Λήψη Αποφάσεων: Κοινωνοκρατία (Sociocracy).

10. Οδηγός Βήμα-Βήμα: Πώς να Ξεκινήσετε

  1. Παρατήρηση (1 Έτος): Πριν φυτέψετε, παρατηρήστε τον ήλιο, τον άνεμο, το νερό για έναν ολόκληρο κύκλο εποχών.
  2. Χάρτης: Σχεδιάστε το οικόπεδο και ορίστε τις Ζώνες.
  3. Νερό: Σχεδιάστε πώς θα κρατήσετε το νερό (Swales, Δεξαμενές).
  4. Έδαφος: Ξεκινήστε κομπόστ και καλύψτε το έδαφος (Mulch).
  5. Ζώνη 1: Φτιάξτε τον λαχανόκηπο κοντά στην κουζίνα.
  6. Επέκταση: Προχωρήστε στη Ζώνη 2 με δέντρα.

11.FAQ: Συνήθεις Ερωτήσεις & Απαντήσεις για την Περμακουλτούρα

Τι σημαίνει η λέξη «Περμακουλτούρα»;

Απάντηση: Ο όρος είναι σύνθεση των αγγλικών λέξεων “permanent agriculture” (μονίμη γεωργία) και “permanent culture” (μονίμη κουλτούρα). Δηλώνει τη δημιουργία ανθεκτικών, αυτο-διατηρούμενων και παραγωγικών συστημάτων που μιμούνται τη φύση, ικανοποιώντας τις ανάγκες των ανθρώπων χωρίς να καταστρέφουν το περιβάλλον.

Χρειάζομαι μεγάλη έκταση για να ξεκινήσω;

Απάντηση: Καθόλου. Η περμακουλτούρα είναι ένα σχεδιαστικό σύστημα που εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε κλίμακα: από μια γλάστρα με βότανα και ένα μπαλκόνι, μέχρι έναν αγρό και μια ολόκληρη κοινότητα. Η αρχή των Ζωνών βοηθά να οργανώσεις χώρο οποιουδήποτε μεγέθους με βάση τη συχνότητα χρήσης.

Είναι η Περμακουλτούρα το ίδιο με την οργανική καλλιέργεια;

Απάντηση: Όχι ακριβώς. Η οργανική καλλιέργεια εστιάζει κυρίως στο τι δεν χρησιμοποιούμε (χημικά, συνθετικά). Η περμακουλτούρα εστιάζει στο πώς σχεδιάζουμε το σύνολο του συστήματος. Ενσωματώνει τις οργανικές πρακτικές, αλλά πηγαίνει πολύ πιο μακριά, διευθύνοντας επίσης νερό, ενέργεια, κοινωνικές σχέσεις και οικονομία μέσω ενός ολιστικού πλαισίου.

Πόσο χρόνο παίρνει να δεις αποτελέσματα;

Απάντηση: Μερικά οφέλη είναι άμεσα (π.χ., συγκομιδή από έναν κήπο σε μονάδες). Άλλα, όπως η δημιουργία ενός ώριμου Δασικού Κήπου, μπορεί να πάρουν 5-10 χρόνια. Το κλειδί είναι η διατήρηση: ένα καλά σχεδιασμένο σύστημα γίνεται πιο παραγωγικό, ανθεκτικό και εύκολο στη συντήρηση με το πέρασμα του χρόνου, μειώνοντας τη δουλειά σου.

Πώς ξεκινάω αν είμαι αρχάριος απόλυτος;

Απάντηση: 1) ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Πέρασε μια εποχή απλώς παρατηρώντας τον χώρο σου (ήλιο, νερό, άνεμο, έδαφος). 2) Μικρές Αλλαγές: Ξεκίνα με ένα μικρό παραγωγικό στοιχείο, όπως μια φυτευτή πλάτη με τη μέθοδο “No-Dig” ή μια δεξαμενή βρόχινου νερού. 3) Μάθηση: Διάβασε ένα βασικό βιβλίο (π.χ., “Gaia’s Garden”) και μπες σε τοπικές ή διαδικτυακές κοινότητες.

Ποιο είναι το κόστος εγκατάστασης ενός κήπου περμακουλτούρας;

Απάντηση: Μπορεί να είναι εξαιρετικά χαμηλό. Χρησιμοποιώντας τις αρχές “Μην Παράγεις Απόβλητα” και “Χρησιμοποίησε Ανανεώσιμες Υπηρεσίες”, μπορείς να ξεκινήσεις με ανακυκλωμένα υλικά (ξυλοταριχες, παλιά μπαστούνια), δωρεάν σπόρους από ανταλλαγές, και κομποστ από κουζινικά υπολείμματα. Η επένδυση είναι συνήθως σε γνώση και χρόνο, όχι σε χρήμα.

Τι είναι ο Δασικός Κήπος (Food Forest);

Απάντηση: Είναι ένα παραγωγικό οικοσύστημα που μιμείται τη δομή και τη λειτουργία ενός φυσικού δάσους. Συνδυάζει επτά στρώματα φυτών (δέντρα, θάμνους, βότανα, αναρριχητικά, κλπ.) που συνεργάζονται, δημιουργώντας ένα αυτο-διατηρούμενο, υψηλής βιοποικιλότητας σύστημα που παράγει τροφή, φάρμακα και υλικά με ελάχιστη συντήρηση.

Τι είναι οι ζώνες (zones) και πώς τις χρησιμοποιώ;

Απάντηση: Οι Ζώνες είναι ένα εργαλείο για να οργανώσεις τα στοιχεία του χώρου σου με βάση τη συχνότητα ανάγκης για φροντίδα και επίσκεψη. Η Ζώνη 0 είναι το σπίτι, η Ζώνη 1 (πιο κοντά) έχει τα καθημερινά βότανα και τα κοτόπουλα, και η Ζώνη 5 είναι η άγρια φύση. Σχεδιάζοντας έτσι, εξοικονομείς χρόνο και ενέργεια.

Πώς διαχειρίζομαι τα ζιζάνια και τα έντομα χωρίς χημικά;

Απάντηση: Αλλάζοντας την προοπτική: τα “ζιζάνια” είναι δωρεάν πράσινα λιπάσματα ή φάρμακα (π.χ., αχινούς για κομποστ, σισύγγριο για θρεπτικό ρόφημα). Για έντομα, στηρίζεσαι στην βιοποικιλότητα: φυτεύεις λουλούδια για να προσελκύσεις ωφέλιμα έντομα (επικονιαστές, θηρευτές), χρησιμοποιείς φυσικά τείχη (τύλιγμα με άχυρο) και ενθαρρύνεις την παρουσία πουλιών και σαυρών.

Τι είναι η τεχνική «No-Dig»;

Απάντηση: Είναι μια μέθοδος δημιουργίας φυτευτών πλατών χωρίς το σκάψιμο ή την αναστροφή του εδάφους. Χτίζεις στρώσεις υλικών (χαρτόνια, πράσινα/καφέ υλικά, κομποστ) πάνω από το χώμα. Αυτό προστατεύει τη μικροβιολογία του εδάφους, διατηρεί την υγρασία, καταστέλλει τα ζιζάνια και δημιουργεί άφθονη ζωή και γόνιμο χούμο.

Πώς συλλέγω και χρησιμοποιώ αποτελεσματικά το βρόχινο νερό;

Απάντηση: Βασικό βήμα είναι η σύνδεση μιας δεξαμενής στις υδρορροές της στέγης. Χρησιμοποιείς το νερό για πότισμα (με βάση ή με αντλία). Για μεγιστοποίηση, συνδυάζεις με άλλες τεχνικές: Swales για να πιάνεις νερό στο έδαφος, πυκνό φύτεμα για σκίαση και μείωση της εξάτμισης, και βιολογικούς τέλεις για ανακύκλωση νερού από το ντους (greywater).

Μπορώ να εφαρμόσω περμακουλτούρα σε μπαλκόνι ή σε διαμέρισμα;

Απάντηση: Απολύτως. Είναι εξαιρετικό πεδίο πειραματισμού. Μπορείς να φτιάξεις ένα μίνι οικοσύστημα σε γλάστρες: φυτά συνοδότητας (ντομάτα-βασιλικός), κατακόρυφη καλλιέργεια, κομποστ με σκουλήκια (vermicompost) σε κουτί, και μίνι δεξαμενή για το νερό των λουλουδιών. Η αρχή της παραγωγής κάθε στοιχείου ισχύει πλήρως.

Τι είναι η Συνοδότητα Φυτών (Companion Planting);

Απάντηση: Είναι η στρατηγική τοποθέτησης συγκεκριμένων φυτών κοντά για αμοιβαιό όφελος. Παραδείγματα: Το μαρούλι παρέχει σκιά στις ρίζες της ντομάτας, ο βασιλικός αποτρέπει έντομα, τα κρεμμύδια απομακρύνουν παράσιτα. Κλασικό παράδειγμα είναι η τριάδα “Three Sisters”: καλαμπόκι (στήριγμα), φασόλι (προσθέτει άζωτο), κολοκύθα (κάλυψη εδάφους).

Πώς φτιάχνω καλό κομποστ;

Απάντηση: Το μυστικό είναι η ισορροπία “πράσινων” (υγρά, πλούσια σε άζωτο: χόρτα, κουζινικά υπολείμματα) και “καφέ” (στεγνά, πλούσια σε άνθρακα: ξερά φύλλα, άχυρο, χαρτόνια). Στρώνεις εναλλάξ σε αναλογία ~2:1 (καφέ:πράσινα), διατηρείς υγρασία σαν σφουγγαριστή και το ανακατεύεις περιστατικά. Η φύση κάνει τη δουλειά.

Τα ζώα είναι απαραίτητα σε ένα σχέδιο περμακουλτούρας;

Απάντηση: Όχι απαραίτητα, αλλά είναι απίστευτα χρήσιμα συνεργάτες. Τα κότες ξεζουμίζουν, ελέγχουν παράσιτα και παρέχουν κοπριά. Τα ** πρόβατα** κουρεύουν και λιπαίνουν. Οι μέλισσες επικονιάζουν. Η ιδέα είναι να τα ενσωματώσεις με τρόπο που να εκμεταλλεύεται τη φυσική τους συμπεριφορά για το όφελος του συστήματος, μειώνοντας τη δική σου δουλειά.

Πώς προστατεύω τις καλλιέργειές μου από ακραίες καιρικές συνθήκες;

Απάντηση: Με προληπτικό σχεδιασμό. Για καύσωνα: δημιουργία μικροκλίματος με σκιαστικά δέντρα και πυκνά φυτώματα, λάκκοι διατήρησης υγρασίας (swales), και κάλυψη εδάφους (mulching). Για παγετό: χρήση θερμοκηπίων, φύτευση προστατευτικών θαμνών από κρύους ανέμους, και επιλογή ανθεκτικών, ιθαγενών ποικιλιών.

Τι είναι οι «Swales» (Λάκκοι Διατήρησης Υγρασίας);

Απάντηση: Είναι οριζόντιες τάφροι που σκάβονται κατά μήκος των ισοϋψών καμπυλών ενός λοξού εδάφους. Σκοπός τους είναι να πιάσουν το νερό της βροχής, να το επιβραδύνουν, να το αναγκάσουν να διηθηθεί στο υπέδαφος (αντί να φύγει με απορροή) και έτσι να ρευστοποιήσουν το έδαφος. Φυτεύονται δέντρα στη χαμηλότερη άκρη του swale για να ωφεληθούν από την υγρασία.

Πώς επιλέγω τα κατάλληλα δέντρα και θάμνους για την περιοχή μου;

Απάντηση: Δείκτες είναι: 1) Κλιματική Ζώνη & Ανθεκτικότητα, 2) Ιθαγενή και προσαρμοσμένα είδη (πιο ανθεκτικά και φιλικά για την τοπική πανίδα), 3) Πολυλειτουργικότητα (π.χ., δέντρο που δίνει φρούτα, είναι μελισσοφόρο, δίνει σκιά και ξύλο), 4) Ειδικές Ανάγκες (π.χ., άζωτο σταθεροποιητικά φυτά, όπως η λεύκα ή ο σισύγγριος).

Η περμακουλτούρα μπορεί να τροφοδοτήσει οικογένεια;

Απάντηση: Ναι, αν σχεδιαστεί για αυτόν τον σκοπό. Ένας καλά σχεδιασμένος Δασικός Κήπος σε έκταση 500-1000 τ.μ. μπορεί να παράγει σημαντική ποσότητα φρούτων, καρπών, λαχανικών και βοτάνων. Συνδυάζοντας με συντηρητικές τεχνικές (ξηράνσεις, παστές, μαρμελάδες, κονσέρβες) και εποχιακή διατροφή, μπορεί να καλύψει ένα μεγάλο ποσοστό των τροφίμων μιας οικογένειας.

Τι είναι τα πράσινα λιπάσματα;

Απάντηση: Είναι φυτά (συνήθως όσπρια όπως τριφύλλι, βίκη, φακές) που καλλιεργούνται με σκοπό να κοπούν και να ενσωματωθούν στο έδαφος ως λίπασμα. Με τη συμβιωτική σχέση με βακτήρια, σταθεροποιούν ατμοσφαιρικό άζωτο στο χώμα, βελτιώνουν τη δομή του, προσθέτουν βιομάζα και αποτρέπουν τη διάβρωση.

Πώς μπορώ να βρω σπόρους κληρονόμιας (heirloom/open-pollinated);

Απάντηση: Ψάξε για τοπικούς σπόρους ή εταιρείες που διατηρούν κληρονομικές ποικιλίες. Συμμετέχετε σε ανταλλαγές σπόρων, ψάξτε για σπόρους από παραδοσιακές ελληνικές ποικιλίες που προσαρμόστηκαν στα τοπικά κλίματα. Κρίσιμο: αποθήκευση και ανταλλαγή των δικών σας σπόρων από χρόνο σε χρόνο.

Υπάρχουν μαθήματα ή πιστοποιήσεις περμακουλτούρας;

Απάντηση: Ναι, το βασικό είναι το 72ωρο Πιστοποιητικό Σχεδιασμού Περμακουλτούρας (PDC). Προσφέρεται από διάφορους οργανισμούς και εκπαιδευτές παγκοσμίως, σε πρόσωπο και διαδικτυακά. Είναι ουσιαστικά το “βασικό εγχειρίδιο” και πύλη για βαθύτερη ενασχόληση. Στην Ελλάδα υπάρχουν ομάδες που το οργανώνουν περιοδικά.

Τι είναι η «Ζώνη 0»;

Απάντηση: Είναι το ίδιο το σπίτι ή η κατοικία. Η περμακουλτούρα ξεκινά από εκεί: Βιοκλιματικός σχεδιασμός (μείωση ενεργειακών αναγκών), επαναχρησιμοποίηση νερού (greywater), διαχείριση αποβλήτων (διαχωρισμός, κομποστ), χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κατασκευή με φυσικά υλικά.

Πώς χρησιμοποιώ την αρχή «το απόβλητο του ενός είναι τροφή του άλλου»;

Απάντηση: Σχεδιάζοντας κλειστούς βιογεωχημικούς κύκλους. Παράδειγμα: Κουζινικά απόβλητα > Κομποστ > Χούμος > Τροφή για φυτά > Συγκομιδή > Κουζινικά απόβλητα. Άλλο: Ζιζάνια > Καλύμματα (Mulch) > Προστασία εδάφους > Χούμος. Άχυρο από κοτόπουλα + κοπριά > Θερμό κομποστ > Λίπασμα για φυτά.

Η περμακουλτούρα εφαρμόζεται μόνο σε αγροτικές περιοχές;

Απάντηση: Όχι. Είναι κλιμακώσιμη και προσαρμόσιμη. Στην πόλη (Αστική Περμακουλτούρα) εφαρμόζεται σε κοινοτικούς κήπους, ταράτσες, μπαλκόνια, καθώς και στη διαχείριση κοινωνικών δομών (συνεργατικά, ανταλλακτήρια, τοπικά νομίσματα). Η αρχή της “Φροντίδας για τον Άνθρωπο” είναι εξίσου σημαντική.

Πώς αντιμετωπίζω την ξηρασία με αρχές περμακουλτούρας;

Απάντηση: 1) Συλλογή & Διείσδυση Νερού (δεξαμενές, swales). 2) Μείωση Απώλειας (πυκνό mulching, φύτευση για σκίαση). 3) Επιλογή Φυτών (ξεροφυτικά, ιθαγενή, προσαρμοσμένα). 4) Σχεδιασμός Μικροκλίματος (δημιουργία σκιερών περιοχών, αποτροπή εξάτμισης). 5) Βελτίωση Εδάφους (προσθήκη χούμου για καλύτερη διατήρηση υγρασίας).

Τι είναι τα «seed bombs» (σφαιρίδια σπόρων);

Απάντηση: Είναι μπάλες από άργιλο, χούμο και σπόρους ιθαγενών/φιλικών φυτών. Ρίχνονται σε εγκαταλειμμένες ή δύσκολες περιοχές για να προωθήσουν την αναδάσωση και την ανάπλαση του εδάφους. Η άργιλος προστατεύει τους σπόρους από πουλιά και τον ήλιο, μέχρι να υπάρξει αρκετή βροχή για να φυτρώσουν.

Πώς σχεδιάζω με βάση τον ήλιο και τους ανέμους;

Απάντηση: Αυτά είναι κρίσιμοι τομείς (sectors). Παρατηρώ: Χειμερινή/καλοκαιρινή διαδρομή ήλιου για να τοποθετήσω θερμοκήπια (νότια) ή χώρους ξεκούρασης. Κυρίαρχους ανέμους (κρύους βοριάδες, ζεστούς μαϊστρους) για να φυτεύω προστατευτικές ζωνές (windbreaks) με ανθεκτικά δέντρα/θάμνους, ή να τοποθετήσω κατασκευές για προστασία ή φυσικό αερισμό.

Υπάρχει σύνδεση μεταξύ περμακουλτούρας και ψυχολογικής ευεξίας;

Απάντηση: Ναι, πολύ ισχυρή. Η ενασχόληση με τη φύση μειώνει το άγχος (forest bathing). Η δημιουργία παραγωγικών χώρων δίνει αίσθημα ικανοποίησης και αυτάρκειας. Η συμμετοχή σε κοινοτικούς κήπους αντιμετωπίζει την κοινωνική απομόνωση. Η φιλοσοφία της συνεργασίας αντί ανταγωνισμού με τη φύση είναι εποικοδομητική για τη διανοητική υγεία.

Πώς μπορώ να ενσωματώσω νερά από το ντους (greywater);

Απάντηση: ΠΡΟΣΟΧΗ: Χρησιμοποιούνται μόνο νερά από ντους, νιπτήρες και πλυντήρια ρούχων (ΟΧΙ από λεκάνες). Το σύστημα πρέπει να είναι απλό, χωρίς χημικά (βιολογικά απορρυπαντικά). Βασική μέθοδος: οδηγείς τα νερά μέσω σωλήνα σε μια τάφρο με χαλίκι και ανθεκτικά φυτά (π.χ., μπαμπού, ιτιές) που τα φιλτράρουν φυσικά πριν επιστρέψουν στο υπέδαφος. Συμβουλευτείτε πάντα τους τοπικούς κανονισμούς.

Τι είναι το «Hugelkultur»;

Απάντηση: Γερμανική τεχνική όπου δημιουργείς υπυψηλές φυτευτές πλάτες από σάπιες κορμούς και κλαδιά. Οι κορμοί ενεργούν ως σπόγγος, αποθηκεύοντας νερό και απελευθερώνοντάς το σταδιακά. Καθώς σαπίζουν, παρέχουν θερμότητα (επεκτείνοντας την καλλιεργητική περίοδο) και θρεπτικά συστατικά για χρόνια, μειώνοντας την ανάγκη για πότισμα και λίπανση.

Πώς δημιουργώ ένα οικότοπο για ωφέλιμα έντομα και πουλιά;

Απάντηση: 1) Ποικιλία Φυτών: Ιθαγενή λουλούδια για νέκταρ, φυτά-ξενώνες για προνύμφες. 2) Υλικό Καταφυγίου: Σωροί από κλαδιά, λίθους, ξύλα και τρύπες σε ξύλα για φωλιές. 3) Νερό: Ρουφηχτή με πέτρες για να πίνουν. 4) Καμία Χημική Χρήση. 5) Τροφή Χειμώνα: Αφήνεις μερικά φυτά να μην τα συγκομίσεις για σπόρους.

Μπορώ να εφαρμόσω περμακουλτούρα σε έναν ήδη υπάρχοντα κήπο;

Απάντηση: Ναι, και είναι εξαιρετικός τρόπος ξεκινήματος. Μπορείς να προσθέτεις σταδιακά περμακουλτουρικά στοιχεία: φτιάξε μια φυτευτή πλάτη με no-dig, φύτεψε ένα μίνι δένδρο με συνοδόντια φυτά δίπλα σε ένα υπάρχον, εγκαταστήσε μια δεξαμενή νερού, ξεκίνα κομποστ, ή αντικατέστησε έναν μονοκULTυρικό θάμνο με έναν παραγωγικό και πολυλειτουργικό.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ περμακουλτούρας και αγροοικολογίας;

Απάντηση: Είναι συγγενείς και συχνά επικαλύπτονται. Η Αγροοικολογία είναι η επιστήμη που εφαρμόζει οικολογικές αρχές στην αγροτική παραγωγή, με έντονη επιστημονική βάση. Η Περμακουλτούρα είναι ένα σχεδιαστικό πλαίσιο που περιλαμβάνει την αγροοικολογία, αλλά επίσης ενσωματώνει διαχείριση νερού, ενέργειας, κοινωνική δομή και οικονομικά. Η περμακουλτούρα είναι πιο “hands-on” και φιλοσοφική.

Πώς ανταλλάσσω πλεονάσματα με την κοινότητα;

Απάντηση: Μέσω: Τοπικών ανταλλακτηρίων τροφίμων, ομάδων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνεταιρισμών παραγωγών-καταναλωτών, ή απλά δημιουργώντας ένα “κιβώτιο ελεύθερης ανταλλαγής” (little free pantry) με τα πλεονάσματα σου μπροστά από το σπίτι σου. Είναι η άμεση εφαρμογή της αρχής της Δίκαιης Μερίθυνσης.

Τι είναι τα «guilds» (συνδέσμους φυτών) σε έναν δασικό κήπο;

Απάντηση: Είναι μια ομάδα φυτών, ζώων και μυκήτων που εργάζονται συνεργατικά γύρω από ένα κεντρικό στοιχείο (συνήθως ένα δέντρο). Σχεδιάζονται για να υποστηρίζουν το κεντρικό στοιχείο και το ένα το άλλο. Παράδειγμα γύρω από μια μηλιά: θάμνοι μούρων (προσφορά καλλιέργειας), βότανα που προσελκύουν επικονιαστές και αποτρέπουν παράσιτα, όσπρια που προσθέτουν άζωτο, και αναρριχητικά (π.χ., αμπέλι).

