Λίπανση οπωρώνων και είδη λιπασμάτων

Πριν την εγκατάσταση ενός οπωρώνα συνίσταται η εφαρμογή και ενσωμάτωση στο έδαφος 3 – 4 τόννων κοπριάς/στρέμμα όταν το έδαφος περιέχει λιγότερο από 2% οργανική ουσία, 20 – 30 kg/στρέμμα φωσφόρου ( P2O5 ) και 40 – 60 kg/στρέμμα καλίου ( Κ2Ο ).
Κάθε χρόνο και μέχρι τα δέντρα να φτάσουν στο στάδιο της πλήρης καρποφορίας  χορηγείται μόνο άζωτο, εκτός απροόπτου. Η χορηγούμενη ποσότητα αζώτου αυξάνει προοδευτικά κάθε χρόνο και όταν το δέντρο μπει στην πλήρη καρποφορία τότε συνιστώνται οι παρακάτω ποσότητες ως παράδειγμα σε ορισμένες δενδρώδεις καλλιέργειες :

Οι ποσότητες των λιπασμάτων που θα εφαρμοστούν στον οπωρώνα μπορεί να κυμαίνονται μεταξύ της ελάχιστης και της μέγιστης ποσότητας που αναφέρονται παραπάνω, ανάλογα με τη σύσταση του κάθε εδάφους και την κατάσταση των δέντρων.
Ένας γενικός κανόνας λίπανσης για όλα τα δέντρα που βρίσκονται σε πλήρη καρποφορία μπορεί να αποτελέσει η παρακάτω συνταγή:

Τα υπόλοιπα στοιχεία όπως σίδηρος, μαγνήσιο, μαγγάνιο και άλλα χορηγούνται εφόσον υπάρξει ανάγκη είτε από το έδαφος είτε με ψεκασμό στο φύλλωμα.

Πώς γίνεται η λίπανση.

Η λίπανση γίνεται α) με το χέρι, β) με λιπασματοδιανομείς, γ) με διάλυση του λιπάσματος στο νερό της άρδευσης κυρίως όταν εφαρμόζεται στάγδην άρδευση, δ) δια ψεκασμών και ε) δια ενώσεων στο έδαφος ή και στον κορμό του δέντρου υπό υψηλή πίεση. 
Το λίπασμα μπορεί να εφαρμοσθεί ατομικά στο κάθε δέντρο ( ατομική λίπανση ), επί της γραμμής των δέντρων ( γραμμική λίπανση ) και γενικά επί της έκτασης του οπωρώνα ( καθολική λίπανση ).

Είδη λιπασμάτων

Οι κυριότεροι τύποι λιπασμάτων που κυκλοφορούν στη χώρα μας είναι :

Νιτρική αμμωνία : Περιέχει 33,5% Ν. Το 50% είναι υπό αμμωνιακή μορφή και το υπόλοιπο 50% υπό νιτρική. Είναι λίπασμα που εφαρμόζεται επιφανειακά. Αποφεύγεται η χρήση του σε όξινα εδάφη.
Ασβεστούχος νιτρική αμμωνία: Περιέχει 26% Ν, υπό μορφή αμμωνιακή το 50% και το υπόλοιπο 50% υπό νιτρική μορφή. Λίπασμα που εφαρμόζεται επιφανειακά και είναι κατάλληλο για όξινα εδάφη.Θειική αμμωνία : Περιέχει 21% Ν σε αμμωνιακή μορφή. Πρέπει να αποφεύγεται η χρήση της σε όξινα εδάφη.Ουρία: Κοκκώδες λίπασμα που περιέχει 26% Ν αμιδικής μορφής. Είναι το πιο πυκνό αζωτούχο λίπασμα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όπως και η θειική αμμωνία την οποία αντικαθιστά επάξια.Θειικό κάλι ( 0 – 0 – 48/50 ): Περιέχει 48 – 50% Κ. ( Κ2Ο ). Υπάρχει σε μορφή σκόνης ( κρυσταλλικό ) και κοκκώδες. Συνήθως ενσωματώνεται στο έδαφος.Νιτρικό κάλι ( 13 – 0 – 46 ): Περιέχει 13% Ν σε νιτρική μορφή και 46% Κ. Ευδιάλυτο λίπασμα στο νερό κατάλληλο για υδρολίπανση. Υπάρχει σε μορφή σκόνης καθώς και κοκκώδες.Αραιό υπερφωσφορικό ( 0 – 20 – 0 ): Κοκκώδες λίπασμα που περιέχει 20% P ( P2O5 ).Aκατάλληλο για επιφανειακή εφαρμογή. Πρέπει πάντοτε να ενσωματώνεται στο έδαφος.Θειϊκός Ψευδάργυρος ( ZnSO4.7H2O ): Περιέχει 22,75% ψευδάργυρο και έχει μορφή λεπτών  φυλλιδίων.Βόρακας ( Na2B4O7.10H2O ) : Είναι σκόνη λευκή που περιέχει 36,5% B2O3 ή 11%Β καθώς και 16,5% Na2O ( οξείδιο του νατρίου ).

Χηλικές ενώσεις

Χηλικός σίδηρος ( Fe – EDDHA ) – Sequenstren Fe : Περιέχει 6% Fe. Είναι υδατοδιαλυτόκαι εφαρμόζεται από το έδαφος ως σκόνη ή ως διάλυμα. Οξειδώνεται από το φως και καθίσταται αδιάλυτος στο νερό και γι αυτόν τον λόγο επιβάλλεται σκέπασμα αμέσως μετά την εφαρμογή του.Χηλικός Ψευδάργυρος –  Sequenstren Zn : Εφαρμόζεται από το έδαφος και είναι ευδιάλυτο στο νερό.
Σύνθετα λιπάσματα 
16 – 2 – 0 : Σύνθετο κοκκώδες που περιέχει  16%Ν, 20% φώσφορο ( P2O5 ). Kατά την εφαρμογή του ενσωματώνεται στο έδαφος.24 – 12 – 0: Σύνθετο κοκκώδες που περιέχει 24% Ν, 12% P2O5 και 0% Κ2Ο. 20 – 10 – 0 : Σύνθετο κοκκώδες που περιέχει 20% N, 10% P2O5 και 0% Κ2Ο. 11 – 15 – 15: Σύνθετο κοκκώδες που περιέχει 11% Ν, 15% P2O5 και 15% Κ2Ο.8 – 16 – 16: Σύνθετο κοκκώδες που περιέχει 8% Ν, 16% P2O5 και 16% Κ2Ο.14 – 14 – 14: Σύνθετο κοκκώδες που περιέχει 14% Ν, 14% P2O5  και 14% Κ2Ο.8 – 16 – 24: Μικτό κοκκώδες που περιέχει 8% Ν, 16%P2O5 και 24% Κ2Ο. 
Το τελευταίο προέρχεται από ανάμιξη θειικής αμμωνίας, αραιού υπερφωσφορικού και θειικού καλίου.

Σύνθετα λιπάσματα με ιχνοστοιχεία

12 – 12 – 12/Μg 3%, S 29% ( SO3 ) + Fe, Zn, B, Mn, Co ( ίχνη ).12 – 12 – 12/Μg 2%, Β 0,1%, Mn 0,1%, Cu 0,04%, Zn 0,02%, Co 0,0005%.15 – 10 – 15/Zn 1% , Fe, Mn, Co, Mg, B, Cu ( ίχνη ).14 – 7 – 14/ΜgO 3%, Fe, Mn, Co, Zn, B, Cu ( ίχνη ).
Διαφυλλικά λιπάσματα
Απλά και σύνθετα.Απλά είναι το βορικό οξύ, ο θειικός ψευδάργυρος κ.α.Σύνθετα είναι αυτά που περιέχουν Ν, P, K σε μεγάλες σχετικά ποσότητες και περιέχουν επίσης σε μικρότερες ποσότητες μαγνήσιο, βόριο κ.α . Παράδειγμα: α ) 12 – 4 – 6/ Μg 0,2%, S 0,16%, B 0,02%, Fe 0,1%, Mn 0,1%, Cu 0,01%, Mo 0,005% και Zn 0,005%. Συνιστώνται 300 – 500 ml/100 lit νερού.β ) Ν 38,5%, P2O5 2%, K2O 2%, Mg 675ppm, Fe 402ppm, Mn 204ppm, Cu 204ppm, B 105ppm, Zn 72ppm, Mo 3ppm. Συνιστώνται 100 – 200 gr /100 lit νερού.Οργανικά λιπάσματαΗ κοπριά των ζώων είναι το κυριότερο οργανικό λίπασμα. Περιέχει μικρές ποσότητες Ν , P , K ( 5 – 2,5 – 5 μονάδες αντίστοιχα ), βελτιώνει όμως σημαντικά τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους και την υδατοϊκανότητα του και γι αυτό συνιστάται να εφαρμόζεται όταν το έδαφος περιέχει λιγότερο από 2% οργανική ουσία.Η χλωρά λίπανση επίσης αποτελεί μια άλλη μορφή οργανικής λίπανσης. Η πτώση των φύλλων είναι μια φυσική οργανική λίπανση, μικρής βεβαίας σημασίας,  αλλά δεν παύει να προσθέτει κάποια οργανική ουσία στο έδαφος.Τα παρασκευαζόμενα οργανικά λιπάσματα από τη βιομηχανία, βιοργανικά ή βιολογικά λιπάσματα όπως τα αποκαλούν, αποτελούνται από 60 – 70% οργανική ουσία, 20 – 30% ανόργανα στοιχεία και μερικά αδρανή υλικά. Εμπλουτίζουν το έδαφος σε οργανική ουσία και σε απαραίτητα ανόργανα στοιχεία όπως Ν, P, K Mg κ.α. 

Βιβλιογραφία
Στοιχεία Γενικής και Ειδικής Δενδροκομίας 
( Μιλτιάδη Δ. Βασιλακάκη, Καθηγητή Δενδροκομίας )