Πώς υπολογίζω την κατανάλωση νερού του συστήματός μου;

Απάντηση: Κάνε έναν Υδατικό Ισολογισμό. Υπολόγισε: Εισροές (βροχόπτωση x επιφάνεια συλλογής) + Προσθήκες (πότισμα). Υπολόγισε: Απώλειες (εξάτμιση, απορροή) + Ανάγκες (ανάγκες φυτών, ζώων, νοικοκυριού). Στόχος είναι να εξισορροπήσεις τη διαχείριση μέσω συλλογής, αποθήκευσης, μείωσης της ζήτησης (ξεροφυτικά φυτά) και μέγιστης διείσδυσης στο έδαφος.

Υπάρχουν κίνδυνοι ή μειονεκτήματα στην περμακουλτούρα;

Απάντηση: Όχι κίνδυνοι, αλλά προκλήσεις: Απαιτεί αρχική επένδυση χρόνου και μελέτης. Μπορεί να προκαλέσει κοινωνική δυσπιστία (σε περιοχές με παραδοσιακές μεθόδους). Αν εφαρμοστεί άκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε αστοχίες (π.χ., φύτευση λάθος φυτών). Η απαίτηση για προσαρμογή και παρατήρηση είναι συνεχής. Δεν είναι “quick fix” αλλά μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Πώς χρησιμοποιώ τη χαρτοπετσέτα για ξεζούμισμα (lasagna gardening);

Απάντηση: Η “lasagna gardening” είναι μια μορφή no-dig. Στρώνεις στο έδαφος: 1) Χαρτόνι ή εφημερίδες (χωρίς μελάνι έγχρωμης εκτύπωσης) για να καταστείλεις τα ζιζάνια. 2) Εναλλάξ στρώσεις πράσινου (κομποστ, χλόη) και καφέ (ξερά φύλλα, άχυρο). 3) Τελική στρώση κομποστ/χούμου. Ποτίζεις καλά και αφήνεις να “μαγειρευτεί” για λίγους μήνες πριν φυτεύσεις.

Τι είναι η «Keyline Design»;

Απάντηση: Σχεδιαστικό σύστημα για βελτιστοποίηση της χρήσης νερού και αναδάσωσης σε μεγάλες εκτάσεις. Βασίζεται στο σχεδίαση κατά μήκος των γραμμών κλειδιού (keylines) ενός λοξού εδάφους για να κατευθύνει το νερό ομοιόμορφα σε όλη την έκταση, χρησιμοποιώντας ειδικά σχέδια όργωσης και φύτευσης. Είναι πολύ εξειδικευμένο και ισχυρό εργαλείο για αναδάσωση και κατάποση άνθρακα.

Πώς διαχειρίζομαι φυσική πυρκαγιά με σχεδιασμό περμακουλτούρας;

Απάντηση: 1) Δημιουργία Ζωνών Ασφαλείας (Fire Breaks): Χώροι με χαμηλή ανάφλεξη (κομμένες χλόη, κήποι). 2) Επιλογή Φυτών: Προτίμηση πυρο-ανθεκτικών, ιθαγενών ειδών με υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία. 3) Στρατηγική Τοποθέτηση: Αποφυγή εύφλεκτων φυτών κοντά σε σπίτια. 4) Διαχείριση Βιομάζας: Κατάλληλη περικοπή και απομάκρυνση ξερού υλικού. 5) Συλλογή Νερού: Δεξαμενές και λίμνες ως πηγές νερού για πυρόσβεση.

Πώς βρίσκω έναν σχεδιαστή περμακουλτούρας;

Απάντηση: Μέσω: Τοπικών κέντρων περμακουλτούρας, ομάδων Facebook, καταλόγων πιστοποιημένων σχεδιαστών (π.χ., από το Permaculture Research Institute ή το Permaculture Association UK), ή ρωτώντας σε οργανωμένα PDC courses στην περιοχή σου.

Ποια είναι η σημασία των μυκητών (μύκητες) στο έδαφος;

Απάντηση: Οι μύκητες (Mycorrhizal fungi) δημιουργούν ένα τεράστιο δίκτυο (mycelium) που συνδέεται με τις ρίζες των φυτών. Λειτουργούν ως επέκταση του ριζικού συστήματος, βοηθώντας τα φυτά να απορροφήσουν νερό και θρεπτικά συστατικά (ειδικά φώσφορο). Σε αντάλλαγμα, τα φυτά παρέχουν στους μύκητες σάκχαρα. Είναι απαραίτητοι για τη δημιουργία υγιούς δομής εδάφους και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των φυτών.

Μπορώ να εφαρμόσω περμακουλτούρα σε αστική περιοχή χωρίς πράσινο;

Απάντηση: Ναι, μέσω της Κοινωνικής Περμακουλτούρας (Social Permaculture). Εστίαση στην “Ζώνη 0” (οικιακή βιωσιμότητα), στη δημιουργία κοινότητας (συνεργατικά, food co-ops), στον επανασχεδιασμό της οικονομίας (τοπικά νομίσματα, ανταλλακτήρια δεξιοτήτων). Μπορείς επίσης να υποστηρίξεις αστική αναδάσωση ή κηπευτικούς κήπους σε κοινόχρηστους χώρους.

Τι είναι τα «wicking beds»;

Απάντηση: Είναι υπυψηλές φυτευτές πλάτες με ενσωματωμένη δεξαμενή νερού στο κάτω μέρος. Το νερό ανεβαίνει με τριχοειδή φαινόμενο (wicking) στις ρίζες των φυτών. Πλεονεκτήματα: Εξαιρετική εξοικονόμηση νερού (μέχρι 90%), μείωση του πότισματος, ιδανικά για ξηρές περιοχές ή πόλεις. Χρειάζονται προσεκτική κατασκευή για να αποφευχθεί ο υπερπλεονάζων υγρασία.

Πώς προετοιμάζω το έδαφος το χειμώνα για την άνοιξη;

Απάντηση: 1) Κάλυψη (Mulching): Καλύψτε τις γυμνές περιοχές με άχυρο, φύλλα ή κομποστ για προστασία από τη διάβρωση και προσθήκη χούμου. 2) Φύτεψη Πρασίνων Λιπασμάτων: Για να προστατεύσουν και να εμπλουτίσουν το έδαφος. 3) Συλλογή και Αποθήκευση Σπόρων. 4) Σχεδιασμός: Χρησιμοποίησε τον χρόνο για να σχεδιάσεις τις βελτιώσεις της νέας σεζόν. 5) Συντήρηση Εργαλείων.

Υπάρχουν βιβλία για αρχάριους;

Απάντηση: Ναι. Βασικά: “Gaia’s Garden” του Toby Hemenway (ο καλύτερος για αρχάριους). “Permaculture: Principles & Pathways Beyond Sustainability” του David Holmgren (για τη φιλοσοφία). “The Vegetable Gardener’s Guide to Permaculture” του Christopher Shein. Στα ελληνικά, αναζήτησε για μεταφράσεις ή δημοσιεύσεις από ελληνικά κέντρα περμακουλτούρας.

Πώς μετράω την «ανθεκτικότητα» του συστήματός μου;

Απάντηση: Παρατηρώντας πώς αντεπεξέρχεται σε ανάρσεις: ξηρασία, υπερβολική βροχή, έκρηξη παράσιτων. Ένα ανθεκτικό σύστημα: 1) Ανακάμπτει γρήγορα. 2) Διατηρεί παραγωγή ακόμα και υπό στρες. 3) Έχει πολυάριθμες λειτουργίες για κάθε κρίσιμο στοιχείο (π.χ., πολλαπλές πηγές νερού, τροφής). 4) Εξαρτάται όσο το δυνατόν λιγότερο από εξωτερικές εισροές.

Τι είναι η «κοινωνική περμακουλτούρα»;

Απάντηση: Είναι η εφαρμογή των αρχών της περμακουλτούρας σε ανθρώπινες σχέσεις, κοινότητες και οργανωτικές δομές. Χρησιμοποιεί τα ίδια εργαλεία (ζώνες, τομείς, κλειστοί κύκλοι) για να σχεδιάσει δίκαιες, αποδοτικές και συνεργατικές κοινωνικές διαδικασίες. Παραδείγματα: Λήψη ομαδικών αποφάσεις, δίκαιες διαδικασίες επίλυσης διαφορών, δημιουργία τοπικών οικονομιών, εκπαιδευτικά συστήματα.

Πώς μπορώ να εμπνεύσω και να εκπαιδεύσω τα παιδιά μου στην περμακουλτούρα;

🌿 Πλάνο Ζώνης 1: Ο Κήπος της Κουζίνας (Kitchen Garden)

1. Σχεδιασμός Χώρου: Μέγιστη Απόδοση, Ελάχιστος Κόπος

Στην Περμακουλτούρα αποφεύγουμε τις ευθείες γραμμές που σπαταλούν χώρο σε διαδρόμους. Χρησιμοποιούμε μοτίβα που αυξάνουν την επιφάνεια φύτευσης.

Α. Παρτέρια “Κλειδαρότρυπα” (Keyhole Beds)

Αντί για μακριές σειρές, φτιάξτε παρτέρια σε σχήμα πέταλου ή κλειδαρότρυπας.

  • Πώς λειτουργεί: Στέκεστε στο κέντρο της “κλειδαρότρυπας” και φτάνετε παντού γύρω σας χωρίς να πατάτε το χώμα.
  • Κομπόστ στο Κέντρο: Στη μέση της κλειδαρότρυπας, τοποθετούμε έναν πύργο κομποστοποίησης (ένα πλέγμα). Ρίχνετε τα υπολείμματα της κουζίνας εκεί, ποτίζετε το κέντρο και τα θρεπτικά συστατικά διαχέονται απευθείας στις ρίζες των φυτών γύρω-γύρω.

Β. Σπείρα Βοτάνων (Herb Spiral)

Το απόλυτο εργαλείο για τη Ζώνη 1. Μια τρισδιάστατη κατασκευή (σαν σαλιγκάρι που ανεβαίνει) που δημιουργεί διαφορετικά μικροκλίματα σε ελάχιστα τετραγωνικά.

  • Κορυφή (Ξηρό & Ηλιόλουστο): Δεντρολίβανο, Θυμάρι, Ρίγανη (στραγγίζουν γρήγορα).
  • Μέση (Μέτρια Υγρασία): Φασκόμηλο, Μαϊντανός, Κόλιανδρος.
  • Βάση (Υγρό & Σκιερό): Δυόσμος, Μέντα (αγαπούν το νερό).

2. Το Ημερολόγιο Φύτευσης (Για Ελλάδα)

Στην Ελλάδα έχουμε το προνόμιο να καλλιεργούμε όλο τον χρόνο. Στη Ζώνη 1 θέλουμε φυτά που κόβουμε και ξαναβγαίνουν (Cut-and-Come-Again).

🌸 Άνοιξη (Μάρτιος – Μάιος)

Προετοιμασία για το καλοκαίρι και γρήγορα σαλατικά.

  • Φυτεύουμε: Ντομάτες, Πιπεριές, Μελιτζάνες (από Απρίλιο), Κολοκύθια.
  • Σπέρνουμε: Ρόκα, Μαρούλια, Ραπανάκια, Παντζάρια.
  • Μυρωδικά: Βασιλικός (δίπλα στις ντομάτες), Μαϊντανός, Άνηθος.

☀️ Καλοκαίρι (Ιούνιος – Αύγουστος)

Η μάχη με τη ζέστη. Έμφαση στο πότισμα και την εδαφοκάλυψη.

  • Συγκομιδή: Ντομάτες, Αγγούρια, Βλίτα (αγαπούν τη ζέστη), Αντράκλα (Γλυστρίδα).
  • Φροντίδα: Προσθέτουμε συνεχώς άχυρο (mulch) για να μην εξατμίζεται το νερό.
  • Tip: Φυτεύουμε Κατιφέδες ανάμεσα στα λαχανικά για να διώχνουν τα βλαβερά έντομα.

🍂 Φθινόπωρο (Σεπτέμβριος – Νοέμβριος)

Η “δεύτερη άνοιξη” της Ελλάδας. Ιδανικό για φυλλώδη λαχανικά.

  • Φυτεύουμε: Μπρόκολο, Κουνουπίδι, Λάχανο, Πράσο.
  • Σπέρνουμε: Σπανάκι, Σέσκουλα, Μαρούλια, Ρόκα, Κρεμμυδάκια, Σκόρδα (Νοέμβριο).
  • Όσπρια: Αρακάς και Koukiá (Βρώσιμα κουκιά) που εμπλουτίζουν το έδαφος με άζωτο.

❄️ Χειμώνας (Δεκέμβριος – Φεβρουάριος)

Αργή ανάπτυξη, αλλά ο κήπος είναι ζωντανός.

  • Συγκομιδή: Λάχανα, Μπρόκολα, Ραπανάκια, Πράσα.
  • Φροντίδα: Προστασία από παγετό (με φύλλα ή γεωύφασμα).
  • Σχεδιασμός: Παραγγελία σπόρων για την άνοιξη.

3. Συνεργατική Καλλιέργεια (Guild) στη Ζώνη 1

Μην φυτεύετε ποτέ ένα είδος μόνο του (Μονοκαλλιέργεια). Φτιάξτε μια “παρέα” φυτών που αλληλοβοηθιούνται.

Το Κλασικό Guild της Ντομάτας:

  1. Κεντρικό Φυτό: Ντομάτα (Παραγωγή).
  2. Προστασία: Βασιλικός (Διώχνει έντομα και βελτιώνει τη γεύση).
  3. Ρίζες/Απώθηση: Σκόρδο ή Κρεμμύδι (Απωθούν τετράνυχο/αφίδες).
  4. Επικονίαση: Κατιφές (Προσελκύει μέλισσες).
  5. Εδαφοκάλυψη: Μαρούλι (Καλύπτει το έδαφος στη σκιά της ντομάτας).

4. Καθημερινή Ρουτίνα Συντήρησης (15 Λεπτά)

Η Ζώνη 1 λειτουργεί επειδή την βλέπετε κάθε μέρα.

  1. Πρωί: Βγαίνετε με τον καφέ. Ρίχνετε τα υπολείμματα του χθεσινού φαγητού στον κάδο κομπόστ (στη μέση του Keyhole).
  2. Έλεγχος: Κοιτάτε για έντομα ή δίψα. Μαζεύετε 2-3 κάμπιες αν δείτε.
  3. Συγκομιδή: Κόβετε μερικά φύλλα μαρουλιού και μυρωδικά για το μεσημεριανό.
  4. Πότισμα: Αν έχετε αυτόματο πότισμα (στάγδην), απλώς ελέγχετε ότι λειτουργεί.

🍂 Lasagna Gardening: Γόνιμο Έδαφος Χωρίς Σκάψιμο

Γιατί να το κάνετε;

  1. Μηδέν Σκάψιμο: Δεν καταστρέφετε τη μέση σας και δεν διαταράσσετε τους μικροοργανισμούς του εδάφους.
  2. Καταστολή Ζιζανίων: Το χαρτόνι “πνίγει” τα αγριόχορτα χωρίς φάρμακα.
  3. Υγρασία: Κρατάει το νερό σαν σφουγγάρι (ιδανικό για το ελληνικό καλοκαίρι).

Τα “Υλικά” της Συνταγής

Θα χρειαστείτε υλικά πλούσια σε Άνθρακα (Καφέ) και Άζωτο (Πράσινα).

  • Το “Ζυμαρικό” (Φράχτης): Χαρτόνια (από κουτιά) ή εφημερίδες (όχι γυαλιστερές).
  • Τα “Πράσινα” (Άζωτο): Κοπριά (χωνεμένη), κομπόστ, φρεσκοκομμένο γρασίδι, υπολείμματα κουζίνας, φύκια (ξεπλυμένα).
  • Τα “Καφέ” (Άνθρακας): Άχυρο, ξερά φύλλα, ροκανίδια, κλαδιά θρυμματισμένα.
  • Το “Νερό”: Πολύ νερό!

Η Διαδικασία Βήμα-Βήμα

Βήμα 1: Προετοιμασία (Μην ξεριζώσετε τίποτα!)

Πηγαίνετε στο σημείο που θέλετε να κάνετε κήπο. Αν έχει ψηλά χόρτα, μην τα ξεριζώσετε. Απλώς πατήστε τα ή κόψτε τα χαμηλά και αφήστε τα εκεί. Αυτό είναι το πρώτο στρώμα λίπανσης (Πράσινο).

  • Σημαντικό: Βρέξτε το έδαφος πάρα πολύ καλά.

Βήμα 2: Το Χαρτόνι (Το φράγμα)

Καλύψτε όλη την επιφάνεια με χαρτόνια.

  • Αφαιρέστε σελοτέιπ και συνδετήρες.
  • Αλληλοκάλυψη: Τα χαρτόνια πρέπει να πατάει το ένα το άλλο κατά 15-20 εκ. Αν αφήσετε κενό, τα αγριόχορτα θα βρουν το φως και θα βγουν.
  • Μούλιασμα: Βρέξτε τα χαρτόνια μέχρι να μαλακώσουν τελείως. Αυτό θα καλέσει τους γαιοσκώληκες να ανέβουν πάνω.

Βήμα 3: Η Στρώση Αζώτου (Το “Κρέας”)

Πάνω στο βρεγμένο χαρτόνι, ρίξτε μια στρώση 3-5 εκατοστών από κοπριά ή κομπόστ. Αυτό θα βοηθήσει το χαρτόνι να αποσυντεθεί γρήγορα και θα δώσει τροφή στα φυτά σας.

Βήμα 4: Η Στρώση Άνθρακα (Το “Τυρί”)

Καλύψτε την κοπριά με 10-15 εκατοστά άχυρο ή ξερά φύλλα.

  • Σημείωση: Ποτίστε ξανά ελαφρά.

Βήμα 5: Επανάληψη (Προαιρετικά)

Αν έχετε υλικά, επαναλάβετε: Λίγη κοπριά/πράσινα, μετά πάλι άχυρο/καφέ. Όσο πιο ψηλό το κάνετε (μέχρι 30-40 εκ.), τόσο το καλύτερο. Θα “κάτσει” πολύ γρήγορα.

Βήμα 6: Η Τελική Επικάλυψη

Τελειώστε πάντα με μια παχιά στρώση άχυρου ή ξερών φύλλων (Mulch) για να προστατέψετε το σύστημα από τον ήλιο.

Πώς να Φυτέψετε ΑΜΕΣΩΣ

Πολλοί νομίζουν ότι πρέπει να περιμένουν μήνες. Όχι! Μπορείτε να φυτέψετε την ίδια μέρα με την τεχνική της “Τσέπης”.

  1. Ανοίξτε το Άχυρο: Κάντε μια μικρή “φωλιά” στο πάνω στρώμα του άχυρου μέχρι να φανεί το χώμα/κομπόστ από κάτω.
  2. Τρυπήστε (Αν χρειαστεί): Αν φυτεύετε κάτι με βαθιά ρίζα (π.χ. ντομάτα) και το χαρτόνι είναι ακόμα σκληρό, κάντε ένα X στο χαρτόνι με ένα μαχαίρι.
  3. Γεμίστε: Βάλτε 1-2 χούφτες καλό χώμα κήπου ή ώριμο κομπόστ μέσα στη “φωλιά” που ανοίξατε.
  4. Φυτέψτε: Βάλτε το φυτό σας (π.χ. μαρούλι, πιπεριά) μέσα στο καλό χώμα.
  5. Κλείστε: Τραβήξτε το άχυρο γύρω από το φυτό (χωρίς να ακουμπάει τον κορμό του για να μην σαπίσει).

Τι συμβαίνει μετά;

Τους επόμενους μήνες, τα υλικά θα αρχίσουν να “βράζουν” (κομποστοποίηση).

  • Οι ρίζες των φυτών θα βρουν έναν παράδεισο θρεπτικών συστατικών.
  • Οι γαιοσκώληκες θα φάνε το χαρτόνι και θα οργώσουν το χώμα για εσάς.
  • Τα ζιζάνια από κάτω θα πεθάνουν και θα γίνουν λίπασμα.

Συντήρηση: Το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να προσθέτετε λίγο άχυρο/φύλλα από πάνω (Chop & Drop) κάθε φορά που βλέπετε ότι η στάθμη κατεβαίνει.

💧 Διαχείριση Νερού: Πιάσε, Αποθήκευσε, Χρησιμοποίησε (Passive Irrigation)

Το μότο της Περμακουλτούρας για το νερό είναι: Slow it, Spread it, Sink it (Επιβράδυνε, Άπλωσε, Βύθισε). Θέλουμε το νερό της βροχής να μείνει στο χωράφι μας, όχι να τρέξει στη θάλασσα παίρνοντας μαζί του το γόνιμο χώμα (διάβρωση).

1. Swales (Τάφροι Ανάσχεσης): Το “Κλιματιστικό” της Γης

Το Swale είναι η πιο διάσημη τεχνική της Περμακουλτούρας. Είναι ένα χαντάκι σκαμμένο ακριβώς πάνω στην ισοϋψή καμπύλη (contour) του εδάφους.

  • Πώς λειτουργεί: Όταν βρέχει, το νερό τρέχει στην κατηφόρα. Μόλις συναντήσει το Swale, σταματάει. Επειδή το χαντάκι είναι επίπεδο (αλφάδι), το νερό δεν τρέχει δεξιά-αριστερά. Λιμνάζει εκεί και σιγά-σιγά διεισδύει βαθιά στο υπέδαφος.
  • Το Αποτέλεσμα: Δημιουργείται ένας υπόγειος φακός νερού (lens) που κρατάει την υγρασία για μήνες.
  • Η Φύτευση: Με το χώμα που βγάζουμε από το χαντάκι, φτιάχνουμε ένα ανάχωμα (berm) στην κάτω πλευρά. Εκεί φυτεύουμε τα δέντρα μας. Οι ρίζες τους θα πίνουν νερό από την “υπόγεια δεξαμενή” όλο το καλοκαίρι.

2. Rain Gardens & Wicking Beds (Για Μικρούς Χώρους)

Αν δεν έχετε κλίση για Swales ή είστε σε πόλη, αυτές είναι οι λύσεις:

  • Rain Gardens (Κήποι Βροχής): Μια ρηχή λακκούβα στο χαμηλότερο σημείο του κήπου, φυτεμένη με υδρόφιλα φυτά (καλάμια, μέντες, ιτιές). Οδηγείτε εκεί τα λούκια της στέγης. Αντί να πλημμυρίζει η αυλή, ποτίζεται ο κήπος.
  • Wicking Beds (Αυτοποτιζόμενα Παρτέρια): Ιδανικά για μπαλκόνια. Είναι γλάστρες/παρτέρια με μια δεξαμενή νερού στον πάτο (κάτω από το χώμα). Το νερό ανεβαίνει προς τις ρίζες τριχοειδώς (wicking), όπως το λάδι στο φυτίλι της λάμπας.
    • Πλεονέκτημα: Μειώνει την κατανάλωση νερού κατά 50-80% γιατί δεν υπάρχει εξάτμιση!

3. Keyline Design (Για Μεγάλες Εκτάσεις)

Αν έχετε κτήμα με ελιές ή αμυγδαλιές, το Keyline είναι η λύση. Είναι μια τεχνική οργώματος (χωρίς αναστροφή εδάφους) που οδηγεί το νερό από τις υγρές χαράδρες στις ξηρές ράχες του λόφου. Έτσι, όλο το κτήμα ποτίζεται ομοιόμορφα με τη βροχή.

4. Greywater (Γκρίζα Νερά): Ανακύκλωση από το Σπίτι

Γιατί να πετάμε το νερό από το ντους, τον νιπτήρα και το πλυντήριο ρούχων; Αυτά είναι τα “Γκρίζα Νερά” (όχι τα “Μαύρα” της τουαλέτας).

  • Το Φίλτρο: Το νερό περνάει μέσα από ένα παρτέρι με χαλίκι και καλάμια/βούρλα. Οι ρίζες των φυτών καθαρίζουν τα σαπούνια.
  • Η Χρήση: Το καθαρό πλέον νερό οδηγείται σε οπωροφόρα δέντρα (Mulch Basins).
    • Προσοχή: Χρησιμοποιούμε μόνο βιοδιασπώμενα σαπούνια και ΠΟΤΕ δεν ποτίζουμε λαχανικά (μαρούλια/ρίζες) απευθείας με γκρίζα νερά για λόγους υγιεινής.

5. Ollas: Η Αρχαία Τεχνολογία

Μια πήλινη, αγυάλωτη στάμνα (Olla) θαμμένη στο χώμα μέχρι τον λαιμό. Τη γεμίζετε νερό και την κλείνετε.

  • Επειδή ο πηλός είναι πορώδης, το νερό “ιδρώνει” προς τα έξω μόνο όταν το χώμα στεγνώσει.
  • Οι ρίζες των φυτών αγκαλιάζουν τη στάμνα και πίνουν όσο ακριβώς θέλουν. Μηδέν σπατάλη.

10. Οδηγός Βήμα-Βήμα: Πώς να Ξεκινήσετε Σήμερα

Τώρα έχετε όλα τα κομμάτια του παζλ. Πώς τα βάζουμε σε σειρά; Μην πελαγώσετε. Ξεκινήστε μικρά.

  1. Ημέρα 1 – Παρατήρηση: Πάρτε καρέκλα και καφέ. Καθίστε στον κήπο. Πού χτυπάει ο ήλιος; Πού λιμνάζει το νερό; Μην κάνετε τίποτα άλλο.
  2. Ημέρα 2 – Συλλογή Πόρων: Βρείτε χαρτόνια (σούπερ μάρκετ), κοπριά (γείτονα βοσκό ή φυτώριο), άχυρο/ξερά φύλλα.
  3. Ημέρα 3 – Ζώνη 1: Επιλέξτε το σημείο πιο κοντά στην κουζίνα. Εφαρμόστε το Lasagna Gardening σε 2-3 τετραγωνικά μέτρα.
  4. Ημέρα 4 – Φύτευση: Βάλτε εύκολα φυτά (Μυρωδικά, Σέσκουλα, Μαρούλια). Προστατέψτε τα με Mulch.
  5. Εβδομάδα 2 – Κομπόστ: Ξεκινήστε τον κάδο ή τον σωρό σας.
  6. Μήνας 1 – Νερό: Παρατηρήστε την πρώτη βροχή. Σκάψτε μικρά αυλάκια για να οδηγήσετε το νερό στα δέντρα σας.

Το μυστικό της Περμακουλτούρας: “Ξεκίνα από την πόρτα σου και πήγαινε προς τα έξω”. Μην προσπαθήσεις να φτιάξεις όλο το κτήμα μαζί. Φτιάξε τέλεια τη Ζώνη 1, και μετά επεκτάσου.

Συμπέρασμα: Μια Οδός για το Μέλλον

Η Περμακουλτούρα δεν προσφέρει απλές απαντήσεις, αλλά ένα ευέλικτο πλαίσιο σκέψης για αντιμετώπιση των πολύπλοκων προκλήσεων της εποχής μας – κλιματικής αλλαγής, απώλειας βιοποικιλότητας, ενεργειακής εξάρτησης. Προτείνει μια μετάβαση από μια κουλτούρα εκμετάλλευσης σε μια κουλτούρα φροντίδας και συνεργασίας με τη φύση. Ξεκινά με την παρατήρηση του μπαλκονιού σας και μπορεί να οδηγήσει στη μετασχηματιστική αναδιάταξη του τρόπου ζωής σας. Είναι μια πρακτική, αισιόδοξη και δυναμική επανάσταση, μία φυτεία κάθε φορά.Η Περμακουλτούρα δεν είναι απλώς τεχνική. Είναι μια στάση ζωής. Είναι η μετάβαση από το να είμαστε “Καταναλωτές” στο να γίνουμε “Παραγωγοί” και “Διαχειριστές”.

Δεν χρειάζεται να είστε τέλειοι. Κάθε φλούδα που πάει στο κομπόστ αντί για τη χωματερή, κάθε δέντρο που φυτεύεται, κάθε σταγόνα νερού που σώζεται, είναι μια νίκη. Ξεκινήστε σήμερα. Η φύση είναι ο πιο υπομονετικός δάσκαλος και θα σας περιμένει.

12. 50 Πηγές και Βιβλιογραφία (Active Links & Keywords)

(Διεθνείς Οργανισμοί & Εκπαίδευση)

  1. Permaculture Research Institute – Keywords: News, Forums, Geoff Lawton.
  2. Holmgren Design – Keywords: David Holmgren, Principles.
  3. Tagari Publications – Keywords: Bill Mollison Books.
  4. Permaculture Association (UK) – Keywords: Diploma, Education.
  5. Appropedia – Keywords: Appropriate Technology, DIY.
  6. Ecology Action (Grow Biointensive) – Keywords: Soil building, yield.
  7. Plants For A Future (PFAF) – Keywords: Database, Edible plants.
  8. The Land Institute – Keywords: Perennial grains, sustainable agriculture.
  9. Regeneration International – Keywords: Regenerative Ag, Climate.
  10. Gaia University – Keywords: Eco-social design degrees.

(Ελληνικές Πηγές & Εγχειρήματα)

11. Permaculture in Greece (Blog) – Keywords: Ελληνικά projects.

12. Στάγoνες (Stagones) – Keywords: Φυσική δόμηση, Εύβοια.

13. Κανγκουρό (Kangouro) – Keywords: Ελληνικό εγχειρίδιο περμακουλτούρας.

14. Nea Guinea – Keywords: Εργαστήρια, Αυτάρκεια, Αθήνα.

15. Peliti (Πελίτι) – Keywords: Παραδοσιακοί σπόροι, γιορτή σπόρων.

16. Oikoskopio (WWF) – Keywords: Ελληνική φύση, χάρτες.

17. Biokipouriki – Keywords: Βιολογικός κήπος, συμβουλές.

18. Farming.gr – Keywords: Αγροτικά νέα, τεχνολογίες.

19. Agronews – Keywords: Επικαιρότητα, καλλιέργειες.

20. Kalliergo.gr – Keywords: Οδηγοί καλλιέργειας, λαχανικά.

(Τεχνικές & Εργαλεία)

21. Geoff Lawton Online – Keywords: Videos, Greening the Desert.

22. Milkwood – Keywords: Skills, Mushrooms, Beekeeping.

23. Verge Permaculture – Keywords: Engineering, Business.

24. Deep Green Permaculture – Keywords: Detailed guides, Companion planting.

25. Permies.com – Keywords: Largest Forum, Paul Wheaton.

26. Tenth Acre Farm – Keywords: Urban permaculture, Suburban.

27. Morag Gamble – Our Permaculture Life – Keywords: Garden design, YouTube.

28. Sep Holzer’s Permaculture – Keywords: Alpine permaculture, Hugelkultur.

29. Masanobu Fukuoka (Natural Farming) – Keywords: Seed balls, No-till.

30. Allan Savory (Holistic Management) – Keywords: Grazing, Desertification.

(Έδαφος & Νερό)

31. Soil Food Web (Dr. Elaine Ingham) – Keywords: Microbiology, Compost Tea.

32. Brad Lancaster (Rainwater) – Keywords: Desert harvesting, Swales.

33. Keyline Design (Yeomans) – Keywords: Water management, Landscape.

34. Worm Farming Revealed – Keywords: Vermicomposting.

35. Humanure Handbook – Keywords: Composting toilets.

(Βιβλία – Reference Links)

36. Permaculture: A Designers’ Manual (Amazon)

37. Gaia’s Garden (Toby Hemenway)

38. Restoration Agriculture (Mark Shepard)

39. The Earth Care Manual (Patrick Whitefield)

40. Creating a Forest Garden (Martin Crawford)

(Επιστημονικά & Οικολογικά Δεδομένα)

41. FAO – Agroecology

42. IPCC – Climate Change & Land

43. World Agroforestry Centre

44. Bioversity International

45. Rodale Institute – Keywords: Organic research.

46. Center for Ecoliteracy 47. Resilience.org

48. Transition Network

49. Global Ecovillage Network

50. Project Drawdown – Keywords: Climate solutions.

Το άρθρο Οδηγός Περμακουλτούρας: Δημιουργώντας Βιώσιμα και Αυτόνομα Οικοσυστήματα εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/odigos-permakoultouras-viosima-oikosystimata/feed/ 0 Τι φυτεύω τον Αύγουστο. Καλλιέργεια Αυγούστου https://do-it.gr/%cf%84%ce%b9-%cf%86%cf%85%cf%84%ce%b5%cf%8d%cf%89-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b1%cf%8d%ce%b3%ce%bf%cf%85%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%85/ https://do-it.gr/%cf%84%ce%b9-%cf%86%cf%85%cf%84%ce%b5%cf%8d%cf%89-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b1%cf%8d%ce%b3%ce%bf%cf%85%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%85/#respond Fri, 19 Aug 2022 07:17:08 +0000 https://do-it.gr/%cf%84%ce%b9-%cf%86%cf%85%cf%84%ce%b5%cf%8d%cf%89-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b1%cf%8d%ce%b3%ce%bf%cf%85%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%85/ Τι φυτεύω τον Αύγουστο? Υπάρχουν φυτά για καλλιέργεια ακόμα και τον Αύγουστο? Η απάντηση είναι ναι!Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού, και αναμφισβήτητα  είναι η καλύτερη εποχή για ανάπτυξη, καρποφορία και άνθιση . Παρακάτω σας προτείνουμε τι μπορείτε να αποκτήσετε και να καλλιεργήσετε τον τελευταίο μήνα του καλοκαιριού!Εάν σκοπεύετε σε βλάστηση σπόρων ο Αύγουστος θα σας προσφέρει

Το άρθρο Τι φυτεύω τον Αύγουστο. Καλλιέργεια Αυγούστου εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Τι φυτεύω τον Αύγουστο?

Υπάρχουν φυτά για καλλιέργεια ακόμα και τον Αύγουστο? Η απάντηση είναι ναι!

Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού, και αναμφισβήτητα  είναι η καλύτερη εποχή για ανάπτυξη, καρποφορία και άνθιση .
Παρακάτω σας προτείνουμε τι μπορείτε να αποκτήσετε και να καλλιεργήσετε τον τελευταίο μήνα του καλοκαιριού!

Εάν σκοπεύετε σε βλάστηση σπόρων ο Αύγουστος θα σας προσφέρει την ζέστη που χρειάζεται ώστε να έχετε μια πετυχημένη και γρήγορη βλάστηση.

Τι μπορούμε να φυτέψουμε τον μήνα Αύγουστο

Μπορειτε να φυτεύψετε Κηπευτικά:

Σπανάκι
Το σπανάκι κατατάσσεται στα λαχανικά ιδιαίτερα υψηλής διατροφικής αξίας και είναι αρκετά πλούσιο σε αντιοξειδωτικά στοιχεία καθώς και  σε πολλές βιταμίνες απαραίτητες για τον ανθρώπινο οργανισμό.

τι φυτευω αυγουστο

Μαϊντανό
Ο μαϊντανός αν και κατά κύριο λόγο ‘διακοσμεί’ τα πιάτα μας καθημερινά, αποτελεί  σημαντικά οφέλη για την υγεία μας καθώς είναι ένα από τα πιο δημοφιλή βότανα στον κόσμο.

Καρότο
Το καρότο έχει μοναδικές ιδιότητες για την ανθρώπινη υγεία, καθώς είναι πλούσιο σε βιταμίνες, μέταλλα, αντιοξειδωτικές ουσίες καθώς μειώνει τον κίνδυνο για εκδήλωση καρκίνου και διαφόρων νοσημάτων που σχετίζονται με τη καρδιά.

Λάχανο/Μάπα

Το λάχανο ανήκει στα ‘χειμωνιάτικα’ λαχανικά σε όλο τον κόσμο και αποτελεί πλούσια πηγή βιταμινών ,φυτικών ινών και αντιοξειδωτικών ουσιών απαραίτητα για την υγεία μας.  Αποτελεί μια σημαντική ασπίδα κατά του καρκίνου, διαφόρων καρδιακών παθήσεων και της χοληστερίνης.

τι φυτεύω τον αύγουστο

Ραδίκι
Γνωστά από τα αρχαιότητα, τα ραδίκια έχουν υψηλή διατροφική αξία, καθώς περιέχουν αρκετές βιταμίνες  και στοιχεία όπως σίδηρο, φώσφορο και μαγνήσιο. Έχουν υπέροχη γεύση, και αρχίζουμε να τα βλέπουμε κυρίως από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη.

Ρόκα
Η ρόκα ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη πιπεράτη, καυστική γεύση των φύλλων της και είναι από τα πιο δημοφιλή μυρωδικά.

Παντζάρι/Τεύτλα
Το παντζάρι είναι ιδιαίτερα θρεπτικό με πολλαπλά οφέλη για την υγεία, καθώς ωφελεί το μυαλό , την καρδιά και τους ανθρώπινους μύες. Χρησιμοποιείται  πολύ σε σαλάτες, σούπες, χυμούς και ως συνοδευτικό με πολλά φαγητά.

Μαρούλι
Το μαρούλι έχει ιδιαίτερη διατροφική αξία, καθώς περιέχει πλήθος βιταμινών, μετάλλων και φυτικών ινών. Απλό και εύκολο στην καλλιέργεια του μπορεί να καταναλωθεί ωμό, σε σαλάτες η ως συνοδευτικό με διάφορα κρεατικά .

Τι φυτεύω τον Αύγουστο

Φασόλια φρέσκα/ξερά
Από τα αγαπημένα μας λαχανικά που απολαμβάνουμε τους καλοκαιρινούς μήνες. Το φασόλι προέρχεται από τη λατινική λέξη fagioli και έχει αρκετά οφέλη για την υγεία καθώς αποτελεί μια πλούσια πηγή πρωτεινών. Οι ιδανικές συνθήκες θερμοκρασίας για την ανάπτυξη της φασολιάς είναι 15-30 °C .

Κολοκύθια
Η συγκομιδή του κολοκυθιού ξεκινάει από την άνοιξη και κορυφώνεται το καλοκαίρι! Τα κολοκύθια έχουν υψηλή περιεκτικότητα νερό, κάλιο, βιταμίνες και ασβέστιο. Μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σε σαλάτες, σούπες, υπέροχες μακαρονάδες καθώς και να το μαγειρέψουμε με όλους τους δυνατούς τρόπους (ψητό, βραστό, τηγανητό, στον ατμό)

Μπρόκολο
Το μπρόκολο έχει υψηλή διατροφική αξία, καθώς είναι πλούσιο σε βιταμίνη C, σε ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, σε αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες. Επιπλέον, το μπρόκολο έχει λίγες θερμίδες, γεγονός που το κάνει ιδιαίτερα δημοφιλές σε προγράμματα διατροφής.

Καλλιέργεια Αυγούστου

Φθινοπωρινή πατάτα
Πατάτα είναι η αγαπημένη τροφή μικρών και μεγάλων και μία από τις δημοφιλέστερες καλλιέργειες σε όλο τον κόσμο. Εκτός από τη μοναδική της γεύση, η πατάτα έχει υψηλή θρεπτική αξία λόγω των υδατανθράκων που περιέχει σε μορφή αμύλου. Επίσης, είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, μέταλλα, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.

Κουνουπίδι
Το κουνουπίδι διαθέτει υψηλή διατροφική αξία, καθώς είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά στοιχεία, βιταμίνες, και μέταλλα. Επιπλέον, έχει πολύ λίγες θερμίδες και καθόλου λίπη με αποτέλεσμα να αποτελεί το ιδανικό λαχανικό για την απώλεια βάρους. Επίσης προφυλάσσει τον ανθρώπινο οργανισμό από πολλές σοβαρές παθήσεις όπως τον καρκίνο και παθήσεις της καρδιάς.

Ραπανάκι
Το ραπάνι, γνωστό και ως ραπανάκι ή ρεπάνι, είναι γνωστό για την χαρακτηριστική του γεύση και τις πολύτιμες ιδιότητες του. Διάσημο ως ορεκτικό, το ραπανάκι χρησιμοποιείται επίσης σε υπέροχες σαλάτες, σούπες και φαγητά.

Κρεμμύδι
Το κρεμμύδι έχει μοναδική καυτερή γεύση και άρωμα και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι στο καθημερινό μας τραπέζι αφού χρησιμοποιείται  σε σαλάτες, σε πίτες και στο φαγητό. Είναι πολύ γνωστό για τις ιαματικές και αντιοξειδωτικές του ιδιότητες και συμβάλλει σε πολλά οφέλη στον ανθρώπινο οργανισμό.

Αύγουστος Καλλιέργεια

Μπορείτε να φυτέψετε Εποχιακά φυτά:

Λομπέλια, Άλυσσος, Πετούνια, Κατηφές, Σελόζια, Ζίννια, Βιολέτα, Καλέντουλα, Μπέλλα, Βερμπένα

Βολβώδη φυτά:
Ντάλια, Γλαδιόλα

Τι μπορούμε να μαζέψουμε τον μήνα Αύγουστο

Ντομάτα, Πιπεριά, Αγγούρι, Σέλινο, Κολοκυθάκι, Φασολάκι, Καλαμπόκι, Μελιτζάνα, Φασόλια, Βλήτα, Μαϊντανό, Κόλιανδρο, Μπάμιες

Φρούτα:
Καρπούζι, Πεπόνι, Ροδάκινα, Αχλάδια, Μήλα, Σύκα, Αμύγδαλα

Βότανα: Είναι η κατάλληλη εποχή  που μπορούμε να μαζέψουμε μια πληθώρα βοτάνων ώστε να τα αποξεράνουμε.  

Δεντρολίβανο, κόλιανδρο, λεβάντα , λουίζα ,αψιθιά, απήγανο, δάφνη, μέντα, δυόσμο, μαντζουράνα, ρίγανη είναι μερικά από τα αρωματικά φυτά που μπορούμε να τα εντάξουμε στο καθημερινό μας τραπέζι και να το γεμίσουμε με υπέροχα αρώματα!

Τι μπορούμε να σπείρουμε τον Αύγουστο:

Λάχανα, μαρούλια, παντζάρια, κουνουπίδια, ραπανάκια, μπρόκολα, καρότα καθώς και πατάτες.

Συγκομιδή λαχανικών:  Καλαμπόκια, ντομάτες, μελιτζάνες, κολοκύθια, αγγούρια, πιπεριές, φασόλια, μπάμιες, βλίτα, αντράκλα, σέλινο, μαϊντανό, κόλιανδρο.

Φρούτα: Ροδάκινα, αχλάδια, αμύγδαλα, μήλα, σύκα, καρπούζια, πεπόνια.

Προσοχή! Λόγω των καιρικών συνθηκών ευνοούνται οι προσβολές από εχθρούς και ασθένειες. Θα πρέπει να παρατηρείτε συχνά τα φυτά σας και τα φύλλα τους για τυχόν προσβολές.

Μην ξεχνάτε ότι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία στη ζωή και την υγεία των φυτών είναι το νερό! Αυτές τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού θα πρέπει να παρέχουμε τη σωστή ποσότητα νερού, ώστε να υποστηρίξουμε τη σωστή λειτουργία του φυτικού συστήματος. Το νερό προσφέρει ζωή σε όλους τους φυτικούς οργανισμούς, χαρίζοντας μας πολύχρωμα λουλούδια και καταπράσινα δέντρα.

Το άρθρο Τι φυτεύω τον Αύγουστο. Καλλιέργεια Αυγούστου εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%cf%84%ce%b9-%cf%86%cf%85%cf%84%ce%b5%cf%8d%cf%89-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b1%cf%8d%ce%b3%ce%bf%cf%85%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%85/feed/ 0 12 μυστικά για την καλλιέργεια της ντομάτας https://do-it.gr/12-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac/ https://do-it.gr/12-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac/#respond Fri, 10 Jun 2022 19:00:23 +0000 https://do-it.gr/12-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac/ , ο βασιλιάς του λαχανόκηπου! Η ντομάτα είναι η πιο δημοφιλής καλλιέργεια και αποτελεί βασικό συστατικό της μεσογειακής διατροφής. Οι ντομάτες χρησιμοποιούνται σε όλες τις κουζίνες του κόσμου ως φρέσκο λαχανικό και με τη μορφή κόκκινης σάλτσας. Με καταγωγή από τη κεντρική και νότια Αμερική, το φυτό της ντομάτας ανήκει στην οικογένεια των Σολανωδών και ... Περισσότερα

Το άρθρο 12 μυστικά για την καλλιέργεια της ντομάτας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> , ο βασιλιάς του λαχανόκηπου! Η ντομάτα είναι η πιο δημοφιλής καλλιέργεια και αποτελεί βασικό συστατικό της μεσογειακής διατροφής. Οι ντομάτες χρησιμοποιούνται σε όλες τις κουζίνες του κόσμου ως φρέσκο λαχανικό και με τη μορφή κόκκινης σάλτσας.

Με καταγωγή από τη κεντρική και νότια Αμερική, το φυτό της ντομάτας ανήκει στην οικογένεια των Σολανωδών και έχει συγγένεια με την πιπεριά, τη μελιτζάνα με τις οποίες έχουν παρόμοιες απαιτήσεις καλλιέργειας και φροντίδας.

Η ντομάτα διαθέτει υψηλή διατροφική αξία, καθώς περιέχει πλήθος βιταμινών, φυτικών ινών και αντιοξειδωτικών ουσιών. Η πιο σημαντική αντιοξειδωτική ουσία της ντομάτας είναι το λυκοπένιο, στο οποίο οφείλεται το έντονο κόκκινο των καρπών της.

Βέβαια, πέρα από την κλασική κόκκινη ντομάτα, υπάρχουν ποικιλίες ντομάτας με πιο σκούρο χρώμα προς το μωβ ή ανοιχτό ροζ και κίτρινο, με διαφορετικό μέγεθος και σχήμα καρπού, καθώς επίσης διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά και γεύση ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζονται.

Οι ντοματιές φυτεύονται συνήθως την άνοιξη και η συγκομιδή τους γίνεται το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Τα τελευταία χρόνια πολλοί ερασιτέχνες καλλιεργητές φυτεύουν στο μπαλκόνι με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Αν και η καλλιέργεια της ντομάτας δεν έχει ιδιαίτερες δυσκολίες, οι πρωτάρηδες στον , ίσως χρειαστούν κάποιο διάστημα εξοικείωσης για να πάρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα και να γευτούν τις πρώτες τους σαλάτες με λαχταριστές ντομάτες από τον κήπο τους.

Στο σημερινό άρθρο, θα αναφερθούμε σε όλα τα στάδια για την καλλιέργεια της ντομάτας, με όσα πρέπει να γνωρίζουμε από τη φύτευση μέχρι τη συγκομιδή, για να απολαμβάνουμε πλούσια παραγωγή με τις πιο νόστιμες ντομάτες από τον κήπο μας.

Υπάρχουν χιλιάδες ποικιλίες και υβρίδια ντομάτας που αξίζει να καλλιέργήσουμε στον κήπο και στο μπαλκόνι μας για να απολαύσουμε μοναδικές γεύσεις.

Οι ντοματιές διαχωρίζονται αρχικά με βάση το μέγεθος του καρπού: α) σε μικρόκαρπες (mini) ποικιλίες που δίνουν μικρά , με σχήμα στρογγυλό τσέρι ή βελανίδι, και β) σε μεγαλόκαρπες ποικιλίες που δίνουν τους χαρακτηριστικούς καρπούς ντομάτας που όλοι γνωρίζουμε.

Όσον αφορά το χρώμα, τόσο τα ντοματίνια όσο και οι ντομάτες έχουν συνήθως το κλασικό κόκκινο χρώμα. Υπάρχουν, ωστόσο, πολλές ποικιλίες με διαφορετικά χρώματα όπως κίτρινο, πορτοκαλί, πράσινο, ροζ, ακόμα και μαύρο.

Οι μαύρες ποικιλίες ντομάτας δίνουν κάρπους με χαρακτηριστικό σκούρο μωβ χρώμα. Έχουν ιδιαίτερο άρωμα και γεύση και για αυτό τα τελευταία χρόνια τις συναντάμε όλο και πιο συχνά σε μανάβικα και σε εστιατόρια.

Ένας ακόμα τρόπος διαχωρισμού των ποικιλιών ντομάτας είναι σε αναρριχώμενες και θαμνώδεις. Οι αναρριχώμενες ποικιλίες είναι συνήθως χειμωνιάτικες ντομάτες που φυτεύονται σε θερμοκήπια το φθινόπωρο, ενώ οι καλοκαιρινές υπαίθριες ποικιλίες ντομάτας που φυτεύονται την άνοιξη είναι συνήθως σε μορφή θάμνου.

Το βασικό κριτήριο για την επιλογή ποικιλίας είναι τα καλά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, δηλαδή ποικιλίες που δίνουν νόστιμους καρπούς με έντονο άρωμα, γλυκιά γεύση και πλούσια σάρκα.

Προτιμούμε ντόπιες ή παραδοσιακές ποικιλίες ντομάτας της περιοχής μας, ή άλλες που έχουν δοκιμαστεί στις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου μας, ως προς τις θερμοκρασίες, την υγρασία και την ηλιοφάνεια.

Σε κάθε περιοχή της χώρας μας, υπάρχουν ιδιαίτερες παραδοσιακές ποικιλίες ντομάτας που διατηρούν οι ντόπιοι καλλιεργητές τις οποίες αξίζει να αναζητήσουμε και να καλλιεργήσουμε. Ορισμένες από τις πιο γνωστές τοπικές ποικιλίες είναι οι εξής:

Αποφεύγουμε τα υβρίδια ντομάτας μακράς διάρκειας (long life) που υπολείπονται σε γευστικά χαρακτηριστικά και ως βασικό πλεονέκτημα έχουν το να είναι ανθεκτικές για την μεταφορά σε μακρινές αγορές του εξωτερικού.

Ο πολλαπλασιασμός της ντομάτας γίνεται κυρίως με σπόρο και είναι καλό να διατηρούμε κάθε χρόνο τον σπόρο από τις δικές μας ποικιλίες ντομάτας, ώστε να είμαστε αυτάρκεις. Για να φυτέψουμε σπόρο ποικιλιών της ντομάτας, φτιάχνουμε ειδικό σπορείο χρησιμοποιώντας κατάλληλο για σπορά κηπευτικών.

Βρέχουμε ελαφρά το φυτόχωμα και τοποθετούμε 1-2 σπόρους σε κάθε θέση του δίσκου σποράς, τους σκεπάζουμε με νέα στρώση φυτοχώματος, πάχους περίπου 0,5-1 εκατοστού. Στη συνέχεια ποτίζουμε ελαφρά με ένα ποτιστήρι για να μην παρασύρουμε το χώμα που καλύπτει τους σπόρους.

Οι σπόροι χρειάζονται ιδανικες θερμοκρασίες 22-25°C σε περιβάλλον σχετικής υγρασίας για να βλαστήσουν σε 2-3 βδομάδες. Είναι σημαντικό να προσφέρουμε στα νεαρά φυτά ντομάτας σταδιακά αρκετή ηλιοφάνεια για να έχουν καλή ανάπτυξη με την φωτοσύνθεση.

Προσέχουμε να μην παραποτίζουμε τα νεαρά φυτά ντομάτας, για να αποφύγουμε την δημιουργία λεπτών και αδύναμων βλαστών, και για να μην έχουμε σαπίσματα στην ρίζα. Περισσότερες πληροφορίες για το πώς γίνεται η υπάρχουν στο αναλυτικό άρθρο που έχουμε δημοσιεύσει.

Μπορούμε να παρακάμψουμε το στάδιο της δημιουργίας φυτών από σπόρο και να προμηθευτούμε κατευθείαν έτοιμα φυτά από φυτώριο που μεταφυτεύουμε στο έδαφος. Για το αν είναι καλύτερο να και τα πλεονεκτήματα κάθε επιλογής έχουμε αναφερθεί στο σχετικό άρθρο.

Η καλλιέργεια της ντομάτας χρειάζεται αρκετή ηλιοφάνεια για να αναπτυχθεί και να μας δώσει νόστιμες ζουμερές ντομάτες. Επιλέγουμε ηλιόλουστα σημεία στον κήπο μας και αποφεύγουμε τις σκιερές θέσεις ή τα σημεία κοντά σε δένδρα.

Κατά την φύτευση της ντομάτας ενσωματώνουμε αρκετή μέσα στους λάκους φύτευσης, σε μορφή και καλά , καθώς και βιολογικό πλούσιο σε . Με αυτόν τον τρόπο, εμπλουτίζουμε το έδαφος με θρεπτικά στοιχεία και ταυτόχρονα το κάνουμε πιο αφράτο με καλύτερη αποστράγγιση για το νερό.

Σε αφράτο χώμα οι ρίζες του φυτού της ντομάτας προχωράνε περισσότερο μέσα στο έδαφος και έχουν μεγαλύτερη ανάπτυξη. Έτσι, το φυτό έχει καλύτερη στήριξη και πλουσιότερη βλάστηση θέτει τις βάσεις για υψηλότερη και πιο ποιοτική παραγωγή κατά την διάρκεια της καλλιέργειας.

Φυτεύουμε τα φυτά της ντομάτας στις κατάλληλες , ανάλογα την ποικιλία της ντομάτας, το έδαφος και τις κλιματολογικές συνθήκες. Αποφεύγουμε τις πυκνές φυτεύσεις και προτιμάμε να φυτεύουμε σχετικά αραιά για έχουμε καλύτερη παραγωγή και πιο υγιή φυτά.

Οι θαμνώδες ποικιλίες ντοματιάς φυτεύονται σε αποστάσεις 0,70 – 1 μέτρου μεταξύ των φυτών και 1,5-2 μέτρων μεταξύ των γραμμών φύτευσης, για να εξασφαλίζουμε τον καλύτερο αερισμό και φωτισμό των φυτών. Οι αναρριχώμενες ποικιλίες ντομάτας φυτεύονται πιο κοντά, σε αποστάσεις ανά μισό μέτρο.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να περιορίσουμε την ανάπτυξη ανεπιθύμητων αγριόχορτων κατά την καλλιέργεια και να βοηθήσουμε τα φυτά μας να αναπτυχθούν καλύτερα.

Για την καλλιέργεια της ντομάτας στο μπαλκόνι, επιλέγουμε μεγάλες με βάθος 30-40 εκατοστών και πλάτος 40 εκατοστών. Χρησιμοποιούμε ειδικό για λαχανικά που να περιέχει , , και .

Τοποθετούμε τη γλάστρα σε μια ηλιόλουστη θέση στο μπαλκόνι που να δέχεται καθημερινά τουλάχιστον 6-7 ώρες έκθεσης στον ήλιο και να είναι προφυλαγμένη από δυνατούς ανέμους.

Την περίοδο των υψηλών θερμοκρασιών και της έντονης ηλιοφάνειας του καλοκαιριού, φροντίζουμε να μεταφέρουμε τις γλάστρες της ντοματιάς σε λίγο πιο ημισκιερή θέση ή βάζουμε ειδικό δίχτυ σκίασης από τον ήλιο.

Το σωστό πότισμα είναι πολύ σημαντικό για να εξασφαλίσουμε καλή ανάπτυξη και πλούσια παραγωγή από νόστιμες ντομάτες. Πρέπει να σημειώσουμε ότι οι ντοματιές έχουν διαφορετικές ανάγκες σε νερό ανάλογα το στάδιο ανάπτυξης.

Ας δούμε μερικές χρήσιμες συμβουλές για το πότισμα των φυτών ντομάτας που έχουμε στον κήπο μας.

Η καλλιέργεια της ντομάτας έχει σημαντικές ανάγκες σε λίπανση για να δώσει πλούσια καρποφορία και παραγωγή ζουμερών και γλυκών καρπών. Κατά τη βασική λίπανση όταν φυτεύουμε, προσθέτουμε πλήρες βιολογικό λίπασμα, που περιέχει , , , και .

H επόμενη λίπανση της ντοματιάς γίνεται περίπου 2-3 βδομάδες μετά τη φύτευση και επαναλαμβάνουμε την εφαρμογή του λιπάσματος μία φορά το μήνα. Η προσθήκη καλίου στις ντοματιές βοηθά στην παραγωγή μεγάλων και ζουμερών καρπών, ενώ η προσθήκη μαγνησίου βοηθά σημαντικά στο πρασίνισμα των φύλλων της ντομάτας, καθώς διευκολύνει τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης.

Ένα συχνό πρόβλημα που συναντάμε στην καλλιέργεια της ντομάτας είναι το μαύρισμα στο κάτω μέρος του καρπού. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό και ως “τάπα” ή ξηρή κορυφή και οφείλεται κατά κύριο λόγο στην .

Αν το λίπασμα μας δεν περιέχει ασβέστιο, προσθέτουμε συμπληρωματικά ειδικό βιολογικό λίπασμα ασβεστίου για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.

Αποφεύγουμε την υπερβολική λίπανση με (αμμωνίες) στην ντομάτα και την προσθήκη αχώνευτης κοπριάς, ειδικά κατά την περίοδο της καρποφορίας, καθώς συντελεί σε υπερβολική βλάστηση, σε μειωμένη παραγωγή και σε ευαισθησία σε μυκητολογικές ασθένειες.

Το φαινόμενο του μαυρίσματος των καρπών μπορεί να προκληθεί και από ακονόνιστα ποτίσματα. Ποτίζουμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα τα φυτά της ντομάτας χρησιμοποιώντας σύστημα ποτίσματος με σταγόνες.

Οι θαμνώδεις ποικιλίες ντομάτας που καλλιεργούνται την άνοιξη και το καλοκαίρι δεν χρειάζονται κλάδεμα και γι’ αυτό αναφέρονται και ως αυτοκλαδευόμενες. Αντίθετα, στις αναρριχώμενες, αφαιρούμε τους πλευρικούς βλαστούς για να εξασφαλίσουμε καλύτερη ανάπτυξη των φυτών και μεγαλύτερη παραγωγή.

Βέβαια, σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να αραιώνουμε κατά διαστήματα βλαστούς που εμπλέκονται στο εσωτερικό των φυτών της ντομάτας και να απομακρύνουμε τα κάτω φύλλα για να έχουμε καλύτερο αερισμό και φωτισμό στα φυτά μας.

Επίσης, αραιώνουμε τους καρπούς της ντομάτας, όταν φέρουν πολύ μεγάλη καρποφορία, για να τις βοηθήσουμε στην παραγωγή μεγαλύτερων και πιο ζουμερών καρπών καθώς και στην καλύτερη ωρίμανσή τους.

Η καλλιέργεια της ντομάτας μπορεί να παρουσιάσει αρκετά προβλήματα από ασθένειες και έντομα που τη προσβάλλουν.

Για την οικολογική αντιμετώπιση μυκητολογικών ασθενειών, όπως ο περονόσπορος και το , σκονίζουμε το φύλλωμα των φυτών με και ή ψεκάζουμε με διάλυμα θειαφιού και .

Για να αντιμετωπίσουμε τα έντομα που προσβάλλουν την καλλιέργεια της ντομάτας, όπως ο , οι , η και η , χρησιμοποιούμε που προμηθευόμαστε από γεωπονικα καταστήματα όπως τα και η .

Εναλλακτικά, για ερασιτεχνικές καλλιέργειες ντομάτας, μπορούμε να φτιάξουμε αυτοσχέδια (όπως έχουμε δείξει και σε ) με σκόρδο, τριμμμένο , ελαιόλαδο, τα οποία εφαρμόζουμε κάθε 1-2 βδομάδες για την προληπτική αντιμετώπιση των εντομολογικών προσβολών της ντομάτας.

Το σκόνισμα της ντομάτας ή ο ψεκασμός του φυλλώματος με οικολογικο σκεύασμα βοηθά στην καταπολέμηση της , ενός εντόμου που προσβάλλει τα φύλλα και τους καρπούς του φυτού προκαλώντας σημαντικές ζημιές στις καλλιέργειες ντομάτας στη χώρα μας.

Η συγκομιδή της ντομάτας ξεκινά περίπου 3-3,5 μήνες μετά τη σπορά ή 2-2,5 μήνες μετά την μεταφύτευση νεαρών ντοματιών στον κήπο, όταν οι ντομάτες παίρνουν το τελικό τους μέγεθος και αρχίζουν να κοκκινίζουν.

Αν οι ντοματιές μας φυτεύτηκαν τέλη Απριλίου, συνήθως ξεκινάμε να μαζεύουμε τους πρώτους μας καρπούς στις αρχές Ιουλίου. Η διάρκεια της συγκομιδής διαρκεί 2-3 μήνες και εξαρτάται από την ποικιλία, τις καλλιεργητικές φροντίδες και τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή.

Οι αναρριχώμενες ποικιλίες ντομάτας, αν και καθυστερούν κάπως να μπουν στην παραγωγή, έχουν μεγαλύτερη διάρκεια παραγωγής που φθάνει 4-5 μήνες.

Σχετικά με την αποθήκευση και τη συντήρηση των καρπών της ντομάτας, οι ντομάτες διατηρούνται εκτός ψυγείου σε θερμοκρασία δωματίου με σχετική υγρασία. Συνήθως, ποικιλίες ντομάτας με μαλακή φλούδα, διατηρούνται ώριμες για 3-4 μέρες ενώ ποικιλίες με πιο σκληρή φλούδα διατηρούνται μέχρι και 1 εβδομάδα.

Για να επιτύχουμε μεγαλύτερη διάρκεια αποθήκευσης, μπορούμε να κόψουμε σχετικά άγουρες τις ντομάτες, με πρασινοκόκκινο χρώμα για να τις διατηρήσουμε ακόμα περισσότερο και να τις αφήσουμε σε φυσικές συνθήκες. Όταν αποθηκεύουμε τις ντομάτες στο ψυγείο, χάνουν την φυσική γεύση τους και γίνονται λιγότερο ζουμερές.

Ένας άλλος τρόπος για να διατηρήσουμε ντομάτες περισσότερο καιρό είναι να τις αποξηράνουμε στον ήλιο, να τις κάνουμε λιαστές και να τις συντηρήσουμε στην συνέχεια σε βάζα με ελαιόλαδο.

Μπορούμε να καλλιεργήσουμε ντομάτες, μαζί με πιπεριές και μελιτζάνες στο ίδιο δέντρο! Αναφερόμαστε στο , ένα άγριο δέντρο που είναι γνωστό και ως αγριοντοματιά ή αγριομελιτζανιά.

Το σολανόδεντρο χρησιμοποιείται ως βάση (υποκείμενο) για να μπολιάσουμε πάνω του φυτά ντομάτας, πιπεριάς και μελιτζάνας, τα οποία αναπτύσσονται κανονικά και μας δίνουν πλούσια καρποφορία.

Το άρθρο 12 μυστικά για την καλλιέργεια της ντομάτας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/12-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac/feed/ 0 Πως να φτιάξετε τον δικό σας οικιακό λαχανόκηπο https://do-it.gr/%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%bd%ce%b1-%cf%86%cf%84%ce%b9%ce%ac%ce%be%ce%b5%cf%84%ce%b5-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c-%ce%bb%ce%b1/ https://do-it.gr/%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%bd%ce%b1-%cf%86%cf%84%ce%b9%ce%ac%ce%be%ce%b5%cf%84%ce%b5-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c-%ce%bb%ce%b1/#respond Tue, 26 Apr 2022 20:55:25 +0000 https://do-it.gr/6-%ce%b2%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%ce%b1-%cf%86%cf%84%ce%b9%ce%ac%ce%be%ce%b5%cf%84%ce%b5-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b9/ Η τάση για καλλιέργεια λαχανικών για οικιακή κατανάλωση στον κήπο ή ακόμα και στο μπαλκόνι συνεχώς διευρύνεται και αποτελεί πια στάση ζωής για όσους επιθυμούν την παραγωγή των δικών τους προϊόντων αλλά και την καθημερινή επαφή τους με τη φύση. Φυσικά η βιολογική καλλιέργεια χωρίς χημικά σκευάσματα και η ορθή διαχείριση του νερού αποτελούν βασικές…

Το άρθρο Πως να φτιάξετε τον δικό σας οικιακό λαχανόκηπο εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Η τάση για καλλιέργεια λαχανικών για οικιακή κατανάλωση στον κήπο ή ακόμα και στο μπαλκόνι συνεχώς διευρύνεται και αποτελεί πια στάση ζωής για όσους επιθυμούν την παραγωγή των δικών τους προϊόντων αλλά και την καθημερινή επαφή τους με τη φύση.

Φυσικά η βιολογική καλλιέργεια χωρίς χημικά σκευάσματα και η ορθή διαχείριση του νερού αποτελούν βασικές αρχές για τον οικιακό λαχανόκηπο. Ο λαχανόκηπος αποτελεί ένα από τα πιο δημιουργικά σημεία του κήπου και προσφέρει ενασχόληση σε όλη την οικογένεια και για όλη τη διάρκεια του έτους.

Προετοιμασία του λαχανόκηπου πριν από κάθε καλλιεργητική περίοδο σε 6 βήματα.

  1. Καθαρισμός από τα υπολείμματα της προηγούμενης καλλιέργειας καθώς και από ζιζάνια, πέτρες, κλαδιά κ.α. υλικά που μπορεί να υπάρχουν.
  2. Φρεζάρισμα ή σκάλισμα ανάλογα με την έκταση, για τον αερισμό του εδάφους
  3. Ενσωμάτωση κόμποστ ή κοπριάς ταυτόχρονα με το φρεζάρισμα. Καλό είναι ο εμπλουτισμός του εδάφους με την οργανική ουσία να γίνεται 15 μέρες ή και περισσότερο πριν από την εγκατάσταση των νέων φυτών.
  4. Ισοπέδωση του εδάφους με τσουγκράνισμα. Το  τσουγκράνισμα πρέπει να γίνεται προς όλες τις κατευθύνσεις για την καλύτερη ισοπέδωση. Με αυτή τη διαδικασία αφαιρούνται και οι μεγάλοι σβόλοι χώματος.
  5. Ομαδοποίηση των φυτεύσεων (αν καλλιεργούνται περισσότερα από ένα λαχανικά) και σχεδιασμός των θέσεων φύτευσης. Σε αυτό το στάδιο πρέπει να προβλεφθούν διάδρομοι ανάμεσα στις φυτεύσεις προκειμένου να διευκολύνονται οι εργασίες χωρίς να καταστρέφονται τα φυτά.
  6. Εγκατάσταση αυτόματου ποτίσματος. Είναι απαραίτητο τόσο για την εξοικονόμηση του νερού όσο και για την καλύτερη παραγωγή. Με τη σωστή εγκατάσταση αυτόματου ποτίσματος οι καρποί και τα φύλλα δεν βρέχονται ενώ τα λαχανικά ποτίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα χωρίς σπατάλη νερού.

Επιλέξτε τα λαχανικά που θέλετε να φυτεύσετε ανάλογα με τις προτιμήσεις σας και την εποχή του έτους

Χειμερινά λαχανικά

ΜΑΡΟΥΛΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστες αλλά όχι πολύ ζεστές θέσεις
  • Εποχή σποράς: Σε σπορίο από τέλος καλοκαιριού μέχρι αρχές άνοιξης
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Από φθινόπωρο μέχρι τέλος χειμώνα. Τα σπορόφυτα πρέπει να έχουν τουλάχιστον 3-4 κανονικά φύλλα.
  • Αποστάσεις φύτευσης: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 30-50cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή:25cm
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Συχνό πότισμα ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες ώστε τα πρώτα 5-10cm του εδάφους να είναι νωπά. Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις αρκεί να αφαιρούνται τα ζιζάνια και τα κιτρινισμένα φύλλα.
  • Συγκομιδή: 2-5 μήνες μετά τη σπορά ανάλογα με την ποικιλία. Η συγκομιδή γίνεται σταδιακά.

μαρούλι

ΣΠΑΝΑΚΙ

  • Θέση: Ημισκιά
  • Εποχή σποράς: Τέλος Αυγούστου μέχρι και τον Οκτώβριο
  • Αποστάσεις σποράς: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 20-30cm. Σε κάθε γραμμή οι σπόροι σπέρνονται ο ένας δίπλα στον άλλο σε βάθος 2cm περίπου.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα πρέπει να είναι τακτικό ώστε τα πρώτα 5-10cm του εδάφους να είναι νωπά. Η αφαίρεση των ζιζανίων είναι αναγκαία.
  • Συγκομιδή: 1-3 μήνες μετά τη σπορά. Μπορούν να συγκομίζονται μόνο τα καλά αναπτυγμένα φύλλα και τα φυτά να συνεχίζουν να παράγουν νέα.

Καλλιεργώ σπανάκι

ΠΑΝΤΖΑΡΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστες αλλά όχι πολύ ζεστές θέσεις
  • Εποχή σποράς: Φθινόπωρο (Σεπτέμβριο με Νοέμβριο) και τέλη χειμώνα αρχές άνοιξης (Φεβρουάριο με Απρίλιο).
  • Αποστάσεις σποράς: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 20-25cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 7-15cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Τακτικό αλλά όχι συχνό πότισμα. Το χώμα πρέπει πρώτα να στεγνώνει επιφανειακά για να δεχτεί νέα άρδευση.
  • Συγκομιδή: 2,5 με 5 μήνες μετά τη σπορά ανάλογα με την εποχή σποράς και το επιθυμητό μέγεθος γογγυλόριζας. Όσο πιο μικρές συγκομίζονται οι γογγυλόριζες, τόσο πιο τρυφερές είναι.

πατζάρι

ΣΕΣΚΟΥΛΟ

  • Θέση: Ηλιόλουστα αλλά δροσερά σημεία
  • Εποχή σποράς: Από τέλος Μαρτίου μέχρι τέλος καλοκαιριού
  • Αποστάσεις σποράς: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 40cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 30cm. κάθε θέση σπέρνονται 3-4 σπόροι σε βάθος 2 cm. Όταν τα φυτά αποκτήσου 4-5 πραγματικά φύλλα αραιώνονται ώστε σε κάθε θέση να μείνει ένα φυτό.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα πρέπει να είναι συχνό (ανάλογα και με τις καιρικές συνθήκες) με μικρές δόσεις άρδευσης, ώστε το έδαφος να διατηρείται υγρό αλλά όχι με υπερβολική υγρασία. Απαραίτητα είναι τα σκαλίσματα κυρίως για την αντιμετώπιση των ζιζανίων.
  • Συγκομιδή: 2 μήνες μετά τη σπορά. Η συγκομηδή ξεκινά αρχικά από τα εξωτερικά φύλλα. Ωστόσο μπορούν να αφαιρεθούν όλα τα φύλλα σε ύψος 2,5cm από το έδαφος, ώστε τα φυτά να δημιουργήσουν νέα φύλλα που θα συγκομισθούν κι αυτά όταν αποκτήσουν το κατάλληλο μέγεθος.

σέσκουλο

ΛΑΧΑΝΟ

  • Θέση: Ηλιόλουστη θέση
  • Εποχή σποράς (στο σπορίο ή στις ζεστές περιοχές κατευθείαν στο έδαφος): Ν. Ελλήδα (εκτός από τις ψυχρές περιοχές): φθινόπωρο- χειμώνα. Β. Ελλάδα: Τέλη άνοιξης- αρχές καλοκαιριού.
  • Φύτευση σπορόφυτων: 1,5 – 2 μήνες μετά τη σπορά στο σπορείο όταν έχουν αποκτήσει 4-5 πραγματικά φύλλα.
  • Αποστάσεις σποράς/φύτευσης: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 60-80cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 40-60cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα πρέπει να εξασφαλίζει ότι το χώμα παραμένει υγρό χωρίς το νερό να λιμνάζει.
  • Συγκομιδή: 1,5-4 μήνες μετά τη φύτευση των σπορόφυτων στο λαχανόκηπο. Κατά τη συγκομιδή η κεφαλή πρέπει να έχει το επιθυμητό μέγεθος και να διατηρεί τη συνεκτικότητά της.

λάχανο

ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ

  • Θέση: Ημισκιερές θέσεις
  • Εποχή σποράς (στο σπορίο ή στις ζεστές περιοχές κατευθείαν στο έδαφος): Περιοχές με δροσερό καλοκαίρι: στα μέσα της Άνοιξης. Περιοχές με ζεστό καλοκαίρι: από μέσα Αυγούστου μέχρι και τον Σεπτέμβριο.
  • Φύτευση σπορόφυτων: 1,5 μήνα μετά τη σπορά στο σπορείο όταν έχουν ύψος 15cm περίπου και 4 πραγματικά φύλλα.
  • Αποστάσεις σποράς/ φύτευσης: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 60-90cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 50-70cm
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Χρειάζεται αρκετό πότισμα ώστε το χώμα να είναι πάντα υγρό αλλά όχι υπερβολικά.
  • Συγκομιδή: 2,5-8 μήνες μετά τη μεταφύτευση στο λαχανόκηπο. Κατά τη συγκομιδή οι ανθοκεφαλές πρέπει να έχουν το επιθυμητό μέγεθος (15-25cm διάμετρο) και να παραμένουν συνεκτικές και σκληρές.

Καλλιέργεια Κουνουπιδιού (Brassica oleracea var. botrytis)

ΜΠΡΟΚΟΛΟ

  • Θέση: Ηλιόλουστα ή ημισκιερά σημεία
  • Εποχή σποράς (στο σπορίο ή στις ζεστές περιοχές κατευθείαν στο έδαφος): Τέλη άνοιξης με αρχές καλοκαιριού
  • Φύτευση σπορόφυτων: 1 – 1,5 μήνα μετά τη σπορά στο σπορείο όταν έχουν ύψος 15cm περίπου και 4 πραγματικά φύλλα.
  • Αποστάσεις σποράς/ φύτευσης: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 40-90cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 20-40cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το χώμα πρέπει να διατηρείται πάντα υγρό χωρίς το νερό να λιμνάζει.
  • Συγκομιδή: 2-3 μήνες μετά τη μεταφύτευση στο λαχανόκηπο. Κατά τη συγκομιδή οι ανθοκεφαλές πρέπει να έχουν το επιθυμητό μέγεθος (15cm διάμετρο) και να παραμένουν συνεκτικές.

κουνουπίδι - μπρόκολο

Καλοκαιρινά λαχανικά

ΚΑΡΠΟΥΖΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστα σημεία. Να μη σιάζεται από άλλα φυτά.
  • Εποχή σποράς: Ν. Ελλάδα αρχές άνοιξης, Β. Ελλάδα Απρίλιο- Μάιο.
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Άνοιξη
  • Αποστάσεις σποράς: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 2-4m ανάλογα με την ποικιλία. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 0,5-1,5m. Σε κάθε θέση σπέρνονται 2-3 σπόροι σε βάθος 3-4 cm.   Με την ανάπτυξη των φυτών γίνει αραίωμα ώστε σε κάθε θέση να αναπτυχθεί τελικά ένα φυτό.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Όσο το φυτό αναπτύσσεται και όσο μεγαλώνουν οι καρποί χρειάζεται συχνό (ανά 2 ημέρες ή και συχνότερα) και με αρκετό νερό. Κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης των καρπουζιών το πότισμα αραιώνει. Η αφαίρεση των ζιζανίων είναι απαραίτητο να γίνεται τακτικά.
  • Συγκομιδή: Τα καρπούζια συγκομίζονται όταν ο έλικας έχει ξεραθεί.

Καρπούζι

ΠΕΠΟΝΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστα σημεία. Να μη σιάζεται από άλλα φυτά.
  • Εποχή σποράς: Ν. Ελλάδα αρχές άνοιξης, Β. Ελλάδα Απρίλιο- Μάιο.
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Άνοιξη
  • Αποστάσεις σποράς: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 1,5m. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 0,8-1m. Σε κάθε θέση σπέρνονται 4-5 σπόροι σε βάθος 2-3 cm. Όταν τα φυτά αποκτήσου ύψος 10-20 cm αραιώνονται ώστε σε κάθε θέση να μείνουν 1-2 φυτά.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Τακτικό πότισμα κατά την ανάπτυξη των φυτών (ακόμα και καθημερινό τους ζεστούς μήνες του καλοκαιριού) και αραιό κατά την περίοδο που ωριμάζουν τα πεπόνια.
  • Συγκομιδή: Τα πεπόνια συγκομίζονται όταν ο φλοιός τους έχει το χαρακτηριστικό χρώμα της ποικιλίας τους, έχουν αποκτήσει το άρωμά τους και ο βλαστός πάνω στον οποίο αναπτύσσονται έχει αρχίσει να δημιουργεί σκασίματα. Η συχνή απομάκρυνση των ζιζανίων και το προσεκτικό σκάλισμα γύρω από τις ρίζες ευνοούν την παραγωγή.

Πεπόνι

ΑΓΓΟΥΡΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστα σημεία. Να μη σιάζεται από άλλα φυτά.
  • Εποχή σποράς: Ν. Ελλάδα αρχές άνοιξης, Β. Ελλάδα Απρίλιο- Μάιο.
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Άνοιξη
  • Αποστάσεις σποράς: Για φυτά με υποστύλωση απόσταση μεταξύ των γραμμών: 1m, απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή 40-50cm. Για φυτά που θα έρπουν απόσταση μεταξύ των γραμμών: 1m, απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή 75 cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα πρέπει να είναι τακτικό ανά 2-3 μέρες.
  • Συγκομιδή: Οι καρποί του αγγουριού συγκομίζονται άγουροι, όταν αποκτήσουν το χαρακτηριστικό μέγεθος της ποικιλίας. Η συγκομιδή γίνεται σταδιακά.

αγγούρι

ΚΟΛΟΚΥΘΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστα σημεία. Να μη σιάζεται από άλλα φυτά.
  • Εποχή σποράς: Ν. Ελλάδα αρχές άνοιξης, Β. Ελλάδα Απρίλιο- Μάιο.
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Άνοιξη
  • Αποστάσεις σποράς: 50-80 cm επί της γραμμής και 1-1,20 m μεταξύ των γραμμών.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Τακτικό πότισμα ανά 2-3 μέρες ή και συχνότερα.
  • Συγκομιδή: Τα κολοκυθάκια μαζεύονται άγουρα, όταν έχουν αποκτήσει το επιθυμητό μέγεθος. Η συγκομιδή γίνεται με μαχαίρι και μαζί με τον καρπό αφαιρείται κι ένα μέρος του ποδίσκου.

κολοκύθι

ΦΑΣΟΛΑΚΙ

  • Θέση: Ηλιόλουστη και ζεστή
  • Εποχή σποράς: Μάρτιο- Απρίλιο για φρέσκα ή ξερά φασόλια και Μέσα Ιουλίου μόνο για φρέσκα φασολάκια.
  • Σπορά: Η σπορά γίνεται σε ανάχωμα όπου οι σπόροι τοποθετούνται σε βάθος 3-4cm. Σε κάθε θέση σπέρνονται περισσότεροι από 1 σπόροι. Στη συνέχεια τα φυτά αραιώνονται ώστε να αναπτυχθεί 1 σε κάθε θέση. Οι αποστάσεις των γραμμών (αναχωμάτων) εξαρτόνται από την ποικιλία. Για τις νάνες ποικιλίες είναι 50cm και για τις αναρριχόμενες 80cm. Σε κάθε γραμμή οι σπόροι σπέρνονται ανά 25cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα είναι συχνό μέχρι να εμφανιστούν τα άνθη και στη συνέχεια περιορίζεται. Προσεκτικά σκαλίσματα αφού τα φυτά αποκτήσουν ύψος 5-6cm ευνοούν την παραγωγή.
  • Συγκομιδή: Ιούνιο με Ιούλιο όταν η σπορά γίνει αρχές άνοιξης και Σεπτέμβριο όταν η σπορά γίνει το καλοκαίρι.

φασολάκια

ΜΕΛΙΤΖΑΝΑ

  • Θέση: Ηλιόλουστες θέσεις χωρίς αέρα
  • Εποχή σποράς στο σπορίο: Αρχές Μαρτίου
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Αρχές Απριλίου με αρχές καλοκαιριού
  • Αποστάσεις φύτευσης: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 70-80cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 50-60cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα πρέπει να είναι συχνό (ακόμα και καθημερινό το καλοκαίρι) ώστε να μην στεγνώνει το χώμα αλλά με μικρές δόσεις για να μην λιμνάζει το νερό. Η μελιτζάνα πρέπει να κλαδεύεται για να δημιουργήσει ισχυρότερος βλαστούς ενώ κάθε 7-10 μέρες πρέπει να αραιώνονται οι νέοι βλαστοί. Η υποστύλωση είναι επίσης απαραίτητη.
  • Συγκομιδή: Από τέλος Μαΐου μέχρι αρχές φθινοπώρου. Οι μελιτζάνες πρέπει να συγκομίζονται όσο η σάρκα τους είναι ακόμα σφριγηλή.

Καρποί μελιτζάνας

ΠΙΠΕΡΙΑ

  • Θέση: Ηλιόλουστες θέσεις χωρίς αέρα
  • Εποχή σποράς στο σπορίο: Αρχές Μαρτίου
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Αρχές Απριλίου με αρχές καλοκαιριού
  • Αποστάσεις φύτευσης: Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 60-70cm. Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 30-50cm.
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Το πότισμα πρέπει να είναι συχνό (ακόμα και καθημερινό το καλοκαίρι) ώστε να μην στεγνώνει το χώμα αλλά με μικρές δόσεις ώστε να αποστραγγίζει καλά. Τα παλιά γερασμένα φύλλα πρέπει να απομακρύνονται από τα φυτά. Η υποστύλωση και η σκίαση είναι απαραίτητες εργασίες για καλή παραγωγή.
  • Συγκομιδή: Από τέλος Μαΐου μέχρι αρχές φθινοπώρου, όταν έχουν αποκτήσει το σχήμα και το χρώμα της ποικιλίας τους και πριν την πλήρη ωρίμανση.

Πράσινη πιπεριά κέρατο

ΤΟΜΑΤΑ

  • Θέση: Ηλιόλουστα σημεία
  • Εποχή σποράς στο σπορίο: Μέσα Μαρτίου
  • Φύτευση έτοιμων σπορόφυτων: Απρίλιο μέχρι Ιούνιο
  • Αποστάσεις φύτευσης σε απλές γραμμές:
  • Απόσταση μεταξύ των γραμμών: 70-80cm
  • Απόσταση των φυτών σε κάθε γραμμή: 40-50cm
  • Καλλιεργητικές φροντίδες: Χρειάζεται τακτικά ποτίσματα και το καλοκαίρι καθημερινά. Η υποστύλωση και το κορυφολόγημα είναι απαραίτητες εργασίες για την καλλιέργεια της τομάτας. Επίσης πρέπει να αφαιρούνται τα κίτρινα και γερασμένα φύλλα.
  • Συγκομιδή: Αν πρόκειται να καταναλωθούν άμεσα οι τομάτες συγκομίζονται όταν έχουν αποκτήσει το χρώμα της ποικιλίας τους και έχουν σφριγηλή σάρκα. Αν δεν καταναλωθούν άμεσα συγκομίζονται όταν αρχίσουν να αλλάζουν χρώμα και από πράσινες γίνονται κόκκινες. Οι τομάτες για σάλτσα συγκομίζονται όταν έχουν ωριμάσει πλήρως και έχει μαλακώσει η σάρκα τους.

Καλλιέργεια της Τομάτας (Lycopersicon esculentum).

Αν σας άρεσε, μοιραστείτε το…

Το άρθρο Πως να φτιάξετε τον δικό σας οικιακό λαχανόκηπο εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%bd%ce%b1-%cf%86%cf%84%ce%b9%ce%ac%ce%be%ce%b5%cf%84%ce%b5-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c-%ce%bb%ce%b1/feed/ 0 Μυκόρριζα ενεργοποιητής ριζών : η χρησιμότητά τους στην βιολογική καλλιέργεια https://do-it.gr/%ce%bc%cf%85%ce%ba%cf%8c%cf%81%cf%81%ce%b9%ce%b6%ce%b5%cf%82-%ce%b7-%cf%87%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%bc%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%ac-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b2%ce%b9/ https://do-it.gr/%ce%bc%cf%85%ce%ba%cf%8c%cf%81%cf%81%ce%b9%ce%b6%ce%b5%cf%82-%ce%b7-%cf%87%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%bc%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%ac-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b2%ce%b9/#respond Fri, 15 Apr 2022 21:00:00 +0000 https://do-it.gr/%ce%bc%cf%85%ce%ba%cf%8c%cf%81%cf%81%ce%b9%ce%b6%ce%b5%cf%82-%ce%b7-%cf%87%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%bc%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%ac-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b2%ce%b9/ Η μυκόρριζα ή τα μυκόρριζα αποτελούν ένα ειδικό συμβιωτικό μόρφωμα (ή όργανο) που προκύπτει από τη συνένωση των ριζών ενός φυτού με μύκητες διαφόρων ειδών. Υπάρχουν τριών ειδών μυκόρριζες: Ενδότροφες μυκόρριζες: Ο συνηθέστερος τύπος. Σχηματίζεται όταν ο μύκητας μπαίνει στο φλοιό της ρίζας. Εξώτροφες μυκόρριζες: Όταν ο μύκητς σχηματίζει ένα δίκτυο εξωτερικά από τις ρίζες και μπαίνει και στο περιβάλλον χώμα. Συναντιέται κυρίως ... Περισσότερα

Το άρθρο Μυκόρριζα ενεργοποιητής ριζών : η χρησιμότητά τους στην βιολογική καλλιέργεια εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> Η μυκόρριζα ή τα μυκόρριζα αποτελούν ένα ειδικό συμβιωτικό μόρφωμα (ή όργανο) που προκύπτει από τη συνένωση των ριζών ενός φυτού με μύκητες διαφόρων ειδών.

Ericoid mycorrhizal fungus.jpg

Υπάρχουν τριών ειδών μυκόρριζες:

  • Ενδότροφες μυκόρριζες: Ο συνηθέστερος τύπος. Σχηματίζεται όταν ο μύκητας μπαίνει στο φλοιό της ρίζας.
  • Εξώτροφες μυκόρριζες: Όταν ο μύκητς σχηματίζει ένα δίκτυο εξωτερικά από τις ρίζες και μπαίνει και στο περιβάλλον χώμα. Συναντιέται κυρίως στα δασικά δέντρα.
  • Ψευδομυκόρριζες

Οι μυκόρριζες παίρνουν οργανικά συστατικά από το φυτό, στο οποίο έχουν προσκολληθεί, και του αποδίδουν υγρασία και αυξητικές ουσίες. Αυτή η διαδικασία δρα συνήθως ευεργετικά για το φυτό.

Μερικές από τις ευεργετικές, για το φυτό-ξενιστή, ιδιότητες των μυκορριζών είναι:

  • η επιβίωση του φυτού σε καταστάσεις ξηρασίας
  • η οικονομία στο λίπασμα
  • μερικές εξώτροφες μυκόρριζες παράγουν αντιβιοτικά υλικά που προστατεύουν τον ξενιστή από παθογόνα μικρό

Υδατοδιάλυτη σκόνη για εμπλουτισμό του εδάφους με ωφέλιμους μικροοργανισμούς (μύκητες), που βοηθούν στην γρήγορη και υγιή ανάπτυξη φυτών μεγάλης καλλιέργειας ή οπωρώνων. Διασπείρεται στον αγρό πριν τη σπορά ή τη μεταφύτευση της καλλιέργειας, σε δοσολογία περίπου 1kgr / στρέμμα.
Η εφαρμογή της μυκόρριζας έχει πολλά ευεργετικά αποτελέσματα, όπως αύξηση του όγκου των ριζών, αποτροπή της εγκατάστασης παθογόνων μυκήτων ή νηματωδών και βελτίωσης της ικανότητας των ριζών να απορροφούν ωφέλιμα στοιχεία από το έδαφος (μείωση λιπάσματος). Σαν αποτέλεσμα έχουμε πρώιμη άνθιση και παραγωγή, αύξηση του όγκου της ανθοφορίας και της καρποφορίας και βελτίωση της αντοχής των φυτών σε συνθήκες λειψυδρίας. Με την αύξηση του ριζικού συστήματος επιτυγχάνουμε καλύτερη απορρόφηση της διαθέσιμης υγρασίας, με αποτέλεσμα τη δραστική μείωση των ποτισμάτων, ώστε τα φυτά να αναπτύσσονται σε αντίξοες ξηροθερμικές συνθήκες. Η ευεργετική επίδραση της μυκορρίζας στα δένδρα, οφείλεται στην καλύτερη απορρόφηση θρεπτικών στοιχείων με μικρή κινητικότητα στο έδαφος, όπως είναι ο φωσφόρος, ο ψευδάργυρος και ο χαλκός αλλά και εν μέρει το άζωτο, με αποτέλεσμα να γίνεται οικονομία έως και 40% στην χρήση λιπασμάτων.
Επίσης η μυκόριζα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε φυτά γλάστρας, καλλωπιστικούς θάμνους και κυπαρισσοειδή (λέιλαντ) στο νερό του ποτίσματος (αναλογία μία κουταλιά της σούπας σε 10lt νερό). Μετά την εφαρμογή, φροντίζουμε να μειώνουμε για 2-3 μέρες το πότισμα, ώστε να μην ξεπλυθεί η μυκόριζα από το ριζικό σύστημα. 
Είναι διαθέσιμη σε συσκευασίες του 1kgr και σε δύο τύπους. Ο ένας τύπος ονομάζεται TAB και έχουμε προστασία του ριζικού συστήματος από μυκητολογικές ασθένειες του εδάφους και ο άλλος είναι ο LEN με τον οποίο προστατέυουμε τα φυτά μας απο νηματώδεις, έντομα εδάφους ή την κάμπια του γκαζόν.
Η εφαρμογή της μυκόριζας μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: α) Με κατευθείαν τοποθέτηση στο έδαφος σκάβοντας κοντά στον κορμό του φυτού ρίχνωντας την ποσότητα που χρειάζεται. Σε μονοετή νεαρά φυτά βάζουμε 2 γρ. μυκόριζας ανά φυτό, σε μικρά δέντρα από 5-10 γρ. ανά δέντρο, ενώ σε μεγάλα δέντρα από 15-20 γρ. ανά δέντρο. Μετά την τοποθέτηση χρειάζεται ένα ποτισμά για να αρχίσει η δράση της. β) Με διάλυση στο νερό και πότισμα των φυτών σε αναλογία 1 κουταλιά της σούπας σε 10 λίτρα νερό (25 γρ. μυκόριζας σε 10 λίτρα). Με 10 λίτρα διαλύματος ποτίζουμε 10 μικρά φυτά ή 3 μικρά δέντρα ή 2 δέντρα μεγάλα. Το ένα κιλό μυκόριζας διαλύεται σε 400-500 κιλά νερο.
Διατίθεται σε συσκευασίες του ενός ή δύο κιλών ανάλογα τα φυτά ή την έκταση που θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε.

Το άρθρο Μυκόρριζα ενεργοποιητής ριζών : η χρησιμότητά τους στην βιολογική καλλιέργεια εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%ce%bc%cf%85%ce%ba%cf%8c%cf%81%cf%81%ce%b9%ce%b6%ce%b5%cf%82-%ce%b7-%cf%87%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%bc%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%ac-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b2%ce%b9/feed/ 0 Παρτέρια, ένας τρόπος για να καλλιεργείτε τα λαχανικά σας https://do-it.gr/fytokomia-gr-%cf%80%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%ad%cf%81%ce%b9%ce%b1-%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%ad%ce%be%cf%85%cf%80%ce%bd%ce%bf%cf%82-%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd/ https://do-it.gr/fytokomia-gr-%cf%80%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%ad%cf%81%ce%b9%ce%b1-%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%ad%ce%be%cf%85%cf%80%ce%bd%ce%bf%cf%82-%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd/#respond Sat, 09 Apr 2022 18:35:03 +0000 https://dev.do-it.gr/?p=8991 Ένας από τα τους καλύτερους τρόπους για να καλλιεργήσετε λαχανικά είναι να τα φυτέψετε σε υψωμένα  παρτέρια.  Όταν το χώμα είναι υψωμένο, στεγνώνει πιο γρήγορα, ζεσταίνεται ευκολότερα και παρέχει βαθύτερο έδαφος για να αναπτυχθούν οι ρίζες των φυτών. Με τα παρτέρια αυτά μπορείτε να φυτέψετε νωρίτερα στη σαιζόν και να έχετε συγκομιδή αργότερα το φθινόπωρο.…

Το άρθρο Παρτέρια, ένας τρόπος για να καλλιεργείτε τα λαχανικά σας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Ένας από τα τους καλύτερους τρόπους για να καλλιεργήσετε λαχανικά είναι να τα φυτέψετε σε υψωμένα  παρτέρια.  Όταν το χώμα είναι υψωμένο, στεγνώνει πιο γρήγορα, ζεσταίνεται ευκολότερα και παρέχει βαθύτερο έδαφος για να αναπτυχθούν οι ρίζες των φυτών. Με τα παρτέρια αυτά μπορείτε να φυτέψετε νωρίτερα στη σαιζόν και να έχετε συγκομιδή αργότερα το φθινόπωρο.

Η καλλιέργεια σε υψωμένα  παρτέρια μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του χώματος κατά 4,5 μέχρι και 7 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τη θερμοκρασία του εδάφους δίπλα. Το χώμα σ’ αυτά τα παρτέρια είναι πιο εκτεθειμένο και ο ήλιος και ο αέρας τείνουν να το στεγνώνουν και να το θερμαίνουν γρηγορότερα.

Στα πιο κρύα κλίματα, η ανοιξιάτικη βροχή διατηρεί το χώμα του λαχανόκηπου μας υγρό και κρύο. Υψώνοντας το έδαφος καλλιέργειας, επιτρέπουμε στην επιπλέον υγρασία να αποστραγγιστεί γρηγορότερα και το χώμα να παραμένει θερμότερο. Γι’ αυτό τον λόγο μπορούμε να φυτέψουμε νωρίτερα.

Μπορούμε να φτιάξουμε υψωμένους λαχανόκηπους φτιάχνοντας ένα ανάχωμα με φτυάρι ή τσουγκράνα ή μπορούμε να περικλείσουμε το χώμα με ξύλινα ή από άλλο υλικό πλαίσια.

Ένα ακόμα μεγάλο πλεονέκτημα που έχουμε όταν υψώνουμε το έδαφος είναι πως το επιπλέον βάθος επιτρέπει να μεγαλώσουν φυτά με βαθιές ρίζες, όπως καρότα, τεύτλα και ραπανάκια. Επιπλέον, η υψηλότερη θερμοκρασία εδάφους μας επιτρέπει να καλλιεργήσουμε κάποια λαχανικά που δεν θα μπορούσαμε να έχουμε σε ψυχρότερα κλίματα. Για παράδειγμα, αυτά μπορεί να είναι κάποιες ποικιλίες φθινοπωρινών πεπονιών, που δεν θα μπορούσαμε να καλλιεργήσουμε σ’ ένα πιο κρύο κλίμα χωρίς υψωμένα παρτέρια.

Οι διαστάσεις των παρτεριών

Μπορείτε να φτιάχνετε υψωμένα παρτέρια όσου μήκους θέλετε. Όμως το πλάτος έχει μια λογική. Το ιδανικό πλάτος για μονή σειρά λαχανικών πρέπει να είναι 60 εκατοστά. Αν έχουμε τον χώρο, είναι πολύ βολικό να φτιάχνουμε παρτέρια πλάτους 100–120 εκατοστών, επειδή αυτό μας επιτρέπει να δουλεύουμε και από τις δύο μεριές και να καλλιεργούμε διπλές σειρές λαχανικών, εξοικονομώντας εργασία και νερό.

Οι σανίδες που χρησιμοποιούμε είναι καλό να έχουν 5 εκατοστά πάχος επί 10 εκατοστά ύψος για τοματιές, ενώ για τα υπόλοιπα λαχανικά μπορούμε να χρησιμοποιούμε σανίδες πάχους 5 εκατοστά επί 35 ή 40 εκατοστά ύψος.

Χρήσιμες πληροφορίες και τεχνικές

Αν έχετε περιορισμένο χώρο, είναι καλύτερο να χρησιμοποιείτε ξύλινα πλαίσια για να συγκρατήσετε το χώμα του υψωμένου λαχανοκήπου σας. Μ’ αυτό τον τρόπο κερδίζετε χώρο γιατί δεν χρειάζεται να φτιάξετε πολλούς διαδρόμους ανάμεσα στα φυτά μας. Αντί για αυτό φυτέψτε τα λαχανικά σας σε φαρδιές σειρές, αφήνοντας ίση απόσταση προς όλες τις κατευθύνσεις. Για παράδειγμα, αν φυτέψετε καρότα σε υψωμένα παρτέρια με ξύλινα πλαίσια, βάλτε τα ανά 5 εκατοστά προς κάθε κατεύθυνση, σε αντίθεση με τα παρτέρια χωρίς πλαίσιο, όπου θα πρέπει να βάζετε και ένα διάδρομο κάθε λίγες σειρές.

Αν έχετε τη δυνατότητα, τοποθετείτε κάτω από το πλαίσιο σας ένα ύφασμα εδαφοκάλυψης κατά των ζιζανίων. Από πάνω καλύψτε το με πριονίδι ή ακόμα καλύτερα, μικρά κομμάτια φλοιού. Και ρίξτε πάνω απ’ αυτά το χώμα. Με τον τρόπο αυτό θα εμποδίσετε τα παράσιτα και τα ζιζάνια να χαλάσουν την καλλιέργειά σας.

Το χώμα στα υψωμένα παρτέρια θα πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας. Το ιδανικό για λαχανικά είναι κανονικό χώμα εμπλουτισμένο με κομπόστ, κοπριά ή/και λίπασμα.

Έξυπνες λύσεις

Θα μπορούσατε να φυτέψετε λαχανικά μέσα σε παλιά λάστιχα αυτοκινήτου. Μπορεί να μην είναι η καλύτερη αισθητική επιλογή όμως μέσα σε αυτά το χώμα θα παραμένει ζεστό και θα στεγνώνει γρηγορότερα. Επίσης, τα λάστιχα απορροφούν τη θερμότητα του ήλιου κατά τη διάρκεια της μέρας και την ακτινοβολούν τη νύχτα, κρατώντας τα φυτά ζεστά το βράδυ.

Χρήση εμποτισμένου ξύλου σε παρτέρια

Αν χρησιμοποιείτε επεξεργασμένο ξύλο, φροντίστε το συντηρητικό του να είναι ασφαλές για χρήση κοντά σε βρώσιμα λαχανικά.

Προσοχή:

Ποτέ μη χρησιμοποιείτε ξύλα εμποτισμένα με CCA (Άλατα αρσενικού) ή CCB (άλατα βορίου). Οι ουσίες αυτές είναι τοξικές και δεν είναι κατάλληλες για χρήση σε παρτέρια.

Συνήθως κάθε παρτέρι από μη-επεξεργασμένο ξύλο αντέχει γύρω στα 5 χρόνια, πριν εισβάλουν έντομα και αρχίσει το σάπισμα. Τα εμποτισμένα ξύλα αντέχουν 5 φορές περισσότερο.

Οδηγίες για κατασκευή απλού παρτεριού για τομάτες

Κοντινό πλάνο από πάνω, ενός υπερυψωμένου παρτεριού κατασκευασμένου από μη επεξεργασμένες σανίδες. Το παρτέρι αυτό είναι ιδανικό για τομάτες.

Μια διαφορετική άποψη το ίδιου παρτεριού. Σημειώστε το ύφασμα από κάτω, το οποίο τοποθετήθηκε για να εμποδιστούν τα ζιζάνια.

Η γωνία μας γίνεται όμορφη με την προσθήκη πριονιδιού, το οποίο τοποθετούμε για να καταπολεμήσουμε τα ζιζάνια. Ο νότιος τείχος του σπιτιού αποτελεί το ιδανικό σημείο για τις τομάτες.

Με χώμα και φυτά καλής ποιότητας μπορείτε να έχετε μια καλή σοδειά τομάτες.

Παρακάτω σας παρουσιάζουμε μερικές ακόμα ιδέες για παρτέρια που θα ανοίξουν πιθανώς τους ορίζοντες της δημιουργηκότητας σας.

 

Πηγή: kevio.gr

 

Το άρθρο Παρτέρια, ένας τρόπος για να καλλιεργείτε τα λαχανικά σας εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/fytokomia-gr-%cf%80%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%ad%cf%81%ce%b9%ce%b1-%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%ad%ce%be%cf%85%cf%80%ce%bd%ce%bf%cf%82-%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd/feed/ 0 Καλλιέργεια ντομάτας – Οδηγίες και Συμβουλές https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b4%ce%b7%ce%b3%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%83%cf%85%ce%bc/ https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b4%ce%b7%ce%b3%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%83%cf%85%ce%bc/#respond Fri, 04 Jun 2021 20:23:56 +0000 https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b4%ce%b7%ce%b3%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%83%cf%85%ce%bc/ Καλλιέργεια ντομάτας, σπορά, φύτευση, λίπανση, συγκομιδή, οδηγίες. Πληροφορίες για την φύτευση, τη σπορά, το πότισμα, τη λίπανση, την καλλιεργητική φροντίδα της ντοματιάς (ασθένειες, υποστύλωση), οι ποικιλίες, ασθένειες κτλ Καλλιέργεια ντομάτας (Solanaceae). Γενικές πληροφορίες Η τομάτα ανήκει στην οικογένεια Solanaceae. Στην ίδια οικογένεια ανήκουν οι πιπεριές και οι μελιτζάνες. Η τομάτα κατάγεται από την τροπική Αμερική (Περού, ... Περισσότερα

Το άρθρο Καλλιέργεια ντομάτας – Οδηγίες και Συμβουλές εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> Καλλιέργεια ντομάτας, σπορά, φύτευση, λίπανση, συγκομιδή, οδηγίες. Πληροφορίες για την φύτευση, τη σπορά, το πότισμα, τη λίπανση, την καλλιεργητική φροντίδα της ντοματιάς (ασθένειες, υποστύλωση), οι ποικιλίες, ασθένειες κτλ

Καλλιέργεια ντομάτας (Solanaceae). Γενικές πληροφορίες

Η τομάτα ανήκει στην οικογένεια Solanaceae. Στην ίδια οικογένεια ανήκουν οι πιπεριές και οι μελιτζάνες.

Η τομάτα κατάγεται από την τροπική Αμερική (Περού, Ισημερινό) και είναι φυτό διετές.

Στη χώρα μας αναγκάζεται να γίνει ετήσιο αφού δεν αντέχει τις χαμηλές χειμωνιάτικες θερμοκρασίες της ηπειρωτικής, κυρίως, Ελλάδας.

Στην Ευρώπη άρχισε να καλλιεργείται από τα τέλη του 18ου αιώνα και στην Ελλάδα από το 1918.

Αν η θερμοκρασία πέσει κάτω από τους 12°C, παθαίνει σοβαρές ζημιές, ενώ το ιδανικό εύρος θερμοκρασιών για να αναπτυχθεί και να καρποδέσει είναι μεταξύ 16°C-28°C.

Πρακτικά, ευδοκιμεί σε ηλιόλουστες, προφυλαγμένες από το κρύο, θέσεις του κήπου.

Που οφείλεται το κόκκινο χρώμα της ντομάτας;

Το χρώμα του καρπού είναι συνήθως κόκκινο, υπάρχουν όμως και ποικιλίες που έχουν χρώμα πορτοκαλί, κίτρινο, ροζ ή λευκό.

Το κόκκινο χρώμα οφείλεται στο καροτινοειδές Λυκοπίνιο (είναι η κύρια χρωστική ουσία της τομάτας) ενώ το πορτοκαλί στο β-καροτίνιο (προβιταμίνη Α).

Σε μικρότερες ποσότητες υπάρχουν επίσης άλλα καροτινοειδή και ξανθοφύλλες. Το λυκοπίνιο δε χρειάζεται φως για να σχηματισθεί.

Οι καρποί μετά τη συγκομιδή κοκκινίζουν και στο σκοτάδι.

Θερμοκρασίες άνω των 32 βαθμών Κελσίου εμποδίζουν τη σύνθεση λυκοπινίου, όχι όμως του β-καροτινίου, γι’ αυτό και όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες οι καρποί δεν έχουν βαθύ κόκκινο χρώμα αλλά πορτοκαλί.

Καλλιέργεια ντομάτας, σπορά – φύτευση, λίπανση, συγκομιδή

Oι τομάτες θέλουν ένα έδαφος ζεστό και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά.  Πριν από τη φύτευση ή σπορά, σκαλίστε σχολαστικά το χώμα σε βάθος περίπου 30-40 εκατοστά.

Προσθέστε άφθονη και καλά χωνεμένη κοπριά και μικρή ποσότητα λιπάσματος με φώσφορο και κάλιο.

Αν επιλέξετε να αγοράσετε έτοιμα σπορόφυτα, προσέξτε ώστε να είναι υγιή, να μην είναι ταλαιπωρημένα, να έχουν ύψος τουλάχιστον 15-20 εκ. και πάχος βλαστού όσο ένα μολύβι.

Μπορείτε επίσης να σπείρετε σπόρους που πωλούνται σε φακελάκια ή να βρείτε από παλιούς αγρότες σπόρους παραδοσιακών ποικιλιών.

Οι φυτεύσεις γίνονται από αρχές Απριλίου έως και αρχές Αυγούστου, έχοντας πάντα κατά νου ότι θα πρέπει να ξεκινήσουν όσο ο καιρός στην περιοχή φύτευσης είναι ακόμη κρύος.

Οι σπορές μπορούν να ξεκινήσουν έναν μήνα πριν από τις φυτεύσεις (μέσα Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου).

Τα φυτά πρέπει να αναπτύσσονται ανά 50 με 70 εκατοστά κατά μήκος γραμμών που απέχουν μεταξύ τους 80 με 150 εκατοστά.

Ντομάτα

Αποστάσεις σποράς της τομάτας και πότισμα καλλιέργειας

Αποστάσεις σποράς της τομάτας

Η τομάτα σπέρνεται σε παράλληλες γραμμές. Έχουμε δύο αποστάσεις. Την απόσταση γραμμής από γραμμή και την απόσταση των φυτών επάνω στη γραμμή.

Οι αποστάσεις γραμμής από γραμμή είναι μεταξύ 80 και 120 εκατοστών.

Η απόσταση ανάμεσα στα φυτά στην ίδια γραμμή είναι από 30 έως 90 εκατοστά. Όσο πιο πυκνές είναι οι αποστάσεις σποράς τόσο πιο πολλά φυτά θα μπορέσετε να βάλετε ανά μονάδα επιφάνειας. Ταυτόχρονα όμως χρειάζεται περισσότερη περιποίηση, λίπανση και φροντίδα.

Επίσης, όπως είναι κατανοητό, αν επιλέξετε να καλλιεργήσετε ποικιλίες τομάτας με ζωηρή βλάστηση, τότε οι αποστάσεις σποράς στην ίδια γραμμή πρέπει να είναι μεγαλύτερες.

Καλλιέργεια ντομάτας – Τι να αποφύγετε

Αποφύγετε τη συγκαλλιέργεια ντομάτας με:

  • Καλαμπόκι
  • Δενδρολίβανο
  • Άνηθο

Πότισμα της ντοματιάς

Για την ομαλή ανάπτυξη των ντοματιών σας απαιτείται τακτικό και ισορροπημένο πότισμα.

Προτείνεται να εγκαταστήσετε εξαρχής σύστημα αυτόματου ποτίσματος με τη μέθοδο της σταγόνας (στάγδην άρδευση).

Πρόκειται για ένα λάστιχο κατά μήκος του οποίου υπάρχουν ενσωματωμένα ανοίγματα ανά 30 εκατοστά.

Θα πρέπει να ποτίζετε τόσο ώστε το νερό να φτάνει στις ρίζες και να μη μένει μόνο στην επιφάνεια.

Το ακανόνιστο ή λίγο πότισμα, στρεσάρει τη τοματιά και δημιουργεί ασθένειες όπως η ξερή ή μαύρη κορυφή των καρπών (blossom end rot) ή το σκάσιμο των καρπών της τομάτας.

Λίπανση της ντοματιάς | Άζωτο, Φωσφόρος, Κάλιο

Η σπουδαιότερη αντίδραση της τομάτας στη χορήγηση λιπασμάτων είναι η αύξηση της βλάστησης.

Πιο συγκεκριμένα, το ύψος των φυτών, η φυλλική επιφάνεια και ο αριθμός των ανθέων (και καρπών) είναι πιο ευαίσθητα στην επίδραση του αζώτου.

Άζωτο

Μεγάλες αποδόσεις καρπών επιτυγχάνονται με σχετικά μεσαίες δόσεις αζώτου. Υπερβολική δόση αζώτου οδηγεί σε οψίμιση της ωρίμανσης, μειωμένη και κακής ποιότητας παραγωγή.

Η χρησιμοποίηση αμμωνιακού αζώτου μειώνει την περιεκτικότητα σε κάλιο σε νεαρά σπορόφυτα και την περιεκτικότητα ώριμων φύλλων τομάτας σε Ca και Mg.

Πιθανότατα λόγω ανταγωνισμού και αυξάνει το ποσοστό των καρπών που παρουσιάζουν συμπτώματα «ξηρής κορυφής» (blossom end rot) .

Φωσφόρος

Η βλάστηση και η καρποφορία φυτών τομάτας μπορεί να περιορισθούν σε εδάφη ανεπαρκώς εφοδιασμένα με φωσφόρο.

Ο φωσφόρος επιταχύνει την αύξηση του ριζικού συστήματος, γι’ αυτό τα νεαρά σπορόφυτα κατά τη μεταφύτευση θα πρέπει να είναι καλά εφοδιασμένα με φωσφόρο.

Αν το χώμα έχει ήδη επαρκείς ποσότητες φωσφόρου, τότε η επιπλέον προσθήκη δεν έχει ορατά αποτελέσματα.

Κάλιο

Μέγιστη παραγωγή τομάτας μπορεί να επιτευχθεί με σχετικά μέσα επίπεδα καλίου.

Χορήγηση καλίου μόνο για την επίτευξη μέγιστης παραγωγής έχει σαν αποτέλεσμα οι καρποί να είναι τουλάχιστον μέτριοι ποιοτικά (τόσο στο χρώμα όσο και στην γεύση).

Η αντίδραση των φυτών τομάτας στην προσθήκη καλίου είναι πιο έντονη στα αμμώδη και αμμοπηλώδη εδάφη και σχετικά μικρή στα εδάφη με μεγάλα αποθέματα ανταλλάξιμου καλίου.

Το ύψος των φυτών και η παραγωγή μπορούν να αυξηθούν σημαντικά σε εδάφη με μικρή ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων.

Ουδεμία αντίδραση έχει παρατηρηθεί στη φυλλική επιφάνεια, τον αριθμό και το μέγεθος των καρπών (δηλαδή την παραγωγή), σε εδάφη εφοδιασμένα με εναλλακτικό κάλιο και μεγάλη ρυθμιστική ικανότητα.

Η αυξημένη χορήγηση καλίου μειώνει το ποσοστό των «κούφιων» καρπών και των καρπών με ανομοιόμορφο χρωματισμό, καλυτερεύει το σχήμα και τη συνεκτικότητα των καρπών και αυξάνει την ολική οξύτητα του χυμού της τομάτας.

Καλλιεργητική φροντίδα τοματιάς | Κλάδεμα και κορφολόγημα τοματιάς

Κλάδεμα τοματιάς

Το κλάδεμα είναι συνδυασμένο με την υποστύλωση – στήριξη της ντοματιάς. Η τομάτα με το κλάδεμα διαμορφώνεται σε μονοστέλεχο φυτό.

Αφαιρούνται όλοι οι πλάγιοι βλαστοί όταν το μήκος τους φτάσει τα 5 με 10 εκατοστά.

Η αφαίρεση των νεαρών πλάγιων βλαστών γίνεται με το χέρι, επειδή είναι τρυφεροί και εύθραυστοι.

Αφαιρώντας τους βλαστούς όσο ακόμη είναι μικροί, αποφεύγονται οι μεγάλες πληγές που επουλώνονται δύσκολα και αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης παθογόνων και μυκητιάσεων δια των πληγών.

Το κλάδεμα πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα ώστε να αφαιρούνται οι πλευρικοί βλαστοί που παράγει συνεχώς το φυτό, ενώ παράλληλα το στέλεχος του φυτού πρέπει να υποστυλώνεται.

Οι τομάτες που κλαδεύονται, μπορούν να φυτευτούν σε κοντινές αποστάσεις.

Κλάδεμα τοματιάς

Κορφολόγημα τοματιάς

Αν θέλετε να επιταχύνεται την παραγωγή τομάτας, μπορείτε να προχωρήσετε στο κορφολόγημα (αφαίρεση της κορυφής του φυτού), 1,5 με 2 μήνες πριν το τέλος της συγκομιδής.

Το κορφολόγημα εφαρμόζεται για να σταματήσει το φυτό να παράγει νέα φύλλα και ταξικαρπίες που δε θα προλάβουν να ωριμάσουν και παράλληλα για να αναγκαστεί να επιταχύνει την ωρίμανση των καρπών που ήδη έχει.

Η κορυφή αφαιρείται μετά από 2-3 τουλάχιστον φύλλα από την τελευταία ταξιανθία του φυτού

Αποφύλλωση και υποστύλωση της τοματιάς

Αποφύλλωση τοματιάς

Καθώς τα φυτά μεγαλώνουν και όταν αρχίζει να ωριμάζει η πρώτη ταξικαρπία, αρχίζει και η διαδικασία της αποφύλλωσης, δηλαδή της αφαίρεσης των φύλλων που βρίσκονται κάτω από αυτήν.

Η αποφύλλωση γίνεται για να επιτραπεί ο καλύτερος φωτισμός των καρπών που βρίσκονται κοντά στο στάδιο της ωρίμανσης, γιατί το άμεσο φως βελτιώνει την ποιότητα των καρπών.

Τα φύλλα στο στάδιο αυτό αφαιρούνται γιατί, καθώς αρχίζουν ή ήδη έχουν «γεράσει», δε δέχονται αρκετό φωτισμό για φωτοσύνθεση και δε συνεισφέρουν στην παραγωγή.

Η αποφύλλωση συνεχίζεται μετά τη συγκομιδή των καρπών της κατώτερης ταξικαρπίας και όταν αρχίζει να ωριμάζει η αμέσως επόμενη ταξικαρπία, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν.

Yποστύλωση τοματιάς

Ο απλούστερος τρόπος στήριξης είναι χρησιμοποιώντας ένα στύλο. Ο στύλος μπορεί να είναι ξύλινος ή πλαστικός.

Αποφύγετε τη χρήση μεταλλικών στύλων (εκτός και αν είναι καλυμμένοι με ουδέτερο υλικό), γιατί θερμαίνονται πολύ από τον ήλιο και το φυτό θέλει να τους αποφύγει.

Αντί για στύλους μπορείτε να αναπτύξετε ένα σύστημα από οριζόντια σύρματα και κατακόρυφους σπάγκους.

Τα οριζόντια σύρματα τοποθετούνται σε ύψος 1,80 με 2,00 μέτρα πάνω από τη γραμμή φύτεψης των ντοματιών.

Από το σύρμα και πάνω από κάθε φυτό, ξεκινούν κατακόρυφοι σπάγκοι οι οποίοι καταλήγουν στο χώμα.

Yποστύλωση τοματιάς

Καλλιέργεια και προβλήματα ντοματιάς – Συγκομιδή και ποικιλίες

Μπορείτε να αρχίσετε να μαζεύετε ώριμες ντομάτες περίπου δύο (2) μήνες μετά τη φύτευση των σπορόφυτων ή τρεις (3) μήνες μετά τη σπορά, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Οι ποικιλίες της ντομάτας

Χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

1

Οι ποικιλίες «απεριόριστης ανάπτυξης» στις οποίες ο κεντρικός βλαστός αναπτύσσεται συνεχώς και

2

Οι ποικιλίες «περιορισμένης ανάπτυξης» όπου η ανάπτυξη του κεντρικού βλαστού σταματά όταν σχηματιστεί κάποιος αριθμός ταξιανθιών.

Οι καταλληλότερες για ερασιτεχνική καλλιέργεια είναι οι ποικιλίες «απεριόριστης ανάπτυξης» αφού το φυτό καρποφορεί ασταμάτητα για μήνες και έτσι μπορείτε να έχετε σχεδόν καθημερινά φρέσκες ντομάτες.

Οι  πιο διαδεδομένες ποικιλίες που κυκλοφορούν είναι οι Carmello, Bob cat, Mountain spring, Καλλίστη, Ναυσικά και Ελπίδα καθώς και οι παραδοσιακές ποικιλίες Καρδιά του βούβαλου, ντοματάκι Σαντορίνης και Μπατάλα ή Βραυρώνας.

Προβλήματα στην καλλιέργεια | Ντομάτες σε γλάστρα ή μπαλκόνι

Προβλήματα στην καλλιέργεια

  • Αφίδες ή μελίγκρες. Μικρά έντομα δαγκώνουν τα φύλλα, ειδικότερα τα τρυφερά, και προκαλούν συστροφή τους. Απομακρύνονται με ψεκασμό τριμμένου πράσινου σαπουνιού διαλυμένου σε νερό.
  • Ηλιόκαμα. Τοπικά εγκαύματα των καρπών που προκαλούν μόνιμα άσπρα σημάδια.

    Οφείλεται σε έντονη ηλιοφάνεια και η λύση είναι η ημισκίαση με ένα δίχτυ ή παρόμοιο υλικό.

  • Σήψη κορυφής. Ξήρανση του καρπού στο άκρο που βρίσκεται απέναντι από το κοτσάνι.

    Προλαμβάνεται με ισορροπημένο πότισμα και καταπολεμείται με ψεκασμό των φύλλων με διαφυλλικό ασβεστούχο λίπασμα.

  • Σχήσιμο καρπού. Ακτινωτό σκίσιμο του φλοιού του καρπού που ξεκινάει από το κοτσάνι. Οφείλεται σε μη ισορροπημένο πότισμα.

Καλλιέργεια ντομάτας στη γλάστρα ή στο μπαλκόνι

Ακολουθείτε όσα έχουν προαναφερθεί για τη φύτευση με τη διαφορά ότι θα πρέπει να παρέχετε στο φυτό μία φορά κάθε 15 με 20 ημέρες υδατοδιαλυτό λίπασμα (αφομοιώνεται καλύτερα από το φυτό) και να προσέχετε το πότισμα.

Οι καταλληλότερες και πιο αποδοτικές ποικιλίες ντομάτας για καλλιέργεια σε γλάστρα είναι τα μικρά ντοματίνια ή οι ντομάτες – τσέρι (μικρές και σφαιρικές).

Το άρθρο Καλλιέργεια ντομάτας – Οδηγίες και Συμβουλές εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%cf%84%ce%bf%ce%bc%ce%ac%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%b4%ce%b7%ce%b3%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%83%cf%85%ce%bc/feed/ 0 Βιβλίο «Ο λαχανόκηπος της κρίσης και του σπιτιού» https://do-it.gr/%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%af%ce%bf-%ce%bf-%ce%bb%ce%b1%cf%87%ce%b1%ce%bd%cf%8c%ce%ba%ce%b7%cf%80%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%ba%cf%81%ce%af%cf%83%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84/ https://do-it.gr/%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%af%ce%bf-%ce%bf-%ce%bb%ce%b1%cf%87%ce%b1%ce%bd%cf%8c%ce%ba%ce%b7%cf%80%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%ba%cf%81%ce%af%cf%83%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84/#respond Fri, 04 Jun 2021 20:23:48 +0000 https://do-it.gr/%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%af%ce%bf-%ce%bf-%ce%bb%ce%b1%cf%87%ce%b1%ce%bd%cf%8c%ce%ba%ce%b7%cf%80%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%ba%cf%81%ce%af%cf%83%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84/ Ο λαχανόκηπος της κρίσης – του σπιτιού. Οδηγός με χρήσιμες οδηγίες για να φτιάξει ο κάθε πολίτης, φθηνά και εύκολα, έναν μικρό οικογενειακό λαχανόκηπο. Τρόποι καλλιέργειας, περιποίησης & καταπολέμησης των ασθενειών των λαχανικών. Λαχανόκηπος του σπιτιού | Τι είναι ο λαχανόκηπος της κρίσης; Ένα μοναδικό βιβλίο , που αξίζει να το κατεβάσετε για λόγους ιστορικούς ... Περισσότερα

Το άρθρο Βιβλίο «Ο λαχανόκηπος της κρίσης και του σπιτιού» εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Ο λαχανόκηπος της κρίσης – του σπιτιού. Οδηγός με χρήσιμες οδηγίες για να φτιάξει ο κάθε πολίτης, φθηνά και εύκολα, έναν μικρό οικογενειακό λαχανόκηπο. Τρόποι καλλιέργειας, περιποίησης & καταπολέμησης των ασθενειών των λαχανικών.

Λαχανόκηπος του σπιτιού | Τι είναι ο λαχανόκηπος της κρίσης;

Ένα μοναδικό βιβλίο , που αξίζει να το κατεβάσετε για λόγους ιστορικούς και πρακτικούς … “Μάθε τέχνη και αστην να πεινάσεις πιάσ’την “

 

(download σε αρχείο pdf , μέγεθος  32,4 MB:     laxanokipos-documen- pdf   )

Ο λαχανόκηπος του σπιτιού. Το χειμώνα του 1941 ο γεωπόνος Νικόλαος Βοσυνιώτης τμηματάρχης στους Δημοτικούς Κήπους της Αθήνας «άρτι αφιχθείς από τις Βερσαλίες», όπου έχει διδαχθεί την γεωπονία.

Αποφασίζει να συγγράψει έναν εύχρηστο οδηγό που περιλαμβάνει οδηγίες για να φτιάξει ο κάθε πολίτης της Αθήνας, φθηνά και εύκολα, έναν μικρό «οικογενειακό» λαχανόκηπο για την επιβίωσή του.

Όπως καταλαβαίνετε, τόσα χρόνια μετά, αυτός ο οδηγός – βιβλίο είναι επίκαιρος όσο ποτέ. Σωστά λοιπόν το ΑΠΕ – ΜΠΕ, παράφρασε τον τίτλο και το ονόμασε «Ο Λαχανόκηπος της κρίσης».

Ο λαχανόκηπος της κρίσης – του σπιτιού. Βιβλίο, έκδοση ΑΠΕ – ΜΠΕ

Ο λαχανόκηπος της κρίσης – του σπιτιού. Βιβλίο, έκδοση ΑΠΕ – ΜΠΕ. Τρόποι καλλιέργειας, περιποίησης και καταπολέμησης των ασθενειών των λαχανικών.

Το παλιό αυτό βιβλίο εκδόθηκε το 1941 για να βοηθήσει την ελληνική οικογένεια στη δύσκολη περίοδο του πολέμου και της κατοχής.

Σήμερα, που η φτώχεια και οι οικονομικές δυσκολίες μας «χτυπούν» κάθε μέρα την πόρτα, το βιβλίο αυτό αποδεικνύεται αν μη τι άλλο διαχρονικό.

Πρόλογος βιβλίου έκδοσης ΑΠΕ – ΜΠΕ | Νικόλαος Βοσυνιώτης

Νικόλαος Βοσυνιώτης, Έκδοση ΑΠΕ – ΜΠΕ (πρόλογος βιβλίου έκδοσης: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου 20.03.2012).

Τι κάνουν οι άνθρωποι με το φαγητό όταν καλούνται να ζήσουν υπό έκτακτες συνθήκες;

Πώς μπορούμε να τα καταφέρουμε με το καθημερινό τραπέζι όταν το λιγοστό χρήμα και η στέρηση έχουν περιορίσει δραστικά το βαλάντιό μας, επιβάλλοντας μια ριζική αλλαγή της διατροφικής μας κουλτούρας;

Τα ερωτήματα είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ στη σημερινή Ελλάδα κι ένα βιβλίο από τα παλιά έρχεται ξαφνικά να θυμίσει την επινοητικότητα και τη φαντασία που θα πρέπει να επιστρατεύσουμε αν θέλουμε όχι μόνο να επιβιώσουμε, αλλά και να δώσουμε στις ξαφνικές μας δυσκολίες μιαν άλλη νότα.

Σκληρές μέρες της Κατοχής του 1941 και ο αθηναϊκός λαός στενάζει από τον βαρύ γερμανικό ζυγό. Οι συνθήκες διαβίωσης εξαιρετικά δύσκολες και το φαγητό λιγοστό.

Η πείνα θερίζει, προϊόντα δεν υπάρχουν και οι προμήθειες από την επαρχία δεν φτάνουν ποτέ στην Αθήνα.

Καλλιέργεια, περιποίηση & καταπολέμηση ασθενειών των λαχανικών

Ο γεωπόνος Νικόλαος Βοσυνιώτης τμηματάρχης στους Δημοτικούς Κήπους της Αθήνας και άρτι αφιχθείς από τις Βερσαλίες – όπου έχει διδαχθεί την γεωπονία – αποφασίζει να συγγράψει ένα μικρό και εύχρηστο οδηγό που περιλαμβάνει οδηγίες (καλλιέργεια, περιποίηση & καταπολέμηση ασθενειών των λαχανικών) για να φτιάξει ο κάθε πολίτης της Αθήνας, φθηνά και εύκολα, έναν μικρό «οικογενειακό» λαχανόκηπο.

Το τυπογραφείο ∆ιον.Πετσάλη αναλαμβάνει την έκδοση του οδηγού που φέρει τον τίτλο:

Ο λαχανόκηπος του σπιτιού» ήτοι τρόποι καλλιέργειας, περιποιήσεως και καταπολεμήσεως των ασθενειών των λαχανικών.

Στον πρόλογο ο συγγραφέας εξηγεί ότι η εμπόλεμη κατάσταση της Ευρώπης:

«έσχεν επίδρασιν και εις την ιδικήν μας χώρα, ιδίως εις το ζήτημα της διατροφής.Βιβλίο «Ο λαχανόκηπος του σπιτιού» Οι διαθέτοντες κήπον καλλωπιστικόν ετησίων ανθέων άς τον μεταβάλωσιν εις την περίστασιν ταύτην εις λαχανόκηπον.

Ένεκα λοιπόν των ανωμάλων περιστάσεων,ας διερχόμεθα, πρέπει οι διαθέτοντες μικράν έκτασιν γής πέριξ του σπιτιού των να μην την αφίσουν ανεκμετάλλευτον».

Προέτρεπε δηλαδή τους ανθρώπους και να καλλιεργήσουν λαχανικά, αφ ενός για να διευκολύνουν και όσους δεν έχουν χώρο για καλλιέργεια αλλά και για να βρίσκουν ευκολότερα τα ζαρζαβατικά που δεν βρίσκουν στην ελεύθερη αγορά.

 

Το άρθρο Βιβλίο «Ο λαχανόκηπος της κρίσης και του σπιτιού» εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%af%ce%bf-%ce%bf-%ce%bb%ce%b1%cf%87%ce%b1%ce%bd%cf%8c%ce%ba%ce%b7%cf%80%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%ba%cf%81%ce%af%cf%83%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84/feed/ 0 Καλλιέργεια μανιταριών Πλευρώτους και Σιιτάκε https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%8e%ce%bd-%cf%80%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ba/ https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%8e%ce%bd-%cf%80%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ba/#respond Wed, 31 Mar 2021 20:16:34 +0000 https://do-it.gr/?p=8002 Για να καλλιεργήσουμε μανιτάρια Pleurotous στο σπίτι μας χρειαζόμαστε ένα έτοιμο παστεριωμένο υπόστρωμα, κατάλληλο για καλλιέργεια μανιταριών, που αποτελείται από ειδικά επεξεργασμένο άχυρο σιτηρών. Περιέχει μυκήλιο Pleurotus υπό την μορφή σπόρου, το οποίο δεν έχει απλωθεί σε όλη την μάζα του υποστρώματος. Το υπόστρωμα είναι σε μορφή ειδικά συμπιεσμένου μπλόκ, συσκευασμένο σε διάφανο φίλμ ανθεκτικού ... Περισσότερα

Το άρθρο Καλλιέργεια μανιταριών Πλευρώτους και Σιιτάκε εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Για να καλλιεργήσουμε μανιτάρια Pleurotous στο σπίτι μας χρειαζόμαστε ένα έτοιμο παστεριωμένο υπόστρωμα, κατάλληλο για καλλιέργεια μανιταριών, που αποτελείται από ειδικά επεξεργασμένο άχυρο σιτηρών. Περιέχει μυκήλιο Pleurotus υπό την μορφή σπόρου, το οποίο δεν έχει απλωθεί σε όλη την μάζα του υποστρώματος. Το υπόστρωμα είναι σε μορφή ειδικά συμπιεσμένου μπλόκ, συσκευασμένο σε διάφανο φίλμ ανθεκτικού πλαστικού, έτοιμο για χρήση. Οι διαστάσεις του είναι συνήθως 50x40x20 cm – 66 lit και έχει βάρος 17-18 kgr.
Τα γεωπονικά καταστήματα διαθέτουν υπόστρωμα επωασμένο, έτοιμο για παραγωγή, αλλά διατίθεται και υπόστρωμα σπαρμένο, εάν ζητηθεί. Το σπαρμένο υπόστρωμα χρειάζεται περίπου 15-18 ημέρες επώαση σε σκοτεινό μέρος, με θερμοκρασία από 18-25 oC. Στην συνέχεια και εφόσον έχει ασπρίσει καλά (έχει απλωθεί το μυκήλιο), ακολουθούμε τις ίδιες οδηγίες για την παραγωγή, όπως και του επωασμένου.
Τοποθετούμε σε μέρος σκιερό, φωτεινό, δροσερό και απάνεμο. Διάφορα προτεινόμενα μέρη είναι μία φωτεινή αποθήκη, στο μπαλκόνι σε μέρος προστατευμένο από τον αέρα, κάτω από μια σκάλα, στην κουζίνα, στην πυλωτή της πολυκατοικίας, σε πάρκιν αυτοκινήτων με παράθυρα, σε ένα θερμοκήπιο. Τα πλευρώτους χρειάζονται φώς, γι αυτό τοποθετούμε το υπόστρωμα σε φωτεινό μέρος, αλλά όχι απευθείας στον ήλιο. Το φως στο οποίο μπορούμε να διαβάσουμε είναι αρκετό για να γίνει η παραγωγή των μανιταριών. Κατά την διάρκεια της νύχτας, μπορεί να μείνει στο σκοτάδι.
Ιδανική θερμοκρασία για να φυτρώσουν τα μανιτάρια είναι 8-18 oC, ενώ κάτω των 6 oC, τα μανιτάρια καθυστερούν να μεγαλώσουν. Σε θερμοκρασίες άνω των 25 oC, δεν φυτρώνουν μανιτάρια. Η ιδανική εποχή για την καλλιέργεια pleurotous στο σπίτι είναι από αρχές Νοεμβρίου έως τα μέσα Μαρτίου.   Τοποθετoύμε τον μπλόκ πάνω σε υγρή επιφάνεια που έχει μόνιμα νερό (αφρολέξ, πιατάκι, παλιά κουβέρτα κτλ) ή σε σημείο με πολύ υψηλή σχετική υγρασία 80-90%. Δεν τοποθετούμε το μπλόκ πάνω σε χώμα, αλλά πάνω σε τσιμέντο, πλακάκια ή σε ξύλο (παλέτα) και κατά προτίμηση όρθιο. Ελέγχουμε καθημερινά μέχρι να δούμε τα πρώτα κεφαλάκια από τα μανιτάρια να εμφανίζονται. Τότε ανοίγουμε τρύπες στο πλαστικό στα σημεία που βγαίνουν τα μανιτάρια και τα δροσίζουμε χρησιμοποιώντας ένα ψεκαστηράκι σε όλη την επιφάνεια, ψεκάζοντας 1-2 φορές την ημέρα, μέχρι τα μανιτάρια να μεγαλώσουν αρκετά. Δεν αφαιρούμε το πλαστικό φίλμ από το μπλόκ γιατί έτσι χάνεται η υγρασία του.
Κάτω από καλές συνθήκες τα πλευρώτους θα ξεκινήσουν να φυτρώνουν σε 10-14 ημέρες και συγκομίζουμε μόλις έχουμε ένα επιθυμητό μέγεθος.Τα μαζεύουμε όλα μονομιάς, τραβώντας τα απότομα από το σημείο που έχουν φυτρώσει και δεν χρησιμοποιούμε μαχαίρι. Από το ίδιο σημείο μπορεί να ξαναφυτρώσουν μετά από λίγο καιρό, αφού επαναλάβουμε την ίδια διαδικασία. Το μπλόκ μπορεί να βγάλει 2-3 φορές μανιτάρια κάτω απο ιδανικές συνθήκες (συνολικά 5-7 kgr). Μετά από κάθε παραγωγικό κύκλο το ξεπλένουμε καλά, με πολύ νερό. Όταν σταματήσει να παράγει μανιτάρια δεν το πετάμε στα σκουπίδια, αλλά ανακυκλώνουμε το περιεχόμενό του ενσωματώνοντάς το στο χώμα τού κήπου ή στους λάκους των δέντρων και των κηπευτικών, σαν λίπασμα.

Παραγωγή σιιτάκε (lentinula edodes)  στο σπίτι.

Lentinula edodes Λεντινούλα Σιτάκε Θεραπευτικές ιδιότητες | Άγρια Μανιτάρια

Ένας έυκολος και παραγωγικός τρόπος να  καλλιεργήσουμε και να γευτούμε ένα απο τα γευστικότερα μανιτάρια.

To κιτ καλλιέργειας περιλαμβάνει έτοιμο εμβολιασμένο και πλήρως αποικισμένο υπόστρωμα έτοιμο για καρποφορία.

ΟΔΗΓΙΕΣ :

Πρώτο κύμα παραγωγής:
Σκίζουμε την σακούλα και την πετάμε. Τοποθετούμε το υπόστρωμα σε ταψάκι ή σε μια βάση γλάστρας  και τοποθετούμε
μια βρεγμένη πετσέτα κάτω από το υπόστρωμα αφού την στραγγίσουμε.
Σε 3-5 μέρες θα δούμε τα πρώτα μανιτάρια να ξεπετάγονται.
Σε 5 -10 μέρες θα κάνουμε την πρώτη συγκομιδή.

Δεύτερο κύμα παραγωγής:
Αφού μαζέψουμε τα μανιτάρια και καθαρίσουμε την μπάλα από τα υπολείμματα, την αφήνουμε να ξεκουραστεί για μια
βδομάδα περίπου. Έπειτα τοποθετούμε την μπάλα σε ένα κουβά με νερό. Βάζουμε ένα βάρος από πάνω (μια πέτρα) για
να μην επιπλέει η μπάλα και την αφήνουμε για περίπου 12 ώρες.

Συνθήκες καρποφορίας:

Θερμοκρασία:  από 10 ως 22 βαθμούς.
Υγρασία: Ψεκάζουμε καθημερινά χρησιμοποιώντας ένα ψεκαστήρι χειρός σε όλη την επιφάνειά του γύρω-γύρω. Διατηρούμε την πετσέτα υγρή.
Φως: Τα σιτάκε χρειάζονται φως. Τοποθετήστε το σε φωτεινό μέρος αλλά όχι απευθείας στον ήλιο. Κατά την διάρκεια της νύχτας ας μείνει στο σκοτάδι.

Αραίωμα(προαιρετικό): Κόβουμε κάποια μανιτάρια όταν φτάσουν σε μέγεθος το ένα εκατοστό. Προτιμούμαι να κόψουμε αυτά που βγαίνουν διπλά ή τριπλά και αφήνουμε περίπου 20 μανιτάρια που φύονται μόνα τους. Αυτό θα βοηθήσει στο έχουμε μεγάλα και όμορφα μανιτάρια. Σε γραμμάρια δεν επηρεάζει την παραγωγή. Τα μανιταράκια που θα κόψουμε με το αραίωμα τα προσθέτουμε σε σάλτσες, ομελέτες ή τα τηγανίζουμε. Δεν τα πετάμε!

Συγκομιδή: Μαζεύουμε τα μανιτάρια όταν αυτά “ανοίξουν” όταν δηλαδή είναι ορατά πλέον τα ελάσματα από κάτω.

Όταν σταματήσει να παράγει μανιτάρια, μην πετάξετε το υπόστρωμα,
αλλά ανακυκλώστε το περιεχόμενο ενσωματώνοντάς το στο χώμα για λίπασμα.

Συχνές ερωτήσεις:

  • Πώς αντιλαμβάνομαι ότι ένα μπλοκ είναι ζωντανό;

Παρατηρούμε το άχυρο στις τρύπες του μπλοκ. Δεν πρέπει να είναι μαυρισμένο ή κατεστραμμένο με τον οποιονδήποτε τρόπο. Ιδανικά, είναι ελαφρώς υγρό και τείνει να ασπρίζει (δείγμα ύπαρξης του μύκητα πλευρώτους).

  • Πόσα χέρια συγκομιδής παίρνω από ένα μπλοκ;

Κάθε μπλοκ μπορεί να δώσει έως και 4 χέρια συγκομιδής. Το πρώτο χέρι είναι προετοιμασμένο από εμάς. Τα υπόλοιπα 3 χέρια εξαρτώνται αρκετά από την καλλιεργητική φροντίδα.

  • Πώς καταλαβαίνω ότι ένα μπλοκ δεν έχει δώσει ακόμα το πρώτο χέρι καλλιέργειας;

Στην περίπτωση που το μπλοκ μας φαίνεται ‘χρησιμοποιημένο’ ή έχει δώσει ήδη το πρώτο χέρι καλλιέργειας, υπάρχουν εμφανή σημάδια και εύκολα θα το καταλάβουμε. Παρατηρούμε λοιπόν τα εξής: α. λιγότερο σε όγκο άχυρο και ανομοιομορφία στην όψη του μπλοκ β. το μαύρο νάιλον που περιβάλλει το άχυρο θα έχει πολύ ελεύθερο χώρο και περισσότερες “ζάρες” γ. οι τρύπες στις οποίες έχει συγκομιστεί το μανιτάρι έχουν σημάδια “ξεριζώματος” δ. υπολείμματα από την προηγούμενη καρποφορία (άσπρη σκόνη)

Το άρθρο Καλλιέργεια μανιταριών Πλευρώτους και Σιιτάκε εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%8e%ce%bd-%cf%80%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ba/feed/ 0 Καλλιέργεια πορτοκαλιάς και λεμονιάς στον κήπο https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bb%ce%b5%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ac/ https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bb%ce%b5%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ac/#respond Mon, 29 Mar 2021 21:46:52 +0000 https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bb%ce%b5%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ac/ Τα γνωστά καλλιεργούμενα εσπεριδοειδή ανήκουν στην οικογένεια Rutaceae και στο γένος Citrus. Είναι αείφυλλα είδη που παρουσιάζουν τάση συνεχούς ανανέωσης του φυλλώματός τους. Τα πιο γνωστά εσπεριδοειδή είναι η πορτοκαλιά, η μανταρινιά, η λεμονιά, το γκρέιπ – φρούτ και η νεραντζιά. Έχουν πλούσια και αρωματική ανθοφορία και καρπούς νόστιμους και πλούσιους σε βιταμίνη C (ασκορβικό ... Περισσότερα

Το άρθρο Καλλιέργεια πορτοκαλιάς και λεμονιάς στον κήπο εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]>

Τα γνωστά καλλιεργούμενα εσπεριδοειδή ανήκουν στην οικογένεια Rutaceae και στο γένος Citrus. Είναι αείφυλλα είδη που παρουσιάζουν τάση συνεχούς ανανέωσης του φυλλώματός τους. Τα πιο γνωστά εσπεριδοειδή είναι η πορτοκαλιά, η μανταρινιά, η λεμονιά, το γκρέιπ – φρούτ και η νεραντζιά. Έχουν πλούσια και αρωματική ανθοφορία και καρπούς νόστιμους και πλούσιους σε βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ). Η επιφάνεια του καρπού τους είναι έγχρωμη με χαρακτηριστικούς ελαιοφόρους αδένες και περιβάλλει το εσωτερικό, βρώσιμο μέρος με τα σπέρματα. Τα άνθη των εσπεριδοειδών εκφύονται ως ταξιανθίες μικρές σε βλάστηση της προηγούμενης περιόδου ή μονήρη στην τρέχουσας βλάστηση.

Φυτεύω εσπεριδοειδή στον κήπο

Κατάλληλες ποικιλίες και υποκείμενα

Στα εσπεριδοειδή είδη του γένους Citrus υπάρχει μια πληθώρα ποικιλιών, αφού τα εσπεριδοειδή αποτελούν ένα πολύ σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας γεωργικής παραγωγής.

Στην πορτοκαλιά έχουν δημιουργηθεί:

  • Ομφαλοφόρες ποικιλίες, που χαρακτηρίζονται από την παρουσία ενός δεύτερου μικρού καρπού τοποθετημένου απέναντι από τον ποδίσκο του κανονικού. Η πιο γνωστή ποικιλία είναι η Merlin, που ωριμάζει τον Οκτώβριο.
  • Κοινά πορτοκάλια, όπου ανήκει η ποικιλία Valencia. Ωριμάζει από τον Μάρτιο ως το καλοκαίρι και δίνει δύο εσοδείες το χρόνο.
  • Αιματόχρωμες ποικιλίες, με γνωστό εκπρόσωπο τα «σαγκουίνια» που έχουν ερυθρό χρωματισμό στο φλοιό, στη σάρκα και στο χυμό τους.

Στα λεμόνια γνωστές ποικιλίες είναι το Μαγληνό, η Αδαμοπούλου, το Καρυστινό και η Eureka, όλες πολύ παραγωγικές με πλούσιο καρπό και χυμό και υψηλή περιεκτικότητα σε οξέα.

Στη μανταρινιά, η πιο διαδεδομένη ποικιλία είναι η Clementine, με καρπούς μετρίου μεγέθους, άσπερμους και με τρυφερή, χυμώδη σάρκα.

Λεμονιά με καρπούς

Όταν πρόκειται να προμηθευτούμε δενδρύλλια, καλό είναι εκτός από την ποικιλία να δίνουμε έμφαση και στο υποκείμενο. Τα εσπεριδοειδή πολλαπλασιάζονται με σπόρο και εμβολιασμό. Τα υποκείμενα διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την ζωηρότητα που προσδίδουν στο εμβόλιο, την αντοχή σε ιώσεις, νηματώδεις και μύκητες, καθώς και την αντοχή τους στα άλατα, τα βαριά εδάφη, την ξηρασία και το ψύχος. Το πιο διαδεδομένο υποκείμενο είναι η νεραντζιά, στα σπορόφυτα της οποίας εμβολιάζονται με ενοφθαλμισμό τον Μάρτιο με Απρίλιο οι ποικιλίες. Η νεραντζιά προσδίδει αντοχή στην ξηρασία, στις κομμιώσεις και μερικώς και στο ψύχος. Άλλα χρησιμοποιούμενα υποκείμενα είναι η τραχύκαρπη λεμονιά, η τρίφυλλη πορτοκαλιά και τα Troyer. Ανάλογα με την έκθεση της περιοχής που θέλουμε να φυτέψουμε αλλά και το ιστορικό προηγούμενων καλλιεργειών στο ίδιο μέρος, θα μας υποδειχθεί τόσος το κατάλληλο υποκείμενο όσο και η ποικιλία που θα μας εξασφαλίσει το καλύτερο, αποδοτικότερο και πιο ξεκούραστο αποτέλεσμα.

Επιλογή της θέσης φύτευσης

Όλα τα εσπεριδοειδή προτιμούν περιοχές με ήπιο χειμώνα και υγρό, θερμό κλίμα. Οι πολύ υψηλές αλλά και κάτω των 0οC θερμοκρασίες είναι προβληματικές και επιδρούν αρνητικά και στην ανθοφορία και στην αύξηση της νέας βλάστησης. Καλό είναι η περιοχή, όπου θα φυτέψουμε, να μην πλήττεται από ισχυρούς, ψυχρούς ανέμους, να είναι σε χαμηλό υψόμετρο και σε ελαφρά κατηφορική θέση ώστε να μην εγκλωβίζονται τα ψυχρά ρεύματα. Καλό είναι κοντά στα δέντρα να υπάρχει, εάν είναι δυνατόν, και κάποιος φυτικός ανεμοφράκτης.

Αποφεύγουμε να φυτεύουμε πορτοκαλιές, λεμονιές, μανταρινιές σε εδάφη βαριά (αργιλώδη) με κακή στράγγιση, γιατί το ριζικό τους σύστημα υποφέρει από ασφυξία. Επίσης, αποφεύγουμε να εγκαταστήσουμε δέντρα στο ίδιο σημείο που υπήρχε και πριν εσπεριδοκαλλιέργεια, γιατί συνήθως το έδαφος έχει επιβαρυνθεί από μύκητες εδάφους και νηματώδεις.

Πριν τη φύτευση εσπεριδοειδών κάνουμε μια άρωση στα 40cm για καταστροφή των πολυετών ζιζανίων και ενσωμάτωση βασικού λιπάσματος, αν χρειαστεί. Ακολουθεί ισοπέδωση και διάνοιξη λάκκων βάθους 45cm περίπου. Αν πρόκειται να φυτέψουμε αρκετά δενδρύλλια, υπολογίζουμε να αφήσουμε επαρκείς αποστάσεις, ώστε να αναπτυχθούν στο μέλλον χωρίς πρόβλημα. Φυτεύουμε τα δενδρύλλια στο ίδιο βάθος και προσέχουμε να βρίσκεται το σημείο εμβολιασμού αρκετά ψηλότερα από το έδαφος. Γεμίζουμε το λάκκο με επιφανειακό, κατά προτίμηση, χώμα και αφού τελειώσουμε, πατάμε με προσοχή το έδαφος γύρω από το δενδρύλλιο για καλή επαφή ρίζας – εδάφους και ποτίζουμε. Τα δενδρύλλια χρειάζονται αρχικά υποστήλωση και προφύλαξη των κορμών από τον ήλιο.

Η καλύτερη εποχή φύτευσης είναι η άνοιξη, μετά την περίοδο των όψιμων παγετών, διότι τόσο η θερμοκρασία εδάφους όσο και αυτή της ατμόσφαιρας σταδιακά αυξάνεται, κάνοντας την εγκατάσταση των φυτών ευκολότερη.

Στα περισσότερα εσπεριδοειδή δεν χρειάζεται φύτευση δεύτερης ποικιλίας για σταυρεπικονίαση , γιατί οι πιο κοινές ποικιλίες είναι παρθενοκαρπικές ή αυτογόνημες. Καλό είναι όμως να διευκρινίσουμε στο φυτώριο που απευθυνόμαστε, τις απαιτήσεις επικονίασης που έχει το φυτό που επιθυμούμε.

εσπεριδοειδή: φυτεύω, φροντίζω, προστατεύω

Καλλιεργητικές φροντίδες στα εσπεριδοειδή

Τα εσπεριδοειδή σχηματίζουν νέα βλάστηση και σε αυτήν φέρουν τα φύλλα, τους οφθαλμούς, τα άνθη, τους καρπούς αλλά και τα αγκάθια!! Έχουν σίγουρα δύο κύματα βλάστησης το χρόνο. Η ανοιξιάτικη βλάστηση χαρακτηρίζεται από πλούσια ανθοφορία και οδηγεί στο φορτίο καρποφορίας ενώ η καλοκαιρινή συντελεί περισσότερο στην ανανέωση της βλάστησης. Οι οφθαλμοί μπορεί να είναι βλαστοφόροι και φέρονται επάκρια στους βλαστούς, ή μικτοί, οι οποίοι σχηματίζονται πλάγια στις μασχάλες των φύλλων. Οι μασχαλιαίοι οφθαλμοί αρχίζουν να εκπτύσσονται κατά το τέλος Ιανουαρίου και αργότερα. Με την άνοδο της θερμοκρασίας η αύξηση επιταχύνεται. Οι καρποί ωριμάζουν σε μεγάλο χρονικό διάστημα και παραμένουν στο δέντρο ενώ ήδη ξεκινά το καλοκαιρινό κύμα βλάστησης. Ουσιαστικά λοιπόν, οι απαιτήσεις των εσπεριδοειδών σε θρεπτικά συστατικά και νερό παραμένουν σταθερές συνεχώς, αφού τα δέντρα βρίσκονται συνεχώς σε εγρήγορση!

Για την άρδευση των εσπεριδοειδώνείναι ιδιαίτερα σημαντικό, όχι μόνο να γίνεται με σωστό τρόπο αλλά και με νερό καλής ποιότητας. Σε περιοχές που οι βροχοπτώσεις δεν κατανέμονται ομαλά στο έτος, ενδείκνυται η άρδευση όποτε χρειάζεται, αλλά όχι με μεγάλες ποσότητες νερού, ώστε αυτό να μη λιμνάζει. Επίσης, καλό είναι να μην έρχεται το νερό σε επαφή με τον κορμό του δέντρου προς αποφυγήν πιθανών μολύνσεων. Το νερό πρέπει να μην έχει πολλά άλατα καθώς και χλώριο, γιατί τα εσπεριδοειδή είναι από τα πιο ευαίσθητα είδη στην αλατότητα του νερού. Αν τα δέντρα ποτίζονται με στάγδην άρδευση, το μπεκ δεν πρέπει να ακουμπάει στον κορμό και περιοδικά στο σημείο άρδευσης να πέφτει περισσότερο νερό ώστε να εκπλύνονται τα άλατα.

Προσοχή χρειάζεται και η καταπολέμηση των ζιζανίων στα εσπεριδοειδή. Εάν γίνεται με καλλιέργεια εδάφους, θα πρέπει να προσέχουμε να μην γίνουν πληγές τόσο στο επιφανειακό ριζικό σύστημα όσο και στον κορμό.

κλάδεμα πορτοκαλιάς

Λίπανση και τροφοπενίες στα εσπεριδοειδή

Η λίπανση απαιτεί αρκετή προσοχή στα εσπεριδοειδή. Το άζωτο είναι απαραίτητο κυρίως κατά την ανοιξιάτικη ανθοφορία και βλάστηση αλλά ποτέ σε υπερβολικές ποσότητες, διότι τα φυτά γίνονται ευπαθή και σε ασθένειες αλλά και σε παγετό.

Ο φώσφορος, επειδή ακριβώς δεσμεύεται ταχύτατα στο έδαφος αλλά και αποτελεί στοιχείο ανταγωνισμού μεταξύ φυτών και μικροοργανισμών του εδάφους, μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα εύκολα. Σε έλλειψή του οι καρποί γίνονται τραχείς με χονδρό φλοιό. Συνιστάται η αντιμετώπιση της τροφοπενίας με διαλυτές μορφές που δίνονται μαζί με την άρδευση.

Η έλλειψη Κ προκαλεί εμφανή μικροκαρπία και δεν διορθώνεται εύκολα. Καλό είναι να υπάρχει προσοχή στην λίπανση με μαγνήσιο και μορφές λιπασμάτων που περιέχουν ασβέστιο, γιατί επηρεάζεται η συγκέντρωση του καλίου στο έδαφος.

Η έλλειψη ψευδαργύρου είναι ιδιαίτερα αισθητή στην πορτοκαλιά. Προκαλείται κιτρίνισμα των φύλλων, σοβαρή μείωση της παραγωγής και μικροκαρπία. Ενδείκνυται ο ψεκασμός με διάλυμα θεικού ψευδαργύρου την άνοιξη, όταν η βλάστηση αρχίζει να αναπτύσσεται.

Η αυξημένη εδαφική υγρασία, ο κακός αερισμός του εδάφους και οι αυξημένες συγκεντρώσεις ασβεστίου και ψευδαργύρου οδηγούν συχνά σε τροφοπενία σιδήρου, που γίνεται εμφανής με μεσονεύρια χλώρωση στα φύλλα της κορυφής των δέντρων. Το φθινόπωρο και την άνοιξη η εφαρμογή οργανικού σιδήρου στο έδαφος συνήθως είναι αρκετή για την πρόληψη της τροφοπενίας.

Τα εσπεριδοειδή απαιτούν προσεκτικούς χειρισμούς κυρίως μετά από παγετό. Και στους -2οC τα άνθη, οι τρυφεροί βλαστοί και οι μικροί καρποί αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Ενδείκνυται μετά από παγετό να γίνεται ράντισμα με κάποιο χαλκούχο μυκητοκτόνο (γιατί δημιουργούνται λύσεις του φλοιού και επιτρέπουν την είσοδο μυκητών), ενώ αργότερα το καλοκαίρι να αφαιρούνται με κλάδεμα οι ξεροί κλαδίσκοι.

Κλάδεμα εσπεριδοειδών

Όταν γίνεται η εγκατάσταση των δενδρυλλίων δεν κάνουμε στα εσπεριδοειδή αυστηρό κλάδεμα διαμόρφωσης. Το σχήμα που συνηθίζεται είναι το ελεύθερο κύπελλο με 3-5 βραχίονες και επιτυγχάνεται με αφαίρεση των λαίμαργων και όχι με αυστηρό κλάδεμα, που έχει σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση της εισόδου στην καρποφορία.

Όταν τα δέντρα μπουν στην παραγωγή πλέον, το κλάδεμα συνεχίζεται να είναι διορθωτικό. Αφαιρούνται μόνο οι λαίμαργοι βλαστοί και όσοι είναι πυκνοί, κατευθύνονται προς το εσωτερικό της κόμης και σκιάζουν το εσωτερικό της. Έτσι επιτυγχάνεται καλύτερος φωτισμός και αερισμός της νέας βλάστησης που φέρει την καρποφορία, αλλά και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ψεκασμών.

Το κλάδεμα εφαρμόζεται ταυτόχρονα κι αμέσως μετά την συγκομιδή των καρπών.Μετά από ορισμένα χρόνια καρποφορίας καλό είναι να γίνονται πιο αυστηρά τα κλαδέματα, ώστε να ανανεωθεί και η παλιά βλάστηση του δέντρου.

Και στα εσπεριδοειδή, όπως και στις υπόλοιπες ομάδες οπωροφόρων, μπορούμε σε μεγάλης ηλικίας δέντρα να κάνουμε κλάδεμα ανανέωσης. Γίνονται τομές στους βραχίονες του δέντρου και οι οφθαλμοί που βρίσκονται εκεί σε λανθάνουσα κατάσταση βλαστάνουν, δίνοντας νέα βλάστηση μετά από δύο έως τρία έτη.

Φτιάξετε ένα κήπο ...εδώδιμο
Ο εδώδιμος κήπος περιλαμβάνει την καλλιέργεια των λαχανικών φυτών, τα οπωροφόρα δέντρα, θάμνους και αναρριχώμενα φυτά, τα αρωματικά και βότανα.

Αντιμετώπιση ασθενειών στα ξινά

Μυκητολογικές – Βακτηριολογικές ασθένειες

Η πλέον σημαντική, κυρίως για την λεμονιά, ασθένεια είναι η κορυφοξήρα. Ο μύκητας εισέρχεται σε φύλλα, κλαδίσκους και ρίζες από πληγές, οι οποίες  οφείλονται σε παγετό, χαλάζι, ανέμους και σε καλλιεργητικές εργασίες. Εάν εισέλθει από τις ρίζες, τότε προκαλείται αποπληξία και το δέντρο ξεραίνεται ταχύτατα. Αν όμως η είσοδος γίνει από το υπέργειο τμήμα, τότε η ασθένεια προχωρά, καταστρέφοντας τα αγγεία – τα οποία σε ασθενείς κλαδίσκους έχουν χαρακτηριστικό πορτοκαλόχρωμο μεταχρωματισμό – και προκαλώντας σταδιακή ξήρανση της βλάστησης. Ο μύκητας διατηρείται στο φυτό και η κρισιμότερη εποχή μολύνσεων είναι από Οκτώβριο έως Απρίλιο, που επικρατούν μέτριες θερμοκρασίες και υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία.

Η κομμίωση είναι ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα κακής υγείας των εσπεριδοειδών και συνοδεύει αρκετές ασθένειες αλλά και φυσιολογικά προβλήματα από παγετό, ηλιοκαύματα και μηχανικές πληγές. Η κομμίωση του κορμού οφείλεται σε προσβολή από τον μύκητα Phytophthora, σε σημείο κοντά στο έδαφος ή στο ευαίσθητο εμβόλιο. Η λεμονιά είναι ευαίσθητη αλλά η νεραντζιά ως υποκείμενο είναι αρκετά ανθεκτική. Η μόλυνση εξελίσσεται από κάτω προς τα πάνω, δημιουργεί σκοτεινόχρωμες κηλίδες στο φλοιό του κορμού και σταδιακά οδηγεί σε σχίσιμο αυτού σε λωρίδες και σε ξηράνσεις φυλλώματος και κλαδίσκων. Η κομμίωση θυλάκων προκαλείται από έναν πολυφάγο μύκητα που παρασιτεί στη βάση χόνδρων κλάδων σε δέντρα μεγαλύτερης ηλικίας. Στο φλοιό εμφανίζονται κηλίδες που φαίνονται σαν «βρεγμένες». Κάτω από το κέντρο των κηλίδων υπάρχουν θύλακες από τους οποίους εκρέει το κόμμι. Σταδιακά ο φλοιός σχίζεται και αποκαλύπτεται το καστανό, προσβεβλημένο ξύλο του κορμού.

Η καινούργια βλάστηση και οι καρποί των εσπεριδοειδών προσβάλλονται και από το βακτήριο Pseudomonas το οποίο κατά το τέλος του χειμώνα, που η ατμοσφαιρική υγρασία είναι αυξημένη, εγκαθίσταται στα δέντρα από πληγές και μεταφέρεται με τη βροχή και τον άνεμο.

Γενικά φροντίζουμε να καταστρέφουμε όλα τα υπολείμματα από αυτές τις ασθένειες με φωτιά και να καθαρίζουμε τους ξερούς κλαδίσκους, οι οποίοι αποτελούν εστία μολύνσεων. Κατά τη φύτευση προσέχουμε το εμβόλιο να είναι αρκετά ψηλά από το έδαφος, ώστε να μην μολύνεται τυχόν από το αρδευτικό ή το νερό της βροχής. Επίσης καλό είναι το αρδευτικό νερό να μην έρχεται σε επαφή με τον κορμό. Οι καλλιεργητικές εργασίες πρέπει να γίνονται με πολύ προσοχή για να μην δημιουργούνται πληγές στο λαιμό, στον κορμό αλλά και στις ρίζες του υποκείμενου. Τέλος, οι ψεκασμοί με χαλκούχα μετά την έναρξη των βροχών αποτελούν ένα πρόσθετο μέτρο προστασίας.

Μανταρίνι

Ιώσεις

Αρκετοί προσβάλλουν τα εσπεριδοειδή, όπως η κοίλη ψώρωση, που δημιουργεί παραμορφωτικές λακκούβες στον κορμό, η ψώρωση Α, που οδηγεί σε ξεφλούδισμα του κορμού και των βραχιόνων και το πέτρωμα, που ευθύνεται για μαράζωμα των δέντρων και τα σκληρά βυθίσματα στη φλούδα των καρπών, τα οποία παραμένουν πράσινα ακόμα και μετά την ωρίμανση. Οι ιώσεις δεν θεραπεύονται και τα μόνα μέτρα πρόνοιας είναι η αποφυγή λήψης μοσχευμάτων από ιωμένα δέντρα, η επιλογή υγιών δέντρων προς φύτευση και η απολύμανση των καλλιεργητικών εργαλείων.

Εντομολογικοί εχθροί

Οι βασικότεροι εχθροί των εσπεριδοειδών είναι τα  κοκκοειδή. Μια πληθώρα αυτών, όπως η κόκκινη ψώρα, ο ψευδόκοκκος και η βαμβακάδα, η μυτιλόμορφη και η λευκή ψώρα και η ισέρυα προσβάλλουν όλα τα μέρη των δέντρων. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δημιουργείται στους καρπούς, οι οποίοι λόγω της προσβολής δεν είναι εμφανίσιμοι και συχνά προσβάλλονται και δευτερογενώς από τον μύκητα της καπνιάς, που τους κάνει άχρηστους προς κατανάλωση.

Οι αφίδες προσβάλλουν και τα εσπεριδοειδή και προκαλώντας έντονη συστροφή των φύλλων περιορίζουν την φωτοσύνθεση και την κανονική ανάπτυξη της βλάστησης. Τέλος, περισσότερα από ένα γένη τετράνυχου προσβάλλουν και αυτά τα είδη, προκαλώντας προβλήματα και παραμορφώσεις τόσο στα φύλλα όσο και  στους καρπούς.

Όταν στον κήπο έχουμε λίγα δέντρα, θα πρέπει να χρησιμοποιούμε πολύ προσεκτικά – επιφυλακτικά, φυτοφάρμακα και χημικά λιπάσματα. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει τόσο για την λίπανση να χρησιμοποιούμε βιολογικά – οργανικά λιπάσματα, όσο και για την αφαίρεση – καταπολέμηση των ζιζανίων να χρησιμοποιούμε μηχανικά μέσα, ακόμη και να τα αφαιρούμε με τα χέρια, ώστε να αποφεύγουμε τη χρήση ζιζανιοκτόνων. Εξ άλλου έχουμε συμμάχους στον κήπο τα ωφέλιμα έντομα, τα οποία μας βοηθούν στην αποτελεσματική καταπολέμηση και προστασία.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό Οδηγός για τον κήπο

Κείμενα: Ευγενία Μακρίδου Γεωπόνος Α.Π.Θ

Το άρθρο Καλλιέργεια πορτοκαλιάς και λεμονιάς στον κήπο εμφανίστηκε πρώτα στο Do-it.gr: Αυτάρκεια, DIY Κατασκευές & Επιβίωση.

]]> https://do-it.gr/%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bb%ce%b5%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ac/feed/ 0